Kak dale z Meškankom wo Dyrlichu, Šołće, Kochu, Hanušu atd. – přichod stawiznopisa w Serbach?

Rozhlad_stawiznopis

Grutuluju Rozhladej k 65. narodninam. Njech dale tajki młody wostał, kaž je šefredaktor Viktor Zakar w aktualnym wudaću pisał. Skedźbnjam na zajimawy přinošk Tima Meškanka na stronomaj 36/37 (hlej wurězk), ke kotremuž sej tež redakcija Rozhlada diskusiju přeje. Jednym je serbski stawiznar Timo Meškank rozswětler, druhim na čuwy dźe – a w tutej najpjatej konstelaciji tči wočiwidnje tež serbski kulturny časopis.

18 Antworten to “Kak dale z Meškankom wo Dyrlichu, Šołće, Kochu, Hanušu atd. – přichod stawiznopisa w Serbach?”

  1. Alojs Says:

    Hladajo na to, zo je Meškank jenički kiž so z tutej tematiku rozestaji, je swoje dźěło wězo jara wažne. Što wo to hdyž hdys a hdys tróšku přejara z jedneje perspektiwy hlada. Škodu kiž su jednotliwcy načinli abo tež njejsu načinli, ma so, njehladajo toho zo su wšelcy z nich hišće žiwe abo zo so w Serbach wjele ludźi wosobinsce znaja, přepytować.
    A mi su přinoški Meškanka lubše hač mjezobne chwalby a samochwalby starych aparaćikow. W SN tute nažel husto wozjewja.

  2. TaBeja Says:

    Tematiki tekstow Meškanka drje su jara zajimawe a tak dołho kaž Meškank Šołtu a Dyrlicha njecituje, je wšo w porjadku a wšo derje, wšo so derje čita. Hdyž wo nimaj pisa, su jeho priwatne rozkory z citowanymi wosobami jara lochko pytnyć, dokelž wužiwa wón wosebity ironiski ton. A wo jeho priwatnych rozkorach čitać njecham. Jeho dźěło je wězo wažne a je derje, zo wón to čini, ale by rjeńšo było, hdy bychu ći w jeho tekstach pomjenowani tež něšto k tomu zjawnje prajili.

  3. stara socialistka Says:

    Bych jowle hišće jednu zajimawostku naspomniła. Wobhladajće sej prošu adresy wosobow z jeho tekstow: Jurij Koch (Choćebuz), Erwin Hanuš (Choćebuz), Benedikt Dyrlich (pochad: Nowa Wjeska, ale wón tam njebydli. Wón je tuchwilu Budyšan), Dietrich Šołta (Budyšin), Cyril Pjech (Berlin), Ludwig Ela (Rachlow pola Kubšic). Žadyn subjekt njeje z Chrósćic, z Ralbic abo z Radworja. Snano něchtó w jeho knize, kotruž čitała njejsym a kotruž sej skazam, je. Ale myslu sej, zo nic. Bych rady wědźeć chcyła, hač wón w swojich knihach tež jenož wo subjektach zwonka katolskeje Hornjeje Łužicy piše. Awtor njezwěri so potajkim, znajmjeńša po tym, štož widźu ze SN a RZ, wo IM sobudźěłaćerjach z katolskeje Hornjeje Łužicy pisać. Wón nochce wo wšěch, ale wo wobmjezowanym a po móžnosći zdalenym kruhu ludźi pisać. Tak ja to z jeho tekstow wučitam, ale snano to docyła njetrjechi…Kaž prajene, nimam jeho knihu.

    • budyslaw Says:

      Wo subjektach recec nimam za dobre, su drje wsitcy tez nesto w serbskim swece zeskutkownili.

      A hisce nesto:
      Jurij Koch – pochad Hórki,
      Cyril Pjech – pochad Nowa Wjeska
      Dietrich Šołta – pochad:Budysin, zadyn Serb 😉

      • stara socialistka Says:

        Ja njejsym wo pochadźe pisała. Tu njeńdźe wo pochad. Dźe wo městno žiwjenja a ći, wo kotrychž wón pisa, njejsu njeposrědnje w katolskej Łužicy. Cyril Pjech njeje katolski, ale ewangelski a bydli w Berlinje. Wšojene, hdźe je so narodźił. Dietrich Šołta njeje žadyn Serb a bydli w Budyšinje a Jurij Koch je z Choćebuza, nic z Hornjeje Łužicy, hačrunjež z Hórki pochadźa. Wón w Hornjej Łužicy njebydli a tohodla nima direktne styki ke Hornim Serbam z katolskeje Łužicy.

      • budyslaw Says:

        Wezo sy pochad tematizowala. Ale tuta diskusija je njeplodna. A zo Jurij Koch direktne styki ke Hornim Serbam z katolskeje Łužicy nima njepritrjechi. Su to priwuzniske, precelske a tez prez clonstwo w kole serbskich spisowacelow. A runje kaz C.P. je katolske wukreny. Widzis zo tak dale njeprindzemy. Na druhej stronje ma wezo tez Timo swojich stajnych tajnych kaz ty prajis ;subjektow“. Dziwam so, zo nico wo Zuricana njecitam.

      • Hranica mjez lubosću a hidu je jara wuska Says:

        Rady Meškankowe teksty čitam. Je derje, zo so druhdy wozjewjeja, ale te maja wězo tež někotre swoje słabosće a sej stajnje při čitanju praju, zo je wulka škoda, zo njepisa nichtó nimo T.M. wo tajkich temach a zo žiwi IM sobudźěłaćerjo tež sami wo sebi ničo njepowědaja. Meškank ma potajkim monopol w serbskich mediach, hdyž jedna so wo negatiwne mjezwočo socializma. Ale kaž je so horjeka prajiło, njepisaja ani stare a nowe socialistiske aparaćiki kritisce, ale so mjezsobu wuchwaleja. Tola móžu sej předstajić, zo so boja abo zo njechaja, so z nim rozestajeć, dokelž su jeho čitarske listy w SN abo samo w NC hižo derje znate.
        Ale dyrbimy so prašeć, kotry je rozdźěl mjez stawizniskim pisanjom T.M. a pisanjom starych a nowych aparaćikow? Wězo njejsu aparaćiki stawiznarjo, ale hdyž dźe wo začuća, tak widźu začuća socializmej napřećo pola wobeju stronow: pola T.M. kaž tež pola aparaćikow.

        Meškankowy posledni tekst rěka: Wo pozadku sobudźěła IM sobudźěłaćerjow…. Wón ničo wo pozadku tych ludźi njewě a njepraji. Jenož praji to, štož je Worak (tón, kiž je IM přistajał) do akty zapodał a to mi jako fakt njedosaha. Worak tež spekuluje, zo je prawe přeswědčenje trěbne, zo by jen jako IM dźěłał. „Přeswědčenje kandidata“ móže so tež přez hroženje docpěć. Štó z IM sobudźěłaćerjow je wopor hroženja a namócy, z toho teksta njewučitamy. Je woprawdźe njesprawne w tymle padźe, wšěch IM do samsneho koša tykać.

        Akty njejsu tohorunja přeco analyzowanja hódne, dokelž: a) druhdy sfalšowane buchu, b) abo podpisane jenož, dokelž su, tym, kiž akty podpisać dyrbjeli, hrozyli.

        Nimo toho pisa wón, zo je mało IM sobudźěłaćerjow za pjenjezy dźěłało. Kak wjele je to „mało“?

        Je jara njelepje, akty wužiwać, kotrychž hódnota zwěsćena njeje. Kóžde žórło dyrbi přepruwowane być. Stawiznar měł wšitke žórła přepruwować, nic jenož te, kotrež so jemu wosobinsce derje hodźa.

        Nimo toho nima Meškank žadyn wotstawk tutej temje napřećo. Je po čitanju jeho tekstow pytnyć, zo njepisa wón wo socializmje, dokelž je to jeho stawizniska woblubowana tema, ale dokelž ma wón wosobinsce něšto přećiwo socializmej, dokelž je něšto w socializmje abo z pomjenowanymi wosobami dožiwił. Wón tu temu jara wosobinsce bjerje a to je tež w jeho čitarskim lisće a jeho tekstach pytnyć.

        Wobhladajće sej definiciju stawiznopisa we wikipediji:

        „Die Geschichtswissenschaft ist die methodisch gesicherte Erforschung von Aspekten der menschlichen Vergangenheit bzw. Geschichte auf der Basis einer kritisch analysierten und interpretierten Überlieferung (Quellen) unter einer spezifischen Fragestellung.
        Die Geschichtswissenschaft zeichnet sich durch eine kritische Methode aus, das heißt, ihre Voraussetzungen, Methoden, Gedankengänge und Ergebnisse sind nachprüfbar (also verifizierbar oder falsifizierbar), und man geht stets prüfend und mit dem Streben nach weitgehender Objektivität vor.“

        K tekstam T.M. a nastupajo tutu definiciju:

        A) Bych rady tute „nach weitgehender Objektivität podšmórnyła“. W swojim čitarskim lisće twjerdźi Meškank, zo njetrjechi to, zo je objektiwnosć při stawiznopisu trěbna. T.M. potajkim nowe prawidła za stawiznopis pisa. Hačrunjež so stawiznarjo prócuja, objektiwni być, po tym, štož we wikipediji steji, twjerdźi Meškank, zo njeje trjeba, za objektiwnosću pytać. Snano měł Rz tutón list do jendźelšćiny abo němčiny přełožić dać a k zjawnemu komentowanju w stawiznarskich kruhach poskićić, dokelž je wón jónkróćny. Njewěm, hač su Meškankowe měnjenja wo stawiznopisu w němskich abo swětowych stawiznarskich kruhach prezentne.

        B) Meškank wšo tak wjerći a wšo tak interpretuje, zo by so do jeho stawizniskeho wašnja derje hodźało. Jeho wašnje pisanja ma po mojim měnjenju cil, zo by wón swoje měnjenje přesadźił a te je – tak kaž je to w socializmje było – jednostronske. W socializmje su sej aparaćiki tež přeli, zo by so wo socializmje rjenje pisało. W socializmje mějachmy potajkim jednostronske (socialistiske) stawizny. Dźensa spyta Meškank tež swoje jednostronske měnjenje wo socializmje přesadźić, samsnje kaž su to stawiznarjo w socializmje činili. Rozdźěl je, so wě, minimalny. Prjedy radikalnje pozitiwny, pola T.M. radikalnje negatiwny.

        Z toho wučitam, zo njedawa nimale žadyn rozdźěl mjez socialistiskim wašnjom pisanja stawiznow a wašnjom T.M, štož pokazuje, zo je hranica mjez hidu a lubosću jara wuska.
        A dyrbimy so tohorunja prašeć, hač su stawizny docyła wědomosć, dokelž je jara ćežko objektiwny być, kaž widźimy pola aparaćikow a pola T.M.
        Aparaćiki su přeswědčeni, zo je socializm prima był. T.M. je přeswědčeny, zo bě wón hotowa katastrofa. Hdźe stawizny mjez tymaj polomaj leža, rozsudźi kóždy sam za sebje.

        Timo Meškank ma poprawom prawje z tym, zo na kóncu, njeje objektiwnosć cil stawiznow, hačrunjež „so stawiznarjo prócuja“, objektiwni być. Prašenje, kiž z toho wuchadźa je, hač njeje snano trjeba, stawizny jako wědomosć cofnyć a na městnje stawiznow wo propagandowe wědomosće rěčeć.

  4. omit knakşem z archiwa Says:

    Hdyž hižo Wikipediju cituješ, tak dospołnje:
    „Schon Jakob Burckhardt hielt die Objektivität der Geschichtswissenschaft für fragwürdig. Historiker sind sich heute darin einig, dass sie Vergangenes, nicht objektiv rekonstruieren können. Es gibt keine vereinzelten beobachtbaren Tatsachen in der Geschichtsschreibung, mit denen experimentiert werden könne. Eine empirische Geschichtswissenschaft bleibt daher eine Illusion. Dagegen setzt man hier im Rahmen der Hermeneutik auf die Objektivität des Geschichtsforschers, die immer auch dessen jeweilige Interpretation mit einschließt. Betont wird, dass erst Quelle, Vorwissen, Interpretation zusammen ein objektives Bild ergeben.“
    Na prawosći aktow dwělować je jedna ze strategijow wusprawnjenja bywšich přiwisnikow režima. W BStU-archiwje su hižo tysacy slědźili a po tym miliony stronow wo statnej bjezstrašnosći napisali. Ale nichtó njeje hišće wo tym pisał, zo su tam zachowane dokumenty sfalšowane.
    Twjerdźić, zo su IMojo pod hroženjom dźěłali, je dalša ze strategijow wusprawnjenja. Totalitarne režimy kaž nacionalsocialistiska diktatura abo komunistiska diktatura su tak wufilowane byli, zo su přez politisku indoktrinaciju wjetšinu ludnosće za sebje zdobyli. A při tym su stare měritka mjezsobneho čłowjeskeho wobchada spotorhali a nowe postajili. Donošowanje njebě hižo donošowanje, ale stražliwosć. Censura njebě hižo censura, ale zamołwitosć. Njepřećel njebě hižo njepřećel, ale škódliwy element. A šćóny, šćury a pijelcy hodźa su bjez skrupulow zabiwać, pola čłowjeka je to hižo ćešo. Pol Pot a jeho pomocnicy su najebać to zdokonjeli, 3 miliony wot 8 milionow Kambodźanow zamordować – w mjenje komunistiskeje ideologije.

    • Hranica mjez lubosću a hidu je jara wuska Says:

      Haj, maš prawje. Wšo trjechi, štož pisaš. Tohodla praju, zo je hranica mjez lubosću a hidu jara wuska, tak kaž hranica mjez zamołwitosću a censuru, mjez donošowanjom a stražliwosću. Njeměniš, zo njejsu žane wuwzaća byli? To tla móžno njeje, zo je kóždy donošował, dokelž je sej to přał.

      • omit knakşem zwonks archiwa Says:

        Hdyž Će prawje zrozumju, měniš, zo je snadź něchtó nimo swojeje wole donošował. Tomu drje bě jenož pod dwěmaj wobstejnosćomaj tak. Jónu, hdyž bu něchtó w jastwje nawabjeny a njeje móhł situaciju přewidźeć. Dobry přikład za to je Jurij Rjenč, wo kotrymž je znaty awtor w Rozhledźe 9/2015 pisał. Druhe tajke połoženje bě date, hdyž je statna bjezstrašnosć někoho jako dźěćo abo młodostneho nawabiła. W Serbach drje tajki pad njeznaju. Ale politikarce Angeli Marquardt je so to w młodych lětach stało, pochadźa dźě ze staršiskeho domu přeswědčenych SEDnikow . Wona je wo tym lětsa knihu wudała: „Vater, Mutter, Stasi. Mein Leben im Netz des Überwachungsstaates“, Köln 2015. W cyłku drje su sobudźěłaćerjo statneje bjezstrašnosće bjez ćišća k swojim informacijam dóšli. Ludźo em rady powědaja. A hdyž daš jim začuće mocy, so jich huba ćim bóle čumpa. To pak njerěka, zo by kóždy sobu dźěłał. Přichilnosć ke komunistiskej ideologiji a přeswědčenosć wo prawosći knježaceho towaršnostneho porjada stej byłoj wuměnjenje za sobudźěło.

  5. TaBeja Says:

    Stawiznar T.M. so jenož z NDRskim časom zaběra, dokelž je špatne nazhonjenja w tym času dožiwił. Potajkim zaběra so wón sam ze sobu…Hdy bychmy dźensniše čušlenje přez facebook ze čušlenjom w socialistiskim času přirunowali, bychmy zwěsćili, zo njebě te socialistiske čušlenje žane čušlenje. Ale knjeza T.M. we facebooku namakała njejsym. Cyle zrozumliwe, čehodla bě za njeho socialistiski čas tak njezbožowny.

    • omit knakşem po wuchodźowanju Says:

      Dokelž je tomu hakle 25 lět, zo je NDR zašła, maš štyri móžnosće, ludźi z njej do zwiska stajić: 1) Sy w njej žiwy był a so z jeje stawiznami dźensa zaběraš. 2) Sy w njej žiwy był a so z jeje stawiznami njezaběraš. 3) Njejsy w njej žiwy był a so tola z jeje stawiznami zaběraš. 4) Njejsy w njej žiwy był a so tohodla z jeje stawiznami njezaběraš. Skupina 4) je wjetša hač 2) je wjetša hač 3) je wjetša hač 1). Wusud, zo so T. M. „jenož z NDRskim časom zaběra“, dokelž je w njej žiwy był, zda so mi tuž zwažliwe twjerdźenje być. Dźěłać jako stawiznar je powołanje kaž kóžde druhe. Wuzwoliš sej je, zo by temu ze zańdźenosće wobjednawał a wuslědki slědźenja zjawnosći předstajił. Jednoho stawiznarja zajimuje skerje Prěnja swětowa wójna (na př. Awstralčana Christophera Clarka), druheho nacionalsocializm (na př. Němca Karla Dietricha Brachera), třećeho Sowjetski zwjazk (na př. Jendźelčana Orlanda Figesa). Wuměnjenje za zaběru z wěstej stawizniskej temu njeje, zo sy tu abo tam žiwy był abo samo „špatne nazhonjenja w tym [abo tamnym] času“ činił. A tež hdyž sy „špatne nazhonjenja w tym [abo tamnym] času“ činił, njetrjebaš so dawno hišće ze stawiznarjom stać. Za powołanje stawiznarja je skerje wuměnjenje, zo swoje rjemjesło wobknježiš, maćiznu nadźěłaš, ju jako tekst zjawnosći předpołožiš a nowe dopóznaća předstajiš. Kóžde druhe pytanje za motiwaciju dźěła jako stawiznar je łójenje muchow.

      • TaBeja Says:

        Lute žwanje. Ja njerěču wo tym, štó móhł stawiznar być a štó nic, ale wo motiwaciji konkretneho stawiznarja. Jednanje T.M. je derje přez tutón „čitarski list“ spóznać. Wón spyta na tute wašnje, jeho jednostronski wid přesadźić Jeho čitarske listy su kóždemu znate a kóždemu je hižo jasne, zo Meškank swoju interpretaciju za kóždu wotmołwu změje. Tohodla ma Piwarc prawje, zo je Meškank za někotrych rozswětler, na tamnym boku pak na čuwy dźe.

  6. omit knakşem w kofejowej přestawce Says:

    Čehodla „jednostronske“ a nic dwu-, tři- abo mnohostronske?
    Čehodla „přesadźić“ a nic předstajić?
    Dźe Ći stawiznar T. M. na čuwy? Tak tola jeho teksty nječitaj.

    • TaBeja Says:

      Njeńdźe mi stawiznar T.M. na čuwy, ale wěste wuprajenja w jeho tekstach. Njech je kaž je. Alojs ma prawje, lěpje druhdy tajke teksty hač mjezsobne chwalby aparaćikow.

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s


%d Bloggern gefällt das: