Archive for Juli 2013

Katalyzator konfliktow, prědar koncentracije a mišter wurunanja: Marko Suchy – wjele zboža!

30. Juli 2013

Wobstejnosće jeho šěsćdźesaćin su měriniše hač čas wokoło połstaćin: Tehdom je załožbowy direktor z wotwołanjom nawodnicy nakładnistwa rozsudakmanosć pokazał. Słušach w lěće 2003 pod pseudonymom „Połobjan“ w „internecach“ ke kritikarjam tutoho rozsuda. Z dźensnišeho wida praju: Trjebamy w Serbach wjele wjac rozsudnosće, jeli checemy wosebje z rěču tale zjawnje wobstać.

„Kak dale?“ Po tutym napismom je so Marko Suchy před sydom lětami (w juliju 2006) w „Rozhledźe“ słowa jimał: „Dalše za přichod Serbow rozsudne prašenje je, hač so wobstejace a za eksistencu Serbow relewantne resursy dale koncentruja abo hač měli so po přikładźe hospodarstwa a wikow swobodnym mocam přewostajeć. (…) Hladajo na swójske nazhonjenja, měło so jasnje za koncentraciju pleděrować. To rěka, zo měli so znajmjeńša dotal eksistowace statne a za Serbow relewantne naprawy kubłanja, kultury, medijow a we wěstej měrje tež socialne a dźěło rjadowace naprawy do specifiskich a awtonomnych serbskich strukturow koncentrować. (…) Naležnosće, kotrež hižo dźensa jako deficity registrujemy, ale dotal dawno hišće njewobknježimy (wužiwanje serbskeje rěče w zjawnych zarjadach, wotpućowanje młodźiny, dorostowe spěchowanje), měli so do programatiki přiwzać, wotpowědne struktury dyrbjeli so stworić a wosebje do politiskeho wobkedźbowanja zapřijeć.“

„Dom serbskeje rěče“ by tajki model był. Krótko do hód lěta 2011 pisaše Suchy w hóstnym přinošku za blog Piwarca: „Podpěruju ideju wutworjenja Domu za serbsku rěč. Do njeho měli so tež skupina sobudźěłaćerjow załožby přerjadować. W konteksće kanona nadawkow k spěchowanju cyłka serbskeje kultury so jich wzdać, pak njeby prawje było. Tu mam tež podpěru cyłeje załožby. Dźensa dźe wo wurunany cyłk, nic wo partikularne zajimy!“

Wjele ludźi Marka Sucheho jeho bjezkónčneje wurunanosće dla wobdźiwaja. W tutej nutřkownej harmoniji je wón hustodosć funkciju katalyzatora konfliktow předewzał – tež w Serbach samych. Wosebje je wón přikładny demokrat: Hdyž pytnje, zo wjetšina dobru ideju wotpokazuje, móže so wón realizowanja wzdać. To drje druhdy boli, ale alternatiwa by diktatura była, za kotruž wón k dispoziciji njesteji.

Wjele zboža narodninarjej, Bože žohnowanje, krutu strowotu, dale dosć sylnych čuwow a w přichodnych lětdźesatkach hišće wjele wjesela  z wnučkami, prawnučkami, praprawnučkami, wšěmi swójbnymi, přećelemi a dalšimi ludźimi dobreje wole :-).

Nowy ministerski prezident Braniborskeje – što to rěka za Serbow w Delnjej Łužicy?

30. Juli 2013

Designowany knježerstwowy šef Braniborskeje, dotalny nutřkowny minister Dietmar Woidke, je so hakle njedawno składnostnje Němskeho dnja drastow jara wobšěrnje, wěcywustojnje a přećelnje w swojej narěči k Serbam wuprajił. Łužiski politikar pak je přiwisnik dołhodobneho wudobywanja brunicy, kotraž je po jeho słowach „industrijelna baza kraja a regiona“. Tohodla so njebudźe za Serbow w Delnjej Łužicy pod naslědnikom hišće amtěrowaceho ministerskeho prezidenta Matthiasa Platzecka wjele měnjeć.

Platzeck ze strowotnych přičin 59lětny wotstupi, po tym zo je jeho w juniju boža ručka zajała. Prěni ministerski prezident susodneho kraja Sakskeje po přewróće, Kurt Biedenkopf, bu 60lětny hakle woleny a je 72lětny zastojnstwo złožił. W tutej starobje Konrad Adenauer hišće njeběše prěni kancler zwjazkoweje republiki, wón je 73lětny do kanclerskeho hamta zaćahnył a je tamle hakle 87lětny wotešoł. To da so dale stopnjować: Statny prezident Italskeje Giorgio Napolitano je lětsa hižo swoje 88. narodniny swjećił. To njeje jenož wuraz rozdźělneho ćělneje stawa knježacych muži, ale žiwjenskeje filozofije. Je mytos, zo dyrbi čłowjek w tajkej funkciji přeco 80 hodźin tydźensce dźěłać – něhdyši prezident USA Ronald Reagan je z maksimalnje 40 wušoł :-).

Woidke steji za kontinuitu čerwjeno-čerwjeneje koalicije znajmjeńša hač do klětušich wólbow. Wón je na wšelakich runinach krajneje politiki, mjez druhim tež jako něhdyši předsyda frakcije SPD w Podstupimskim parlamenće, hižo dołho zamołwiće zapřijaty do krajneje politiki – a typ pragmatiskeho fachowca. Titul jeho doktorskeho dźěła: „Laboruntersuchungen zur Strohkonservierung mittels Harnstoff-Saccharose-Zusatz und zum Trockensubstanzabbau der Konservate nach der Nylonbeutel-Methodik.“

Serbske terminy w awgusće 2013 – a swoboda njepolitikarjow a njeknježnow při wupytanju

29. Juli 2013

Předsyda Domowiny tež wosrjedź sakskich prózdnin dźěła: Wutoru, 6. žnjenca, so Dawid Statnik z Budyskim krajnym radu Michaelom Harigom zetka. Zawěsće mataj dosć temow, najskerje tež tutu: Što wokrjes k wotwobaranju wohroženja hnadowneho městna w Róžeńće přinošuje, hdźe je zjawne stejišćo społnomócnjeneho za serbske naležnosće přećiwo planowanemu wudobywanju kaolina na tutym městnje (hlej tež peticiju towarstwa „Naša knjeni na lipje)?

So wě, zo steji w tutym krasnym lěćnym měsacu wjele kultury na programje: Mjez druhim 35. mjezynarodny swjedźeń serbskeje poezije w nošerstwje Zwjazka serbskich wuměłcow a 7. lěćne swjedźenske hry Serbskeho ludoweho ansambla (SLA) na słowjanskim hrodźišću w Radušu. K tomu słuša baletny wječor „Wobliča lubosće“. Jako wudospołnjenje resp. změnu informaciskeje dataje wo wšěch terminach měsaca: SLA přeprošuje tohorunja na prapremjeru „Złe mocy – sylni rjekojo“ pjatk, 30. awgusta, 19.30 hodź., na Jakubecec hrodźe w Mortkowje.

Na lisćinje serbskich terminow je tež wot 30. awgusta wosebita wustajeńca w Serbskim muzeju Choćebuza zapisana, kotruž na lisćinje zarjadowanjow internetneje strony muzeja hišće njenamakamy: „W znamjenju kněžny“, figury a objekty Reginy Herrmann. Dźeń do toho budźe zaso politiski termin: Dźełowa rozmołwa zastupjerjow Domowiny z ministerskim prezidentom Braniborskeje, Matthiasom Platzeckom, w Podstupimje. Ćahańca wo nowelěrowanje serbskeho zakonja w susodnym kraju budźe jich zawěsće zaběrać. (PS.: Po připowědźenym wotstupje Platzecka dyrbi so tónle termin najskerje přestorčić a z naslědnikom pozdźišo přewjesć.)

Wšěm druhim – njepolitikarjam a njeknježnam – wjele wjesela při wuzwolenju kulturnych terminow za wječornu zabawu! Hustodosć słyšiš, zo je přewjele poskitkow. To pak njetrjechi, prětož njeje nichtó nuzowany abo winowaty, mjenje abo bóle wšo do swojeje potyčki přiwzać. Naš najwažniši nadawk je – ze wšěmi zmysłami być a nic zwjeršnje po swěće chwatać. Tohodla bu nam swoboda data, zo bychmy sej wupytać móhli, što nam so lubi – hač w dźiwadle abo při jězoru.

Přehlad terminow awgusta:

07-24 Aktualizowane terminy awgust

Sport pomha – samo přećiwo „zymnej wójnje“

28. Juli 2013

W lěće 1960 bě mój nan jako sportowy reporter bulwarskeje Hamburgskeje nowiny „Bild“ při olympiskich hrach w Romje, a Täve Schur, tehdom hižo žiwa legenda kolesowarskeho sporta NDR, słušeše k cyłoněmskej wubrance w mustwowym jězdźenju na čas. Njedźiwajcy wšěch politiskich napjatosćow w „zymnej wójnje“ jedne lěto do twara Berlinskeje murje běše zhromadny team wuchodo- a zapadoněmskich kolesowarjow, kotřiž su slěbornu medalju docpěli.

Papa_Schur

Minjeny štwórtk móžeše so mjeztym 82-lětny Täve Schur (na wobrazu naprawo, foto: P. Chemnitz) na zarjadowanju w Zhorjelskim Wichernowym domje přeswědčić, zo pisaše Randolph Braumann (78) tehdom jara přećelnje a z wulkim respektom wo kolesowarjach „z cony“ – najebać jasnu antikomunistisku liniju „Bild“ a Axela Springeroweho nakładnistwa. Jako dopokaz bu 53 lět stary artikl přepodaty :-). Tež w dobje diskusijow wo dopingu a hoberskich dochodach z wabjenjom njesměmy na to zabyć, zo je a wostanje sport ze zwjazowacej mocu – hlej tež na lońšu Europeadu we Łužicy ze swojimi pozitiwnymi efektami w Serbach a mjez Serbami a druhimi ludami zbliska a zdaloka.

Kelko ressentimentow je hustodosć w stadionach a na hrajnišćach našeho regiona přećiwo serbsce rěčacym koparjam było – a na kotre wulkotne wašnje je zapadołužiski koparski zwjazk tute mjezynarodne sportowe zarjadowanje etniskich mjeńšin podpěrował! Potajkim: Srědk sport skutkuje – 1960, 2012 a přichodnje.

To je „Täve“ Schur

http://de.wikipedia.org/wiki/Gustav-Adolf_Schur

Sportowa bilanca olympiskich hrow w Romje

http://de.wikipedia.org/wiki/Olympische_Sommerspiele_1960/Radsport

Politiski pozadk „zymneje wójny“:

http://www.chroniknet.de/indx_de.0.html?article=1451&year=1960

Politisko-publicistiske ramikowe wuměnjenja woneho časa:

http://de.wikipedia.org/wiki/Axel_Springer

Sport dźensa:

http://de.wikipedia.org/wiki/Europeada

Wjelki, Serbja a nadawk nowinow

28. Juli 2013

„Naši njeznaći susodźa“ – tak su w Sakskich Nowinach tutoho kónca tydźenja hižo na titulnej stronje wjelki pomjenowane. „Naši njeznaći susodźa“ – to su w lětušej wustajeńcy w Zhorjelcu tež Serbja: http://www.domowina.sorben.com/pm/100216.htm.

Snadź by SZ po wosebitym „wjelčim wudaću“ sobotu bórze tež wosebitu ediciju wo Serbach za wšěch woteběrarjow a kupcow nowin wudać móhł. Tule hižo namjet za přenjesenje wobsaha titulneje strony wot wjelkow na Serbow:

Nadpismo „Wolfs Revier“ budźe „Sorbische Heimat“. Potom „Sie sind unsere unbekannten Nachbarn“ (wjelča warianta): „Ihre Kultur ist schön und bunt, sie selbst bleiben aber vielen deutschen Nachbarn ein Rätsel (serbska warianta).“ Dale: „Immer mehr Rudel erobern Sachsen“ – „Jetzt gibt es sogar in der Landeshauptstadt eine sorbische Kindergartengruppe.“

Dale by móhło tak hić: „Und doch bekommen wir sie so gut wie nie zu Gesicht“: „Und doch reagieren die meisten Sachsen verblüfft, wenn im Alltag Leute sorbisch sprechen.“ A poslednja sada: „Ein Blick dorthin, wo die Wölfe wohnen“ – „Einblicke in das Leben sorbischer Familien und Vereine – nicht nur in der Lausitz.“

Hladajo na to, zo su so wjelki do swojeje stareje domizny wróćili, Serbja pak stajnje tule wostali, by so to słušało. Kolesowanski puć „serbske impresije“ hižo mamy – a „wjelči kolesowanski puć“ tohorunja. Snadź da so tež to lěpje kombinować :-).

Jindřich Vacek ma prawje

23. Juli 2013

… a móže so jako dobyćer lětnjeho hódančka jónu na piwko pola Piwarca přizjewić.

Jakob Böhme so mi wosebje tohodla lubi, přetož po jeho měnjenju při zaznawanju pisaneje łuki wjac wo Bohu zhoniš hač při čitanju mudrych resp. swjatych spisow. Dźensa so wjele wo trěbnosći cyłotneho wida na swět a wobkedźbowanju dołhodobneje skutkownosće rěči. Böhme (1575-1624) je k tomu poprawom hižo duchowne zakłady składł.

Ale Zhorjelčan bu wot cyrkwinskeje wyšnosće přesćěhany – bjez jeho syće přećelow a jich wotpiskow njebychu wupłody tworjenja šewca-filozofa hač do dźensnišeho čłowjestwu přistupne byli. Cyrkwinska hierarchija je brónje za wójnu žohnowała, a wona přewodźa w našim času wotbagrowanje łužiskich wjeskow ze specielnym změrowacym dušepastyrstwom.

Tohodla trjebamy runje nětkole impulsy tutoho wot zemskich mocow njewotwisneho wěriweho. Kniha z wurězkami eho spisow je pod titulom "Die Morgenröte bricht an" w antikwariaće za tři euro na předań.

Lětnje hódančko: Štó to je?

23. Juli 2013

Šewc a filozof je wón był, tónle ewangelski mysler našeho łužiskeho regiona, kotrehož su sej najwuznamniši němscy filozofojo nic jenož jako wažne wuchadźišo rozmyslowanja wo křesćanskej antropologiji wažili. Njeje žanoho awtentiskeho wobraza wo tutym mystikarju, kiž bě pobožny protestant – tež přećiwo wuskomyslnosći swojeje cyrkwje. Tohodla tež tak zlě njeje, zo njeje foto pobrachowaceho swětła dla cyle wótre, wšako dźěše jemu tak a tak bóle wo nutřkowne swětło.

Wón je myslo hranicy překročił, a dźensniše spominanje na njeho mjezy přesahuje.

Moderne sakralne wuměłstwo w Pólskej: Swjaty křiž w lěsu

22. Juli 2013

SZ so k hóčce wuzna

22. Juli 2013

Kelko razow bě Jurij Brězan w Sakskich Nowinach "Jurij Brezan" – smy dawno přestali ličić. Njedźiwajcy pozitiwneho trenda dźakowano jednotliwym awtoram ma najwjetša nowina wuchodneje Sakskeje z hóčkami a smužkami swoje ćeže.

Nětkole pak su woni hižo na titulnej stronje pokazali, što wšo móža: "Šynchronspringer". Luba "Šächsische Zeitung", to je zmužity započatk, na kotryž maš přichodnje nawjazać. Poskićamy ći kompromis: W němčinje směš so hóčkow a smužkow wzdawać.

Łužiske lěćo 2013 – rjane, rjeńše, najrjeńše

21. Juli 2013