Archive for Juni 2011

Serbska politika z alternatiwami

30. Juni 2011

Zo je jich politika pozdatnje „bjez alternatiwy“, je hustodosć wužiwana wurěč načolnych politikarjow wšěch stron a wšelakich knježerstwow. Z tym spytuja zaćišć posrědkować, zo hinak njeńdźe. To we wjele padach njetrjechi, dokelž politiski swětonahlad, kiž je wuchadźišćo rozsudow, njeje runja přirodnym zakonjam, ale wuraz čłowječeje swobody. Tohodla je derje, zo sej iniciatiwa za legitimowane serbske zastupnistwo modele za móžne alternatiwy wobhladuje – nětk w Madźarskej, hlej dźensnišu rozprawu w Serbskich Nowinach. Jězba skupiny je hladajo na praktiske spóznaća najskerje wunošniša była hač wjele wulětow zapósłancow wuběrkow krajneho sejma do wukraja …

So wě, zo njemóžeš konkretne regule samozarjadnistwa madźarskich Němcow awtomatisce na Serbow we Łužicy přenjesć. Ale přirunanje kubła, a tohodla je hižo Jězus najradšo w přirunanjach rěčał. Modele druhich etniskich mjeńšin z wukraja móža woprawdźe při namakanju přichodneho modela zastupnistwa zajimow serbskeho ludu w Němskej pomhać, hdyž na abstraktnej runinje wisajo njewostanjemy. Wosobinsce sym na přikład drje wulki fan šwicarskeje direktneje demokratije, ale na tym dwěluju, zo bychu wobydlerjo němskich městow zajim měli, nastajnosći wo wšěm wothłosować dyrbjeć, štož maja ludźo w Šwicarskej na starosći. W Němskej stej hinaša towaršnostna tradicija a politiska kultura.

Tak dyrbi so prašeć, kajke formy wosebitemu razej serbskeje towaršnosće wotpowěduja, kotraž w swójskich naležnosćach poprawom ani stronsku politiku ani myslenje w frakcijach měć nochce. Serbja swoje problemy dotal přewažnje na informelne wašnje rozrisaja (w rozmołwje, nic w zarjadniskim procesu), štož je w towaršnosći, hdźež nimale kóždy kóždeho znaje, nic jenož w Serbach z normalitu. Z transparencu w zmysle parlamentow a masowych medijow drje klaca, ale najpozdźišo při kofejpiću we wulkoswójbach, towarstwach a kruhu kolegow a přećelow wjac zhoniš hač ludźo w bóle formalizowanych towaršnosćach, hdźež je čłowjek w anonymiće zajaty a institucije za wuměnu z druhimi trjeba.

Nawrót nana

30. Juni 2011

Wšěm přećelam @Congo_Randy – tak so mój papa po swojim starym přimjenje w kruhu žurnalistow „stern“ při Twitter mjenuje – njech so praji: Wón so dźens rano scomter swojim nowym bjedrowym zhibadłom z kliniki w Rózburku do Zhorjelca wróći a je wot dopołdnja tamle telefonisce a imajlnje (Randolph.Braumann@gmx.de) zaso docpějomny. Dźensa chce mój nan doma wostać, jutře pak so z kijomaj prěni raz k swojej „grjekskej swójbje“ podać – do grjekskeho hosćenca w starym měsće.

Jan Kilian – dźensa je doba wupućowanja nimo

29. Juni 2011

Serbski ludowy ansambl zašłu njedźelu z twórbami Jana Kiliana koncertowaše, najwuznamnišeho kěrlušerja ewangelskich Serbow a najznaćišeho serbskeho wupućowarja. Wón je w lěće 1854 wšo dohromady 600 Serbow z cyłeje Łužicy nawjedował, kotřiž su hospodarskich, nabožnych a rěčnych přičin dla swoju domiznu wopušćili. W zwisku ze spominanjom na jeho 200. narodniny móžemy so prašeć, kak dźensa z přičinami za wupućowanje wupada, wšojedne hač kaž tehdom do USA abo jenož do Bayerskeje.

Z ekonomiskich přičin w lěće 2011 lědma štó z Łužicy wupućować trjeba: Demografiskeho wuwića (dale a mjenje młodych ludźi) dla steji dale a wjac derje płaćenych dźěłowych městnow dorostej k dispoziciji. Tak mi njedawno serbski student praješe: „Wšitcy dobri młodźi ludźo dawno swoje dźěłowe městno maja.“ Mjeztym samo tež w Pólskej, kaž je serbski rozhłosownik Beno Bělk njedawno rano w Zhorjelcu zwěsćił: Napadnje wjele ludźi so do směra Pólskeje na dźěło podawa.

Z nabožnych přičin pola nas nichtó ćěkać njetrjeba: Hač je něchtó ewangelskeho, katolskeho abo druheho wěrywuznaća, žanu rólu njehraje. Haj, kóždy ma samo prawo, so nabožnje zesamostatnjeć a swójsku „sektu“ załožić.

Z rěčnych přičin je to w našim času runjewon nawopak: Najradšo w serbskim sydlenskim rumje wostanješ. Tamle maš – kaž nihdźe druhdźe po cyłym swěće – móžnosć a zakonske prawo, swoju maćeršćinu w zjawnym rumje nałožować. Sakske knježerstwo samo tuchwilu program za hišće lěpše spěchowanje serbskeje rěče w zjawnosći přihotuje. A hdyž by farar Kilian dźensa do Texasa wupućował, by dźakowano internetej zwisk k starej domiznje wudźeržować a Serbow we Łužicy stajnje z nowymi kěrlušemi zastarować móhł.

Hesło za lětuše žiwjenje w Serbach

28. Juni 2011

Njejapkej foće w Grimmje: Pos wjac hódny hač čłowjek

27. Juni 2011

Dale a wjac ludźi so na kěrchowach we wulkoměstach Němskeje bjez Božeje martry, narowneho kamjenja a pokiwa na identitu zemrěteho cyle anonymnje do rowa na trawje kładźe. Wjac kedźbnosće so dźensniši dźeń z městnami domjacym zwěrjatam wěnuje – wotpowědny institit za pochowanje zahinjenych domjacych zwěrjatow, kotryž sym sobotu připadnje na wuchodźowanju w Grimmje wuhladał, samo we wukładnych woknach (hlej foto) zaćišć posrědkuje, zo je pos abo kóčka moralisce na wyšim schodźenku hač čłowjek. W tajkich wokomikach so prašeš, hač njeje słowo „dekadenca“ tola druhdy woprawnjene …

Nawrót do normalneho žiwjenja

27. Juni 2011

Kónc tydźenja w měrniwych, přijomnych kupjelach blisko Lipska pobywši nětk nawrót do normalneho žiwjenja swjeću: Moja mandźelska je wróćo we Łužicy. A ja mam posledni tydźeń połnje terminow krajneho sejma (mjez druhim plenarnej posedźeni hač do nocy), frakcije a zjawnych institucijow (lětni swjedźeń krajneje nowinarskeje konferency atd.) do lětnjeje přestawki před sobu. A k tomu budźe wot dźensnišeho dale a horcyšo …

Budarjowa ma prawje – požadanje Budyšina přesłabe

26. Juni 2011

Kritika Ludmile Budarjoweje słabeho požadanja města Budyšin za wubědźowanje „Rěčam přichilena komuna“ dla je woprawnjena – hlej tež powěsć w ćišćanym wudaću Budyskich Sakskich Nowin. Porno wospjet wuspěšnym Wojerecam, hdźež su so zamołwići njehladajo na skromnu serbsku substancu w měsće samym jara wo postup prócowali, knježi w radnicy centrumje Hornjeje Łužicy wočidnje měnjenje: Je pola nas dosć Serbow, kiž tak a tak wěstu prezencu Serbstwa w zjawnosći zaručeja, tohodla njetrjeba měšćanski zarjad ničo wosebiteho činić. Nětk serbskej radźe winu přisunyć spytać, je jenož grotestnje, wšako ma rada radźić, ale zarjadnicy maja jednać, štož njejsu woni dosć činili.

Katolski być rěka globalnje myslić

25. Juni 2011

Stary kolega-přećel mojeho nana z Mnichowa, kruty protestant a jara sympatiski towaršliwy kadla, je druhdy – połchutnje měnjene, wšako je wón při zasadnych rozmołwach připódla rady dosć dobreho wina a palenca pił – prajił: „Katolska cyrkej je marijanska sekta.“ Njedźiwajcy toho je wón po smjerći swojeje katolskeje mandźelskeje na modlenje róžowca do jeje domizny w bayerskim lěsu přeprosył. Na tym widźimy, zo je na „katolske kajkosće“, kotrež je farar Tomaš Dawidowski w aktualnym Posole naličił, tež wjele perspektiwow hinak wěriwych resp. myslacych.

Wón mjenuje „tři hłowne kajkosće“: „marijanski, swěrny bamžej a předewšěm eucharistiski“ być. Jeho přinošk so třećemu aspektej, eucharistiskemu, wěnuje, z kotrehož jedyn spřećeleny kolega-ateist z Drježdźan konkluziju ćehnje, zo je katolicizm z formu kanibalizma, wšako wěriwi ćěło Jězusa jědźa. Mój teologiski pokiw, zo je sada „To je moje ćěło“ duchownje měnjene, wón drje k wědomju bjerje, ale wón je pod wuměnjenjemi wotrostł, kotrež jemu přistup k tajkej metafyzice runjewon njewolóžeja.

W Posole steji pod fotom: „Twar sej njebjeski hród“ zanjesechu Marija-Theresa Wróblec, Marko Njek a Marian Wjenk. – To k dobremu kulturnemu programej na dźaknym swjedźenju serbskich wosadow słušeše. „Swěrny bamžej“ być rěka, zo njeje žanoho knježeho domu, kralowskeho dwora abo druheho zemskeho hroda z najwyšej awtoritu. Wosebje wěriwi ludu bjez swójskeho stata, kiž su na „słužownika wšěch słužownikow“ w Romje wusměrjeni (tak so swjaty wótc sam mjenuje), móža swoju kulturnu swojoraznosć swobodnišo pěstować hač ludźo, kotřiž maja na regionalne awtority poskać.

„Katolske“ rěka po słowje „wšowopřijace“, abo w načasnym duktusu: „globalne“, wšě kultury, rěče a mentality wopřijace. To rěka njewotwisny być wot naroka wjele knježkow a knjezow, kiž maja sebje za pupk swěta. Na tónle stajny emancipatoriski impuls katolicizma njemě so zabyć – wón je we wšěch dobach pohon zmužitych wěriwych był – hlej na Alojsa Andrickeho.

Narěč swjateho wótca jako politiski zwadny dypk: Znaty zapósłanc SPD ze Sakskeje, něhdyši zwjazkowy minister, wojuje za bojkot přećiwo bamžej w parlamenće: Tule powěsć k tomu.

Z najwyšim sakskim policistom kurić

25. Juni 2011

Lětni swjedźeń nowiny „Drježdźanske najnowše powěsće“ na hrodźe Albrechtowa hora nad Łobjom w sakskej stolicy bě njedźiwajcy katastrofalneho wjedra – je so tak lało, zo njeje wot předwidźaneho wohnjostroja wjele wyše wostało – na zwučene wašnje dobra składnosć za zajimawe rozmołwy. Tak móžach so mjez druhim tři běrtlk hodźiny na rozmołwje z prezidentom krajneje policije, Berndom Merbitzom, wo wuskušowanju miliona datow mobilnych telefonow w zwisku z demonstracijemi 19. małeho róžka w Drježdźanach wobdźělić.

Knjez Merbitz je klasiski dobry policist, čłon CDU, prjedy SED, a wón bu po přewróće w medijach z wuprajenjom citowany, zo tajkich fachowcow za wěstotu tohorunja nowy system trjeba. To bjezdwěla přitrjechi, a wón je tež jako něhdyši nawoda Soko Rex přećiwo prawicarskoekstremistiskej namocy w dźewjećdźesatych lětach po cyłej Sakskej we wšěch demokratiskich stronach wulke připóznaće zdobywał. Sym w aktualnej problematice hinašeho měnjenja hač wón, ale mam po bjesadźe zrozumjenje za jeho poziciju. Kriminalisća „Soko 19.2.“ su sej drje tutu masu informacijow za přepytowanje njeskutkow přeli, ale statne rěčnistwo je próstwu wo dowolnosć za wotwołanje informacijow zapodało, a sudnik je to wotžohnował.

Ze zwjazkowym zakitowanskim ministrom Thomasom de Maiziere a ze sakskim nutřkownym ministrom Markusom Ulbigom, kotrajž staj nimo šłoj, bě jenož rukudaće móžno, tak putaca bě rozmołwa z knjezom Merbitzom. Póndźelu budźetej so prawniski a nutřkowny wuběrk krajneho sejma na zhromadnym wurjadnym posedźenju z naležnosću zaběrać – a Merbitz dyrbi na kritiske prašenja zapósłancow wotmołwjeć. Přezjednaj smój so w pohódnoćenju wšelakich policajskich naprawow, kotrež su so při wobchadźe z tutymi datami nimokulili. A na kóncu bě atmosfera zaso kusk wotputana – snadź tež dźakowano cigarilu, kotrež je wón wote mnje dóstał :-).

Iniciatiwna skupina a Domowina na prawym puću

24. Juni 2011

Wuchadźejo z njespokojnosće wjele ludźi we Serbach z institucionelnymi a administratiwnymi strukturami hladajo na jich pobrachowacu efektiwitu a transparencu su nastorki k konstruktiwnemu zjawnemu diskursej wo transformaciji tuchwilneho organizatoriskeho systema chwalobne. To płaći za iniciatiwnu skupinu a za Domowinu, přetož wobě stej dźensa ze swojim stilom argumentowanja ke konsensualnemu pućej přinošowałoj. To je jara wažne, wšako njesmědźa zamołwići angažowani małeho ludu dopušćić, zo so lud we wojowanju wo lěpše zastupnistwo rozpači.

Porno starej njekulturje zjawnych listow ze zaměrom, ludźi z hinašim měnjenjom „wottřělić“, je nětk wočiwidnje – nadźijomnje! – nowa kultura diskursa do Serbow zaćahnyła. K tomu słuša tež zwólniwosć, njesebičnje k wěrnosći přinošować. Tak je derje, zo je Benedikt Dyrlich jako sobuiniciator iniciatiwneje skupiny sam tuchwilu hišće wobstejace hoberske problemy ze zwoprawdźenjom jeje ideje „serbski sejmik“ naspomnił. Nětk by Domowina nawopak prajić móhła, pod kajkimi wuměnjenjemi by po jeje měnjenju tajki serbski parlament předstajomny był. Tak budźemy my wšitcy na kóncu diskursa mudriši hač na spočatku.

A tak rosće snadź zaso na zakładźe konkretnych wobsahow tež tamle wěsta mjezsobna dowěra, hdźež njeda so wona z paragrafami nanuzować. Wšo dohromady dobre wuhlady za towaršnostne wuwiće w Serbach.