K programej klasiska folklora runja předstajenju zymskich nałožkow – w srjedźišću běchu holcy na přazy – słušeše, a publikum tež sobu spěwać smědźeše, tři štučki z refrenom: „Camperdi, camperdu, camprować ja z wami cu! Heja, gólcy, comy camprować, camper, camper, camper, camprować.“ 45 sobuskutkowacych lajkow je w rjedźe zarjadowanjow „Nałožki – drasty – tradicije“ znowa pokazało, „što je pola nas z wašnjom“, doniž njeje dujerska kapała „Horjany“ k rejam zahudźiła. A jara dobru kuchnju z přihódnymi płaćiznami za wuběrne jědźe dyrbimy wězo tež chwalić.

Přikładne bě wobchadźenje ze serbskej rěču w regionje, hdźež serbšćina we wšědnym žiwjenju hižo lědma rólu hraje: Nimo serbskich spěwow su woni přeco serbske prajidma a rěčne wobroty do powědanja zapletli. Wuměłske poselstwo bě: Serbšćina je starodostojna drohoćinka, kotruž znajmjeńša za bytostne wěcki a wosebje za wulke začuća trjebaš. Zo su serbske lubosćinske spěwy bóle jimace hač němske, tež hólcy a holcy 21. lětstotka w Slepjanskich kónčinach wědźa. Tak ma Serbstwo tule přichod.

http://www.sorbisches-folkloreensemble-schleife.de/

Najznaćiši po cyłej Sakskej je Frank Richter, dźensniši nawoda krajneje centrale za politiske kubłanje a připóznaty moderator dźěłoweho kruha „13. februar“ w Drježdźanach, kiž je z koordinowanjom protesta přećiwo nacijam zaběrany. W času přewróta bě Richter čłon sławneje „skupiny dwacećoch“, wón je k wuspěchej měrliweje rewolucije zmužiće přinošował – a bě tehdom hišće katolski měšnik. Lubosće k žonje dla je so wón před něšto lětami za „swětne“ žiwjenje rozsudźił. Je wón tehdom swój slub złamał?

A što je z ludźimi, kotřiž su so sprawnje wo dobre mandźelstwo prócowali, ale po wjele lětach zwěsćili, zo njemóžeš wuslědk tutych prócowanjow zhromadne žiwjenje w poprawnym zmysle mjenować, ale skerje přetraće w bydlenskej zhromadnosći bjez hłubokich začućow? Abo kak mamy zasłužbneho Budyskeho Serba, nana dorosćenych dźěći posudźić, kiž je nowe žiwjenje z mužom započał, dokelž je pytnył, zo je tute žiwjenske wašnje jeho „powołanje“?

Čehodla dyrbimy docyła sudźić, wšako jenož Bóh sam wě, kak je to cyle hłuboko w duši čłowjeka z jeho powołanjom? Sym po lekturje aktualneho Katolskeho Posoła šokowany był, po tym zo mějach tamle čitać: Wysoki zastupjer Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa praji k tomu: „Pater Irenäus je slub měšniskeho celibata kaž tež rjadniske sluby złamał. Z tym katolskej cyrkwi zeškodźił …“ – wodajće prošu, tajke něšto prajić ani „wysokemu zastupjerj“ ordinariata njepřisteji, cyle wothladajo wot toho, zo njech wón porjadnje z mjenom wustupi, hdyž ma něšto wozjewić.

Sym 19-lětny dwójce w kartuzianskim klóštrje Marienau pobył, wo kotrymž je tohorunja w najnowšim Posole zajimawa reportaža. Tehdomniši za hosći přisłušny bratr Nikolaus je mi prajił, zo mam z wěstosću powołanje, z kartuzianom so stać, wšako njebych hewak z Hamburga přišoł. Snadź je wón prawje měł, a mój rozsud za druhi rjad bě wopačny, ale snadź potom zaso prawje, jón do druheho „časoweho sluba“ wopušćić. A dźensa? Wot něhdyšeho sobubratra składnostnje kóždeho kwasneho dnja pisomne zbožopřeća dóstanjemoj – wón ma wyši niwow hač wony wysoki zastupjer Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa.

Dodawk: By-li něhdyši ewangelski křesćan Daniel Krause (pozdźiši pater Irenäus) najprjedy z ewangelskim fararjom so stał a potom do katolskeje cyrkwje přestupił, by jako ženjeny nan z katolskim měšnikom być a snadź nětk tež na farje w Chrósćicach žiwy być móhł. To je „logika“ cyrkwinskeho prawa. Njepiš prošu hižo ženje, luby Rafaelo, zo su tajkele grotestne poměry „sprawne“ …

Fakt na kóždy pad je: Teritorialnje zakótwjene modele polěpšenja zastupnistwa Serbstwa resp. skrućenja serbskich prawow su přećiwo zajimam młodych Serbow wusměrjene. W Drježdźanach so młode serbske swójby wuspěšnje wo – tež organizatorisce – inowatiwne puće zažnodźěćaceho serbskorěčneho kubłanja staraja. W Mnichowje je młody serbski IT-fachowc wjac za digitalny serbski słowoskład na nohi stajił hač cyłe institucije we Łužicy. W Berlinje serbske dźěći namakaš, kotrež na tak wysokim niwowje ryzy serbsce rěča, zo by je jako rěčnych posołow do jadrowych kónčin pósłać móhł. Młody předsyda Domowiny Dawid Statnik je z pobytom pola Serbow w sakskej a němskej stolicy dawno wažny signal dał.

Wuchadźišćo „serbskeje politiki“ by přichodnje bóle skrućenje młodych nošerjow serbskeje rěče być dyrbjało – wšojedne, hdźež woni bydla.

Budyska mecosopranistka Tanja Donatec skutkuje hižo wjele lět wuspěšnje w mjezynarodnej hudźbnej scenje. Wona wustupowaše w mnohich operowych předstajenjach a koncertach, mjez druhim w Meranje, Salzburgu, Mnichowje a Lipsku. Za jeje wusahowace interpretacije serbskeje wokalneje hudźby kaž tež za jeje angažement při hudźbnowědomostnym nadźěłanju serbskich twórbow a temow spožčichu jej Spěchowanske myto Ćišinskeho.

Pod jeje nawodom wotměje so wot 11.2. do 12.2.2012 w Budyskim SLA dźěłarnička spěwanja. Jeje zaměr je předewšěm, młode spěwarki a młodych spěwarjow na 8. wubědźowanje młodych serbskich talentow přihotować. Wobdźělenje na wubědźowanju pak njeje za dźěłarničku wuměnjenje. Program kursa wobpřija nimo interpretacije klasiskeje wokalneje literatury tež moderne stilowe elementy kaž rock a pop.
Kurs, w kotrymž je wobjed sobotu a njedźelu zapřijaty, płaći 29,00 eurow.
Wjeršk zarjadowanja budźe zakónčacy koncert wobdźělnikow.
Informacije k tomu podawa Christina Richter
Telefon: +49(0)3591.358110
Mobil: +49(0)173.5869691
c.richter@sne-gmbh.com

Z přećelnym postrowom
Jěwa-Marja Čornakec

Na kromje posedźenja krajneho sejma kolegam a zapósłancam wjeselo činić

Ně, to by parod był, wšako je najwažniše prawidło za přežiwjenje Serbow w zjawnym žiwjenju: Fuzije mjez serbskimi institucijemi móža k synergijam wjesć a zhromadne dźěło wšelakich wobłukow produkcijow serbskich tworow w najšěršim zmysle pohłubšeć – tohodla je Dom serbskeje rěče zasadnje zmysłapołna ideja. Fuzija serbskeje a njeserbskeje institucije pak ma jenož tónle efekt, zo so to serbske dale a bóle pozhubja. SLA je serbska instuticija, štož je dźakowano serbskej intendantce zaso bóle pytnyć, NSLDź je němska institucija ze serbskim wotrjadom. Tohodla by fuzija mjez nimaj serbskej kulturje na škodu była.

Hižo před lětami je Benedikt Dyrlich „serbske narodne dźiwadło“ namjetował, wotpowědna ideja so tež w koncepće prof. Matthiasa Theodora Vogta namaka.

Tohodla je pod aktualnymi wuměnjenjemi najwjetši čas za sćěhowace fuzije: Serbske dźiwadło z NSLDź so z SLA hromadu połoži a wonej so dale wuwiwatej do směra „serbske narodne dźiwadło“ z wjacorymi spartami kaž kóžde dobre klasiske měšćanske dźiwadło (činohra a hudźbne dźiwadło). Budyske němske dźiwadło pak by ze stejnišćemi jewišćow w Zhorjelcu a Žitawje nowe dźiwadło kulturneho ruma tworił. Tak je wšěm pomhane – financowanju dźiwadłow po cyłej Łužicy a skrućenju serbskeje kultury.

Lětuši ptači kwas je poradźena symbioza klasiskeje temy tutoho tradicionalneho wjerška serbskeho lěta a načasnych konfliktow. Jěwa-Marja Čornakec, za libreto a dramaturgiju přisłušna, je hižo z prjedawšich sezonow jako mišterka kombinowanja starych a modernych elementow znata. A tak móžachmy so jeje nowych impulsow za SLA nadźijeć, po tym zo je so wona z wuwićowej dramaturgowku ansambla stała. Tež Hauke Tesch ze statneho dźiwadła w Choćebuzu, kiž je za režiju lětušeho předstajenja zamołwity, je swoje dźěło wočiwidnje wuběrnje zmištrował. A zo bě program tohorunja rěčnje přikładny, je Roža Šenkarjowa wobstarała. Jim a wšěm sobuskutkowacym dźak a sławu!

Dobra story bjez klišejow je so z Frycom z Choćebuza zahajiła, kiž je zdźědźił žiwnosć zemrěteje wowki a dyrbješe jako jeničke wuměnjenje znajmjeńša jónu we wonym domje přenocować. Při tym je so jemu wjele dźało, takrjec rozswětlenje, a dźakowano holcy ze wsy, kotraž je so porno njemu dlěši čas wo jeho wowku starała, sej swoje „druhe žiwjenje“, to serbske, wotkrywa. A tak wón drje na spočatku z dotalneje zwučenosće němcuje, ale potom delnjoserbsce rěči, a nimo hornjoserbšćiny móžachmy tež rjanu slepjanšćinu słuchać.

Potajkim ptači kwas z rěčnoprogramatiskim akcentom (folklora bjez rěče žadyn zmysł nima), a tomu je so problematika wotbagrowanja brunicy dla přidružiła, wšako nochcyše wowka energijowemu koncernej dom předać. Jeje wnučk drje spočatnje wotpohlad měješe, herbstwo tak chětř kaž móžno wotbyć, zo by sej wón z pjenjezami nowu powołansku eksistencu w Berlinje natwarić móhł. Ale wona holca – Lenka (Anna-Maria Bretschneiderec) – a dožiwjenje serbskosće matej sylny wliw na njeho, a tohodla Fryco (Gerald Schön) dlěje wostanje … Hladajće sami program „Ty sy tajka wikotata“, snadź potom wěsće, štož „wikotata“ rěka .

http://edas.landtag.sachsen.de/viewer.aspx?dok_nr=7791&dok_art=Drs&leg_per=5&pos_dok=2