Archive for Juni 2012

1990 – 2012: Stawizny so we wjetšim wobłuku wospjetuja / hriwna, euro a njewusłyšeni profeća

30. Juni 2012

1.7.1990: Zapadna hriwna je so jako nowa měna w NDR zawjedła. Ludźo su so nad nowymi tworami we wobchodach wjeselili. Něšto lět pozdźišo bě wuchodoněmska industrija k najwjetšemu dźělej zawrjena – starši dźěłaćerjo móžacha so dočasnje na wuměnk podać, wjele młodostnych je pak bjezdźěłne było pak do zapadoněmskich zwjazkowych krajow, Šwicarskeje a Awstrikskeje šło. Hospodarstwo we wuchodźe njebě wubědźowanjakmane a je bjez škita słabeje měny, kotraž je NDRske produkty zwonka kraja potuńšiła, zwrěšćiło a rukowaćelstwo je zbytki za jednu hriwnu předawało.

Tehdom bě wuwiće wotwidźomne – Gregor Gysi je to připowědźił. Lětdźesatk pozdźišo staj runja politikarjej PDS dwaj načolnaj sakskaj politikarjej CDU ze samsnymi argumentami přećiwo wulkej Euro-conje hłosowałoj: Ministerski prezident Kurt Biedenkopf a financny minister Georg Milbradt. Efekt zawjedźenja noweje měny w nimale wšěch krajach EU: W južnoeuropskich krajach je hospodarstwo přez konkurencu ze sylnymi industrijnymi stejnišćemi wosebje w Němskej ekstremnje zesłabjene a wulki dźěl młodźiny je bjezdźělny. Najwažniši rozdźěl pak je: W Němskej buchu sćěhi kolapsa wuchodneje industrije w zhromadnym kraju zmištrowane. A tak financuja nětk w Bayerskej a Badensko-Württembergskej dźěłacy a derje zasłužacy wnučcy zapadoněmskich wuměnkarjow swojim dźědam a wowkam dobru rentu.

Tohodla je njedźiwajcy fiskalneho pakta a druhich konstruktow, kotrež ani ći njerozumja, kotřiž su je wobzamkli, poprawom jenož dweju realistiskeju móžnosćow: Pak euro-conu zaso rozpušćić pak zjednoćene staty Europy załožić, tak zo móžeš runja Němskej po 1990 problemy politisce w jednym staće rozrisać. Wosobinsce tutu druhu wariantu (USE :-)) preferuju. To pak njerěka, zo budźe za Němsku a jeje zwjazkowe kraje tunja wěcka. Tež němska jednota hač do dźensnišeho zapadoněmskim zwjazkowym krajam kóšty do etatow přinošuje, ale wone su tež přewšu měru profitowali, přez derje wukubłanych młodych ludźi z wuchoda a nowe wiki za swoje produkty.

34. swjedźeń serbskeje poezije zahajeny

29. Juni 2012

Nowinske wozjewjenje Zwjazka serbskich wuměłcow

Za tutu rysowanku k basni Jana Radyserba-Wjele je šulerka Carolin Herrmann małe myto dóstała

Worklecy. Z wjacorymi literarnymi čitanjemi a pjeć serbskimi awtorami a přełožowarjemi dźěćaceje literatury je so dźensa dopołdnja (pjatk 29. junija ) na Worklečanskej Serbskej zakładnej šuli “Michał Hórnik” 34. swjedźeń serbskeje poezije zahajił. Šulerjo kubłanišća wuhotowachu postrowny program z přednoškami basnjow Jana Radyserba-Wjele (1822-1907). Zdobom prezentowachu woni swójske wunoški rysowanskeho wubědźowanja na štyri basnje Radyserba-Wjele.

Dorothea Šołćina

Jemu Zwjazk serbskich wuměłcow lětuši 34. swjedźeń serbskeje poezije wěnuje. Na mnohich zarjadowanjach w Hornjej- a Delnjej Łužicy kaž tež w Pólskej a Čěskej wobdźěli so wjace hač 20 basnikow, přełožowarjow, spěwarjow a hudźbnikow – tohorunja z Berlina, Čěskeje, Pólskeje a Ruskeje. Jedyn z wjerškow lětušeho swjedźenja budźe sobotu 14. julija 2012 (wot 19. 00 hodź.) pjećhodźinska “Budyska nóc poezije” w Starej wodarni kulturneje metropole Serbow.

Ingrid Juršikowa

Moja mać wojuje – wjele njeje pomhało :-)

29. Juni 2012

Ale po hrě němskeho mustwa přećiwo Italskej bě tola kónc.

Foto: Peter Chemnitz

Marko Paška a wažnosć serbskeje rěče

29. Juni 2012

Rozprawy wo zwadnych wobsadźenjach dźěłowych městnow, dźěłoprawniskich rozestajenjach abo bjezwuspěšnych požadanjach w serbskich institucijach bohužel za čitarjow hustodosć runjewon spokojace njejsu. To na tym zaleži, zo smě potrjecheny dźěłopřijimar wo wšěch swojich lěpšinach zjawnje rěčeć, ale dźěłodawar z přičin datoweho škita nic wo jeho njelěpšinach. Wurězk faktow, kiž na tute wašnje wyše wostanje, ma w zjawnosći prawidlownje podobny efekt: Zamołwići su „skućićeljo“, jednotliwc „wopor“ – tak je to pěd lětami w zwisku z pušćenjom tehdomnišeje nawodnicy nakładnistwa Ludmile Budarjoweje było, a tak je to dźensa z „padami“ Serbskeho ludoweho ansambla.

Njedźiwajcy toho je prašenjow, wo kotrychž woprawdźe nuznje rěčeć dyrbimy: Kotru wažnosć ma serbska rěč? Hladajo na powšitkownje připóznaty zaměr, zjawny rěčny rum wušěrjeć, by po mojim měnjenju wobknježenje serbskeje rěče na maćernorěčnym niwowje dźěłopřijimarjej resp. požadarjej wjele plusdypkow přinjesć dyrbjało. Serbska rěč njeje jenož i-dypk, ale we wot załožby financowanych institucijow maja rěčne kmanosće při kóždym dźěłowym městnje wažnu rólu hrać.

Wězo to njerěka, zo awtomatisce jenički Serb mjez dźesać abo dwaceći požadarjemi job dóstanje, wšako steja powołanske kmanosće w srjedźišću. Na přikład njeby móhł domownika z „lěwymaj rukomaj“ jenož tohodla přistajić, dokelž wón mjez wšěmi požadarjemi najlěpje serbsce móže. Mje drje dźiwa, zo so nowina za serbsku rěč w ansamblu angažuje, kotraž njeje so lěta dołho wulce na tym postorkowała, zo njeje něhdyši intendant swoje winowatosće spjelnił, sej serbsku rěč přiswojić. – Njehladajo na to chcemy pak w chórje ansambla ludźi měć, kiž jenož technisce porjadnje njewurěkuja, ale tež wědźa, štož spěwaja. Marko Paška rjenje spěwa a słuša do chóra Serbskeho ludoweho ansambla.

A hdyž hdźe wo lěpši zwisk mjez Serbskim ludowym anamblom a serbskim ludom (to je tola programatiski cil noweho wjednistwa), potom trjeba SLA wjac ludźi, kotřiž rěč ludu wobknježa a nałožuja.

100 lět Domowina tema na wopyće čěskeho wonkowneho ministra w Sakskej

28. Juni 2012

Nowinska zdźělenka Sakskeje statneje kenclije

SSK – Sächsische Staatskanzlei
28.06.2012

Termine/Einladungen

Tschechischer Außenminister Schwarzenberg besucht Sachsen

Einladung an die Medienvertreter

Dresden (28. Juni 2012) – Auf Einladung von Ministerpräsident Stanislaw Tillich besucht der tschechische Außenminister Karel Schwarzenberg am 1. und 2. Juli 2012 den Freistaat Sachsen. Gemeinsam werden die beiden Politiker am Montag, 2. Juli 2012, unter anderem über die Intensivierung der Zusammenarbeit in den Bereichen Bildungs- und Hochschulpolitik sowie über Möglichkeiten einer strategischen Kooperation bei Energiefragen beraten. Zuvor werden Tillich und Schwarzenberg das Kloster St. Marienstern in Panschwitz-Kuckau besichtigen. Außerdem werden sie in Bautzen Vertreter sorbischer Institutionen zu einem Gespräch treffen. Hierbei soll vor allem das 100-jährige Bestehen der Domowina und die traditionell enge Zusammenarbeit zwischen sorbischen und tschechischen Einrichtungen thematisiert werden. Außerdem möchte der tschechische Außenminister sich bei einem Stadtrundgang über die Stadtsanierung in Bautzen informieren. (…)

Hinweise für die Berichterstattung:

Das presseoffene Programm findet am Montag, 2. Juli 2012, statt.

Die Termine an diesem Tag im Einzelnen:

9.15 Uhr
Begrüßung des tschechischen Außenministers Karel Schwarzenberg durch Ministerpräsident Stanislaw Tillich und die Äbtissin des Zisterzienserinnenklosters St. Marienstern, Schwester Philippa Kraft; anschließend Führung durch den Klosterhof durch Schwester Thaddäa Selnack Bildtermin
Ort: Kloster St. Marienstern, Klosterhof, Ćišinskistraße 35, 01920 Panschwitz-Kuckau

10.25 Uhr
Begrüßung Schwarzenbergs und Tillichs durch den Vorsitzenden und den Geschäftsführer der Domowina, David Statnik und Bernhard Ziesch Bildtermin
Ort: Haus der Sorben, Postplatz 2, 02625 Bautzen

(…)

Mužacy „wopiči“ – a žonjacy swět

28. Juni 2012

Při wjele porikach je genetiski wotstawk mjez mužom a šimpansu mjeńši hač mjez nim a žonu (Sakske Nowiny dźensa po slědźenjach, kotrež buchu w „National Geographic Němska“ wozjewjene. To jenož wobkrući, štož dawno wěmy: Zo je žónskeho a muskeho swěta, kotrejž so w zhromadnym dźěle a hišće bóle w lubosći zdźěla překrywatej, ale wěčnje rozdźělnej wostawatej.

Tohodla je tež kóždežkuli jenakowanje splahow wopaki, a towršnosć je přirodniša a dołhodobnje lěpje funguje, jeli matej splahaj nimo zhromdnosćow někotre swójske rumy. W Serbach je z křižerjemi a družkami rjanych přikładow za zmysłapołne woebitosće muži a žonow.

Ale w pěstowarnjach a na šulach bychu so zajimy hólcow bóle wobkedźbować dyrbjeli. Zo je tajka wysoka kwota hólcow, kotřiž žanje wuspěšne wotchadne wuswědčenje šule njedocpěja resp. k dobrym wukonam kmani njejsu, ma wjele z wusměrjenjom kubłanskeho systema na žonjace počinki činić. Štóž so kaž normalny hólc zadźeržuje, je z wida wučerkow problematiski pad.

Pobyt w Erfurće

27. Juni 2012

Kónc tydźenja w Erfurće sym zajimawych sympatiskich ludźi dožiwił – kaž knježerstwoweho rěčnika Durinskeje, kiž je do toho rěčnik sakskeho ministerskeho prezidenta Tilicha był – a so z mi dotal njeznatymi kućikami stolicy našeho susodneho zwjazkoweho kraja (hlej foto) zeznajomił. Tež w Erfurće je wjacorych Serbow žiwych.

Njedźelu na kemšach spyta prědar wěriwych wo tym přeswědčić, zo je fuzija wosadow k nowej měšćanskej wosadźe něšto zmysłapołne. Zawrjenje farow pobrachowacych měšnikow dla je w tydyšej diecezy tuchwilu horco a jara kontrowersnje diskutowana naležnosć. Po kemšach steji blisko tachantskeje cyrkwje Durinska pražena kołbasa na dnjowym porjedźe a wězo dundanje po měsće.

Na awtodróze je mysl na brunych teroristow „nacionalsocialistiskeho podzemja“ njewobeńdźomna, wšako móžeš w Jenje na štwórć z wulkodomami hladać, pochad mordarskeje trójki, wo kotrejž je hižo měsacy dołho we wšěch medijach rěč. Ale hdyž su woni morili, su woni hižo w Sakskej bydlili …

Budźetej Sakska a Durinska přichodnje jónu z jednym zwjazkowym krajom? Tuchwilu tak njewupada, dokelž je Durinska porno Sakskej přejara zadołžena.

Štó je „serbski lud“? / Domowina, serbski sejmik a čas rozsuda wo zastupnistwje Serbow

27. Juni 2012

Němski lud je prawnisce definujomny cyłk wšěch němskich staćanow. A štóž je połnolětny, je wólbokmany. Kóždy němski staćan mjenje abo bóle němsce móže, znajmjeńša słušeja wěste rěčne kmanosće k wuměnjenjam za spožčenje staćanstwa. Zo je ludźi, mjez nimi su tež narodnje wědomi Serbja, kotřiž su drje němscy staćenjo, ale sebje samych za Němcow nimaja, njetrjeba zakonjedawarja wulce zajimować. Dokelž woni – hlej na Serbow – spřenja němsku rěč wobknježa, zdruha w němskim staće bydla a střeća wšitcy němskemu politiskemu a prawniskemu systemej podleža.

Serbski lud pak je jako cyłk narodna ideja, ideelny, ani materielnje ani prawnisce definujomny cyłk. W nowinach so hač do dźensnišeho wo 60.000 Serbach pisa, Google liči z wšo dohromady 25.000 hornjo- a delnjoserbsce rěčacymi. Njeje serbskeho stata – a nikoho njeznaju, kiž sej kompletny serbski politisko-prawniski system scomter swójskimi serbskimi sudnistwami žada. Je ludźi, kiž wšědny dźeń w swójbje serbuja, a druhich, kotřiž ani z rěču ani z kulturu ani z drastami wjele činić nimaja, ale swojich prjedownikow dla praja: „(Poprawom) sym Serb.“

Tohodla so „serbski lud“ nimo tutoho cyle swobodneho wuznaća „Ja sym Serb“, kotrež njeda so objektiwnje přepruwaować, přez zhromadne kulturne, sportowske, kubłanske abo dalše towaršnostne aktiwity realizuje. Kelko Serbow pak je, njemóže nichtó dokładnje postajić. Měrćin Wałda na přikład je jónu katolskich Serbow ličił a při předstajenju projekta prajił, zo su dźěći serbskeju staršeju awtomatisce jako Serbja wobkedźbowane – złožujo so na nazhonjenja to tak pawšalnje prajić njemóžeš (rjenje by było!). Štó by potom z prawom serbski „wólbokmany“ był?

Domowinski model rěka: Kóždy, kiž kulturnje něhdźe sobu čini – a njech je jenož paswiny, swoje přinoški płaćacy čłon serbskeho towarstwa, je zapisany sobustaw ideelneho cyłka z mjenom „serbski lud“. Štóž njeje w žanym serbskim towarstwje z čłonom a nochce direktnje Domowinje přistupić, móže so njedźiwajcy toho wšudźe kóždy čas jako Serb wuznawać. Zo njejsu z tym konkretne politiske efekty zwjazane, prosće na tym zaleži, zo njeje konstrukt „serbskehe staćana“ móžno. Bjeze stata njeje staćana. Zo móžeš pak do němskeho wupokaza „Serb“ zapisać dać, kaž sej Domowina žada, je zmysłapołny zaměr.

A štóž chce wjac zjawnych manifestacijow eksistency serbskeho ludu, dyrbi tajke podawki kaž Europeadu podpěrować. Wjac serbskeho ludu hač na Europeadźe njeje ženje było! Je w porjadku, zo chce zwjazkowe předsydstwo Domowiny bórze wo swojej poziciji k projektej „Serbski sejmik“ rozsudźić. Dlěje hač lěto so nastajnosći wo tym diskutuje, a tež do toho je wjele dołho trajacych diskusijow wo tutej temje było. Serbscy kulturni aktiwisća chcedźa swoju energiju do wšědneho tworjenja serbskeho ludu inwestować – nic jenož teoretisce, ale cyle praktisce a konkretnje.

PS.: Iniciatiwna skupina njemóžeše cedlku ze swojimi cilemi zwjazkowemu předsydstwu zapodać – z tym jenož diskusija njewupadnje, ale je cyła wěcka wothóčkowana.

Sedmispancy 2012 – dobre lěćo we Łužicy

26. Juni 2012

Za jutře je słónčne a ćopłe wjedro we Łužicy připowědźene. To rěka z wosomdźesatprocentowskej prawdźepodobnosću rjane lěćo, přetož je srjedu dźeń sedmispancow. Wjedrarska regula nima ničo ze zwěrjećom samsneho (němskeho) mjena činić, potajkim serbsce z połchom abo drěmotku, ale … nó haj, hladajće sami přez Google do žórłow wědy w syći. Drohi dowol při srjedźnym morju lětsa trjeba njeje, móžemy w našej nowej jězorinje wostać :-).

Wobtykowanje z wišnjemi

26. Juni 2012

Rano do wotjězda do Drježdźan na zarodźe něšto wišnjow našćipać a kolegam přinjesć, zwjazane z přećelnym hrónčkom „Mit mir ist heute gut Kirschen essen“ – lochšo a lěpje njemóžeš měšćanskim ludźom dobru naladu posrědkować. Žiwjenje je mjezsobne zawjedźenje a wobtykowanje 🙂 – jeli maš dosć přirodnych srědkow k dispoziciji, ženje do wušparanjow ilegalnosće njepřińdźeš :-).