Archive for August 2011

Dźeń Saksow z jónkrótnje krasnym wjedrom – najlěpše wuměnjenja za „serbsku wjesku“

31. August 2011

Lětuši Dźeń Saksow w Kamjencu změje lěpše meteorologiske ramikowe wuměnjenja hač wšě Dny Saksow minjeneju lětdźesatkow. Za kónc tydźenja 20. Dnja Saksow su wjedrarjo słónco a 25 stopnjow připowědźili – dotal je z wašnjom było, zo je spočatk septembra mjenje abo bóle hubjene wjedro, hustodosć njeběchu předwidźane parkowanišća na polach wužiwajomne.

Tola lětsa budźe wšo hinak – a nachwilni wobydlerjo „serbskeje wjeski“ na Dnju Saksow w Lessingowym měsće móža swoje kulturne programy w ćopłym a suchim předstajić. Wšo so na swěće někak wuruna, to je jenož prašenja časa – a po jónkrótnje katastrofalnym lěću přińdźe nětk najskerje krasna nazyma.

Kónc kapitalizma? Nowa měna za Łužicu je wot 10. septembra nimo eura płaćiwa: „Łužičan“

30. August 2011

Nowa regionalna měna so tule prezentuje.

Serbske terminy w požnjencu

30. August 2011

08-30 terminy sept(0)

Zjawna wotmołwa intendantki SLA předsydźe ZSW: „Rozšěrjenje wopačnych twjerdźenjow móže předewzaću škódne być“

30. August 2011

Zjawna wotmołwa intendantki Serbskeho ludoweho ansambla (SLA) Mileny Vettrainoweje na wuwjedźenja předsydy Zwjazka serbskich wuměłcow (ZSW) Benedikta Dyrlicha wo SLA w kónctydźenskim přinošku „nakromne mysle“ w Serbskich Nowinach 19. awgusta 2011

Waženy knježe Dyrlicho,

z wulkim zadźiwanjom sym sćěhowace sady we Wašej kolumnje k wědomju wzała:
„Hač do dźensnišeho njeje na přikład intendantka SLA přeco hišće koncept za přichod swojeje institucije zjawnosći předpołožiła, podkładźeny z dochodami a wudawkami. Znajmjeńša njeje tajki znaty. Hdyž na tuchwilny hrajny plan SLA hladaš, da widźiš, zo so dale wočiwdnje angažuje mjez druhim za ,Wienske nocy’. A so wězo znowa prašeš: Što ma to ze serbskej rěču, kulturu a identitu činić? Njekusa so tajkele (znje)wužiwanje załožbowych srědkow samo ze zaměrami załožby?“

Sym hižo loni wospjet nowe směrnicy skutkowanja SLA zjawnje rozkładła, w reginalnych a nadregionalnych medijach bě wo našim koncepće dosć čitać a tež słyšeć. Wuspěšny rjad koncertow za swójby na přikład z wućeženjom našeje kapacity za připosłucharstwo hač nad sto procentow je prěni stołp noweho koncepta zjawnosći spřistupnił: přichodnu generaciju zajimcow za serbske hudźbne dźiwadło zdobyć. Druhi stołp, na kotrymž intensiwnje twarimy, je akademija za dorost, kiž bu wospjet předstajena, posledni raz składnostnje koncerta serbskich chórow w NSLDź.

Třeći stołp koncepta SLA je symbioza tradicije a načasnych twórbow młodych serbskich hudźbnikow (na přikład folk, hiphop), kaž bě njedawno jako prěnje zarjadowanje na lětnim dźiwadle w Radušu widźeć a słyšeć. – Štwórty stołp je pěstować a dalewuwiwać serbske kulturne herbstwo, tónle wobłuk saha wot ptačokwasneho programa hač k wotkrywanju a wužiwanju dotal njeznatych notow. Haj, k našemu konceptej słušeja tež poskitiki kaž „Wienske nocy“. To je takrjec pjaty stołp: zapřijeć wysoku kulturu wokoło nas, wšako njejsmy jako Serbja na swójsku kulturnu kupu wobmjezowani. A wusahowaca rezonanca publikuma je pokazała, zo ludźo to runja tak widźa kaž my.

Šesty a z wěstosću nic posledni stołp koncepta je wutworić wotewrjene kulturne zetkawanišćo we wěži SLA – wosrjedź Budyšina, „stolicy“ Hornjeje Łužicy, hdźež chcemy přichodnje gastronomiski a mnohostronski kulturny poskitk kaž čitanja atd. kombinować. Tež wo tym bě hižo wjele w serbskich a němskich medijach zhonić. A k tutej wotewrjenosći słuša tohorunja naša kooperacija z wjele partnerami, připódla prajene, tež wospjet ze Zwjazkom serbskich wuměłcow (ZSW), štož nadźijomnje hišće zabył njejsće.

Tež hospodarsce je SLA na dobrym puću. Zo su bohužel hišće někotre dźěłoprawniske rozestajenja, je sćěh rozsudow do časa mojeho intendantstwa. Bych sej přała, zo tež předsyda ZSW k wuspěchej jeničkeho profesionelneho serbskeho hudźbneho jewišća přinošuje. Rozšěrjenje wopačnych twjerdźenjow pak móže předewzaću škódne być. Nadźijam so, zo tole Waš wotpohlad njeje.

Z přećelnym postrowom
Milena Vettrainowa

Serbski Loriot nam hišće faluje – wšo přechutne!

30. August 2011

Vicco von Bülow alias Loriot je twjerdźizny špisarskosće w zapadnej Němskej połstatych a šěsćdźesatych lět wuspěšnišo wupusćił hač demonstrowacy studenća, 68nicy. Woni su jenož hišće „stari 68nicy“, Loriot pak wostanje wěčnje młody, tež po smjerći – abo kaž na titulnej stronje „taz“ steješe: „Nětk so njebjesy směja“.

Štóž chce so do ducha tutoho wusahowaceho a mnohostronskeho němskeho humorista zanurić, móže sej na stronje 68 aktualneho wudaća magacina „Der Spiegel“ přez skenowanje wobrazoweho koda wideo ze skečom Loriota „Das Bild hängt schief“ na smartphone dele sćahnyć a wobhladać. Wjele wjesela dźensa w připołdnišej přestawce!

W Serbach pak je pozdatnje najwažniše słowo „bój“, nic jenož we wuměłskej twórbje při Bjerwałdskim jězoru. Trjebamy nuznje serbskeho Loriota. Zjawne serbske žiwjenje je přechutne, přezrudne, přezasakłe – to njeje k wutraću, wotstorkuje ludźi a asimilaciju do mjenje deprimowacych kruhow wuskutkuje.

Tajke wabjenje rady mamy!

29. August 2011

Što matej Google a EU z DSR činić?

29. August 2011

Ludźo po cyłym swěće samsnu pytansku mašinu wužiwaja – je to centralizowanje? Wězo nic, přetož dźakowano Google woni njepředstajomnje chětř wobsahi w poslednim kućiku syće namakaja, kotrež jenož tohodla wobstać móža. – Jeli bychu so staty EU na zhromadnu financnu politiku dojednali, snadź samo w formje jednoho zhromadneho financneho ministerstwa – by to centralizowanje było? Nawopak, to by zakład samostatneje politiki w jednotliwych europskich krajach skrućiło, kotrež su tuchwilu hustodosć krizam druhich wustajene, za kotrež dyrbja rukować, bjeztoho zo sčasom nastaću tutych krizow zadźěwać móža.

Hdyž budźe město štyrjoch stejnišćow šulow jenož hišće jedna centralna šula, potom je to woprawdźe centralizowanje. Abo hdyž je fuzija pjeć gmejnow, a město gmejnskeho zarjada w kóždej dotal samostatnej gmejnje budźe jenož hišće jedyn centralny zarjad – to je centralizowanje. Dom serbskeje rěče (DSR) pak runja Google a fiktiwnemu zhromadnemu financnemu ministerstwu cyłeje EU „centralizowanje“ njeje, dokelž pod jeho škitnej třěchu wšě dotalne wobłuki potrjecheneho serbskeho institucionelneho žiwjenja dale dźěłaja.

Njech so wo planowanym Domje serbskeje rěče čile diskutuje, ale prošu wěcownje a nic na zakładźe hororowych scenarijow („likwidacija“), kotrež nimaja ničo z realitu činić. Tež serbske instutucije indirektnje mjez sobu rukuja, dokelž su wšitke ze samsneho hornca financowane. Jeli jedna institucija přewjele pjenjez trjeba abo njeefektiwnje dźěła, dźe to na kóšty wšěch druhich. Efekt tajkeho DSR by někak kombinaciji Google a europskeho financneho ministerstwa wotpowědował: Wšo serbske so lěpje namaka, a deficitam mjez druhim při nałožowanju rěče w institucijach a w publikacijach móžeš hromadźe lochšo wotpomhać.

Wuměłska twórba ze serbskimi słowami při Bjerwałdskim jězoru

28. August 2011

Hybridologija je out, kweryologija je in: Ryzy Serbstwo je zaso realizujomne

28. August 2011

Kak so naša identita twori? Na hybridne wašnje, kaž Serbski institut měni? Ně, to bě swětonahlad za transformaciju mjez tradiciju (ryzosć wobchowować) a modernu (swójske herbstwo a druhe kultury měšeć), takrjec ideologija ze starych časow.

Nětk pak smy w postmodernej dobje interneta 21. lětstotka, dotal zwučene wědomostne koncepty su wotbyte, a wo čo dźensniši dźeń dźe, wědźa młódši intelektualcy z blogosfery kaž mspro, kotrehož wjele ludźi tež přez twitter (kaž ja) abo facebook znaja. Wón po mojim měnjenju genialnje wo načasnym tworjenju identity piše. Kweryologija je wotwodźenka jendźelskeho słowa „query“, kiž je łaćonskeho pochada („quaerere“), a to rěka „so prašeć“ resp. pytać. A „query“ je klučowe słowo za trend, sej wědu wo swěće a druhich ludźoch ze zapdaćom do pytanskeje mašiny přiswojeć.

„Wie alles, wird auch die Identität sich im Zeitalter der Query am Bedürfnis nach Filterung des Empfängers orientieren. Es geht darum, sich aufzuspalten, sich selektiv zugänglich zu machen. Auf eine einzige, unteilbare Identität zu bestehen, grenzt an Nötigung. (…)Identität definiert sich damit nicht mehr von der Sender-Persona, sondern vom Anderen her. Der Andere ist es, der sich Aspekte einer Person abonniert und beliebig zusammensetzt.“ Wjace móžeće tule čitać.

To pak woznamjenja: Ryzy Serbstwo je zaso realizujomne – w komunikaciji mjez „serbskimi aspektami“ ludźi, kotřiž maja wězo (kaž my wšitcy) tež druhe aspekty we wuměnje z druhimi ludźimi. Mspro: „Der queryologische Imperativ an den Sender ist: Spalte deine Identität auf! Mache alle Kommunikationen verfügbar, aber vor allem einzeln abonnierbar.“ Konkluzija: Popřejmy sej zaso wjac ryzy serbskich informaciskich poskitkow.

Mspro: „Die neuen Queries werden Aspekte, Beobachtungen, Empfehlungen, Erlebnisschnipsel und Gedanken von vielen, vielen Absendern individuell bündeln, rekonfigurieren (…).“ Nowe Serbstwo je internetneho pochada, ale ćim realinišo.

Njech Dawid Statnik prěnje serbske knježerstwo twori, zo bychmy fungowacu opoziciju měli – hewak njebudźe kónc tuchwilneho chaosa

27. August 2011

Na wobydlerskim forumje wčerawšeho Serbskeho dnja frakcijow Lěwicy ze Sakskeje (hźdež CDU a FDP knježitej) a Braniborskeje (hdźež SPD a Lěwica knježitej) w Chrósćicach bě hladajo na iniciatiwnu skupinu słyšeć, zo ma tajka „NGO“ swój wužitk, zo njeby jenož Domowina była. NGO rěka po poručenju rěčespytnikow „njestatna organizacija“, hišće wažnišo pak je aspekt, zo je to njeknježerstwowa organizacija. Štó pak je w Serbach knježerstwo?

Moja teza je: W Serbach z transparencu a woprawdźe wotewrjenej zjawnej diskusiju klaca, dokelž nichtó njeknježi. To klinči paradoksnje, ale je fakt. Nimamy knježerstwo, tule so kóžda organizacija kaž NGO zadźerži. NGO pak njeje transparentna, ale na zapřisahanske wašnje rebeliska, hlej na „Greenpeace“: Tworjenje měnjenja w tutej organizaciji je wulke potajnstwo a wobstatk efektiwity jich akcijow. Nichtó njesmě wědźeć, hač woni snadź jutře na točenskej kupje w Sewjernym morju abo na wěži Hamorskeje milinarnje steja.

Štó je so z kim wothłosował, zo so iniciatiwna skupina na peticiski wuběrk krajneho sejma wobroći, kelko ludźi doyła za tutej ackciju tči – kotruž zjanowsć jako přećiwo Domowinje a załožbje wusměrjenu začuwa –, nichtó zwonka iniciatiwneje skupiny njewě. Bohužel pak tež nichtó njewě, kak je załožba na konkretne ličby dźěłowych městnow w organigramje planowaneho Domu serbskeje rěče přišła. A rozsudy załožboweje rady so kaž nadpady Greenpeace na točensku kupu wozjewjeja. Porno Greenpeace – woni po přizemjenju w sferje njepřećela (wulkeho koncerna, knježerstwoweje politiki) hnydom z profesionelnym zjawnostnym dźěłom cyłemu swětej rozkładu, čehodla su woni to činili – je wokoło załožboweje rady mjelčenje kaž w klóštrje kartuzianow.

Pola Domowiny drje kusk lěpje wupada, znajmjeńša zhonichmy z nowinskeje zdźělenki, kelko měsacow woni w zwjazkowym předsydstwje hišće při kotrej temje za tworjenje měnjenja trjebaja. Ale skutkowanje knježaceje organizacije by hinak wupadało, hlej na kabinet Tilicha: Tamle so k łoskoćiwym temam krajneje politiki oficielnje publikuje (k zarjadniskej reformje na přikład, kotraž je přirunujomna z reformu serbskich institucijow), kajki referentny naćisk resp. hruby koncept je wuchadźišćo diskusije, a kotra politiska runina z kotrymi potrjechenymi a fachowcami kak dołho wo tym rěči, doniž njebudźe doskónčnje rozsudźene. Tak hižo zahe kóždy wě, zo maja woni wotpohlad, krajne sudnistwo w Budyšinje zawrěć, a čehodla chcedźa to činić.

Ale porno sakskemu krajnemu knježerstwu Domowina a serbscy radźićeljo na tym dwěluja, zo změja dosć mocy, to přesadźić, štož za prawje maja. Domowina nima eksekutiwnu móc na politiskim polu, potajkim je wona sama klasiska NGO. A Serbja w załožbowej radźe su w tutej połstatnej organizaciji z mjeńšinu. Tohodla nima cyła załožba, ale ma „frakcija“ serbskich radźićelow de fakto runja iniciatiwnej skupinje a Domowinje status NGO. Załožbowy direktor je jenički we Łužicy dźěłacy Serb, kiž njeje NGO, ale wón tež njeje knježerstwo, dokelž je wotwisny wot ramikowych faktorow, kotrež lědma wobwliwować móže.

Dokelž je Marko Suchy jenički nje-NGO-Serb we Łužicy, je wón wězo po tak mjenowanym zjawnym měnjenju na wšěm wina. A w zwisku z debatu wo Domje serbskeje rěče budźe załožbowy zarjad z hrěšnym boranom za wšo, štož je so nimokuliło. Kabinet nje-NGO-Serba Tilicha móže ze wšěmi wažnymi prašenjemi poměrnje transparentnje wobchadźeć, dokelž sedźa tamle knježacy, kotřiž drje nimaja (bohudźak) absolutnu, ale jasnje definowanu relatiwnu móc. K tomu słuša tež profesionelny aparat zjawnostneho dźěła, dokelž knježerstwo jenož koaliciskich zapósłancow prěswědčić njedyrbi, ale w běhu legislaturneje periody wšo dohromady šěršu zjawnosć – hewak budźe přichodny raz tuchwilna opozicija jako knježerstwo wolena …

Bjarnat Cyž – wón je druhi hrěšny boran, dokelž ma zarjadnisku zamołwitosć w třěšnym zwjazku, kotryž je po měnjenju wjele Serbow knježerstwo, hačrunjež Domowina to njeje – je wobdaty wot rebelow, kotřiž su w swojim stajnym zběžku swójskeho towarstwa abo swójskeje institucije přećiwo bjezmócnej serbskej „wyšnosći“ zajeći. To je najhórša zajatosć. A jeli je wuwzaćnje tola k rozsudej dóšło, wołaja za knježacymi Němcami w Drježdźanach, zo njech so woni (!) w Serbach wo porjad staraja. Zo Cyžowy zarjad druhdy runja Suchowemu kaž twjerdźizna wupada, je pódlanski efekt zadwělowanych pospytow, pod wuměnjenjemi bjez knježerstwa absolutnemu chaosej zadźěwać.

Do tuteje nimale bjezwuhladneje situacije je z Dawidom Statnikom nowy dynamiski předsyda Domowiny zastupił, kiž je wčera w dołhej a jara wěcownej diskusiji z rěčnikom iniciatiwneje skupiny, ale tež ze wšěmi druhimi pokazał, zo je do poslednjeje hłowneje zhromadźizny dołholětny předsyda Jan Nuk za naš čas optimalneho naslědnika namjetował. Statnik je ekscelentny komunikator, kiž načasnu njehierarchisku kulturu dialoga suwerenje wobknježi a tohodla ludźi přeswědči. Z nim mamy najlěpše wuhlady, zo wón prěnje serbske knježerstwo w stawiznach twori. Hač w formje korporacije abo towarstwa, je nimale wšojedne, hłowna wěcka zo budźe knježerstwo w Serbach, zo by so tež opozicija zmóžniła, kiž ma kritisko-konstruktiwny zaměr.

Debata wo Domje serbskeje rěče je prěnja pruwa za knježerstwowu kompetencu našeho młodeho předsydy.