„Holwege“ njesłuša do knihi

Tež po prózdninach wužiwam kóždu swobodnu minutu za lekturu něšto stron tuteje knihi Jurja Kocha wo młódšich lětach jeho žiwjenja. Tak mjeztym wěm, kak so wón jako student žurnalistiki w Lipsku wobaraše přećiwo žadanemu wustupej z cyrkwje.

Njedźiwajcy zabawneho stila mje samowólne wužiwanje wobchadneje rěče z hrubymi germanizmami kaž "holwege" mjerza. Njebudu hižo ženje knihi serbskeho nakładnistwa kupować, kotrež wotchileja wot porjadneje spisowneje serbšćiny.

Dźensniši dźeń dale a wjac ludźi jenož hišće "holwege" serbsce móže. Literatura skići jim rědku składnosć za zaběranje z přikładnymi maćernorěčnymi tekstami. Wězo smě so w citatach slang resp. njerodna rěč jewić. Ale nic w cyłkownym teksće.

Tuta kniha bohužel prěni pad demontaže spisowneje rěče přez nakładnistwo njeje. Ale nadźijomnje posledni. Hewak sym za bojkot.

Serbski rozhłós k wobchadnej rěči w knihach:
http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio1016342.html

17 Antworten to “„Holwege“ njesłuša do knihi”

  1. studentka Says:

    Kajka demontaža spisowneje rěče, prošu? To je wobchadnorěčny stil rěče a kóžda rěč ma wobchadnorěčny stil…
    Je wažne, zo so serbsce konjuguje, serbske sady tworjeja. Jeli so holweg serbsce deklinuje, je holweg pon serbske słowo. Holweg, holwega, holwegej… Njerozumju, kajki problem maš. Syntaksa a morfologija stej wažnišej, hač jedyn germanizm, kiž so serbsce deklinuje. Jendźelšćina je wuběrny přikład za akceptancu nowych, cuzych słowow. Jendźelšćina tola dale jako jendźelšćina eksistuje:)

  2. Z dalokeho wuchoda Says:

    Holweg je móličkosć, Piwarco. Tak dołho kaž so holweg serbsce deklinuje, je to serbske słowo: holweg, holwega, holwegej atd. Germanizmy su dźěl wobchadneje rěče a maja někajki zaměr w sadźe. Se wě, zo njewužiwaše Koch puć město weg w tutej situaciji w swojim prawym žiwjenju. Bjez holwega njeby Kochowa rěč w knize awtentiska była.
    Bych sej wjace starosćow při sćěhowacych přikładach činiła:
    To su sady, kotrež Fabian Kaulfürst z němčiny do delnjo- a hornjoserbšćiny přełožuje (9.12.2013 w fb, lětnja šula atd.):

    Hs.Za wšitkich njesćerpnych: Bohužel njemóžu Wam hišće rjec, kelko dyrbiće płaćić. Najprjedy dyrbimy z uniwersitu rěčeć.

    Ds. Za wšykne, ak njamgu docakaś: Bóžko njamgu Wam hyšći groniś, wjele musyśo płaśiś. Nejpjerwjej musymy powědaś z uniwersitu.
    Dt. Für alle Ungeduldigen: Leider kann ich Euch noch nicht mitteilen, wieviel jeder Teilnehmer zahlen muss. Wir müssen das erst mit der Universität abklären.

    Hornjoserbski „přełožk“ je blěda kopija němskeho teksta. Hornjoserbšćina nima w tutej situaciji žane žiwjenje, to njeje swojorazna rěč, ale někajke słowjanske słowa z němskim słowoslědom a konstrukcijemi. Kóžde hornjoserbske słowo (subjekt, werb, objekt) steji tam, hdźež te steji w němskej sadźe. Te sady su docyła identiske, kóždy hs. subjekt steji tam, hdźež němski steji. Kóždy hs. werb steji tam, hdźež němski steji. Za Němca poprawom jara lochko. Dosaha jenož słownik, dyrbi jenož němsku konstrukciju sćěhować, to rěka němsce myslić a njebudźe žadyn zmylk w sadźe. Tajke něšto so Pólakej abo Rusej zawěsće njestanje…
    Dyrbi so potajkim zadźěwać tomu, zo so serbske konstrukcije germanizuja.

    • omit knakşem Says:

      Słowo holwege njeje substantiw a njehodźi so tuž deklinować. Jedna so wo modalne słowo, rěčnje přibliženu požčonku němskeho słowa „halbwegs“. W spisownej serbšćinje wobhladuja so tajke słowa kaž holwege, hejgn a pod. jako wobchadnorěčne a signalizuja, zo chce awtor raz swojeho powědanja rěčanej rěči přibližić. To wón bjeze wšeho smě, jeli wón to sam chce a wědomje zdokonja. Štož nastupa citowany přełožk sady z přihota na rěčnu šulu, tak so tomu njedźiwam, zo awtor F. K. němsku konstrukciju prosće ze serbskimi słowami wupjelnja. Wobaj zamołwitaj za rěčnu šulu – E. W. a F. K. – dźě staj rodźenaj Němcaj. Tež za njeju płaći zasada: Cuzu rěč – w jeju padźe serbšćinu – móžeš drje mjenje abo bóle derje nawuknyć, serbsce myslić pak nihdy nawuknyć njemóžeš.

      • Z dalokecho wuchoda Says:

        Oh mój božo! Njeje kóždy, kiž so jako Serb wuznawa, Serb?
        Maš prawje. Rěč nawuknyć je mjenje abo bóle móžno. Być dźěl 1 kulturneho (serbskeho, němskeho atd.) zhromadźenstwa je ćešo. F. K. je dosć derje do serbskeho zhromadźenstwa zanurjeny.
        A propos E.W. sym so jara dźiwał: Jeho Institut je nimale hybridologizowany…

  3. TaBeja Says:

    Bojkotuješ ty LND?

    • omit knakşem Says:

      Ně, bojkot njeje woprawnjeny. Skerje měli druhim institucijam z puća hić, na př. Serbskemu institutej, kiž šěri hybridologiju a z tym woprawdźe Serbam z wotpohladom škodźi.

  4. Hync Rychtaŕ Says:

    Ja so tutomu bojkotej z cyłeje wutroby přizamknu. My sej prosće dowolić njemóžemy, tajku germanizowanu pseudoserbšćinu w knihach nałožować, kiž we wšědnej rěčanej rěči masiwnje postupuje. Serbska studowaca młodźina – naša přichodna elita – dźensa hižo zdźěla takle rěči a pisa (originalne citaty inkluziwnje originalny prawopis!!!):
    – „Kokošy su zwěrja, kiz jeja połoža.“
    – „W horach je hižo prěni sněh padnył.“
    – „Bórze budźe měsačk nahić.“
    – „Ja to als Verbrechen nahladam.“

    Mam někak tysac dalšich přikładow na składźe. A to su samo pisomne dokłady. Na chorowej próbje před lětami je s tole prajiło: „Něk budźemó to šće jemól widorhólwać, ale jenož zumwać. A štrengwiće so on, zo wó tón ajnzac njeforposnjeće.“
    W serbskej telewiziji bě tajke něšto słyšeć: „Njedźelu mějach stary treningsoncug on. Naš nan skoro wjac hodwał njej.“
    Z tym tworimy cyle wěsće rěčny mosćik k susodnym Słowjanam, na čož so rady lochkomyslnje powołamy, hdyž chcemy eksistencu swojeje rěče napřećo němskej wyšnosći a zjawnosći wusprawnić a jeje wužitk dopokazać. Na denn: Prost Mahlzeit …
    Hync Rychtaŕ

  5. TaBeja Says:

    Jurij Koch swoju knihu „Wětrnik na třěše“ swojim młodym lětam wěnuje. By-li wón kumštny bohemizm abo serbske słowo z 19. lětstotka město „holweg“ nałožował, by jeho rěč njeawtentiska była. Jeli wón z komilitonami bachta, to dyrbi w tutej situaciji wobchadnorěčny stil na kóždym padźe wustupować. Tak dołho kaž so germanizm serbsce deklinuje abo konjuguje, je to serbske słowo! Jurij Koch swoju maćernu rěč jara derje wobknježi. A tuta diskusija wo rěči poprawom z knihu ničo ćinić nima…
    Starajće so radšo wo přeněmčenu sadowu strukturu. Dźensniše serbske sady su nimale blěda kopija němskich sadow.

  6. TaBeja Says:

    Přikład z wabjenjow Lětnjeje šule:

    „Hs. Za wšitkich njesćerpnych: Bohužel njemóžu Wam hišće rjec, kelko dyrbiće płaćić. Najprjedy dyrbimy z uniwersitu rěčeć.
    Ds. Za wšykne, ak njamgu docakaś: Bóžko njamgu Wam hyšći groniś, wjele musyśo płaśiś. Nejpjerwjej musymy powědaś z uniwersitu.
    Dt. Für alle Ungeduldigen: Leider kann ich Euch noch nicht mitteilen, wieviel jeder Teilnehmer zahlen muss. Wir müssen das erst mit der Universität abklären.“

    Bych organizatorjam mjezynarodnych zarjadowanjow radźił, město němčiny jendźelšćinu podawać. Sprěnja njebudu so z němskimi strukturami w hornjoserbskej rěči blamować. Zdruha budu zajimcy lěpje jendźelsce zrozumić hač němsce. Najzajimawšo na tutu powěsć je: Wšitke segmenty hornjoserbskeje sady tym němskim wotpowěduja. Te serbske słowjesa atd. steja na samsnym městnje kaž te němske. Pola delnjoserbšćiny hišće słowjansku strukturu widźimy. Pola hornjoserbšćiny jedna so horjeka, kaž sym prajiła, wo kopiju němčiny ze słowjanskimi słowami.

  7. prawizniski poradźowar Says:

    To pak budźe so LND mjerzać, hdyž mjenje knihow předałaja. Mjenje pjenjez wot Załozby tohodla njedóstanu. To smy přez SLE nawuknyli…

    Wothladajo wot toho wšak su namowy na bojkot juristisce woskoćiwa wěcka – http://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__826.html vs. http://de.wikipedia.org/wiki/L%C3%BCth-Urteil

  8. Hync Rychtaŕ Says:

    Tež serbski prawopis je bjezdwěla łoskoćiwa wěc, kaž widźimy, abo lěpje prajene: jeho wobknježenje a prawe nałožowanje. To je naš dalši wulki problem. A nětko sćěhuje namołwa *za* kupowanje serbskich knihow: su tola napředań tež Völklowy prawopisny słownik – hižo 6. nakład, dalše słowniki, gramatiki, wučbnicy, gramatiske tabele, cejdejki … Wone ani drohe njejsu! Hdyž sej je kupimy a tež prawidłownje nałožujemy, tyje to wobrotej nakładnistwa a WITAJ-centruma na jednej kaž tež našej rěči a z tym nam Serbam w cyłku na druhej stronje.
    Tule so wotměwace zjawne rozrěčowanje wšak je dobre znamjo za to, zo nam prawa, dobra a rjana spisowna rěč jako hłowny garant za dalewobstaće našeje kultury a identity jako serbski narod wšojedne njeje. A to je tola přewšo zwjeselace.
    Hync Rychtaŕ
    P.S. Halo omito knakşemo, někomu „rodźeneho Němca“ pod nós šmórnyć a serbskosć wotrjec chcyć, mam za chětro spodźiwne a mało spomóžne.

    • omit knakşem Says:

      Z mojeje strony jedna so wo zwěsćenje, hódnoćenje je prajidmo „pod nós šmórnyć“, Mi je tak a tak hódančko, čehodla so Serbam přeco tón abo druhi wulki muž přiličuje, hdyž wón we woprawdźitosći scyła Serb njeje. Najlěpši přikład je „serbski basnik Juro Surowin“. Leksikon něšto cyle druhe praji: http://de.wikipedia.org/wiki/Georg_Sauerwein. Wuznawanje je tajka młowojta kategorija, zo w zwisku z narodnej přisłušnosću skerje zamazuje hač wuswětluje.

      • TaBeja Says:

        Haj, ale potom definuj, luby Turko, štó je za tebje Serb??? Tón, kiž je so w serbskej swójbje narodźił?
        Surowin je najskerje serbolubc.

  9. omit knakşem Says:

    Myslička ze serbskej swójbu so mi spodoba. Na tutym zakładźe móžeš tež derje wopisować, kak so změna narodneje přisłušnosće w běhu znajmjeńša třoch generacijow zwoprawdźa. Dobry přikład je bywša ministerka wonkowneho USA, Madeleine Albrightowa. Jeje nan, Josef Korbel, bě čěški diplomat. Po 1948 je ze swójbu emigrował, dźowka Madla je w Americe najlěpše šule wopytowała, doniž bu skónčnje z ministerku. Hakle na wuměnku je so jako rodźena Češka wědomje do domizny wróćiła, knihu wo swojim dźěćatstwje napisawši. Rěči hišće dźensa dosć derje čěsce (hlej https://www.youtube.com/watch?v=hFmdYxaGeBA), ale čuje so hižo jako Američanka. Hakle jeje tři dźowki su prawe Američanki, kotrychž hižo ničo z čechowstwom njezwjazuje. Na druhej stronje maš přikład Milana Kundery. Po tym, zo bu wón 1975 z tehdyšeje komunistiskeje ČSSR wusydleny, je w Francoskej žiwy. Wón je so pozdźišo sam jako Francoza deklarował, pisa swoje knihi francosce, samo wotpokazuje, zo bychu so do čěsćiny přełožowali. Najebać to jeho literaturnowědnicy na samozrozumliwe wašnje jako čěskeho spisowaćela wobhladuja a do kanona čěskeje literatury zarjaduja. Njedosaha potajkim wo sebi rjec, zo sy Němc, Serb, Turka, Eskimo abo Chinjan, znajmjeńša tři generacije dyrbja zańć, doniž njeje so změna narodneje přisłušnosće wuspěšnje radźiła.

    • TaBeja Says:

      Zajimawe přikłady. Mjez nimaj wobsteji wulki rozdźěl. Madleine Albright ma cyle „ameriske“ mjeno, kotrež je sej wona najskerje pozdźišo přiswojiła, mjeztym zo je Kundera jedyn MILAN, štož pokazuje na słowjanski pochad. W padźe Albrightoweje, njebychu-li mi prajili, zo je čěskeho pochada, njebych to ženje wědźała. Pola Kundery je to mjena dla wočiwidnje. Wosebje zajimawe je, zo nańdźeš na fr. wikipediji info, zo je wón jeno francoski spisowaćel čěskeho pochada, mjeztym zo jeho Němcy jako francosko-čěskeho spisowaćela wobhladuja: http://fr.wikipedia.org/wiki/Milan_Kundera W čěskej wikipediji je wón čěsko-francoski spisowaćel. Potajkim su perspektiwy jara rozdźělne.
      Mjena hraja tež někajku rólu.
      Nimo toho sej njemyslu, zo funguja w USA a Europje samsne parametry identifikacije. Čłowjek móže so identifikować kaž chce, ale akceptanca a připoznawanje ze stron druhich je hinaše prašenje. Mam přećelku z Madźarskeje, kotraž dóstawaše při swojich přebywanjach w europskich krajach prašenja: „Što ty tu činiš? Čehodla sy tu a hdy póńdźeš wróćo?“. Z tym jej skedźbnjachu, zo je wona cuza. Hdyž wona do USA woteńdźe, njedóstawaše hižo tajke prašenja, dokelž je wjele wupućowanych w USA, kiž su w samsnym stawje. Potajkim je rozdźěl mjez identifikaciju w Europje a USA wulki. W USA, móžu rjec, wobsteji rozdźěl mjez běłymi a čornymi, nic mjez wšelakorimi europskimi narodami.

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s


%d Bloggern gefällt das: