Archive for März 2010

Je najwjetši čas so rozsudźić

31. März 2010

Po tym zo je powšitkownje připóznaty wědomostnik koncept za serbske institucije předpołožił, bě prěnja zjawna reakcija, zo jemu jako Němcej trěbna sensibilita za naležnosće našeho małeho ludu faluje. Nětk je Serbowka, po cyłym swěće wušpěšnje skutkowaca fachowča, koncept za reformu w serbskim ludźe dale a mjenje zakótwjeneho SLA na blido składła, ale potom so kritizuje, zo njeje wona to ze za wospjetne nimale zbankrotowanje ansambla zamołwitej wosobu hromadźe činiła.

Rozsudźi-li Załožba něšto, rěka, zo je wona tak a tak němska, hačrunjež kóždy wě, zo maja serbscy radźićeljo wobsahowje njesnadnu wahu w radźe Załožby. Hdyž je wulka wjetšina zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, najwyšeho gremija třěšneho zwjazka, hižo do toho kaž Załožbowa rada wothłosowała, słyšiš, zo su woni pak slepi pak demokratisce dosć njelegitimowani, wšako bychmy serbski parlament měć chcyli. Štó pak by zapósłanc serbskeho parlamenta był? Přewažnje samsni, kiž nětk hižo w gremijach Domowiny sobu dźěłaja, tež w zwjazkowym předsydstwje, přetož njemóžeš wot toho wuchadźeć, zo budu so Serbja při wólbach do swójskeho ludoweho zastupnistwa předewšěm za dotal njeznatych ludźi rozsudźeć.

Wězo je tež druhich argumentow přećiwo konkretnej reformje: Zo je hišće dołha noha hač k prawemu wokomikej rozsuda, dokelž hišće njejsu wšitcy potrjecheni a jich zastupjerjo z předležacym namjetom přezjedni. Ale mamy pjenježny wolumen za někak třista dźěłowych městnow we wobłuku serbskich institucijow, pak direktnje w zarjadnišćach pak indirektnje přez projekty. Je najwjetši čas – po pjatnaće lětach diskusije wo strukturje – wothłosować, kajki podźěl ma přichodnje čemu słužić.

My smy wjetšina!

30. März 2010

Na zabawnym wječornym zarjadowanju z kurdami w sakskim parlamenće (hlej foto), kotřiž su z cyłeho swobodneho stata a tež z Berlina přichwatali, sym zaso na nazorne wašnje zaznał, zo njeje ničo w žiwjenju tak wažne kaž zdźerženje a wuwiwanje swójskeje identity. Jeje zakład je rěč, a tak wojuja kurdźa w prěnim rjedźe wo zjawnu akceptancu jich maćeršćiny – w Turkowskej a w Němskej.

My njejsmy „mjeńšina“. Na wjacorych wsach mamy my wjetšinu, wjetšina naju telefonatow doma je serbska, wjetšina kulturnych zarjadowanjow, na kotrež so podawamoj, je tohorunja serbseho razu. My smy wjestšina – w našimi žiwjenskim wobłuku. Abo na mjezynarodnym wědomostnym standardźe myslo a prajo: Kóždy čłowjek trjeba swoju community, w kotrejž so doma čuje. Naša lěpšina porno Němcam, kiž maja tajku wosebitu community jenož dźakowano swojoroznosćam (na přikład gay community přez přichilnosć swójskemu splahej abo ekskluziwny kruh samsny naročny konik pěstowacych), steji Serbej na cyle přirodne wašnje bjez přidatneje prócy tajka community – socialna domizna – k dispoziciji.

Štóž tule wěrnosć k wědomju bjerje, móže runja kurdam w sakskim krajnym sejmje rjenje hromadźe swjećić a so swojeho žiwjenja wjeselić. Přirodna idenitita, kotruž w samozrozumliwej kulturje pěstujemy, je wuchadźišćo radosće a spokojnosće. Statotk zboža so najlěpje wosrjedź našeje community natwari. Tak knježi psychiske derjeměće – w tutym zmysle: Rjany nalětni a lětni čas w Serbach!

Dwělowanje dowolene – jadro našeje wěry

28. März 2010

Na proze martroweho tydźenja je najwjetši čas so tež w blogu duchownemu wužadanju přihota na jutry wěnować. Rowjency maja swoju lubu nuzu z poselstwom něšto započinać, kotrež praji: Bóh je před dawjtysac lětami swojeho syna prahrěčha čłowjestwa a našich hrěchow dla wotprawić dał, zo bychmy wumóženi byli. To je na prěni napohlad logika wotpuska abo wjećby, cyle wothladajo wot wšelakich humanistiskemu myslenju njerozrisajomnych swojoraznosćow: Hdyž je Bóh z woprawdźitym wšehomócnym Bohom, čehodla ma so wón potom tajkemu chłostanskemu ritualej podrjadować, zo by swój cil docpěć móhł?

Njerěčo wo problemach, sej tajke něšto kaž swjatu Trojicu docyła někak předstajić móc, je tež dalšich wotewrjenych prašenjow: Što by było, hdyž by sej Judaš w poslednim wokomiku wšo hinak přemyslił a Jězusa njepřeradźił? Wěrimy do swobody kóždeho čłowjeka, wona je takrjec z fundamentom našeje křesćanskeje filozofije, potajkim je Judaš tutu móžnosć měł. Ale smě wumóženje čłowjestwa wot rozsuda jednotliwca za złe wotwisne być? Abo bě to přerada z lubosće, je Judaš so z wotpohladom moralisce woprował, zo by swojemu knjezej Jězusej zmóžnił, wulki eschatologiski skutk zdokonjeć?

Na křižu Jězus so Boha wótca cyle zadwělowanje prašeše: „Čehodla sy ty mje wopušćił?“ Fascinowaca sada, jendźelski katolik G.K. Chesterton je k tomu přispomnił, zo jenož jeničku nabožinu namakaš, w kotrejž zda so Bóh za jednu sekundu z ateistom być. Bóh sam je na sebi dwělował, tohodla njeje ničo złeho na tym, zo tež člowjek na wšěm dwěluje. Dwělowanje je dźěl spomóžneje pobožnosće. Chesterton, citowany w smjerćzajimawej knize z pjera Slavoja Žižeka, „Die Puppe und der Zwerg – das Christentum zwischen Perversion und Subversion“, suhrkamp taschenbuch wissenschaft 2003): „Jenož křesćanstwo je rozumiło, zo dyrbi Bóh, zo by wón dospołnje z Bohom być móhł, nic jenož kral, ale tež rebel być.“

Sylnjenje Serbstwa w Slepjanskim regionje

28. März 2010

Dokumentowane:
Hłowna zhromadźizna župy Běła Woda/Niska, kotraž so pjatk, dnja 26. měrca, w Slepom wotmě, bě prěnja župna „hłowna“ w sakskim dźělu Łužicy w tutym lěće. Ze 434 čłonami w 13 Domowinskich skupinach a towarstwach kaž tež z dwěmaj serbskimaj wolerskimaj zjednoćenstwomaj je wona zdobom najmjeńša župa w třěšnym zwjazku Serbow. Tři towarstwa – Wjesny klub Rowno z.t., Młodźinski klub Rowno a towarstwo „Power-žony Slepo“ – proša wo přistup Domowinje, Zwjazkej Łužiskich Serbow, a dachu župnemu předsydstwu nadawk, zo by trěbne kročele zahajiło.

Zhromadźizna steješe pod hesłom „Brunica – žohnowanje a pokleće za Łužicu“. Na to nawjazujo předstaji županka Inga Nowakowa w swojich wuwjedźenjach wobšěrnje puć rozestajenjow, docpětych měznikow a dale wobstejace konflikty. Předewšěm wuzběhny pozitiwne wuslědki hladajo na sylnjenje Serbstwa w Slepjanskim regionje, kotrež po podpisanju wobłukoweho dojednanja „Ze zamołwitosće za serbsku ludnosć w hórnistwowych kónčinach Łužicy“ mjez Domowinu a koncernom Vattenfallom za Slepjansku kónčinu nastachu. W srjedźišću wšitkich prócowanjow steji zaměr, wjesnu zhromadnosć w jednotliwych wsach njedźiwajo poćeženjow přez brunicowe hórnistwo – předewšěm z tym zwisowacych přesydlenjow dla – zachować. To je najwažniše wuměnjenje za dalše wobstaće Slepjanskeje wosady. Jenož potom ma Serbstwo tule realnu šansu přichoda.

Nazhonjenja ze zwoprawadźenjom wobłukoweho dojednanja po dwěmaj lětomaj dźěła rozłoži regionalny rěčnik Domowiny Manfred Hermaš. Jeho facit – tež hladajo na přichodne dźěłowe zaměry – bě: Pokročujemy lěta 2007 nastupjeny puć spěchowanja a dalšeho wuwića serbskeje rěče a kultury pod wuměnjenjemi brunicoweho hórnistwa konsekwentnje. Tole wopřija mjez druhim slědowace aspekty: dalepisanje wuwićoweho koncepta za Slepjanske gmejny, podlěšenje hač do lěta 2010 płaćiweho wobłukoweho dojednanja mjez Domowinu a koncernom Vattenfall, rozšěrjenje časoweje doby projekta „Etnologiske studije“ Serbskeho instituta na cyłkownu dobu planowanskeho procesa Wochožanskeje jamy. Zastupjer Vattenfalla prof. dr. Detlev Dähnert připowědźi, zo so wobłukowe dojednanje podlěši.

Předsyda Domowiny Jan Nuk potwjerdźi – hladajo na wumjetowanje někotrych Serbow a Němcow, zo je Domowina swoju poziciju k prašenju „Brunica a Serbja“ zasadnje změniła -, zo wosta stejišćo třěšneho zwjazka njezměnjene. Dźe wo to, zo maja přesydleni ludźo šansu, serbsku identitu, rěč a kulturu zachować. Domowina pak njebudźe přećiwo woli wjetšiny wustupować.

Wulki zaćišć zawostaji w delegatach šuler srjedźneje šule Slepo Kevin Lohr z Rownoho ze swojim přednoškom we wuběrnej serbšćinje. Rysowaše na čiłe wašnje swoje nazhonjenja z projektom 2plus na srjedźnej šuli a pochwali wučerjow za jich prócowanja, ze šulerjemi tež zwonka wučby serbować. W swojim koreferaće informowaše šulski nawoda Wolfgang Goldstein wo stawje přihotow němsko-serbskeho kubłanskeho centruma. Zwoła prěnje kročele k tomu do pomjatka a pokaza na hoberski postup. Jeli wšitcy dale za jedyn postronk ćahnu, so zeskutkownjenje naročnych zaměrow poradźi, je sej Goldstein wěsty.

Přewšo pozitiwny bě wothłós přitomnych 50 delegatow a hosći na přinošk Fabiana Jacobsa ze Serbskeho instituta, kotryž prěnje mjezywuslědki „Etnologiskeje studije“ předstaji. Wón zwěsći w regionje „přewšo sylne socialne styki“, kotraž so přez cyłu wosadu pletu a kotrež maja wurazny serbski zakład. Do jeho předstawow za kulturnopolitisku praksu słuša sonděrowanje wizijow, idejow a wočakowanjow předewšěm młodostnych w zarjadowanju open-space, projekt za młodostnych „Po slědach Muki“, w kotrymž zeznaja serbske korjenje swojeje domizny kaž tež – zhromadnje ze župu – dalše aktiwizowanje zhromadnosće w regionje.
Předstajena strategija za dalše dźěło na wuwićowym koncepće, za trěbne předewzaća a dźěłowe kročele hač do XV. župneje hłowneje zhromadźizny delegaća jednohłósnje wobzamknychu.

Manfred Hermaš
regionalny rěčnik

Městna njeprawdy katolskeje cyrkwje přećiwo Serbam I: Baćoń

27. März 2010

Porno knižnemu projektej „Eine Kirche, zwei Völker“, w kotrymž so njeprawda cyrkwje přećiwo Serbam w stawiznach kaž w zwisku z „prewentiwnym“ wupokazanjom serbskokatolskich duchownych do němskich wosadow přez němsku cyrkwinsku wyšnosć tak dołho rjenje barbi, doniž nimale falšowanje stawiznow njepředleži, je Měrćina Wałdowa kniha „Wie man seine Sprachen hassen lernt“ z wujasnjowanskim skutkom.

Njewužitne wužiwanje serbskich pjenjez w ansamblu a dźiwadle rozmysliwši a wotpowědne konkluzije sćahnywši bychmy so łoskoćiwemu prašenju wěnować dyrbjeli, kak podjanscy Serbja swoje narodnonabožne zajimy hišće lěpje zastupować móhli. Při tym by směrodajnje było, knihu Měrćina Wałdy jako žórło spóznaća do diskusijow wo trěbnych reformach w katolskich Serbach zawjesć, wšako budźe tež srjedź apryla hłowna zhromadźizna TCM.

W lěće 1869 su so serbscy katolikojo rozsudźili, w Baćonju nowu cyrkej twarić. Njedźelsku zběrku njesmědźachu pak za tónle hoberski projekt wužiwać, ale dyrbjachu ju přeco biskopskemu ordinariatej wotedawać. Nimo toho mějachu woni w cašu – wot katolskich Serbow priwatnje financowaneho – twarjenja Baćonskeje cyrkwje dalše darjenske akcije za katolske cyrkwinske twary w němskich kónčinach podpěrać.

W lěće 1876 je so Baćonski darowanski wuběrk na katolsku „Dresdner Volkszeitung“ z próstwu wo podpěru wobroćił. Wuslědk pjenježneje zběrki němskeje katolskeje nowiny za serbskich bratrow a serbske sotry we Łužicy: Šěsć (6!) reichshriwnow … K tomu s hodźi, zo njeje biskop Franz Bernet składnostnje swjatočneho połoženja zakładneho kamjenja w lěću 1870 ani serbskosć wěriwych ani ćežke wuměnjenja twarjenja naspomnił.

(hlej str. 87 w kapitlu „Sorben und die Institution katholische Kirche“ w Měrćina Wałdowej knize „Wie man seine Sprache hassen lernt“, Ludowe nakładnistwo Domowina Budyšin 2010, lektor: Michał Nuk)

Přeco dale! Chcemy tež serbske kino měć!

26. März 2010

„Přeco dale“ (hudźbne widejo k temje Serbja a brunica) – serbski dobyćer telewizijneho myta sakskeje krajneje centrale za nowe medije lěta 2009:

Grjek je rjek rěčow: Ioannis Ikonomou

26. März 2010

Wón wobknježi aktiwnje 32 rěčow:

http://www.eu-info.de/dpa-europaticker/145769.html

Snadź je Grjek Ioannis Ikonomou swětowy mišter na polu polyglotneho žiwjenja. Tajka mudra hłojčka powołansce na nowej Europje sobu twari, hdźež budźe dwurěčnym ludźom lěpša domizna hač na starym kontinenće …

„Serb“ Rögner nochce wotstupić

26. März 2010

Dotal chcyše intendant SLA Wolfgang Rögner, kotrehož su Serbske Nowiny nam w lisćinje do wuradźowanja Załožboweje rady woprašanych ludźi wčera jako prěnjeho „Serba“ hišće před předsydu Domowiny, Janom Nukom, prezentowali, wotstupić, „hdyž skrótšenja přińdu“. Nětk po rozsudźe pak njewoteńdźe, ale připowědźi, zo chce so hakle po „zwoprawdźenju“ skrotšenjow swojeho joba wzdać. To su špatne wuhlady – nic jenož za ansamblowcow.

Załožbowa rada za nowy spočatk

25. März 2010

Rada Załožby za serbski lud je dźensa přestrukturowanje Serbskeho ludoweho ansambla (SLA) wobzamknyła. W přichodźe ma ansambl lětnje ze štyrjomi milionami eurow město 4,9 milionow wuńć.

W Serbach jara připóznata kulturna ekspertka a publicistka Chrysta Meškankowa je w čitarskim lisće SN wuprajenje Katy Malinkoweje z časa přewróta citowala: „Serbski ludowy ansambl dyrbi so cyle hinak wusměrić, ma-li dale naše bytostne narodne zajimy zastupować.“ To pak njeje so stało, a tohodla „na wužitku tuteje wulkeje kulturneje institucije za serbstwo a z tym na jeho eficientnosći so hižo dawno dwělowaše“, tak Chrysta Meškankowa. Z trěbnymi změnami „stwori so šansa za nowy spočatk“.

To rěka, „zo ma so pod premisami načasnosće a eficiency nowa serbska institucija wutworić, kotraž naslěduje dotalny SLA.“ Za tajki nowy spočatk z efektami za financowanje serbskosće z „hornca“ Załožby je so Załožbowa rada rozsudźiła.

To njeje cool, luby knježe Suchy

25. März 2010

Porno priwatnemu předewzaćelej nima zjawny zarjad prawo, sej žurnalistow za nowinsku konferencu wo swojej dźěławosći wuzwolić. Cyle wothladajo wot toho, zo je sakski nowinarski zakoń – nazhonjenjow měrniweje rewolucije dla – hladajo na winowatosće k informacijam napřećo medijam porno zapadnym krajam wosebje daloko sahace. A to je tež derje tak. Załožba za serbski lud drje njeje bjezposrědnje dźěl zjawneje słužby, ale jako stoprocentowsce ze zjawnych srědkow financowana institucija z dohladowanskim gremijom, w kotrymž sedźa zastupjerja zjawneje ruki, je wona nowinarskoprawnisce definitiwnje w samsnym połoženju kaž na přikład krajnoradny zarjad abo sakske krajne knježerstwo.

Tohodla ma direktor Załožby drje prawo, „njewěcowne a tendenciozne rozprawnistwo“ Serbskich Nowin w zwisku z planowanym rozsudom Załožboweje rady wo nowym špočatku profesionelneje hudźbneje institucije resp. přestrukturowanju SLA kritizować. Wón ma wězo tež swobodu swójskeho měnjenja, zo leži niwow serbskeho wječornika „mjeztym pod tym internetneje platformy Internecy“, ale wón njesmě z toho konkluziju sćahnyć, SN z nowinskeje konferency wuzamknyć spytać, kaž z lista nakładnistwu wuńdźe, kotryž su Serbske Nowiny w wčerawšim wudaću citowali. Nowinarska swoboda woznamjenja nic jenož w Němskej tak mjenowany škit tendency, to rěka žurnalist priwatneje nowiny njetrjeba so po principje wuwaženosće měć, ale smě jednostronsce pisać, wšako njeje nichtó nuzowany, tutu nowinu čitać, přetož je tež druhich poskitkow na wikach medijow.

Z tym smy wězo hižo nutřka w specifiskim łoskoćiwym serbskim nowinarskim prašenju, přetož sprěnja njeeksistuja Serbske Nowiny pjenježnje rozsuda woteběrarjow za abonement dla, ale porno druhim nowinam w Němskej dźakowano subwencionowanju ze zjawnych srědkow (sposrědkowanych přez Załožbu za serbski lud) a zdruha maja wone monopol, to rěka čitarjej njesteji direktna alternatiwa k dispoziciji. Tohodla dyrbjał po mojim měnjenju za Serbske Nowiny žurnalistiski standard kaž na přikład za zjawnoprawniski rozhłós płaćić. Tomu njejsu Serbske Nowiny w zwisku z rozprawnistwom wo přichodźe tuchwilneho ansambla wotpowědowali. Woni su cyle jednostronsce jednu stronu w rozestajenju publicistisce zastupowali. Tak hač bychu woni z ryzy priwatnym medijom byli, štož woni njejsu.

Tón problem pak njesmě direktor Załožby jako jedyn potrjecheny jednostronskeho rozprawnistwa a šef institucije, wot kotrejež su Serbske Nowiny materielnje wotwisne, rozrisać. Poprawom by to kaž wšudźe nadawk nakładnistwa być dyrbjał – hač to w Serbach funguje, pohódnoćić njemóžu. Prof. Matthias Theodor Vogt je nowu strukturu za serbske medije namjetował, w kotrejž by snadź tež serbski žurnalizm sam kusk transparentnišo skutkował. A nic kaž wčera, na dnju do rozsuda Załožboweje rady: Na prěnjej stronje komentary wobdźělnikow demonstracije ansamblowcow tydźenja (!) a na třećej stronje połstronske wozjewjenje stejišća ZSW, sformulowane před tři a poł měsacami (!), kotrež ma jako redakcionelne wuchadźišćo pokiw na dóńt SLA.

So wě, zo tajke něšto njeje postupowanje normalneho poměrnje njewotwisneho dźenika, ale strategiski PR k přesadźenju swójskich pozicijow. Ale, luby knježe Suchy, to dyrbiće znjesć, dokelž ze zašmjatanych nutřkoserbskich poměrow přińdźemy jenož z wulkomyslnosću a swobodnym duchom won. Maličkostne wojowanje wo městno za blidom nowinskeje konferency k tomu njesłuša. Tohodla: Budźće cool. Hewak by zaćišć nastał, zo tež wo wjećbu za rozprawnistwo wo Wašej zastupjerce a jeje w SN citowanym wotpokazanju poskanja na Hinca a Kunca dźe.