Archive for Januar 2012

Serbske terminy februar 2012

31. Januar 2012

01-30 terminy febr

Priwilegowani sorabisća?

31. Januar 2012

Na Lipšćanskej uniwersiće je prominentnych profesorow w zamołwitych zastojnstwach, kotřiž tuchwilu wo połoženju swojeje wysokeje šule sćěhowace powědaja: Naša kapacita je wjac hač wučerpana, dyrbjachmy wjac studentow přiwzać hač studijne městna za nich k dispoziciji steja, zdobom mamy pod ćišćom politiki wšudźe lutować. Tohodla smy so nětk rozsudźili, farmaciju začinić. Ale mamy institut za sorabistiku, tamle je jenož 38 procentow wućeženja, jedyn docent za třoch studentow, a to je samo přez wustawu škitane, „tja, Tillich macht’s möglich.“

Cyle wothladajo tot toho, zo nima w krajnej wustawje zaručene prawo serbskich prawobydlerjow Sakskeje ničo ze serbskim ministerskim prezidentom činić (hdyž je wón nastupił, bě wustawa hižo połdra lětdźesatka płaćiwa). Ale sym při tajkim powědanju znateho profesora napřećo žurnalistam jónu připadnje přitomny był, a tohodla sej myslu: Sorabisća maja na wulkej uniwersiće kusk wjac za swój „orchidejowy předmjet“, wědomostnu parličku sorabistiki wabić, zo bychu druzy wědomostnicy w Lipsku lěpje zrozumili, kajke wobohaćenje dźakowano sorabistice maja …

Bajkojty lěs pod Běłobohom – dźensa

29. Januar 2012

Zapust w Slepom

28. Januar 2012

Matej je so z wulkoměsta w cuzbje do swojeje domizny w Slepom wróćił a chce so serbskej holcy – Lizy – zbližić. Bjez serbskeho lubosćinskeho spěwa to njeńdźe, a kak wón to čini, hačrunjež sam serbsce njemóže, bě na wulkotnym předstajenju zapustoweho programa w Slepjanskim kulturnym centrumje dožiwić. Serbski folklorny ansambl Slepe pod nawodu Wolfgangom Kotisekom ma wjetšej chór a orchester hač Serbski ludowy ansambl a je dźens wječor přihladowarjow na kopaće połnej žurli wobkuzłał.

K programej klasiska folklora runja předstajenju zymskich nałožkow – w srjedźišću běchu holcy na přazy – słušeše, a publikum tež sobu spěwać smědźeše, tři štučki z refrenom: „Camperdi, camperdu, camprować ja z wami cu! Heja, gólcy, comy camprować, camper, camper, camper, camprować.“ 45 sobuskutkowacych lajkow je w rjedźe zarjadowanjow „Nałožki – drasty – tradicije“ znowa pokazało, „što je pola nas z wašnjom“, doniž njeje dujerska kapała „Horjany“ k rejam zahudźiła. A jara dobru kuchnju z přihódnymi płaćiznami za wuběrne jědźe dyrbimy wězo tež chwalić.

Přikładne bě wobchadźenje ze serbskej rěču w regionje, hdźež serbšćina we wšědnym žiwjenju hižo lědma rólu hraje: Nimo serbskich spěwow su woni přeco serbske prajidma a rěčne wobroty do powědanja zapletli. Wuměłske poselstwo bě: Serbšćina je starodostojna drohoćinka, kotruž znajmjeńša za bytostne wěcki a wosebje za wulke začuća trjebaš. Zo su serbske lubosćinske spěwy bóle jimace hač němske, tež hólcy a holcy 21. lětstotka w Slepjanskich kónčinach wědźa. Tak ma Serbstwo tule přichod.

http://www.sorbisches-folkloreensemble-schleife.de/

Pater Irenäus Krause a naše pytanje za woprawdźitym swójskim powołanjom za zemi

28. Januar 2012

Rozsud patra Ireneja, Róžeńčansku swjatnicu a rjad cisterciensow wopušćić, měšnistwo złožić a nowe žiwjenje z młodej wudowu a jeje dźěsćom w Budyšinje započeć, je „knyler“ w aktualnym katolskim Posole, wšako póndźelu w Serbskich Nowinach jenož zhonichmy, zo je mnich hnadowne městno wopušćił. – Čłowjek chce z ćěłom a dušu swoje wosobinske powołanje žiwy być, njech je w słužbnym abo swójbnym wobłuku zemskeje eksistency. Wšudźe muži namakaš, kotřiž su jónu přeswědčeni byli, k měšnistwu powołani być, a njedźiwajcy toho su sej woni pozdźišo – pak hižo w času wukubłanju, pak hakle po měšniskej swjećiznje – hinaše powołanje wotkryli.

Najznaćiši po cyłej Sakskej je Frank Richter, dźensniši nawoda krajneje centrale za politiske kubłanje a připóznaty moderator dźěłoweho kruha „13. februar“ w Drježdźanach, kiž je z koordinowanjom protesta přećiwo nacijam zaběrany. W času přewróta bě Richter čłon sławneje „skupiny dwacećoch“, wón je k wuspěchej měrliweje rewolucije zmužiće přinošował – a bě tehdom hišće katolski měšnik. Lubosće k žonje dla je so wón před něšto lětami za „swětne“ žiwjenje rozsudźił. Je wón tehdom swój slub złamał?

A što je z ludźimi, kotřiž su so sprawnje wo dobre mandźelstwo prócowali, ale po wjele lětach zwěsćili, zo njemóžeš wuslědk tutych prócowanjow zhromadne žiwjenje w poprawnym zmysle mjenować, ale skerje přetraće w bydlenskej zhromadnosći bjez hłubokich začućow? Abo kak mamy zasłužbneho Budyskeho Serba, nana dorosćenych dźěći posudźić, kiž je nowe žiwjenje z mužom započał, dokelž je pytnył, zo je tute žiwjenske wašnje jeho „powołanje“?

Čehodla dyrbimy docyła sudźić, wšako jenož Bóh sam wě, kak je to cyle hłuboko w duši čłowjeka z jeho powołanjom? Sym po lekturje aktualneho Katolskeho Posoła šokowany był, po tym zo mějach tamle čitać: Wysoki zastupjer Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa praji k tomu: „Pater Irenäus je slub měšniskeho celibata kaž tež rjadniske sluby złamał. Z tym katolskej cyrkwi zeškodźił …“ – wodajće prošu, tajke něšto prajić ani „wysokemu zastupjerj“ ordinariata njepřisteji, cyle wothladajo wot toho, zo njech wón porjadnje z mjenom wustupi, hdyž ma něšto wozjewić.

Sym 19-lětny dwójce w kartuzianskim klóštrje Marienau pobył, wo kotrymž je tohorunja w najnowšim Posole zajimawa reportaža. Tehdomniši za hosći přisłušny bratr Nikolaus je mi prajił, zo mam z wěstosću powołanje, z kartuzianom so stać, wšako njebych hewak z Hamburga přišoł. Snadź je wón prawje měł, a mój rozsud za druhi rjad bě wopačny, ale snadź potom zaso prawje, jón do druheho „časoweho sluba“ wopušćić. A dźensa? Wot něhdyšeho sobubratra składnostnje kóždeho kwasneho dnja pisomne zbožopřeća dóstanjemoj – wón ma wyši niwow hač wony wysoki zastupjer Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa.

Dodawk: By-li něhdyši ewangelski křesćan Daniel Krause (pozdźiši pater Irenäus) najprjedy z ewangelskim fararjom so stał a potom do katolskeje cyrkwje přestupił, by jako ženjeny nan z katolskim měšnikom być a snadź nětk tež na farje w Chrósćicach žiwy być móhł. To je „logika“ cyrkwinskeho prawa. Njepiš prošu hižo ženje, luby Rafaelo, zo su tajkele grotestne poměry „sprawne“ …

Nowa perspektiwa za zastupnistwo Serbow

26. Januar 2012

Nichtó drje dokładnu ličbu njeznaje, kelko młodych Serbow je zwonka serbskeho sydlenskeho ruma žiwych. Sam sym jónu trochował, zo je znajmjeńša kóždy třeći mjez młodymi, narodnje aktiwnymi, serbsce rěčacymi ludźimi teritorialnje takrjec w cuzbje, kotraž je jim hustodosć dawno domizna. Druzy praja, zo je jich w młodej serbskej generaciji hižo wjetšina (tule tezu nimo wosobinskich nazhonjenjow w kruhu swójbnych a znatych powšitkownje empiriske sociologiske dopóznaća wobkrućeja, zo su najaktiwniši młodostni statistisce najbóle mobilni, a wědomi Serbja słušeja po kóncu narodnych samozrozumliwosćow k w kóždym nastupanju najbóle aktiwnym ludźom).

Fakt na kóždy pad je: Teritorialnje zakótwjene modele polěpšenja zastupnistwa Serbstwa resp. skrućenja serbskich prawow su přećiwo zajimam młodych Serbow wusměrjene. W Drježdźanach so młode serbske swójby wuspěšnje wo – tež organizatorisce – inowatiwne puće zažnodźěćaceho serbskorěčneho kubłanja staraja. W Mnichowje je młody serbski IT-fachowc wjac za digitalny serbski słowoskład na nohi stajił hač cyłe institucije we Łužicy. W Berlinje serbske dźěći namakaš, kotrež na tak wysokim niwowje ryzy serbsce rěča, zo by je jako rěčnych posołow do jadrowych kónčin pósłać móhł. Młody předsyda Domowiny Dawid Statnik je z pobytom pola Serbow w sakskej a němskej stolicy dawno wažny signal dał.

Wuchadźišćo „serbskeje politiki“ by přichodnje bóle skrućenje młodych nošerjow serbskeje rěče być dyrbjało – wšojedne, hdźež woni bydla.

PS.: Wućah z powěsćow Serbskeho rozhłosa póndźelu 30. wulkeho róžka 2012:

Nowa komisija ma so pod hesłom „Domowina 2025“ z přichodom třěšneho zwjazka zaběrać. To je Zwjazkowe předsydstwo (…) wobzamknyło. Hač do kónca februara maja župy a nadregionalne towarstwa kandidatow namjetować. K tomu předsyda Domowiny Dawid Statnik: „Je Domowina něšto regionalne, jenož na Łužicu wobmjezowane abo smy my tež zastupnistwo Serbow zwonka Łužicy? To je časowy zjaw, kiž so dźeń a bóle stawa, zo nimale wjetšina našeje młodźiny je zwonka Łužicy, hač chcemy jim hłós dać. To su programatiske a eksistencielne prašenja našeho towarstwa, kiž steja a kiž chcemy tež wobjednane měć.“

Šiman Serbow dla přećiwo swojej frakciji

25. Januar 2012

http://www.bild.de/regional/dresden/dresden-regional/cduabgeordneter-will-aenderung-bei-standortegesetz-22276884.bild.html

Tanja Donatec nawjeduje dźěłarničku spěwanja 11. – 12. februara w Budyšinje

25. Januar 2012

Dokumentacija: Nowinska zdźělenka

Budyska mecosopranistka Tanja Donatec skutkuje hižo wjele lět wuspěšnje w mjezynarodnej hudźbnej scenje. Wona wustupowaše w mnohich operowych předstajenjach a koncertach, mjez druhim w Meranje, Salzburgu, Mnichowje a Lipsku. Za jeje wusahowace interpretacije serbskeje wokalneje hudźby kaž tež za jeje angažement při hudźbnowědomostnym nadźěłanju serbskich twórbow a temow spožčichu jej Spěchowanske myto Ćišinskeho.

Pod jeje nawodom wotměje so wot 11.2. do 12.2.2012 w Budyskim SLA dźěłarnička spěwanja. Jeje zaměr je předewšěm, młode spěwarki a młodych spěwarjow na 8. wubědźowanje młodych serbskich talentow přihotować. Wobdźělenje na wubědźowanju pak njeje za dźěłarničku wuměnjenje. Program kursa wobpřija nimo interpretacije klasiskeje wokalneje literatury tež moderne stilowe elementy kaž rock a pop.
Kurs, w kotrymž je wobjed sobotu a njedźelu zapřijaty, płaći 29,00 eurow.
Wjeršk zarjadowanja budźe zakónčacy koncert wobdźělnikow.
Informacije k tomu podawa Christina Richter
Telefon: +49(0)3591.358110
Mobil: +49(0)173.5869691
c.richter@sne-gmbh.com

Z přećelnym postrowom
Jěwa-Marja Čornakec

Ptači kwas dźensa w mojim běrowje

25. Januar 2012

Na kromje posedźenja krajneho sejma kolegam a zapósłancam wjeselo činić 🙂

Serbske narodne dźiwadło

24. Januar 2012

2012 je po Maya-protyčce a wěšćenjach Nostradamusa wosebite lěto, a Chinjenjo maja nětk lěto zmija – tajke lěta su we wonym kraju časy z wjac porodami, přetož „wosebite“ dźěći wočakuja. W Serbach je tute tohorunja matematisce zajimawe lěto čas rozsuda wo strukturach institucijow. W tutym zwisku su sej někotři fuziju Serbskeho ludoweho ansambla (SLA) a Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła (NSLDź) žadali. By to pak „wosebite dźěćo“ było?

Ně, to by parod był, wšako je najwažniše prawidło za přežiwjenje Serbow w zjawnym žiwjenju: Fuzije mjez serbskimi institucijemi móža k synergijam wjesć a zhromadne dźěło wšelakich wobłukow produkcijow serbskich tworow w najšěršim zmysle pohłubšeć – tohodla je Dom serbskeje rěče zasadnje zmysłapołna ideja. Fuzija serbskeje a njeserbskeje institucije pak ma jenož tónle efekt, zo so to serbske dale a bóle pozhubja. SLA je serbska instuticija, štož je dźakowano serbskej intendantce zaso bóle pytnyć, NSLDź je němska institucija ze serbskim wotrjadom. Tohodla by fuzija mjez nimaj serbskej kulturje na škodu była.

Hižo před lětami je Benedikt Dyrlich „serbske narodne dźiwadło“ namjetował, wotpowědna ideja so tež w koncepće prof. Matthiasa Theodora Vogta namaka.

Tohodla je pod aktualnymi wuměnjenjemi najwjetši čas za sćěhowace fuzije: Serbske dźiwadło z NSLDź so z SLA hromadu połoži a wonej so dale wuwiwatej do směra „serbske narodne dźiwadło“ z wjacorymi spartami kaž kóžde dobre klasiske měšćanske dźiwadło (činohra a hudźbne dźiwadło). Budyske němske dźiwadło pak by ze stejnišćemi jewišćow w Zhorjelcu a Žitawje nowe dźiwadło kulturneho ruma tworił. Tak je wšěm pomhane – financowanju dźiwadłow po cyłej Łužicy a skrućenju serbskeje kultury.