Archive for Juli 2011

Njewočakowany duchowny dorost za katolskich Serbow – bórze woženjeny měšnik na farje

31. Juli 2011

Štó by sej loni předstajić móhł, zo je lětsa fararska swójba w twarjenju Chróšćan fary žiwa? Dotalny ewangelski duchowny, kotryž je do katolskeje cyrkwje přestupił a chce so nětk z měšnikom stać, tamle ze swojej swójbu bydli. A komu by do mysli přišło, zo so hižo dlěši čas falowacy duchowny dorost w katolskich Serbach mjez ewangelskimi wěriwymi namaka? Dr. Jens Buliš je nam wšěm dawno znaty jako młody prědar w serbskim rozhłosu.

Nic naposledk: Štó by sej zwěrił připowědźić, zo změjemy bórze prěnjeho woženjeneho katolskeho měšnika w Serbach? Přetož wězo wostanje prjedawši ewangelski farar tež po měšniskej swjećiznje woženjeny a njetrjeba celibaterne žiwjenje slubić (wjac w aktualnym Katolskim Posole na druhej stronje).

To je jara originelny puć za rozrisanje problema celibata: Katolska wyšnosć móže swojej liniji swěrny wostać a z wuwzaćnymi padami sćěhi złahodźeć – tuta strategija hižo dwaj lěttysacaj funguje … Hladajo na to, zo je w ewangelskej cyrkwi mjenje nuzy na duchownym dorosće, je to rjana ekumeniska pomoc. Snadź móže přichodnje jónu katolske Serbstwo, jeli je to trjeba, na podobne wašnje solidaritu z ewangelskimi Serbami wukonjeć :-).

Brune mjedwjedźe do łužiskich lěsow?

30. Juli 2011

Kóždy druhi wobydler Němskeje chce lěsy z wjelkami a mjedwjedźemi dźělić – to je wuslědk woprašowanja

demoskopow znateho instituta Emnid. Naši bratřa a sotry na swěće małych ludow w Europje, Samojo w sewjernej Skandinawiskej, wo barach jara přichilenje rěča: Mjedwjedź je kaž „stary muž w kožuchowej drasće“, tak so woni na tafli w „lěsu mjedwjedźow“ južnje Plauskeho jězora w Mecklenburgskej cituja.

Tamle je organizacija za zwěrinoškit „Štyri pacy“ we wobhrodźenym lěsnym arealu ze škitanymi chódbami za (tuchwilu kóždy dźeń ca. 800) wopytowarjow brune mjedwjedźe zasydliła, kotrež su do toho w zwěrjencach pod družinje cuzymi wuměnjenjemi žiwe byli. Tak móže so nětk tež mjedwjedź Otto (hlej foto) swobodnje hibać, štož so wosebje dźěćom mjez přihladowarjemi jara lubi.

Znowazasydlenje wjelkow we Łužicy je hižo horce diskusije w ludnosći wubudźiło – skóncowanych wowcow a stracha ludźi dla. Mecklenburgske mjedwjedźe picu dóstawaja, přetož njejsu na woprawdźite swobodne žiwjenje zwučene, a jich lěs je za přirodne zastaranje mjedwjedźow přemało. Štož dyrbi hribar činić, hdyž so snadź přichodnje připadnje z mjedwjedźom trjechi, steji na jednej tafli: Pomałku zwopjećicu hić.

Wuwotpočnjeny

29. Juli 2011

Po tydźenjomaj w Mecklenburgskej jězorinje – kolesowanju (kaž na foće), pućowanju, kupanju atd. – do Łužicy so wróćiwši najwažniši efekt prózdnin čuju: wotstawk k wšědnemu žiwjenju a tohodla čerstwiši wid na wěcki wokoło sebje. Nětk skónčnje wuhódanje: Posledni post pokazowaše napohlad na kónc Plauskeho jězora, hdźež bě cyle blisko dowolowy kwartěr – bjez zwiska k internetej a handy-syći, wobdaty wot lěsa a bahna.

Tule je rjenje – rano stańši z łoža

16. Juli 2011

Budźe reforma serbskich institucijow tema w peticiskim wuběrku Sakskeho krajneho sejma?

15. Juli 2011

Zapodaće peticiskemu wuběrkej krajneho sejma je Iniciatiwna skupina „Za legitimowane zastupnistwo serbskeho ludu – za serbski sejmik!“ wobzamknyła, bě wčera na prěnjej stronje Serbskich Nowin čitać. Po tym zo je nowinski rěčnik iniciatiwy sam rozprawnisto (hlej tež interview na třećej stronje) wo njej w nowinje na starosći měł, směmy z toho wuchadźeć, zo su informacije awtentiske.

„Zapodaće“ (němsce: Eingabe), zapřijeće z NDRskeho časa, hižo jako instrument njeje, wono bě tehdom woblubowana móžnosć wobydlerjow, cyle wothladajo wot někajkich zakonjow wo hnadu wyšnosće prosyć, snadź tola nowe bydlenje atd. dóstać. Kaž z erta ludźi wšelakich swětonahladow wěm, bě srědk „zapodaća“ hustodosć wuspěšny, dokelž je so statny aparat njeměra bojał (na přikład, zo něchtó falowaceho noweho bydlenja dla wolić njepóńdźe). Demokraća su zjawnu haru a rozestajenja zwučeni, tohodla to dźensa hinak běži.

Myslach, zo je „peticija“ měnjena. Wo čo w peticiji dźe, steji na stronach Sakskeho krajneho sejma – tule. Peticije su próstwy abo pohórški. Ale: „Keine Petitionen sind reine Meinungsäußerungen, Mitteilungen von Tatsachen, Belehrungen, Auskunftsersuchen, Vorwürfe, Beschimpfungen oder Lobsagungen.“ Nětk pak čitachmy w artiklu SN, zo chce so iniciatiwa „z prašenjom“ na peticiski wuběrk wobroćić. To móže drje činić, ale z tym njebudźe so wuběrk zaběrać.

Wobsah naležnosće je prašenje, „hač je scyła załožbowa rada w tuchwilnej zestawje legitimowana w mjenje Serbow tajke zasadne rozsudy wo přichodźe institucionelneho a projektoweho spěchowanja tworić.“ A potom: „Přičinu protesta widźi iniciatiwna skupina w zakładnej zasadźe zajatosće wosebje nastupajo serbskich čłonow załožboweje rady.“ Potajkim je tute „prašenje“ z protestom, a w formje pohórška móžeš so na peticiski wuběrk wobroćić.

Problem je jenož, zo ma hóršenje na jednanje resp. skomdźenje statnych organow, zarjadow abo druhich institucijow, kotrež so wo zjawne nadawki staraja, wusměrjene być. Załožbowa rada pak hišće njeje ničo rozsudźiła. Tak přińdźe snadź warianta „próstwa“ do prašenja: „Bitten sind Forderungen und Vorschläge für ein Handeln oder Unterlassen von staatlichen Organen, Behörden und der sonstigen Einrichtungen, die öffentliche Aufgaben wahrnehmen. Bitten sind insbesondere auch Forderungen, Gesetze zu erlassen.“ Tak informuje krajny sejm.

To su na přikład – bjez wuspěcha – iniciatiwy za zdźerženje małych wjesnych šulow w Sakskej spytali. Hač maja serbscy radźićeljo a załožbowa rada prawo, za „Dom serbskeje rěče“ wothłosować a Serbskemu institutej a dźiwadłu přikrótšenja stajneho spěchowanja na dobro projektneho spěchowanja napołožić, je prosće prawniske prašenje: Wotpowěduje to płaćiwym zakonjam? Jeli haj, móhł drje teoretisce peticiski wuběrk změnu zakonjow doporučić – to pak w aktualnym padźe ničo njepomha. Jeli nic, změja potrjecheni – Serbski institut a dźiwadło – móžnosć před zarjadniskim sudnistowom přećiwo rozsudźe skrótšenjow skoržić.

So wě, zo móžeš peticiju za wuwiwanje zjawneje politiskeje debaty wužić – cyle wothladajo wot konkretneho praktiskeho efekta. Zo je trjeba, zastupnistwo serbskich zajimow posylnjeć, je w Serbach konsens – hlej Hłownu zhromadźiznu Domowiny. Tohodla je wažne, zo so w Serbach samych hromadźe za nowymi pućemi ptya, k tomu tež lětuše informacije iniciatiwneje skupiny gmejnskim radźićelam přinošuja. Hač tomu tyje, napřećo peticiskemu wuběrkej dawno znate rozdźělne pozicije wo zajatosći abo njezajotosći wolenych serbskich radźicélow hišće raz rozkłasć, njewěm.

Hdyž njeje Alfons Wićaz jako nowinski rěčnik iniciatiwneje skupiny zajaty a móže ze sobuskutkowacymi za nowinu interview wo dźěławosći w iniciatiwje činić, móžemy tola wšitcy w mjezsobnym wobchadźe kusk wulkomyslnišo być … W tutym zmysle wšěm měrniwy lěćny čas a po prózdninach zwólniwosć k zhromadnemu serbskemu forumej wo wothłosowanju dalšich kročelow přeju.

Dobry susod je złota hódny

14. Juli 2011

Dobre susodstwo woznamjenja, zo móže jedyn dobru mzdu měć a druhi Hartz IV, bjeztoho zo materielny rozdźěl někajku rólu hraje. Dobry susod ma kluč za twój dom, hdyž sy preč, a z tym připódla teoretisce přistup k wšěm dokumentam twojeho priwatneho žiwjenja, bjeztoho zo će strach přerady potajnstwow trapi. Z dobrym susodom móžeš w běhu běrtlk hodźiny wo krizy euro runje tak bjesadować kaž wo problemach z wopłóčkami, dróhotwarje a jeho přećelce w měsće.

Wón so swěru wo twój akwarij, kwětki a póštowy kašćik stara, hdyž sy w dowolu, a trawusyčak reparuje, dokelž sam wo technice žane zdaće nimaš. W lěću je hdys a hdys zhromadne grilwanje, w zymje so při wohenju horce napoje hromadźe pija. Loni je wušła knižka z tezu filozofa, zo je woprawdźity socializm – towaršnostna zhromadnosć bjez wuskutkow materielneho statusa – jenož na stanowanišću móžno. Předsłowo je pisał nawjedowacy redaktor FAZ, němskeho centralneho organa za bursu a za byrgarski žurnalizm w dobrym zmysle.

Ideja wotstronjenja kapitalizma je historisce zwrěšćena, a zestatnjenje bankow krizy swětowych financnych wikow wotpomhać njemóže, wšako su prěnje banki, kotrež su w Němskej straty we wysokosći miliardow euro na kóšty dawkipłaćerjow poćerpjeli, zjawnoprawniske pjenježne institucije zwjazkowych krajow byli. Ale w našich mjezyčłowječich poćahach móžemy so wot kapitalistiskeho myslenja emancipować a bratřa a sotry być – abo znajmjeńša dobri susodźa.

Strašne resp. spodźiwne skrótšenki w Ralbicach

13. Juli 2011

Zo je Katolski Posoł druhdy cyle oficielnje skrótšeny na „KP“, je znate. Při Ralbičanskej farje w kašćiku z wozjewjenjemi wosady sym pak wčera wječor nowu w Serbach dotal njezwučenu skrótšenku wuhladał: „Nabožny prózdninske dny (Npd)“. Hólcy a holcy maja so tamle prošu za „Npd“ přizjewić. Nó haj, znajmjeńša nima to ničo činić z druhej skrótšenku, kotruž ma w Ralbicach wosrjedź wsy Serb (!) jako krajne znamješko zady na awće: „DR“. Što to woznamjenja, wón sam z taflu při wrotach wujasnjuje: „Deutsches Reich“. Zo je za Serba atraktiwnje, w starym „Němskim rajchu“ žiwy być, drje zadźiwanje wuwabja, ale je błudnosćow, kotrež njejsu politiskeje diskusije hódne, ale skerje poručenja dobreho lěkarja :-).

Warnočanske časy – Chróšćan zběžk / Nowa knižka wo čěsko-serbskej wzajomnosći

13. Juli 2011

Prózdniny su čas za wosebitu lekturu, na přikład njedawno wušłeho trojorěčneho zešiwka (serbsce / čěsce / němsce) z pjera Milana Hrabala „Warnoćicy – čěske wokno do Łužicy“ wo čěsko-serbskej wzajomnosći. W srjedźišću steja „Warnočanske časy“ 1945-1949, hdyž je tysac Serbow w čěskich hraničnych kónčinach bydliło, dźěłało a do šule chodźiło. A wožiwjenje serbsko-čěskich stykow w zwisku z Chróšćan zběžkom lěta 2001 (lětsa budźe bórze 10. róčnica!). Hrabal so pak tež poměrej mjez Čechami a Serbami w běhu časow wěnuje, a tak čitar zhoni, zo je patron Chróšćan šule, Jurij Chěžka (1917) po zakazu serbskeje rěče přez nacistow wotpokazał němsce basnić a tohodla swoje basnje čěsce pisaše.

Serbja maja wjele wjac dźěći hač Němcy

11. Juli 2011

Při finalnym programje lětušeho mjezynarodneho folklorneho festiwala njedźelu popołdnju na łuce pod Fulkec hórku w Chrósćicach bě widźeć, zo demografiske wuwiće w – katolskich – Serbach hinak wupada hač hewak w Němskej: Telko małych dźěći a samodruhich žonow – sym jónu słyšał, zo ma serbskokatolska žona přerěznje 2,7 dźěći porno 1,4 statistiskeho přerězka wobydlerki Němskeje. Tež Serbja w eksilu su „płódni“, na wobrazu widźiće druhe z třoch dźěći Böhmerec swójby w Erfurće na dojutrownym wopyće we Łuze.

Snadź móhli so serbscy wědomostnicy tutomu fenomenej hłubšo wěnować, wšako zwjeselacy zjaw na sylne stronki serbskeje mentality pokaza a by tohodla z wuchadźišćom za pozitiwne kulturnopolitiske strategije hladajo na přichod Serbstwa być móhł. Mamy dosć wuprajenjow kaž „kelko Serbow je hišće“ a je najwjetši čas, deprimowace „hišće“ na dobro „hižo“ přewinyć. Porno wjesnej ludnosći je dotal w měšćanskej „serbskej eliće“ myslenje jara rozšěrjene, zo smy historisce takrjec posledni – to pak njetrjechi, serbske žiwjenje dźe dale!

Druhi rjany fakt mjenujcy je, zo bě słyšeć, kelko młodych serbskich staršich ze swojimi dźěćimi serbuje, a kelko serbskich dźěći ći cyle samzrozumliwje w swojej maćeršćinje wotmołwja.

Festiwal Łužica 2011: Kónc tydźenja w stolicy „serbskeje republiki“ mjez folkloru a erotiku

11. Juli 2011

Sobotu wječor na mjezynarodnym folklornym festiwalu Łužica 2011 (plakat na srjedźnym foće) w Chrósćicach, našej inoficielnej serbskej stolicy, zaćišć maš, zo je so serbski kraj faktisce z małej serbskej republiku stał: Tamle, hdźež su dróhi za pěšich zašlahane, mužojo z napismom „Wěstota“ na lacu kontroluja. Wšudźe steji serbšćina optisce na prěnim městnje, kulinariske chłóšćenki a piwo resp. winko móžeš sej nimale na wšěch městnach serbsce skazać. Kaž je wosadny farar Clemens Hrjehor njedźelu dopołdnja na Božej mši prajił, wšo so rěčnje tak wotměwa: sprěnja w rěči regiona (serbsce), zdruha w rěči kraja (němsce) a střeća w rěči swěta (jendźelsce) – a to je zdobom pokiw na hierarchiju nałožowanych rěčow.

Najprjedy smy so na Koklic dwór podali, hdźež so předsyda Domowiny Dawid Statnik, powołansce zarjadowanski technikar, cyle priwatnje wo techniku staraše. Tule běštej tež wustupaj skupin Smjerdźaca a Sprjewjan (wurězk na wulkim foće), a k hudźbnikam folklorneje skupiny „Sprjewjan“ słuša młoda žona z našeje swójby, kiž na huslach hraje. W mjerwjeńcy na dworje sym najrprjedy swoju žonu z wočow zhubił; štóž njemóže derje widźeć a rumnostnje scyła nic, ma pod tajkimi wuměnjenjemi problemy z orientaciju.

Tohodla sym so z jednym piwom tróštował a z wjele krótkimi rozmołwami ze znatymi, z kotrymiž sym so připadnje zetkał, doniž njesmój so zas namakałoj. To najrjeńše na tutym festiwlu je, zo z wjele Serbami spontanje bjesadować móžeš – a zajimawe wobliča spóznawać, kaž na přikład młodźenca z Hantušec swójby w Radworju, kiž je njedźelu při festiwalnym finalu na swjedźenišću zhromadnje z druhimi młodostnymi jako čestnohamtski zwukowy technikar zarjadowanje podpěrał. Wón tak wupada, hač by Alojs Andricki runje z rowa stanył a so do Łužicy wróćił.

Škoda, zo njebě tón raz njedźiwajcy krasneho słónčneho wjedra Boža mša na łuce, ale w cyrkwi – to je jara wjele ludźi wobžarowało. Jako nowostka steješe sobotu po jědnaćich na Šołćic dworje erotiski kabaretny program na dnjowym porjedźe festiwala. Andreja Rjedźic (małe foto) je jako hłowna akterka na přeswědčace wašnje perfektnje profesionelne dźiwadło prezentowała. Bohužel njebě žana stawiznička spóznajomna – to bě předstajenje połnje fragmentow zdźěla kusk pubertarneho razu: Nětk je skónčnje něchtó na serbskim jewišću słowo „ptačkować“ wužił, nó a? W dobje facebook-młodźiny njeje hrube přeńdźenje přećiwo starym tabuam wuraz inowatiwneho wuměłstwa, ale skerje falowacych mjezynuansow.

Ja so hižo jara wjeselu na dźesaty mjezynarodny folklorny festiwal w lěće 2013! Na zasowidźenje w Chrósćicach, a potom nadźijomnje tež chwile za pobyt na zarjadowanjach w Budyšinje a Hochozy změju.

PS I.: Porno Rafaelej Ledźborjej přidatnje fotograf njejsym, a z handy-fogografowanjom sym w ćmičkojtej wokolinje na techniske hranicy storčił.
PS II.: „Serbska republika“ je kulturna konstrukcija, žana politiska. Domowina je dokoławokoło festiwala wjac k woprawdźitej serbskej republice přinošowała hač kóždyžkuli parlament.
PS III.: Wěm, zo bě festiwal tež w Budyšinje a Hochozy, ale jeho wutroba pukota w Chrósćicach.