Archive for November 2012

Hdźe wostanu katolscy Serbja?

30. November 2012

Nadawk parlamenta je zakonjedawstwo a rozdźělenje pjenjez. W jednym dypku pak je w diskusiji wo optimalnej formje zastupnistwa serbskeho ludu přezjednosć w Serbach: Nochcemy teritorialnu, ale kubłansku a kulturnu awtonomiju, štož praktisce rěka: Němske zakonje dale płaća, ale jich nałožowanje je w serbskich rukach. Potajkim dźe wo pjenjezy, a wone přećelstwu njetyja – snadź tči za tym hłowna přičina za hdys a hdys chětro hórke rozestajenja dokoławokoło „serbskeho sejmika“.

Serbskosć jako čestny nadawk

Pjenjezy su w našej dobje z hłownym instrumentom za materielne tworjenje swěta, tež serbskeho. Kóždy křižer wě, kelko pjenjez za konja a cyłe wuhotowanje scomter swójskim swjatočnym woblečenjom trjeba. Tute pjenjezy dyrbi wón resp. dyrbja jeho swójbni najprjedy přez wšědne dźěło zasłužić. Nikomu njeby do mysli přišło, sej křižerstwo wot Załožby za serbski lud – a z tym z hornca našich dawkowych pjenjez – zapłaćić dać. To je jenož jedyn markantny přikład za fakt, zo katolscy Serbja swoje Serbstwo nimale stoprocentowsce sami financuja.

„Přirodni“ Serbja zwonka systema subwencijow

Čim dlěje diskusija wo „serbskim sejmiku“ běži, kotrehož protagonisća so jara wo nutřkownoserbsku  reprezentancu wobydlerstwa kónčin staraja, hdźež lědma štó serbsce rěči a hdźež je jenož jara mało „přirodneho“ Serbstwa bjez subwencijow, ćim bóle budu so ludźo słowa jimać, kiž pjenjezy za pěstowanje swojeje narodnosće ze swójskeje kapsy bjeru. Woni drje nochcedźa wot stata pjenjezy za to měć, zo ze swojimi dźěćimi serbuja, ale kusk wjac respekta bychu sej woni přeli.

Wuklukowanje prócow serbskich swójbow

Mamy mjenujcy faktisku diskriminaciju „přirodnych“ Serbow – nastajnosći so wo „wožiwjenju“ rěče a kultury powěda, hdźež wonej hižo njejstej, ale skrućenje tych, kotřiž bychu tež bjez spěchowanskich naprawow Serbja wostali, žanu rólu njehraje. Nawopak, projekt „2 plus“ so na kóšty rěčneje kwality dźěći ze serbskich swójbow realizuje. Tohodla je najwjetši čas, narodnu skutkownosć tutych (přewažnje, ale nic jenož, katolskich) Serbow hižo njewuklukować, ale jich při dalšich zjawnych diskusijach wo zastupnistwje serbskich zajimow bóle hač dotal wobkedźbować.

Platt a serbsce w zwjazkowym sejmje

30. November 2012

http://www.sz-online.de/nachrichten/artikel.asp?id=3217119

Serbske terminy w lětušim hodowniku a klětušim wulkim róžku – wjele wjesela!

29. November 2012

11-29 terminy dec. 2012 a jan. 2013

Adwent so tež w běrowje bliži

29. November 2012

Njedźiwajcy horcych diskusijow a zymy ze sněhom so na adwentny čas wjeselu. Dźensa sym na dźěle wozdebjene stykane hałžki ze swěčku dóstał. Jutře pak mam so ze šefom do Podstupima a Lipska podać …

Załožba chce wulku inwesticiju w SLA

29. November 2012

Wčera su Serbske Nowiny w komentarje němskorěčneho wudaća před přidatnymi pjenjezami za Serbski ludowy ansambl (SLA) z hornca Załožby za serbski lud warnowali. Prašenje je, hač su druzy čłonojo załožboweje rady – nimo intendantki SLA Mileny Vettrainoweje – k zdźerženju kulturnišća bjez kompromisa zwólniwi abo hač su z wuwića minjenych lět wukli, piše šefredaktor. To ma drje rěkać, prošu žane dalše wudawki za SLA njepřetrjebować, byrnjež Serbske Nowiny tehdom skrótšenja w ansamblu raznje a wospjet wotpokazali.

400.000 euro za wěžu ansambla

Ale we wonym času steješe hišće na čole domu při mosće měra nawoda, kiž w serbskej telewiziji na prašenje žanu dlěšu serbsku sadu prajić njemóžeše. Nětk nawjeduje Serbowka SLA, a Serbskim Nowinam je kóždy fenk za tutu serbsku instituciju přewjele. Potajkim smy wćipni na dźensniši komentar, přetož na stronje 17 lokalneho wudaća Budyskich Sakskich Nowin z erta direktora załožby, Marka Sucheho, w interviewje z w Serbach znatej a připóznatej žurnalistku Miriam Schönbach zhonimy, zo dóstanje SLA z přidatneho miliona w horncu załožby 400.000 euro. Nic za běžne kóšty, ale za přetawrjenje Röhrscheidtoweje bašty k městnu za předstajenje mjeńšich formatow na jewišću.

Štó dóstanje pjenjezy z přidatneho miliona?

Tute srědki chce załožba z pjenjezami spěchowanja twara městow resp. dalšimi přiražkami zwjazka kombinować. Tuta strategija politice sakskeho financneho ministra wotpowěduje, tuchwilne přidatne dawkowe srědki do inwesticijow koncentrować a po móžnosći wšo wobeńć, štož by dołhodobnje stajne kóšty powyšiło. Za Sucheho je jasne: „Serbski ludowy ansambl wostanje z najwjetšim twarnišćom“ – tohodla je to z nadpismom interviewa,  w kotrymž dźe tež wo dalšich přijimowarjow z tutoho miliona: serbski muzej w Choćebuzu (100.000 eurow), dźiwadłowe projekty w Delnjej Łužicy a wězo wšěch sobudźěłaćerjow serbskich institucijiow, kotrymž ma so hižo wobzamknjene zwyšenje tarifa zapłaćić, kaž so słuša.

Prašenje zajatosće w załožbowej radźe

Zo je intendantka sama z čłonku załožboweje rady, njeje problem, hdyž so wona na wothłosowanju wo srědkach za SLA njewobdźěli. W našich gmejnskich radach je wjele komunalnopolitisce jara angažowanych rjemjeslnikow, kotrychž zawody wězo – bohudźak! – hdys a hdys nadawki wot gmejny dóstawaja. Woni su w samsnej situaciji kaž nawodnica SLA, a nichtó njeby sobudźěłu tutych předewzaćelow w demokratiskich gremijach gmejny zadźěwać chcył. Za tajke konstelacije mamy regule, zajatosć wuzamkować.

Čehodla je k skrótšenjam w SLA dóšło?

SLA je wažny za Serbstwo, ale je wjele druhich wuznamnnych wěcow w słužbje spěchowanja rěče a kultury. Tohodla bě w lěće 2010 prašenje woprawnjene, hač je potrjebam serbskeho ludu přiměrjene, zo je třećina wšěch wot załožby financowanych dźěłowych městnow jeničce w tutej instituciji. Tule dźe wo wotwažowanje relacijow. So wě, zo tuta tema dźěłarnistwo zajimować njetrjeba, z teje přičiny bě dosć prawniskich rozestajenjow – ze znatym efektom: Planowany financny ramik njebu dodźeržany. Tohodla je so nětk jednanje wo domjacny tarif přizamknyło.

Niša mzda njeje perspektiwa za serbski dorost

Wosobinsce mam namjetowane zniženje mzdy wo třećinu, wo kotrymž so wězo tež w zjawnosći diskutuje, za fatalne. Wuměłc dyrbi runja druhim ze swojim dźěłom porjadnje žiwy być móc. Hladajo na kwalitatiwnje dobry dorost za přichod je cyła diskusija zahubny signal, zo njeje w Serbach atraktiwnych dźěłowych městnow. Ale ći, kotřiž na jednym boku kóždemu wuspěchej w dźěłoprawniskich procesach přećiwo SLA publicistisce wulce přiwyskuja, njech nětk swoju kritiku skludźa, dokelž ma to jedne z tym druhim něšto činić.

Serbski sejmik – tak by to derje šło

28. November 2012

Z namjetom Julijana Nyče tule w komentarje, zo njech je serbšćina „jenička jednanska rěč sejmika“, je so „serbski sejmik“ z diskutabelnym projektom stał. Cyle wothladajo wot toho, zo je namjet powšitkownje logiski – w zwjazkowym sejmje Němskeje so němsce rěči a wotpowědnje w serbskim parlamenće serbsce – a tež rozšěrjenju rěčnych rumow słuži, byštej z tym najwažnišej zadźěwkaj při wuwiću sejmika z puća byłoj:

Sprěnja woprawnjene tukanje na to, zo chcedźa ze „serbskim sejmikom“ někotři starši knježa, kotřiž njejsu so w třěšnym zwjazku Serbow ze swojimi idejemi přesadźić móhli, přećiwo Domowinje ze swojimi němskimi přećelemi a znatymi w tajkim nowym gremiju Serbow majorizować.  Zdruha plawsibelny strach, zo we Łužicy nadpřerěznje wulka ličba nacijow tónle sejmik za swoje prawicarske politiske zajimy znjewužiwa.

Štóž chce w serbskich naležnosćach sobu rěčeć a sobu postajować, dyrbi to serbsce činić. To je jasny a dobry princip. Zdobom je z tym maksimalna pluralnosć zaručena, dalšich wuměnjenjow njeje. Rozdźěle nabožiny abo pochada při přistupje do sejmika rólu njehraja. Dosć słowoskłada za serbsku politiku k dispoziciji steji – a hladajo na wšelake njezjawne posedźenja Domowiny wo wažnych wěckach je wjac transparency trjeba.

Bože dźěćatko na demonstraciji policistow přećiwo Tilichej z temu w narěči dźěłarnistwa

27. November 2012

Hagen Husgen (hlej na mjeńšim foće nalěwo), předsyda dźěłarnistwa policije w Sakskej, je najskerje prěni, kiž je so při protestach přećiwo krajnemu knježerstwu na serbskosć ministerskeho prezidenta poćahował. Bohužel, tak Husgen dźensa připołdnju na protestnej manifestaciji před statnej kencliju w Drježdźanach, „njeje serbske bože dźěćatko chwile měło, dźensa k nam přińć“, dokelž by knjez Tilich demonstrowacych policistow potom snadź lěpje zrozumił.

Ale jeli ministerski prezident (nalěwo na wulkim foće deleka jako karikatura, naprawo financny minister Unland) hač do klětušich hód k rozumej njepřińdźe, tak Husgen, budźe bože dźěćatko 2013 snadź tola na přichodnej demontraciji policistow a druhich zastojnikow. Woni su přećiwo rozsudej čorno-žołteje koalicije wotře protestowali, wotstronjenje hodownych pjenjez z lěta 2010 njecofnyć a tež wottwar dźěłowych městnow we wobłuku policije njedźiwajcy přiběraceje kriminality wobkrućić. Mjez druhim je so tež serbski zapósłanc CDU Marko Šiman za policistow zasadźował – podarmo.

Na dźensnišej demonstraciji rěčeštaj ze stron krajneje politik předsyda Lěwicy Rico Gebhardt und nutřkownopolitiska rěčnica SPD Sabine Friedel.

Schadźowanka: Přichod Serbstwa leži w jazyku

27. November 2012

Nałožowanje a kwalita serbskeje rěče stej na lětušej schadźowance a w rozprawje nowiny wo njej wulku rólu hrałoj. Přichod Serbow drje – tak da so nawjazujo na skeč staršich Drježdźanskeho towarstwa „Stup dale“ rjec – „leži w jejach“, ale hišće bóle w jazyku. A tomu chwalobny projekt tutoho towarstwa wotpowěduje, tež zwonka tak mjenowaneho serbskeho sydlenskeho ruma  serbskorěčne kubłanje w zažnym dźěćatstwje zmóžnjeć.

Schadźowanka je w času globalizacije Serbstwa z dobrej přiležnosću, prawidłowny towaršnostny kontakt mjez ludźimi „wonka“ a jadrom serbskich kónčin pěstować. Takrjec wudospołnjenje stajnych zwiskow w interneće z komponentu woprawdźiteho žiwjenja. Zdobom sluša kóždolětny podawk k stołpam zjawneho rěčneho ruma. Střeća su dotal na kóždej schadźowance nowe poriki nastali – tež přinošk k přichodej Serbstwa :-).

„A SERBSCE“ – mytowany krótkofilm k akciji

25. November 2012

Dobyćerski film krótkofilmoweho wubědźowanja (najlěpši krótkofilm ze serbskej tematiku) 22. filmoweho festiwala w Choćebuzu:

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=GKYE_EG3Aoo

Z tym Załožba za serbski lud „podzemske hibanje“ serbskich młodostnych direktnje podpěruje, a koncern Vattenfall jako sobusponsor cyłeho festiwala indirektnje 🙂 . Štó by sej tajke něšto předstajić móhł? Smy tež w Serbach w rewolucionarnych časach žiwi, bjeztoho zo smy to dotal wědźeli … 🙂

Rozprawa we Łužiskim Rozhledźe:

http://www.lr-online.de/regionen/cottbus/Cottbuser-Nachwuchsfilmer-gewinnen-Sorben-Preis;art1049,4010654

Nowinska zdźělenka Załožby za serbski lud:

http://stiftung.sorben.com/wobsah_hsb_47.htm

Internetna strona festiwala:

http://www.filmfestivalcottbus.de/

Lisćina wšěch mytow na lětušim festiwalu:

http://www.filmfestivalcottbus.de/de/festival/preise/

Smjertna njedźela, wěčna duša, žiwa schadźowanka

25. November 2012

Pjatk smój ze sekretarku njejapcy problem z teminom tutu njedźelu měłoj: Štó budźe zastupjer frakcije při spožčenju Ericha Kästneroweho myta iniciatorej „kopolakow“, z kotrymiž so mjeztym po cyłej Němskej na wopory nacijow spomina?  Dokelž wšitcy, kotrychž smój prosyłoj, krótkodobnje zapósłanču zastupować, kotraž je wotprajiła, su samsnu přičinu mjenowali, čehodla su woni bohužel zadźěwani: Budu na kěrchowje (PS). Jedni tamle sami swojich zemrětych swójbnych wopytaja, druzy maja swojeju staršeju k rowam přiwuznych dowjezć, kotřiž su dawno na prawdu božu wotešli.

Dźensa je smjertna njedźela. Zajimawy tónle zjaw tež pola nas w Sakskej, zo je pobyt na kěrchowje njedźiwajcy wosobinskeho swětonahlada za telko ludźi ze samozrozumliwosću. Historiski spočatk čłowjestwa bě najskerje wokomik prěnjeho spominanja na druheho čłowjeka, kiž je dušu wudychnył. Hlej na zajimawe mólby w prózdnjeńcach ze starokamjentneje doby. W serbskim rěčnym wobroće tči poprawom  to, štož steji w srjedźišću wšěch pohrjebanskich kultow: Ćěło čłowjeka zańdźe, ale jeho duša rosće, wona je někak schowana – we wutrobje tych, kotřiž su hišće žiwi, we wotběhu stawiznow, w njebjesach …

So wě, zo njesměmy sej „dušu“ jako někajku substancu předstajić. A zo njeje „dušny“ čłowjek dźensniši dźeń pawšalnje připóznaty charakter, ale zo ma wón druhdy bóle image naiwneho, na načasne ćeže z rěčenjom wo duši po smjerći pokazuje. Ale snadź prawe zaznawanje ćěła puć k wěrnosći wo duši ruba: Porno zwěrjatam móžeš pola ludźi hižo zdaloko młodeho wot stareho rozeznawać.  Čłowjek je nošer stawiznow, kotrež so w ćěle a mjezwoči wotbłyšćuja. Pohon stawiznow pak su ideje, a jich koncentrat je to, štož „dušu“ mjenujemy. Čas zańdźe, ale ideje njezańdu.

K stawiznam mjeztym tež 138. schadźowanka słuša. Ale dźakowano Michałej Cyžej wostanje wona přistupna, a z tym móžemy wšitcy dale a bóle jeje ideje wotkrywać. Při tym hižo smjertnu njedźelu wjele wjesela přeju, wšako dźe žiwjenje dale:

http://www.ustream.tv/channel/schadzowanka-2012#/recorded/27247696

PS.: A dźak Marion Junge z Kamjenca, kotraž je hišće termin přewzała :-).