Archive for Dezember 2011

Strowe nowe lěto!

31. Dezember 2011

„Strowota“ je dźensniši dźeń cyłotne zapřijeće, w kotrymž wšě ćělne, dušine a duchowne aspekty derjeměća tča, tohodla tute přeće za klětu dosaha :-). W tutym zmysle wšěm čitarjam a komentatoram bloga strowe nowe lěto přeju!

Wšo ma swój zmysł, je moja mandźelska před lětami jónu prajiła. Tohodla nic jenož za wšu wopokazanu lubosć, přećelnosć a pomoc so dźakuju, ale widźu tež nazhonjenja falšnosće, zełharnosće a zachribjetnosće jako wužadanje za žiwjenski proces zrawjenja.

Cyrkwinski wótc Karl Rahner je wjele wo njewědomych křesćanach pisał, kotřiž njejsu čłonojo cyrkwje. A nic jenož tohodla móža so wšitcy ludźo dobreje wole doma a po cyłym swěće na praktiski konsens přećelneje kooperacije dojednać.

2012 budźe lěto kooperacije w Serbach – z koncertami a kopańcu hromadźe do přichoda!

30. Dezember 2011

Na proze k nowemu lětu je intendantka Serbskeho ludoweho ansambla (SLA), Milena Vettraino, składnostnje oratorija „Zyma“ w Radworju (hlej deleka) připowědźiła, zo chce profesionalne serbske hudźbne dźiwadło přichodne lěta po wuspěšnym zhromadnym projekće z chórom „Meja“ z dalšimi lajskimi chórami oratorij zjawnosći přistupnić. Nic jenož zahorjeny publikum wčerawšeho koncerta, kiž je w bohatej ličbje přichwatał, budźe to witać.

Klětušej jubilejej Domowiny a SLA stej z nastorkom za cyłe Serbstwo, kulturu kooperacije ze wšelakimi podawkami zaměrnje zakótwjeć a při tym dosć wjesela měć. Song Europeady, europskich mišterstwow awtochtonych narodnych mjeńšin w kopańcy, njech je klětu we Łužicy hymna noweho ducha w Serbach. Dźakowano Michałej Cyžej, nawodźe Budyskeho studija Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala (SAEK), steji tónle nowy hit kóždemu w syći k dispoziciji.

„Bala bala bala – tak spěwa Łužica“:
http://www.youtube.com/watch?v=bcNDjLRBYNw

Dźensa mjez powěsćemi na internetnej stronje Serbskeho rozhłosa MDR:
W Radworskej cyrkwi je wčera oratorij „Zyma“ zaklinčał. Zanjesli su jón chór a orchester Serbskeho ludoweho ansambla ze solistami kaž tež chór „Meja“. Z tym předstaji so prěni króć po 44 lětach cyłkowny oratorij z pjera Zejlerja a Kocora. W běhu třoch tydźenjow je nowy italski dirigent Gabriela Doná oratorij nazwučował a so z nim wčera prěni raz serbskej zjawnosći předstajił. Na koncert bě 800 zajimcow přichwatało.
Přinošk „Wčera koncert w cyrkwi“ móžeće tule słuchać:
http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/index.html
(Kedźbu: Linki na stronje MDR su z prawniskich přičin nažel jenož wobmjezowany čas přistupne)

Marko Šiman – dušny Serb, sprawny demokrat, pilny zapósłanc a profesionalny politikar

30. Dezember 2011

Marko Šiman je jedyn z najbóle sympatiskich zapósłancow Sakskeho krajneho sejma. Wón so hižo lětdźesatkaj sprawnje, pilnje a přeco přećelnje škitej zakładnych prawow w Swobodnym staće, wobydlerjam swojeho wólbneho wokrjesa a zajimam serbskeho ludu wěnuje. W nawěšku z hodownymi postrowami je so wón naspomnjenja swojeje strony wzdał, štož na to pokazuje, zo njeje wón na lisćinje CDU (z druhim hłosom wolerjow), ale jako wosoba (z prěnim hłosom) na namjet strony woleny (kaž wšitcy zapósłancy krajnosejmskeje frakcije CDU). Snadź chcyše wón z tym tež swoju njewotwisnosć wuzběhnyć – nic naposledk ze swojim žadanjom za zdźerženjom krajneho sudnistwa w Budyšinje je Šiman hinaše stejišćo hač koalicija CDU/FDP w Sakskej zabrał.

Hladajo na zajimy jednotliwych wólbnych wokrjesow płaći w CDU – kaž w knježacych frakcijach druhich zwjazkowych krajow – jasny prinicp: Wotchilenje wot pozicije frakcije je dowolene, jeli njeje z tym wjetšina knježerstwa w parlamenće wohrožena. Tak smědźachu na přikład zapósłancy CDU Vogtlandskeje při debaće wo wokrjesnej reformje měnjenje wjetšiny regionalneje ludnosće přećiwo knježerstwu zastupować. A w zwisku z tuchwilu předležacym naćiskom zakonja wo stejnišćach zarjadnistwow a sudnistwow by Šiman za Budyske sudnistwo wothłosować móhł, wšako je wjetšina (za Zhorjelc) zaručena. To by jenož hinak było, jeli by so Šiman na přikład ze swojimi kolegami z Rudnych hór na to dojednał, zo wón jich při wojowanju za hamtske sudnistwo w Annabergu podpěruje a woni při wothłosowanju za krajne sudnistwo w Budyšinje ruku zběhnu. Ja so sadźu: To njebudźe, přetož so knjez Šiman z ritualemi profesionalneje politiki derje dosć wuznaje :-).

Jim wón tež jako předsyda parlamentariskeje přirady Załožby za serbski lud perfektnje wotpowěduje. Na jednym boku wón kritisku poziciju napřećo planowanym reformam (hlej projekt Domu serbskeje rěče) wobkrući, derje wědźo, zo bychu woni čłonojo přirady, kotřiž su zastupjerjo politiskeje wjetšiny w Sakskej, Braniborskej a zwjazku, potajkim tež knjez Šiman sam, wjac zjawnych srědkow za Załožbu wobstarać dyrbjeli. Jeli mjenujcy reformy wotwobarać a mjenje abo bóle status quo wobchować chceš, trjebaš wjac pjenjez za instutucije, wšako dotalny pjenježny ramik wobstejacu strukturu dołhodobnje njenjese, kaž su prof. Vogt a druzy dawno wuličili. Tohodla nochce Šiman załožbowej radźe zamołwitosć wotewzać, štož rěka: Woni maja prošu jara fakty a ličby wobkedźbować – a tohodla snadź hinak rozsudźa hač wón chce.

Smy z Kafku derje žiwi – zbóžna njewěda a dowěra

29. Dezember 2011

Kóždy tule situaciju znaje: Lěkar je ći tabletki zapisał, sy sej w apotece tyzku z pilemi wotewzał a doma widźiš, zo tamle nutřka cedlka tči, kaž w přikładźe na foće tekst z nimale njemjeńšimi móžnymi pismikami, dwě špalće prědku a zady na wosomdźesat centimetrow dołhej papjerje. Z kotrymi druhimi lěkami so tabletka snadź njeznjese, kotre pódlanske efekty su móžno atd. tamle steji, a my to wězo nječitamy. Mamy dowěru k lěkarjej.

Při skazance w interneće abo update softeware dyrbiš z nakliknjenjom buttona wobkrućić, zo sy powšitkowne jednanske wuměnjenja abo regule za licencu k wědomju wzał. By to woprawdźe činił, by kaž z cedlku při tabletkach minimalnje poł hodźiny z čitanjom zaběrany był. Tohodla tež w tutymaj padomaj ničo njepřečitaš. Online-wotličenja visa-kartki čitać – za čo, mamy dowěru ke kompjuterej banki. A meble abo awto na kredit kupić – haj wězo, ale prošu nic pakćiki poćišćeneje papjery přepruwować, kotrež maš připódla podpisać. Bjez zakładneje dowěry njebyštej ani hospodarstwo ani towaršnosć fungowałoj.

Runja Franzej Kafce w jeho knihach smy w systemje potajnych postajenjow popadnjeni, kotrež pak njeznajemy pak njerozumimy. Porno prjedawšim časam směmy sej drje přeco wšo rozkłasć dać, to je w dobje transparency samo prawnisce zaručene. Ale njeje praktkabelne, tohodla mamy radšo dowěru, zo EU-běrokratija a krajne dohladowanske zarjady, kotrychž struktury nam tež z hódančkom su, derje nad našim derjeměćom stražuja. A zo njemóže sej žadyn nahladny zawod z ryzy hospodarskich přičin dowolić (moralku w tutym zwisku njetrjebamy), wobšudnistwa dla zjwanje na stołpje hańby stać. A mjez milionami kupcow je něhdy jónu znajmjeńša jedyn, kotremuž so wostudźi, čehoždla sej podłožki kusk dokładnišo wobhladuje – a hdyž potom něšto njetrjechi, maja medije swój skandal a jebak ruin.

A što je z ludźimi, kotřiž su swoje zamóženstwo při Lehman Brothers přěhrali? To je jara zrudne, ale njeje prěnjotnje sćěh jebanstwa. Wjele danjow rěkaše hižo před lětstotkami wulke riziko. A kóždy dobry předewzaćel wě: Runje projekty, z kotrymiž móže zbohatnyć, dadaźa riziko rosć, zo wón zbankrotuje. Štóž ma dowěru k „njewidźomnej ruce“ kapitalizma we wšěch strukturach, tež jeje zakonje respektuje.

http://de.wikipedia.org/wiki/Kafkaesk

DŹENSA w 17 hodź. oratorij „Zyma“ w Radworju

29. Dezember 2011

Přeprošenje na oratorij „Zyma“

Lubi přećeljo serbskeho spěwa,

hižo před połdra tydźenjom sym Was po tutym puću na oratorij „Zyma“
wot Handrija Zejlerja a Korle Augusta Kocora přeprosyła. A tu nětko
hišće raz dopomnjenka, zo njebyšće předstajenje w Radworju zapasli,
wšako zaklinči „Zyma“ po 1967 zaso prěni raz w cyłej swojej rjanosći.

Chór a orchester Serbskeho ludoweho ansambla, Radworski chór Meja kaž
solisća Daniela Hazec, Tanja Donatec, Peter Diebschlag a Jörg Hempel
zanjesu oratorij štwórtk, 29. decembra, w 17 hodź. w Radworskej cyrkwi.
Wuměłski nawod změje Italčan Gabriele Donà.

Njech so Wam předstajenje jutře (majlka je wčera dóšła, Piwarc) nawječor lubi.

Wutrobnje Was strowju
Angelika Häneltowa
předsydka chóra „Meja“

Dobra nalada w Aziji, depresije w Europje – a Grjekojo Němskej pomhaja

29. Dezember 2011

W tak mjenowanym zapadnym swěće je hižo sto lět dołho dweju apokalyptiskich wobrazow, z kotrymajž móžeš ludźi trašić: Zahinjenje okcidenta – rozpad kultury po modelu Oswalda Spenglera. Abo wobsadźenje krajow z masami cuzych ludźi – „žołty strach“ rěkaše to w mojim šulskim času hladajo na wulku ličbu wobydlerjow Chinskeje.

(Zo bychu tehdom „Rusojo“ mój lubowany Hamburg zdobyć chcyli, njejsym po prěnim wopyće ze šulskej rjadownju pola BGS při NDRskej hranicy hižo wěrił: Wša wojerska technika direktnje w namjeznych kónčinach zady Łobja bě přećiwo ludnosći we wuchodnej Němskej wusměrjena. Tohodla njeběchu wjerški na dźěle zapadnych „škitarjow“ hranicy, wo kotrychž su woni nam powědali, někajke ataki na naš teritorij „swobodneho swěta“, ale dramatiske sceny z jednotliwymi ćěkancami z wuchoda.)

Oswald Spengler je strach před swětom a žonami měł, tohodla bě fantazija wo zahinjenju okcidenta najskerje wuraz jeho seksualnych problemow. Druhi puć ke katastrofje je tohorunja zašlahany, přetož njeje hižo ani dosć ludźi wotdaloka, kotřiž bychu dobrowólnje připućowali a pobrachowanju fachowcow we wšelakich techniskich a socialnych wobłukach towaršnosće wotpomhać chcyli. Nawopak wojuja němske uniwersity wo kóždeho chinskeho studenta, kiž je snadź tola zwólniwy, wědomostne žiwjenja okcidenta wobohaćić.

Europa je swój cenit po globalnym měritku woprawdźe překročiła, dokelž je w aziskich krajach dźesać króć a wjac telko młodych mudrych hłójčkow kaž na w kóždym nastupanju starym kontinenće. W lěće 2025 změje přerězny chinski dźěłaćer tři štwórćiny mzdy US-ameriskeho kolegi – bjez zadołženja ludźi w okcidenće, kiž dale wostanje, ale jenož hišće w druhim rynku. Azičenjo maja tež mentalnu lěpšinu: Woni su wjeseli a kreatiwni kooperowacy ludźo – porno depresiwnym hyperindiwidualistam nawječora.

Tak ma okcident dosć ze sobu samym činć: Wón je swoje problemy sam naparał a móže je jenož sam rozrisać. Z Grjekskeje su w poslednim času wulke problemy za financy w Europje wuchadźeli – nětk młodźi bjezdźěłni Grjekojo do Němskeje přińdu, jako fachowe mocy, kotrychž je tule najbóle trjeba. Němska wjele za Europu płaći – a najbóle profituje.

http://de.wikipedia.org/wiki/Oswald_Spengler
http://www.bild.de/geld/wirtschaft/griechenland-krise/griechen-fluechten-nach-deutschland-liste-zuwanderer-2011-21718162.bild.html?wtmc=fb.off.share

Žiwjenje je kaž reja na wulkanje

28. Dezember 2011

Dwójce smój so pod krydowej skału na přibrjoze při Kapje Arkonje wuchodźowałoj, hdźež bu dźesaćlětna holca z Braniborskeje zasypana. Holca je při hodownym swójbnym wulěće swoje žiwjenje přisadźiła. So wě, zo móžeš riziko wotwažować a někotre strašne wotrězki pobrjoha na Rujanach při hubjenym wjedrje wobeńć – ale mocy přirody njedadźa so stoprocentowsce kalkulować. W horinach na dróhach jězdźimy, hdźež tafle warnuja „Kedźbu, padanje kamjenjow!“, so nadźijejo, zo nam runje w tutym wokomiko ničo na hłowu njepadnje …

A tež napřećo technice drje z defektami ličimy, ale wězo nic z najhóršimi. Statistikarjo móža kóždužkuli prawdźepodobnosć smjerće – po puću z awtom, w busu, w lětadle, na polach při njewjedrje atd. – wuličić. Ale subjektiwnje z tajkim hroznym „připadom“ njeličimy – to tež trjeba njeje, wšako bohudźak tak a tak ani dźeń ani hodźinu našeho kónca na zemi njeznajemy. Na wulkim časniku hoberskeho Hamburgskeho pohrjebnišća steji: „Jedna z nich …“ To dosaha, hač wona (hodźina) z rakom, njezbožom abo prosće z kiprosću staroby přińdźe, je hladajo na wuslědk wšojedne.

Lěkarjo druhdy sarkazm pěstuja, kiž tebi luboznje zapakowanje tak dóńdźe: „We Wašej starobje byšće za wšě pady swoju prostatu přepytować dać dyrbjał, ale móžu Was tróštować: Riziko raka w mudźe je nimo, to hrozy jenož młodym mužam.“ A po tym zo sy mudnik, předstojnicu, jěrcheń atd. jako potencielne žórła smjerće najprjedy jónu wuspěšnje wothóčkował, znaty njeboh Serb ći do mysli přińdźe, kiž je tumora w mozach dla njejapcy w młodych lětach zemrěł. Žiwjenje je kaž reja na wulkanje.

http://www.abendblatt.de/region/article2140008/Drama-am-Kap-Arkona-Wann-geht-die-Bergung-weiter.html

Socialna idylka jako argument za serbšćinu

27. Dezember 2011

Hosćencarka w Rakecach bě na swjedźenju wosomdźesaćin mojeje přichodneje maćerje zahorjena: Je pytnyć, kak derje wšitcy swójbni mjez sobu wuńdu, kajka rjana harmoniska atmosfera knježi. A wosebje jimace běchu (nic jenož jej) spěwy młodych ludźi. Wona je zbožowna, zo je swojej dźěsći do Witaj-skupiny pósłała, a zo prěnje dźěćo nětk do serbskeje srjedźneje šule w Ralbicach chodźi.

Něšto podobne bě dwaj dnjej do toho z erta němskeho susoda w Radworju słyšeć, kiž da swojeho syna serbsce wuknyć a so na zarjadowanjach w cyrkwi wobdźělić, hačrunjež njeje sam wěriwy. Socialny klima we serbskej šuli a wosadźe je jeho, jara hibićiweho swobodneho předewzaćela, přeswědčił, njedźiwajcy wšěch předsudkow znatych a přećelow přećiwo žiwjenju w Radworju w serbskej towaršnosći sobu činić.

Dwaj připadnej přikładaj, kotrejž na to pokazujetej, zo je najsylniši argument za pozitiwne wobchadźenje ze serbšćinu přirunujo z němskimi poměrami kruta zwjazanosć serbskich swójbow. Z wida němskeje towaršnosće je serbski swět socialna idylka, na kotrejž móža dźěći ze serbskej rěču podźěl brać. „Maćernu rěč lubuju!“ bě k tomu so hodźacy přinošk młodych spěwarjow na swjedźenju.

„Sakske hody“ Radija PSR ze serbskej hudźbu – ludźo w swojim elemenće su wěčnje žiwi

26. Dezember 2011

Patoržicu wječor na awtodróze mjez Zhorjelcom a Budyšinom: Radijo PSR „sakske hody“ wusyła, kotrež so wot na tutym sćelaku zwučeneho – přewažnje jendźelskorěčneho – hudźbneho programa načasnych a prjedawšich mjezynarodnych hitow jasnje rozeznawaja: Spěwy z Rudnych hór, našeho „hodowneho kraja“, su słyšeć, wězo w regionalnym dialekće. A prjedy hač sy sam na kemšach Božeje nocy, je hižo na PSR čo. 291 Wosadnika na rjedźe: „Njebjo, zemja, raduj so, haleluja!“ Zajimawe, zo je hodowny přinošk z „jutrowneho kraja“ serbskeje Łužicy z „haleluja“ zwjazany, při kotrymž Němc instinktiwnje na jutry mysli …

„Što wot nas wostanje?“ bě titul knihi Křesćana Krawca wo serbskich burach. Literarne zawostajenstwo Jurja Brězana njeleži w archiwje Serbskeho instituta, kaž by so słušało, ale w němskim literarnym archiwje w Marbachu, dokelž su to potomnicy najznaćišeho serbskeho spisowaćela tak rozsudźili. Hač z pjenježnych přičin abo pycharstwa dla, njewěm, fakt pak je: To bě zmylk. Prěnjotny pomjatk tehdomnišeho nestora serbskeje literatury je pěstowana tradicija serbskeho ludu. Štó rěči za dwěsćě lět w Němskej wo Jurju Brězanje? Nimale nichtó. W Serbach pak by to móhło hinak być.

Informacije, kotrež su w zmysle najwažnišeho, najsylnišeho trenda stawiznow čłowjestwa, konektiwity (wšo ze wšěm dźeń a bóle zwjazować), skutkowali, su po měnjenju najsławnišeho němskeho trendawědnika Matthiasa Horxa wěčnje do ewolucionarneho procesa zapisane. Sekularizowana warianta „knihi žiwjenja“ biblije. Hłosy chóra „Meja“, kotrež běchu w PSR słyšeć, su zwěčnjene: Spěwarjo, kóždy jednotliwc a wšitcy hromadźe jako cyłk, su k intensiwnišej harmoniji Serbow a zdobom cyłeje ludnosće Sakskeje přinošowali. Jednota swěta so w jednoće najmjeńšich elementow započina. Z ludźimi, kiž su w swojim elemenće.

Urbi et Orbi serbsce

25. Dezember 2011

Běrtlk na jednej bě zaso tak daloko: Hodowne žohnowanje serbsce z erta swjateho wótca Benedikta XVI. Dźakowano wotběhej „Urbi et Orbi“ – najprjedy europske rěče – běchu serbske słowa hižo krótko po zahajenju žohnowanja we wjac hač 60 rěčach słyšeć.