Archive for Juni 2010

Specifiska spiritualita Serbow a tudyši wuznam měšnika – ličba wěriwych njeje měridło

29. Juni 2010

Kóžda kultura w našej swětowej cyrkwi ma swójski raz pobožnosće, na kotrejž wěriwi mjenje abo bóle podźěl bjeru. Duchowna bohatosć katolicizma bjez tuteje mnohotosće nabožnych barbow docyła předstajomna njeje. Serbskokatolski swět je porno němskemu jara w swójbnej spiritualiće zakorjenjeny. W srjedźišću katolskeho přistupa k Božemu potajnstwu po serbskim steji swjata Marija jako reprezentantka swjateje swójby – a tomu wotpowědujo je katolski Serb prěnjotnje w swojej wulkoswójbje doma, kotraž je z druhimi wulkoswójbami w cyłku katolskich Serbow splećena.

Tohodla je najwoblubowaniša tema na wšěch zetkanjach a jadro našeje bjesady přiwuzniske poćahi dodnić a hromadźe wuslědźić, štó nětk z kim w kajkim poměrje steji, hdźe budźe kwas a kajkeho pochada staj slubjenaj. Zdobom je cyłe zemske žiwjenje z njebjeskej dimensiju „překisane“, myslmy jenož na to, kak husto so „Zapłać Bóh“ praji. Němc, tež katolski, je bóle na to wusměrjeny, štož prjedy „staw“ rěkaše a dźensniši dźeń „miljej“ abo „woršta“. Małoswójba drje emocionalnje wulku rólu w žiwjenju hraje, ale přistup k nabožinje je skerje indiwiduelneho razu. A cyrkej ma mjenje powšitkownu towaršnostnu funkciju, ale je takrjec dušepastyrski posłužbownik. Swjatej Mariji je krute městno w nabožnych ritualach připokazana, wona je dobry přikład wěriwym, ale njesteji sobu w centrumje spirituelneho žiwjenja.

Je w kóždej kulturje specifiskich lěpšinow a njelěpšinow – subjektiwneho a objektiwneho razu – , tohodla nochcemy prajić, zo je někajke wašnje katolskeho byća lěpše hač druhe. Njeje pak nacionalizm, ale pragmatizm, na to skedźbnić, zo ma kóžda kultura specifiske potrjeby a zo njeje jedna wosada w cyrkwi jenož tohodla drohotniša, dokelž je tamle dwójce telko wěriwych kaž w druhej wosadźe. W katolskich Serbach ma měšnik objektiwnje wjac nadawkow, přetož to sakralne wšědny dźeń wjac wuznama ma hač w přerěznej němskej wosadźe. Tule potrjebu za sakralnym (hlej tež přinošk „Identita Serbow“) njemóžeš w Serbach z pastoralnymi referentami spokojeć, ale jenož z měšnikami.

Tohodla: Njech Wotrowski farar Tomaš Dawidowski w Serbach wostanje!

Wulka rozprawa wo nowej intendantce SLA a „serbskim duchu“ ansambla

29. Juni 2010

w „Lausitzer Rundschau“ scomter komentarom.

Přesadźenje Wotrowskeho fararja do němskeje wosady – prašeni biskopskemu ordinariatej

28. Juni 2010

Wčera sym biskopskemu ordinariatej w Drježdźanach sćěhowacej prašeni k hrožacemu přesadźenju fararja Wotrowskeje wosady, Tomaša Dawidowskeho, do němskeje wosady sposředkował:

1. Dekan Clemens Rehor nennt die Folgen dieser Entscheidung des Bischofs in der aktuellen Ausgabe des Katolski Posoł „einen großen Schaden für die Gesamtheit der katholischen Sorben“. Wäre es nicht angesichts der von Martin Walde in seinem Buch „Wie man seine Sprache hassen lernt“ dokumentierten Fülle von Handlungen katholischer Würdenträger zum Nachteil der katholischen Sorben in der Geschichte jetzt an der Zeit, Wiedergutmachung zu leisten statt neue Schäden herbeizuführen?
2. Der Vorsitzende der Domowina Jan Nuck sagte bereits 2007 auf der Hauptversammlung des Sorben-Dachverbandes: „Das sorbische Volk war noch nie in seiner über tausendjährigen Geschichte so existenziell bedroht wie heute.“ Die sächsische Verfassung garantiert dem sorbischen Volk den Bestand seiner Sprache und Kultur. Hat nicht gerade jetzt die katholische Kirche eine besondere Verpflichtung, in ihrem Bereich alles zu tun, damit dieser Verfassungsauftrag mit Leben erfüllt wird, statt personelle Probleme in deutschen Gemeinden auf Kosten der sorbischen zu lösen?

Biotop za serbsku rěč

26. Juni 2010

Swoju „Serbsku jamu“ su sej šulerjo Slepjanskeje srjedźneje šule w běhu zašłeju měsacow wuhotowali. Nětko maja dyrdomdejsko-inspirowacu klubownju, hdźež móža w přestawce wodychnyć a so po šuli zetkawać. W rumnosći budu so serbske bjesady (technisce prajene: konwersacija) we wobłuku wučby a zwonka wučby wotměwać. Tež znajmjeńša dwě zarjadowani w serbskej rěči stej wob lěto planowanej.

Hladajo na to, zo ani jenički šuler tuteje šule ze serbskeje swójby njepochadźa a zo z tym zwonka šule faktisce žadyn wobchad w serbšćinje njedožiwja, je wulke zbožo, zo skutkuje na šuli předewšěm za zwonkawučbny wobłuk Juliana Kaulfürstowa. Wšitko, štož wona ze šulerjemi čini, čini w serbšćinje. Angažowanu podpěru podobneho raz dóstachu šulerjo a wučerjo tež ze stron studentki pedagogiki Móniki Hajdanec (kotraž je skupince swojich šulerjow kónc tydźenja w ryzy serbskej wokolinje zmóžniła, jako běše mejemjetanje we Wotrowje). Přez srědki z dojednanja mjez Domowinu a Vattenfallom móžeštej so tutej městnej zarjadować.

Za wuměłske wuhotowanje klubownje je předewšěm Gizela Kotisekowa, kotraž je we wučbje wuměłskeho kubłanja tež serbšćinu nałožowała, mnohe ideje posrědkowała. A sćěna z logom „Serbska jama“ je jedyn z jeje wotchadnych darow, na kotrymž je wona hač do połnocy do swojeho předposlednjeho dnja na šuli dźěłała. Přetož Gizela Kotisekowa poda so nětko na wuměnk – k swójskej a zrudobje jeje šulerjow.

Dalši jeje wotchadny dar bě brošura wo Mari Grólmusec – wšako ma šula tute čestne mjeno – , kotruž su šulerjo we wobłuku projekta z njej nadźěłali. W njej su jara spodobne ilustracije! Šulerjo mějachu wosobinu tuteje patriotki zeznać, wšako dotal mało wo njej wědźachu, tak Kotisekowa. Teksty za brošuru je zwuběrała Monika Hajdanec z literatury, kotraž wo Mari Grómusec předleži. Brošura ja takrjec lektura za kóždeho: Wot prědka móža brošuru čitarjo čitać, kotřiž serbšćinu wobknježa, a wot zady němskorěčni.

Nabožnu a kulturnu „twjerdźiznu“ Wotrow zakitować!

26. Juni 2010

Je w Němskej wjele němsce rěčacych resp. wuknjacych duchownych pólskeho pochada – na přikład w rjedźe, kotremuž sym jónu dwě a poł lěta jako frater resp. bratr Justin přisłušał, kongregaciji Mariannhillskich misionarow, bě lětdźesatk po mojim wotchadźe nowiciat němskeje prowincy nimale dospołnje z dorostom z Pólskeje wobsadźeny. Hdyž chce nětk biskop Drježdźansko-Mišnjanskeje diecezy jeničkeho ryzy serbsce rěčaceho pólskeho měšnika nuzować, serbsku wosadu wopušćić a němske dušepastyrske problemy rozrisać, je to směšne, njeda so wusprawnić a so přećiwo čłowjeskim prawam a prawu ludow na sampostajenje přeńdźe.

Zo je nadpismo Katolskeho Posoła „Wotrowska wosada wostanje samostantna“ wopak, wě kóždy, kiž je interview z rěčnikom biskopa w serbskim rozhłosu poskał. Zo dołhodobnje dwě samostatnej wosadźe wobstejitej, wo kotrejž so jenož jedyn dušepatyr stara, kaž je nětk w Serbach předwidźane, je po jeho słowach „ćežko zwoprawdźeć“, čehoždla rozhłos na to tuka, zo budźe hižo klětu ze samostatnosću Wotrowskeje wosady nimo. Rjanobarbjerstwo a podwólnistwo dale njepomhatej, ale wjedźetej katolske Serbstwo do zahuby. Biskop ma wotpohlad, faktisce serbskokatolsku nabožnu a kulturnu „twjerdźiznu“ Wotrow rozbić. Štóž so njewobara, sobu čini. Farar Tomaš Dawidowski njech we Wotrowje wostanje – a hišće štyrceći lět skutkuje!

Nětk su lajkojo ze swojimi móžnymi formami spjećowanja prašani, wšako čuja so měšnicy (bohužel přejara) k posłušnosći napřećo biskopej winowaći. Tule předleži njemoraliski rozsud, kotryž katolik sćěhować njesmě. Mały lud trjeba za zdźěrženje swojich rěčnych rumow małe jednotki; hdyž cyrkwinska wyšnosć to ignoruje a aktiwnje přećiwo potrjebje małeho ludu jedna, steji wona přećiwo Bohu Stworićelej, kiž chce dalše wobstaće Serbstwa.

Hrěšny boran Suchy a čertowski kruh njewědy

25. Juni 2010

Serbske Nowiny pisaja: „Parlamentariska přirada (Załožby za serbski lud, př. Piwarca) raznje zwurazni, zo nimaja so strukturne změny w ansamblu ze załožbowych srědkow płaćić.“ Bohužel pokiw pobrachuje, zo parlamentariska přirada politiske poměry wotbłyšćuje, kiž su pjenježny ramik stajili, přez kotryž su tute strukturne změny trěbne, a dotal postajili, zo njeje dalšeho hornca pjenjez, z kotrehož by je płaćić móhł. Ale wočiwidnje su so někotři politikarjo a Serbske Nowiny w tym přezjedni, zo ma Załožbowy direktor, kiž na tutym ramiku wina njeje, rólu hrěšneho borana hrać.

Ani Sakska ani Braniborska sej minjene lěta powyšenje etata załožby žadałoj njejstej, nawopak: Braniborska je jónu skrótšić spytała, a sakske knježerstwo je horde na to, dotalny niwow statneje podpěry załožbje konstantnje zdźěržeć. Mi so zda, zo je direktor załožby Marko Suchy tuchwilu jenički, kiž strózbje na fakty skedźbni a spyta, z wot politiki postajenych wuměnjenjow to najlěpše činić. Znajmjeńša je aktualne wuwiće ansambla pod nowej serbskej intendantku lěpje hač rozhospodarjenje bjez serbskeho ducha pod Rögnerom abo bankrot. To pak stej – hubjenej – alternatiwje byłoj.

Snadź móže Marko Suchy předsydźe parlamentariskeje přirady, Markej Šimanej, małe priwatne dalekubłanje w financnych naležnosćach popřeć.

Rejujće „Hanu-Marju“ w Choćebuzu sobu!

25. Juni 2010

Přeprošenje na posypyt swětoweho rekorda za Guinnessowu knihu (dźakowano Fabianej Kaulfürstej dawa so k tutym rejam rjenje delnjoserbsce juskać!)

SŠT Serbstwu w Slepom škodźi

25. Juni 2010

Při swětowych mišterstwach kopańcy w Južnej Africe je napadne, kak husto su małe kraje kaz Słowakska wuspěšne přećiwo wulkim kaž Italskej: Amtěrowacy swětowy mišter dyrbi nětk samo hižo po předkole domoj jěć. Tež dobyće južnych Serbow nad Němskej słušeše do tuteje kategorije, kotruž je jedyn komentator tak wopisał: Stare koparske mocy maja zdźěla najlěpšich hrajerjow, ale koparjo mustwow małych krajow lěpje mjez sobu harmonizuja.

Poprawom dobry přikład za Serbow, w Slepom pak je to nětk zaso jónu na napřećiwne wašnje wotběžało: Slepjanska zakładna šula swoju serbsku nawodnicu zhubi, přetož stej sej předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa (SŠT) a regionalny zarjad Sakskeje kubłanskeje agentury přezjednej, zo nima Petra Rübesamowa hižo jako pedagogowka, ale jako zarjadniska přistajena dźěłać. Bohužel je pola někotrych serbskich prominentow z wašnjom, so radšo z němskej wyšnosću wothłosować hač ze swojimi serbskimi bratrami a sotrami na městnje.

W Slepom knježi tutoho rozsuda dla rozhorjenosć. A hdyž Ludmila Budarjowa tónle rozsud z tym wopdstatni, zo trjebaja w kubłanskej agenturje „referentow, kotřiž so serbskim kubłanišćam wěnuja“, a rěčnica Budyskeho regionalneho zarjada Sakskeje kubłanskeje agentury měni, zo Slepjanska šula tak a tak serbsku nawodnicu njetrjeba, „dokelž njeje šula jako serbske kubłanišćo wupokazane“, je to wšo politika na škodu Serbow.

Medije po cyłej Němskej: Nalada noweho spočatka w Serbskim ludowym ansamblu

23. Juni 2010

Nowa intendantka SLA, Milena Vettraino, je so zjawnje k swojim nowym konceptionelnym idejam za přichod ansambla wuprajiła, a we wjele powěsćach móžemy nětk wšelake zjimanja čitać, mjez druhim w „Bild“ a „Welt“, „Sächsische Zeitung“ a „Lausitzer Rundschau“. Internetny forum Sorben.org nowinsku zdźělenku noweje intendantki kompletnje dokumentuje.

W duchu Alojsa Andrickeho přećiwo přesadźenju Wotrowskeho fararja wojować

23. Juni 2010

We „Łužiskim Rozhledźe“ so na wuběrne wašnje „Alojs Andricki – muž bjez wopačnych kompromisow“ předstaji. W jeho duchu mamy nětk přećiwo wot biskopa planowanemu přesadźenju Wotrowskeho fararja Tomaša Dawidowskeho do němskeje wosady wojować. Tule dźe wo zdźerženje sylneho stołpa serbskokatolskeje identity, wšako je tutón duchowny nic jenož jako wuběrny póstny předar a profilowany awtor Katolskeho Posoła w Serbach znaty, připóznaty a woblubowany.

Serbja su najsurowiše časy přežiwili, wo kotrychž „Łužiski Rozhlad“ na samsnej stronje tohorunja piše. „Serbja dyrbjeli w třećim rajchu systematisce swoju identitu zhubjeć“. Je tež dźensniši dźeń wjele serbskich duchownych w němskich wosadach, kiž su njedźiwajcy serbskich woporow němskeho nacionalizma w stawiznach ze wšěmi swojimi mocami hižo lětdźesatki dołho němskej cyrkwi při dušepastyrstwje słuželi. Přez tajke rozsudy pak kaž nětk přećiwo Wotrowskej wosadźe so krok po kroku eksistenca serbskokatolskeho ludu na hrački staja – to je njemoraliske.

Přećiwo njemoraliskemu jednanju cyrkwinskeje wyšnosće maja wěriwi prawo a winowatosć spjećowanja.

K tomu tež němski přinošk na Sorben.org.

PS.: Dekan Clemens Hrjehor w aktualnym Katolskim Posole: „Mam to za wulku škodu za cyłk katolskich Serbow. Wšako mamy z tym jednoho měšnika mjenje, kotryž móže we woběmaj rěčomaj Bože słužby swjećić a sakramenty wudźěleć.“