Archive for Mai 2011

Serbja jako model „knježerstwoweje deklaracije“ ministerki von Schorlemer dźens wječor w Zhorjelskim dźiwadle

31. Mai 2011

„To njebě referat, to bě knježerstwowa deklaracija“ praještaj Volker Bandmann, zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje, a prof. Matthias Theodor Vogt, direktor Instituta za kulturnu infrastrukturu Sakska, zahoriće po přednošku ministerki za wuměłstwo a wědomosć, prof. Sabine von Schorlemer, dźens wječor w Zhorjelskim dźiwadle. Wona je tři běrtlk hodźiny wo temje „Spominanje – hibanje – swětejwotewrjenosć / refleksije wo kulturnej róli Sakskeje w Europje“ rěčała a sylny přiklesk a wjele přihłosowanja na derje wobsadźenej žurli žnjała. Zarjadowanje Johanna Amosa Comeniusoweho kluba Sakska frakcije CDU w krajnym sejmje je jeje frakciski předsyda Steffen Flath zahajł a, nawjazujo na krajnu wustajeńcu „Via Regia“ w měsće nad Nysu, sej towaršnostny dialog wo kulturnej wuměnje mjez ludami Europy přał.

Tomu prof. von Schorlemer, najbóle intelektualny čłon sakskeho statneho knježerstwa, z połnej paru wotpowědowaše. Wobšěrnje so wona tež Serbam wěnowaše, „jónkrotnosći w Braniborskej a Sakskej“, haj „po cyłej Europje jónkrótnej etniskej mjeńšinje“, a potom je wona „dołhodobnje skutkowace skrućenje serbskeje rěče a kultury“ jako „cyłostatny nadawk“ sformulowała. Wobchadźenje ze Serbstwom ma so po cyłej Europje z modelom za spěchowanje kultury mjeńšinow stać. To bě tež narok prof. Vogta w swojej analyzy a w poručenjach k wuwiću serbskich institucijow. Z nim sym po referaće při bifeće pobjesadował, wšako wón ze swojej wědomostnej dźěławosću praktikuje, štož je ministerka „skrućenje transnacionalneje regionalneje identity“ mjenowała – politiskoprogramatiski zaměr w Europje bjez hranicow. „Nihdźe telko impulsow, syćow, mjezynarodnosće njenadeńdźeš kaž w Vogtowym institutnym domje“, je dr. Michael Wieler, měšćanosta za kulturu w Zhorjelcu, wuzběhnył.

Projektna nawodnica třećeje krajneje wustajeńcy, Bettina Probst, je wo syći partnerskich šulow w susodnych krajach powědała, kotruž je sej wona w zwisku z projektom „Via Regia“ natwariła – byrnjež zastojnicy w kultusowym ministerstwje w Drježdźanach na tym dwělowali, hač tajke něšto k jeje dźěłu słuša. Ale tuchwilu so wjele hiba, tohodla je ministerka von Schorlemer na wotpowědne žadanje Bandmanna hnydom připrajiła, so wo bórzomne posedźenje sakskeho knježerstwa w Zhorjelcu starać. Tamle móža dale wo politiskim skonkretizowanju „hłowneho motiwa EU, kulturneje mnohotnosće“ (von Schorlemer) wuradźować. Tež mojej maćeri je so wječork w bliskosći bydlenja mojeju staršeju jara lubił. Mi tak a tak. Sym přeco dźakowny, hdyž so w politice intelektualny niwow organizuje, kotryž stronskopolitisku wadźeńcu přesahuje.

Křesćanska bazowa demokratija

31. Mai 2011

Na Ewangelskim cyrkwinskim dnju knježi direktna demokratija: Hdyž sy za naćisk rezolucije sto podpismow zběrał a potom na zarjadowanju ze znajmjeńša pjećstow wobdźělnikami wjetšina tekstej přihłosuje, je wón jako rezolucija cyłeho cyrkwinskeho dnja płaćiwa. Přeni tajki namjet předleži: Namołwa přećiwo kwantitatiwnemu rozrostej hospodarstwa …

Hač su wuslědki po tajkim wothłosowanskim procesu woprawdźe reprezentatiwne, njewěm, ale při wěstych temach je trend měnjenja tak a tak znaty. Po rozsudźe zwjazkoweje politiki wo bórzomnym skónčenju wužiwanja atomowych milinarnjow je tuta tema wothóčkowana, wěriwi maja z tym bohudźak wjac chwile za prašenja zwonka stronskich zjězdow.

Što móžemy z wójnow wuknyć?

30. Mai 2011

region_3_11_interview

K tomu je so mój nan hladajo na swójske nazhonjenja w interviewje z pólsko-němskim časopisom „region“ wuprajił.

Wosebity wječork za serbsku a němsku młodźinu

30. Mai 2011

w Radušu

Chór Meja we Łuze

30. Mai 2011

Pobyt chóra Meja z Radworja sobotu na naju zahrodźe we Łuze je znazornił, štó je nošer serbskeje rěče a kultury: To su tajke čiłe cyłki na bazy, hdźež čłonojo a swójbni, takrjec tři generacije pod jednej třěchu, spěwanje, bjesadu, haj zhromadnosć pěstuja. A k tomu wězo tež wulěty słušeja kaž před dnjomaj z kolesom – a na tutej turje bě naš idyliski Łuh jedna mjezystacija. Wutrobny dźak za wopyt telkow lubych, sympatiskich ludźi!

„Drastynošerki“ pak njedawa. Mamy bohudźak hišće někotre žony w narodnej drasće. W drastach móžeš chodźić, wězo je tež nosyć: w ruce do posleńcy, hdźež płokanska mašina steji. „Drastynošerki“ su wuraz němskeho myslenja, a zo je tónle spodźiwny germanizm z wobłuka serbskeje wědomosće do wšědneho žiwjenja ludu přišoł, je dalši indic za to, hdźe su woprawdźe nošerjo serbskeho žiwjenskeho wašnja – hlej horjeka!

Přiikładna rěč na stronach serbskeho rozhłosa:

„Serbski muzej: Wo žonach w drasće
W Serbskim muzeju w Budyšinje bu wčera nowa wustajeńca z fotami Maćija Bulanka wotewrjena. Wona rěka „Prjedy hač woteńdźeš“. Bulank je w zašłych 25 lětach žony portretował, kotrež wšědnje w serbskej drasće chodźa. W multimedijalnej wustajeńcy su zdobom teksty Róže Domašcyneje a hudźba Měrćina Weclicha za smyčkowy kwartet słyšeć. Pokazka je hač do kónc septembra wotewrjena.“

Wulka debata wo lubosći a mandźelstwje w sakskej CDU a w katolskich Serbach: Štó je woprawdźe konserwatiwny w dobrym zmysle?

28. Mai 2011

Z horcej diskusiju wo zapowědźenym kmótřistwje tak mjenowaneho dźiwjeho mandźelstwa dla je cyłosakska towaršnostna debata, kotraž so tuchwilu w nowinach mjez liberalnje myslacym generalnym sekretarom sakskeje CDU z Łužicy, Michaelom Kretschmerom, a z konserwatiwnym šefom frakcije CDU w Sakskim krajnym sejmje, Steffenom Flathom z Rudnych horin, wotměwa, swoju analogiju w Serbach namakała. Tohodla njeje dźiw, zo je přinošk wo podawku składnostnje firmowanja w serbskej wosadźe k přirostej čitarstwa bloga wo 85 procentow přirunujo z minjenym tydźenjom wjedł.

Za tym tči eksistencielne prašenje za hierarchiju hódnotow we wšědnym žiwjenju. Steji cyrkwinski a statny „pomocny srědk“ za so radźace zhromadne žiwjenje partnerow resp. staršeju a dźěći – mandźelstwo – nad tutym žiwjenjom samym, abo je čłowjeska kwalita za pohódnoćenje moralki bóle rozsudna. To by konkretnje woznamjenjało: Radšo swěrny a w lubosći wusko spjaty nježenjeny porik, kiž so starosćiwje a rozhladniwje wo swoje dźěći stara, hač mandźelstwo, hdźež jenož wonkowna fasada trjechi, a zady jeje chwile za dźěći nimataj a muž ke druhej chodźi. So wě, zo stej kwas a zmandźelenje z krasnym wurazom bytostneje zhromadnosće, a tohodla so něhdy w žiwjenju wulka wjetšina ludźi hač do dźensnišeho za mandźelstwo rozsudźi.

Na kóncu so prašam, štó je při tutej tematice woprawdźe konserwatiwny w dobrym zmysle, wšako dźe „liberalnje myslacym“ wo zdźerženje a pěstowanje skutkowneje lubosće we wšědnym žiwjenju. Porno nim su woni, kiž sebje samych „konserwatiwnych“ mjenuja, hustodosć jara na wonkowny status za swjate dny wusměrjeni a poměrnje indiferentnje napřećo wšědnej realiće. Tohodla tež klasiska dwumoralka pod „konserwatiwnymi“ wuměnjenjemi: Oficielnje njemandźelske dźěćo je katastrofa, ale zo ma připóznaty muž-mandźelski něhdźě druhdźe tajnje swoju lubku, nó haj, to je em tak.

PS.: Piwarc je kruty přiwisnik swobody měnjenja, tohodla njebych ženje komentar wotpokazał abo šmórnył resp. z wobsahowych přičin zasahnył. Ale prošu wobkedźbujće přeco netiketu, to rěka, žane zrjanjenje wosobow. W tajkich padach dyrbju wotpowědne słowčko won brać.

Swójba a job na prěnim městnje

27. Mai 2011

Mój nan dyrbi so bjedra dla kónc tydźanja do klinika podać, tohodla budu dźens wječor w Zhorjelcu a nic na knižnej premjerje w Radworju, kaž sym sej to předewzał. Tež priwatny wječork składnostnje mojich mjenin 1. junija (Justina, dokelž běch jako mnich w klóštrje frater Justin) dyrbi wupadnyć, dokelž mam přijeće k Ewangelskemu cyrkwinskemu dnju mjez druhim z Gregorom Gysijom a něhdyšim generalnym sekretarom Ekumeniskeje rady cyrkwjow, dr. Konradom Raiserom, na starosći. Kóždy ma swoje priority, ja swójbu a job.

Serbja w juniju

27. Mai 2011

05-27 terminy junij

Delegacija Domowiny pojědźe na FUEN-kongres

27. Mai 2011

Nowinska zdźělenka Domowiny:

Delegacija Domowiny pojědźe na FUEN-kongres

Wot 1. hač do 4. junija wotměje so w Eisenstadće/Željezno w Awstriskej lětuši kongres Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin (FUEN). Mjez 180 wobdźělnikami z 20 krajow budźe delegacija Domowiny pod nawodom předsydy Dawida Statnika. Jej přisłušeja dale zastupowacy prezident FUEN dr. Hauke Bartels z Choćebuza, jednaćel Domowiny Bjarnat Cyž a zastupjerka Serbskeho młodźinskeho towarstwa Pawk, Franziska Kralec.

Serbja njejědu z prózdnymi rukami. „Smy rezoluciju k sylnjenju sobu- a samopostajowanskich prawow přihotowali a zapodali, kiž předpołoži so kongresej k wobzamknjenju. Nadźijamy so, zo z tym docpějemy politiski ćišć, kiž pomha nam, wočakowanja 15. hłowneje zhromadźizny Domowiny spjelnić“, praji Bjarnat Cyž, kiž je tež čłon dialogoweho foruma FUEN z Europskim parlamentom. Předsyda Domowiny Dawid Statnik wobdźěli so prěni raz na FUEN-kongresu. Wón podšmórnje: „Sym wčipny na nazhonjenja druhich narodnych mjeńšiń a wjeselu so na płódne rozmołwy z nimi.“

Domowina –Zwjazk Łužiskich Serbow z. t. je z lěta 1990 z čłonom FUEN a je hižo dwaj kongresaj najwjetšeje organizacije europskich narodnych mjeńšin we Łužicy wuhotowała: 1992 w Choćebuzu a 2006 w Budyšinje.

Dalše informacije

EHEC, AIDS, kórki a kawiar – kak chcemy žiwi być? Najradšo doma!

27. Mai 2011

Štó pola nas trjeba poprawom kórki ze Španiskeje? Rozšěrjenje bakterije EHEC scomter krawej židlawu ma tež něšto ze žiwjenskim stilom činić, mjenujcy zežiwidła přez cyły swět transportować. A prěni registrowany wopor mrětwy AIDS bě steward ze sewjerneje Ameriki, kiž je sej swojich lubcow blisko lětanišćow na wšěch kontinentach pytał.

Kusk hrubje zjimane rěka konkluzija, najradšo kórki z Błótow a lubku resp. lubca z Łužicy. So wě, zo njeda so tónle princip přeco dodźeržeć, hewak njebych jako muž Hamburgskeho pochada ze žonu z Radworja hromadźe był, a štóž chce wustricy abo kawiar jěsć, njemóže to na regionalnych wikach kupić. A sprawnje prajene njebych so čěskeho piwa a pólskeho huseća wzdać chcył.

Druhdy móže pućowanje ludźi kubłać, ale ani po wjele wulětach krajnosejmskich wuběrkow do wukraja ani po nawróće wjele turistow z eksotiskich krajow – nimo wuwzaćow – njejsym dotal někajke praktikabelne mudrosće zaznawać móhł. Najskerje steješe zabawa w srjedźišću, štož je w porjadku, ale za mnje wosobinsce we Łužiskej jězorinje najrjeńšo.