Archive for September 2010

Město palawra je srědkow za priority trjeba

29. September 2010

Załožba za serbski lud ma z pjenjezami wuńć, z kotrymiž swoje wobstejace nadawki hižo srjedźodobnje spjelnjeć njemóže. Zdobom ma wona w zajimje cyłeho serbskeho ludu a zdźerženja wohroženeje serbskeje rěče přidatne bytostne winowatosće přewzać – na přikład medijowy projekt serbsce rěčacym młodostnym.

Z by załožba to wšo z dołhodobnym pozitiwnym efektom na nohi stajeć móhła, je wšelakich namjetow: Zo najwjetšej instituciji (SLA a NSLDź) něšto wotedawatej resp. so bóle wo srědki třećich přidatnje prócujetej a natwar kulturneho třěšneho zawoda w zmysle stopnjowanja zarjadniskeje efektiwity a wužiwanja synergijow mjez wobsahowje samostatnymi wotrjadami.

Stož definitiwnje njetrjebamy, je dale a wjac rozmołnych kruhow z přeco nowymi moderatorami, w kotrychž so skorži, zo bychmy wjac pjenjez trjebali. Předsydstwo ZSW njeje hišće realne połoženje spóznało, kaž z wčerawšich SN wuńdźe. Je konkretnych namjetow trjeba, zwotkel maja srědki za priority přińć.

„Bild“ w „Sakskich“: Knjeni Hennig wo załožbje pisa – čitajće radšo Vogtowe poručenja!

28. September 2010

Irmela Hennig drje jako redaktorka za „Sakske Nowiny“ dźěła, ale wona rady w stilu „Bild“-nowiny piše. Dźensa móžeš rozprawu a komentar tuteje knjenje wo „skrótšenjach na Budyskim dźiwadle a sćěhach“ čitać, jeli maš abo resp. za přistup k internetnemu poskitkej płaćiš, štož so w tutym padźe njewudani. Muster jeje wotkryćow je tuchwilu přeco samsny: Dźěłowa skupina załožby je něšto jako namjet wupjekła, jedyn čłon ze skupiny njeje z tym přezjedny a spis redaktorce SZ dawa, a wona móže inwestigatiwnu žurnalistku hrać.

Wobsahowje dźe tón raz wo staru temu. Štóž je dźakowano ličbam w tak mjenowanych Vogtowych poručenjach mudruši hač druzy, wě, zo komunalni zamołwići w Budyskich kónčinach za dwurěčne institucije pjenjžnje mjenje wyše maja hač jich kologojo w Choćebuzu – to potrjechi dźiwadło, ale tež muzej. Tohodla ma samo knjeni Hennig žadanje dźěłoweje skupiny załožby za legitimne, zo dyrbi wokrjes wjetši dźěl financowanja dźiwadła přewzać, wšako je wón zakonsce winowaty, so wo serbske institucije starać. Ale wona měni – tajki „niwow“ je z tutoho pjera znaty –, w časach wobmjezowanych zjawnych srědkow wokrjes to njebudźe činić.

By-li wona logisce myslić móhła, by runje hinak prajiła: Po tym to dyrbi Załožba za serbski lud njedźiwajcy přiběracych nadawkow za zdźerženje serbskeje rěče a wuwianje medijow serbskim młodostnym lěta dołho ze samsnej sumu wuńć, njemóže a njesmě wona dlěje winowatosće spjelnjeć, kotrež su druhe zjawne instancy zanjechali. Zo hroža tež skrótšenja ze stron kulturneho ruma, njeje argument. Dotal dawa kulturny rum dźiwadłu lětnje dwaj milionaj, załožba wjac hač milion, štož je wjac, hač serbskemu podźělej na jewišću wotpowěduje.

Zjawny list – w Africe a w Serbach

28. September 2010

Pardon_1967 W lěće 1967 je mój nan na „zjawnym lisće“ rebelow w afriskim staće Kongo sobu skutkował. Satěriski časopis „pardon“ (hlej prošu přinošk w pdf-dataji Pardon_1967 na spočatku tutoho artikla), kiž dawno hižo njeksistuje, je story dokoławokoło pospyta přećiwneho knježerstwa na lóštne wašnje metodisce na zapadnu Němsku přenjesł. Wot toho časa mój papa w kruhach žurnalistow „Congo-Randy“ rěka. Připódla prajene rjany přikład, zo móžeš ze zjawnym listom drje swětowu zjawnosć zaběrać, ale ničo njepřewróćić – ani w Africe ani w Serbach …

Poselstwo zbóžnoprajenja Newmana

26. September 2010

Njedawno su so Nowe Zürichske Nowiny zbóžnoprajenju Jendźelčana Johna Henryja Newmana wěnowali, kiž bě w swojim času 19. lětstotka jako „modernist“ a „liberalny“ wuwołany. Wón bě jara pobožny a zdobom kritiski duch. Znaty citat z jeho erta je: „Hdyž bych na nabožinu sławu wunjesć dyrbjał, bych to na bamža činił. Ale najprjedy na swědomje, potom na bamža.“

Njedźiwajcy toho je bamž Benedikt XVI. jeho nětk oficielnje žbóžnoprajił. Dalši dopokaz za to, zo je amtěrowacy swjaty wótč muž rozuma a intelektualneho přistupa k žiwjenju – porno wšěm předsudkam w masowych medijach. Wojowanje we Wotrowje wo swójskeho fararja tutej dialektice pobožnosće a sebjewědomja wotpowědowaše a bě woprawnjene, kaž nětk hišće widźimy: Kóždu njedźelu druhi měšnik tamle wupomha, hač by jenož wo to šło, Wotrowskich wěriwiych někak liturgisce zastarać.

Najwažniši aspekt skutkowanja Newmana pak bě, štož je Birmingham Post po jeho smjerći w lěće 1890 napisał: „Ludźo w nim słužownika njewidzomnych wěčnych mocow widźachu. Hdyž su woni w jeho bliskosći pobyli, bě jim lochšo, do Boha a bliskosće Boha čłowjekam wěrić.“ Raj na zemi njedawa, ale spočatk božeho kralestwa hižo na zemi je nam w Nowym zakonju přilubjeny. Bjez pozitiwnych wuskutkow w tudyšim swěće samo njebjesa z atraktiwnej perspektiwu njejsu …

Wuprudźenska móc ludźi kaž Newman pomha, zmysł žiwjenja spóznawać. A sam ze spočatkom njebjeskich poměrow na zemi započinać. Swójba je prěnjotne městno za zahajenje tutoho projekta; štož w najblišim čłoječim wobłuku njenamakaš, to tež w towaršnosći njenadeńdźeš. Tón princip k miłosći w towaršnostnym wobchadźe wjedźe, woprawdźita spokojnosć so jenož doma namaka, nic na jewišću pycharstwow.

Serbstwo njeje swětonahlad – korporacija zjawneho prawa žiwjenju njewotpowěduje

25. September 2010

Čim husćišo wo tym přemysluju, hač by transformacija Domowiny do korporacije zjawneho prawa woprawdźe ze zmysłapołnej wěcku w zajimje posylnjenja demokratije była, ćim bóle na tym dwěluju. Fascinowaca ideja to drje je, ale na zemi jenož funguje, štož dawa so do konkretneje praksy přenjesć.

Jako katolik sym čłon organizacije w tajkej formje a na tutym prawniskim zakładźe w Němskej přez financny zarjad cyrkwinski dawk płaću. Křesćanstwo wot indiwiduelneho wumóženja jednotliweho čłowjeka wuchadźa, to rěka kóždy dorosćeny je přez swoje wosobinske so k wěrje wuznawanje z dźělom swět wobsahowaceho cyłka.

Serb pak sy prěnjotnje přez wobdźělenje na rěčnym a kulturnym zhromadnym žiwjenju z druhimi Serbami. Wěrywuznaće k serbstwu dotal obligatorisce njeje – rjenje, hdyž je něchtó k tomu zwólniwy, ale móžeš tež dobry Serb być, bjez toho zo je ći serbstwo ze swětonahladom.

Tomu tuchwilna Domowina jako patriotisko-pragmatiska organizacija wotpowěduje: Hdyž na přikład hromadźe z druhimi pčołarstwo pěstuješ, při tym serbsku bjesadu maš, a hdyž sće so rozsudźili, jako towarstwo Domowinje přisłušeć, potom je to cyle w porjadku, a nichtó nuzowany njeje, někajki serbski zakładny program podpisać. Bohudźak!

Tohodla so prašam: Njemóžemy wěru w cyrkwi wostajić a rěcnokulturne žiwjenje w towarstwach resp. druhich zwjazkach pod třěchu Domowiny? Nimo toho: Štóž Zwjazkowe předsydstwo jako demokratiske njeakceptuje, tež serbski parlament njepřipóznawa, wšako su so pozdatnje wopačni ludźo na wólbach wobdźělili…

Nuk w nadpisu SN hinak hač w teksće

24. September 2010

W dźensnišich Serbskich Nowinach je interview z předsydu Domowiny, Janom Nukom. Wón praji, zo staj Benedikt Dyrlich a Ludmila Budarjowa zjawny list podpisałoj, „kotryž rani normy dostojneho mjezsobneho wobchada a njewobkedźbuje kulturu politiskeho dialoga“. Tohodla bě wón „přesłapjeny a zludany“. Hačrunjež běštaj hromadźe z předsydu w prezidiju třěšneho zwjazka, je wón „wo jeju aktiwitach z nowin zhonił“. Na tute wašnje staj wonaj jeho „dowěru k nimaj wobškodźiłoj a tak puć zhromadneho jednanja we wjednistwje Domowiny na hrački stajiłoj“.

Potom wón hišće přispomni: „Na prawniskej runinje, měnju, njejstaj Domowinje škodźałoj.“ Z toho činja SN nadpis interviewa: „Nuk: ,Domowinje nješkodźałoj’“. Z tym podtitul SN „njewotwisny wječornik“ cyle nowy raz dóstanje: Njewotwisny wot wobsaha. K tomu so hodźi rozprawa wo prěnich wuslědkach naprašowanja wužiwarjow poskitkow Ludoweho nakładnistwa Domowiny, mjez druhim čitarjow SN. Tule rěka zjimanje w nadpismje: „Objektiwnišo rozprawjeć“. Pjatnaće centimetrow nalěwo nad interviewom z Nukom to bohužel fungowało njeje.

Prawo ma so dodźeržeć, hdyž pak so w mjezsobnym wobchadźenju přeco zaso na prawniske aspekty powołać dyrbiš, je poćah hłuboko myleny abo zwrěšćeny – to je w towarstwje kaž w mandźelstwje. Hač staj „na prawniskej runinje“ Domowinje škodźałoj, snadź potrjecheneju zajimuje, hewak nimale nikoho. Wo kajku škodu dźe, je Nuk wobšěrnje dosć wopisał. Wón je tež na „ataki, kotrež so we wěstych wotstawkach přeco zaso jewja“, skedźbnił: „Wone tež njejsu akteram tajkich nadběhow ničo wunjesli hač to, zo móža swoje mjeno w medijach čitać“, ale „nahladnosći Domowiny a Serbow škodźa“ tajke formy rozestajenja mjez Serbami, praji Jan Nuk.

„Moralka“ přećiwo prawu – zełharnosć je chaos žnjała / Na tym njejstaj Cyž a Suchy wina

22. September 2010

Před wjele lětami je mi tehdomniši społnomócnjeny Swobodneho stata Sakskeje za škit datow, Thomas Giesen, na moje prašenje, čehodla je wón eksternemu, z prominentnymi duchownymi resp. wuměłcami wobsadźenemu gremijej za přepytowanje ewentualneho tak mjenowaneho insider-wikowanja w Lipšćanskim měšćanskim zarjedźe zadźěwał, cyle strózbje wotmołwił: Hdyž so moralka na městno prawniskeho porjada stupi, to njeprawdu a totalitarne myslenje přinjese. To měješe wón jako, kaž sebje samoho mjenowaše, „porynski katolik“ wotwobarać.

Na poslednjej hłownej zhromadźiznje Domowiny bu w zwisku ze žadanjom za hłownohamtskim předysdu třěsneho zwjazka Serbow njedźiwajcy dawno znatych regulow prawniskeho systema towarstwow w Němskej z pozdatnej moralku operowane, hačrunjež bě jasnje widźeć, zo dźěše prěnjotnje wo to, jednaćela Bjarnata Cyža wotbyć. Tak mjenowana moralka bě sama wuraz zełharnosće, kaž sym tehdom w blogu po „Hłownej“ rozkłasć spytał.

Nětk so wupokaza, štož by mój njeboh přichodny nan Jan Pawlik dawno prajił a je wón hižo spočatk 90-lět wědźał a zjawnje zwuraznił, zo njeje konstrukt, kotryž měješe po „Hłownej“ wustawkostrukturny wuběrk Domowiny tworić, realistiski. Bjarnat Cyž pak njeje wina na tym, zo dawa so hłownohamtskosć předsydy tuchwilu jenož přez wariantu docpěć, zo so Cyž z předsydu stanje, wšako njeje objektiwnje žanych přičin, jemu jako jednaćelej wupowědźić. Přez to, zo aktualnje nimale kóždy dźeń něchtó z moraliskich přičin někajku funkciju w Domowinskich gremijach złoži, so na objektiwnych faktach ničo njezměni.

W tutym chaosu, zawinowanym wot měšeńcy ze zełharnosće a pozdatneje moralki, móžemy wjeseli być, zo so amtěrowacy jednaćel cool wo někak fungowacy Domowinski zarjad a připódla hišće wo wopory wulkeje wody w Čěskej stara – a Załožbowy direktor wo reformy institucionelneho žiwjenja kaž na směrodajne wašnje w Serbskim ludowym ansamblu. Demokratija njerěka wšudźe sobu měšeć, ale zamołwitosć za racionelne rozsudy njepřewzać. Prezdij a wustawkostrukturny wuběrk Domowiny stej poradźowacej gremijej – hdyž poradźować njemóžetej, potom dźě nic.

Reportaža wo Nowozhorjelčanomaj z Hamburga

22. September 2010

SZ_20.09.2010w Zhorjelskim wudaću Sakskich nowin: Mojej staršej předstajenaj

Wo přichodźe serbskeho swěta dyrbi pragmatiska młodźina, nic ideologiska starizna rozsudźić

21. September 2010

Njedźelski koncert w Serbskim ludowym ansamblu je telko připosłucharjow přiwabił, zo bě na spočatku dźesać procentow stólcow přemało – tajke něšto dźensniši dźeń lědma dožiwiš. A na kóncu njeje jenož hudźbna ekspertka a publicistka Chrysta Meškankowa zahorjenje zwěsćiła, zo je so programatiski a do přichoda tutoho kulturnišća pokazowacy podawk stał. Nowa intendantka je zaso jónu inowaciju do ansambla přinjesła. Hdyž nětk zastupjer generacije 70+ a něhdyši krajny rada zjawnje za němskeho předchadnika młodeje serbskeje intendantki rěči, kotryž je ansambl wospjet do bankrota wjedł, njech wón to čini. Tajke stejišća nas njezajimuja.

Tohodla njeje nas zjawny list Kita Lorenca, kotrehož jako literata jara wažu, wulce zajimował, wšako je tón dokument přewažnje projekt generacije 60+. Je wjele starych ludźi, kotrychž jenož rady nimam, ale wot kotrychž so tež inspirować dam, na přikład wot mojeho 75-lětneho nana. Wón mjenujcy wě, zo so swět přeco dale wjerći a ma swoje wjeselo na tym. Hdyž so pak z wuwjedźenjemi ludźi, kiž dwaj lětdźesatkaj samsne problemy bjez efekta tam a sem suwaja a so tych dla mjez sobu wobćežuja, zaběrać dyrbju, mi so do šije wostudźi. Tohodla sym so za škit přez kultiwowanu ignorancu rozsudźił. Njebudu k wědomju brać, štož změrcowske a hinaše gremije hladajo na to, štó je koho hdy zranił abo tež nic, wot so dadźa. Štóž ma z někajkim druhim problemy, njech so z nim na piwo zetka, ale woni njech zjawnosć přeutuja.

Zasadnje je to wšojedne, hač 19- abo 90-lětny ideju wupječe. Njedźiwajcy toho ze socialnych wědomosćow wěmy, zo su jednotliwe generacije z rozdźělnymi kolektiwnymi mentalitami zwjazane. Pawšalnje prajene: W Serbach runja druhim towaršnosćam su młodostni bóle pragmatisce nastajeni a starši ludźo bóle ideologisce. Młodostni so bóle za konkretnymi efektami prašeja hač za powšitkownymi principami. Starši profeća, kiž maja dobru rentu resp. pensiju zaručenu, kotruž młoda generacija jim financuje, ani přibližnje podobne starobne zastaranje njewočakujo, maja młodym znajmjeńša prawo přizwolić, swój njewěsćiši swět sami zrjadować.

To je prašenje sprawnosće mjez generacijemi – tež w Serbach. Tohodla: Poskajće na Pawk & Co., tež w prašenju nutřkownoserbskich rozestajenjow, potom budźeće mudriši.

Naše nowe serbske žiwjenje bjez přežitych konfliktow

19. September 2010

Po swójbnym wulěće do Rudnych hór so wróćiwši sym w Hornjołužiskim kurěrje zajimawy přinošk wo internetnym rěčnym projekće serbskeje terminologije namakał, hdźež woni hromadźe za nowymi słowami za naše dźensniše žiwjenje pytaja. Bohužel njeje mi so poradźiło, so jako wužiwar přizjewić, dokelž sym pozdatnje tři króć wopačny wěstotny code zapodał, štož njetrjechi – přederje njewidźu, ale tak hubjenje tola tež nic –, njedźiwajcy toho wjele wuspěcha přeju.

Dźensa sym pola nakładnistwa knihu taiwanskeje awtorki Fen-fang Tsai, „Gender and Identity Construction accross Difference“ skazał. Wo wobsahu rěka mjez druhim w prospekće Ludoweho nakładnistwa Domowiny: „Na zakładźe interviewow ze Serbowkami wšelakeje staroby wona wobraz wo homogenosći Serbow rewiduje a znowa definuje. Identita naprašowanych žonow so runje w splećenju přećiwkow a rozdźělow pokazuje, njech su tute socialneho, etniskeho, kulturneho abo nabožneho razu.“

To su temy, kotrež trjebamy: Nowe zapřijeća – kotrychž potrjeba na polu chemije, gastronomije a informatiki tuchwilu najwjetša je, kaž z http://www.serbterm.de wuńdźe –, a nowy wid na našu indiwiduelnu narodnu identitu. Trjebamy nowy puć k wutworjenju čłowječeje „inteligency roja“ w Serbach. Při tym móža „alfa-zwěrjata“ druhdy mylić. Za mnje tči za njedawnom wotumow dweju třećinow čłonow Zwjazkoweho předsydstwa wołanje za nowej dobu bjez přežitych konfliktow.