Archive for April 2010

Dźeń rozwjeselenja

30. April 2010

Z tutej zabawnej krawatu, darjenej wot mojeho nana, kiž je ju jónu na lětanišću w Zürichu składnostnje šwicarskeho narodneho swjateho dnja kupił, dźensa chodźu. Na poslednim dnju haperleje njesměš ničo prěchutnje brać, wosebje nic chodojtypalenje.

Hižo rano je so slědźerka w rozhłosu z prašenjom zaběrała, čehodla su woni prjedy wěste žony jako chodojty přesćěhali. Jedna teorija (njewobkrućena): Wone su přewjele zdaća wo zadźěwanju podjeću měli. Druha (wobkrućena) teza: Hustodosć je rozkora mjez susodami k porokam škódneho kuzła rozrostła, wšako su ludźo tehdom tak a tak do tajkich wěckow wěrili. Najrjeńšu teoriju pak je Simone de Beauvoir přinjesła: Žony su so spalili, přetož su wone rjane byli.

Dźensniši dźeń pak so mužojo hromadźe z rjanolinkami wohrěwacy woheń popřewaja, bjez toho zo strach hrozy – jenož jěžej, hdyž je do hromady drjewa łazył, bjez toho zo je to něchtó pytnył. Tohodla wobroćće hromadu a potom rejujće a swjećće hač do zažneho ranja!

Namóc a wuklukowanje stej z fundamentom klóšterskeho wobsydstwa

29. April 2010

Ja so z tutej sektu http://www.cassianiter.com/ njewuznaju, kiž je móličku wjesku Liboń kupiła a kotrejž so nětk wobšudnistwo http://bit.ly/b2JApR wumjetuje. Smy bohudźak w swobodnym kraju ziwi, hdźež smě kóždy, kotremuž so chce, z jenak myslacymi rjad załožić. Hdyž wón w swojej skutkownosći zakonje njedodźerža abo zjawnosći bajki napowěda, je to naležnosć prawniskeho stata, to rěka statneho rěčnistwa, poroki přepytować, a njewotwisnych žurnalistow, ludźom fakty wuwswětlować. Budźemy widźeć, štož při tym wuńdźe.

Tak mjenowani społnomócnjeni wulkeju cyrkwjow za sekty pak njech mjelča. Dyrbiš dołho pytać, doniž klóšter njenamakaš, kiž je sej swoje dźensniše wobsydstwo w stawiznach na měrniwe, ciwilizowane, k měritkam prawniskeho stata so hodźace wašnje přiswojił. Hlej na přikład na klóšter w Pančicach. Namóc a wuklukowanje stej cyrkwinskemu bohatstwu puć rubałoj. Wulki dźěl načasnych towaršnostnych poměrow ma swój zakład w njeprawdźe starych hierarchijow. Dźensa hakle knježi swobodna wuměna idejow a tworow w syći.

Tohodla rozpad mocy starych institucijow dale a bóle pokročuje. To tež sprawnemu křesćanstwu tyje.

Duchowni w dwójnym zmysle prašani

28. April 2010

Zo je monsignore Měrćin Salowski zemrěł, je mje wosebje zrudźiło, wšako je wón ze sowjej intelektualnosću duchowny w dwójnym zmysle słowa był. Je wězo připad, zo runje w tutych dnjach prěni raz w stawiznach na čole Towarstwa Cyrila a Metoda duchowny njesteji, ale lajk tónle towarstwo katolskich Serbow nawjeduje. Njesłyšana wěcka, haj šamałosć to je, někotři mysla a tak so tež w interneće piše. Tajka kročel pak je wuraz normalizowanja.

Prjedy bě z wašnjom, zo běchu duchowni – abo wučerjo – na čole wšěch wažnych towaršnostnych institucijow. Tute časy su nimo. Awtorita dźensniši dźeń ani wot wěsteho powołanja ani wukubłanja wotwisna njeje, ale wot powšitkowneje zdźěłanosće, sensibelnosće a čłowjeskeje wěryhódnosće jednotliweje wosoby. Tak je bjezdwěla farar Jan Malink připóznaty předsyda wědomostneho towarstwa Maćicy Serbskeje, dokelž je wón – runja njeboh Salowskemu – (ewangelski) duchowny w dwójnym zmysle.

W dobje interneta nichtó takrjec skład wědy njewobsedźi. Tohodla nimaja wučerjo hižo tajki status kaž w starych časach. Tež klasiscy žurnalisća – moderni wikowarjo informacijow – maja dale a mjenje wliwa na wuwiće towaršnosće. W srjedźišću načasneje dynamiki je sebjewědomy moderator, kiž ideje zjawnosći spřistupnja, kotrež wjele ludźi do mjezsobneje wuměny inspiruja. So wě, zo je tež duchownych a wučerjow, kotřiž to zamóža.

Na parlamentariskim wječorku MDR

28. April 2010

Parlamentariski wječork MDR w congresowym centrumje w Drježdźanach dožiwiwši njejsym drje přewjele nawuknył, ale wjele přijomnych rozmołwow z lubymi ludźimi wjedł. Jako přiwuzny moderatorki-redaktorki serbskeho telewizijneho wusyłanja Wuhladka sym so wězo wjeselił, zo hraješe serbski program w filmowej prezentaciji zapósłancam krajneho sejma wažnu rólu.

Porno kusk wostudłym referatam načolneju MDRnikow a prezidenta parlamenta je ministerski prezident Stanisław Tilich lóštnje a tež wobsahowje bóle naročnje porěčał, ludźom po kosmach njejězdźo, ale z něžnym posměwkom.

Poprawom na tajke zarjadowanja dobrowólnje njechodźu – z kuchnju a duchom mojeje mandźelskeje tak a tak žane přijeće a žadyn bifet sobu dźeržeć njemóžetej –, ale po tym zo sym swojemu šefej k woli sobu šoł, dyrbju přiznać: Je jara rjenje było! Připódla prajene: Kóždy Serb, kiž chwile abo składnosće nima, Wuhladko w telewiziji hladać, njech to w interneće nachwata – kaž ja při laptopje!

Nowa wjerba nadźiju a měr přinjese

25. April 2010

Smój sobotu dwaceći lět staru wjerbu ze štomownje w sewjernej Němskej na naju ležownosći we Łuze sadźiłoj. Wona so jara derje do krajiny hodźi a móže so nětk krok po kroku jako naslědnica porubaneje Łuhowskeje wjerby wuwiwać. Zahrodnik z Wósporka, kiž je tónle projekt přewjedł, je zwěsćił, zo je pola nas za tajki štom idealna póda. Zhromadnje ze susodami a mojimaj staršimaj ze Zhorjela smój přichad noweje wjerby z wječornym grilwanjom swjećlili. Mój papa je ju ze sakskim winom „wukřćił“.

Budźemy tež z přichodnymi wobydlerjemi ležownosće něhdyšeje wjerby dobre susodstwo pěstować. Woni su poprawom dušni ludźo. Wina na hórkim dóńće stroweje štomiska staj wjesnjanosta a jeho gmejnski zarjad w Njeswačidle, kotrajž njejstaj młodemu porikej hódnotu tuteje łučiny sposrědkowaloj, štož bychu woni jako hamtscy zastupjerjo powšitkowneho dobra činić dyrbjeli, wšako tutej łučinje na kromje wjeski wjerba charakteriski raz dawa. Ale nowa wjerba jenož postupne nawróćenje Łuhowskeje łučiny njezmóžnja, ale měr přinjese. Tohodla chcu chłostanski namjet pola statneho rěčnistwa cofnyć.

Zaprajenje gmejnskeho zarjada je přez moje listowanje z krajnoradnym zarjadom mjeztym wujasnjowane a dźakowano medijam w cyłym starym wokrjesu Budyšinje wozjewjene. Z toho móže nětk kóždy rozumny čłowjek swoje konkluzije za přichod sćahnyć. Na chłostanskim přepytowanju młodych Łuhowčanow porubanja najwjetšeho štoma wjeski dla zajim hižo njewobsteji. Na hanseatiske wašnje njech konflikt so skónči, wšako je nowa wjerba nimale samsneho pochada kaž ja.

Ze serbšćinu zaso doprědka dźe

22. April 2010

Serbja su po našej krajnej wustawje lud a nic jenož ludowa skupina abo někajka etniska mjeńšina. Tohodla maja woni tež prawo na ludowe zastupnistwo. Tuchwilna politiska praksa, zo je třěšny zjwazk Serbow jenož towarstwo mjez towarstwami, so přećiwo sakskej wustawje přeńdźe. Tohodla su wšě wěcywustojne nastorki čłona sakskeho wustawoweho sudnistwa a prezidenta sakskeho financneho sudnistwa dr. Jürgena Rühmanna (http://www.justiz.sachsen.de/smj/content/743.php) kedźbyhódne. Wón je wuběrny jurist, hdyž je Rühmann juristisku słužbu w krajnym sejmje w Drježdźanach nawjedował, je tónle poradźowanski wotrjad hišće njewotwisnje fungował. Na jeho wuprajenja wo móžnym statusu korporacije zjawneho prawa Domowiny móžemy so stoprocentowsce spušćeć.

Zdobom dyrbi so status našeje rěče zywšić. K tomu je so Serbske šulske towarstwo na poprawom wšě bytostne aspekty wopřijace wašnje słowa jimało (dokumentowane w Serbskich Nowinach na třećej stronje, srjedu, 21. jutrownika 2010). K tomu „etablěrowanje serbšćiny jako prawniska a zarjadniska rěč“ słuša. Wosebje chcu žadanje za „zawěsćenjom serbskorěčnych rumow za dźěći a młodźinu“ a w tutym zwisku „zdźěłanje a wužiwanje modernych serbskorěčnych medijow“ podpěrać. A wězo dyrbi „juristiske runostajenje serbskorěčneho kubłanja w Sakskej a Braniborskej“ přichodnje samozrozumliwosć być.

Dobra powěsć z Radworja dochadźa, hdźež su so gmejnscy radźićeljo na wozjewjenje politiskeje wole wo wuwiću gmejny Radworja z perspektiwisce bikulturnym profilom dojednali. Zajimawy přinošk namakaće wo tym na stronje „hola a haty“ dźensnišich Sakskich Nowin (str. 19). Předsyda Domowiny Jan Nuk so z wuprajenjom cituje, zo je Radwor prěnja serbska gmejna z tajkim wuznaćom. Tak by so Radwor z pućrubarjom stać móhł. Zaměr gmejnskeje rady je tež, zahubnej tendency zadźěwać, zo ludnosć doma dale a mjenje serbuje. Snadź kulturna nowina Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła k serbskemu sebjewědomju přinošuje: Prěnja strona wobsaha serbske dźiwadło w serbskej rěči prezentuje. Tak chcemy to měć!

Benediktej Dyrlichej k narodninam

21. April 2010

W hosćencu domu biskopa Bena w Smochćicach sym dźensa na přijomnym přijeću składnostnje šěsćdźesaćin Benedikta Dyrlicha, šefredaktora Serbskich Nowin, tež zwonka Łužicy připóznateho basnika a něhdyšeho zapósłanca frakcije SPD w sakskim krajnym sejmje, był.

Sym tamle takrjec połpriwatnje a połsłužbnje pobył – słužbnje sym městopředsydu frakcije Lěwicy a předsydu frakcije PDS w prěnjej legislaturnej periodźe po přewróće, Klausa Bartla, něhdyšeho wjelelětneho frakciskeho šefa Petera Porscha a Reginu Schulz, kotraž bě pjeć lět wiceprezidentka sakskeho parlamenta, přewodźał. Klaus Bartl je samo dawno planowane zetkanje z braniborskim ministrom za justicu w Podstupimje wotprajił, zo by so wot Kamjenicy do Smochćic podać móhł.

Priwatnje smój Benediktej Dyrlichej kusk wuměłsce wuhotowany zešiwk za pisanje notickow dariłoj – tež jako znamjo, zo chcemoj bórze zaso wjac tekstow z jeho pjera čitać. Jeho basnje su wězo na polcy pola naju doma prezentne.

Rjenje je było, zo su zastupjerjo wšěch demokratiskich stron přitomni byli, mjez nimi serbskaj zapósłancaj CDU Marko Šiman a Alojs Mikławšk. Serbski zapósłanc Lěwicy, Hajko Kozel, bě dźensa słužbnje w Pólskej po puću a je hakle pozdźišo přichwatał, jeho je Kozelec nan zastupował, wšako bě Sieghard Kozel předchadnik swojeho syna jako zapósłanc w krajnym sejmje.

Wšitcy my přejemy Benediktej Dyrlichej dale a lěpšu strowotu, wjele zboža a kreatiwnu žiłku na wšěch polach jeho mnohostronskeje skutkownosće w Serbach, w tukraju a wukraju.

Rögner je nowemu spočatkej ansambla na puću

21. April 2010

Intendantej ansambla Wolfgangej Rögnerej so dodźiwać njemóžu: Wosrjedź rozestajenjow wo skrótšenjach přiražki SLA je wón připowědźił, swoju funkciju złožić, budu-li wone wobzamknjene, wšako njesteji wón za wuměłske dźěło pod tajkimi wuměnjenjemi k dispoziji. Nětk, po tym zo je Załožbowa rada wotpowědnje rozsudźiła a je direktor wobkrućił, zo „přiražki a ličbu personala znižimy“ (hlej dźensniše Serbske Nowiny), chce knjez indentant hač do lěta 2012 hladajo na hrajny plan ansambla swobodnje jednać móc.

Fakt je: Hdyž by Rögner swojemu słowu swěrny był, by dawno wotstupił. Wón sam je w zjwanych diskusijach tak činił, hač njeby na swojim zrěčenju wobstał, nětk pak rěči njejapcy wo prawniskich prašenjach. Kóždy wě, zo dźe jenož hišće wo konkretny puć přesadźenja zasadneho rozsuda Załožboweje rady – warianta, zo wšo wostanje, kaž je a Rögner chce, je wotbyta. Njedźiwajcy wšěch rozdźělnych měnjenjow w detailu je w serbskim ludźe konsens spóznajomny, zo dyrbi nawodnistwo serbskeho ludoweho ansambla zaso do serbskich rukow přeńć.

Zo so w tajkej konstelaciji wo naslědnistwje diskutuje, je cyle normalne a nima ničo ze zapřisahanstwom přećiwo Rögnerej činić, wšako je jasne, zo wón za přerjadowanje ansambla pod nowymi wuměnjenjemi do woprawdźiteho serbskeho a ludoweho ansambla do prašenja njepřińdźe. Zo by na přikład Milena Vettraino tajke něšto fachowsce a ze serbskej dušu na nohi stajeć móhła, je znate. Štóž je kaž tuchwilny intendant nic jenož hospodarsce zwrěšćił, dyrbjał sej radšo chětř nowy job pytać.

Zamołwitosće so bojeć? István prawje nima

21. April 2010

Prof. Kurt H. Biedenkopf je jónu jako sakski ministerski prezident na rozmołwje ze žurnalistami něhdy w dźewjećdźesatych lětach na zabawne wašnje princip „politiskeho eksternalizowanja“ rozkładł. Běch tehdom jako korespondent nadregionalneje nowiny runja někak dwaceći druhim kolegam, kiž su při tajkej skradźnej rozmołwje wo potajnych zwiskach dokoławokoło sakskeje politiki přitomni byli, wot tutoho małeho muža, ale wulkeho myslerja fascinowany.

Biedenkopf je prajił, zo spyta w zjawnym rumje skutkowacy čłowjek přičiny za njewoblubowane rozsudy „politisce eksternalizować“, abo jednorišo prajene: zamołwitosć za tajke rozsudy znajmjeńša werbalnje na druhu runinu a tamle agěrowacych ludźi suwać. Wjesnjanosta na wokrjes, krajny rada na krajne knježerstwo resp. krajny sejm, ministerski prezident na druhe zwjazkowe kraje resp. zwjazkowy sejm a zwjazkowe knježerstwo, zwjazkowa kanclerka na komisiju EU, a woni móža globalne poměry zamołwite činić.

My wuměłca a čłowjeka Istvána Kobjelu lubujemy, smjerćcool kadla wón je, sym jeho w rěčnym lěhwje z dźěćimi dožiwił – njepřetrjecheny typ. W zwisku ze swojim skutkowanjom w dźěłowej skupinje „serbske wuměłstwo / jewišćo“ Załožby za serbski lud wón pak mjenowany princip nałožuje prajo, zo je Załožbowy direktor na nastaću poručenjow k přichodej ansambla wina. Ale listaj rěčnicy a dalšeju čłonow skupiny w SN dopokazujetej, zo jeho porok faktam njewotpowěduje.

Wězo bychmy so přeco na to dojednać móhli, zo stej na kóncu kapitalizm a Marko Suchy na wšěch problemach w Serbach wina, tón prěni powšitkownje a Suchy konkretnje. To pak njeje politiski niwow dorosćenych, ale bóle dźěći w pěstowarni. Štóž strach ma, sam zamołwitosć přewzać, njech to praji, ale potom ma so radšo druhim wěckam wěnować hač rozsudam w zjawnym rumje.

Třeći raz: Hornjołužiski kurěr wo wjerbje we Łuze

20. April 2010

Weide_Kernfaeule_