Archive for März 2016

Pittkunings wo “Herrenmenschu” we Worklecach

31. März 2016

W “Kamenzer Zeitung” dnja 26.03.16 je Manuela Reuss w artiklu “Fremd im eigenen Ort” wopisała, zo su 3 ludźo we Worklecach skoro płakali, dokelž su tam Serbja na kulturnym zarjadowanju serbsce rěčeli, kiž je tam za wjetšinu přibytnych swójbna rěč. Za mnje je tón artikl pokazk za to, zo stare myslenje němskeho Herrenmenscha je zaso z rowa stanuło: “Kóždy dyrbi tak rěčeć, zo ja to rozměju, ale ja njetrjebam druhe rěčy wuknyć, ani někoho wo přełožowanje prosyć, dokelž sym ze samskeho luda jako němski kral.” Herbert Grönemeyer je hižo před lětami spěwał: “Deutsche Überheblichkeit, Maß aller Dinge.”

Jeli sym pola přećelow w Saarbrückenje, pon so nikoho njestara, hač tamnu narěč rozměju. Město słowow: “Die Fastnachtsleute aus Herrenohr” pisneje němšćiny, praja tam: “De Faasebohdse aus Kaltnnaggisch”. Jeli něšto njerozměju, dyrbju so prašeć a wuknyć. Jako hosć na wopyće směm wjele so prašeć, jako tam bydlecy dyrbju wjele wuknyć, abo wostanu cuzy.

W Posaarskej runje tak kaž w Bajerskej, kotraž so zda tym ludźom, kiž so čuja w swojej wsy cuze, jako wumóženje wšych problemow. Wothladajo wot toho, zo so lědma něchtó praša, kak so Serb čuje, kiž nimóže ani jednučki krimi w swojej rěči widźeć: Delnjoserbsce, rěč mojeho pradźěda, sym wuknył hakle jako dorosćeny. Hornjoserbsce tež. Tež we Worklecach. To rěka, zo možeš tam serbšćinu wuknyć. Moja němska wowka je přećo prajiła: “Ja njemóžu” rěka, zo mi so njecha.

Pytko Pittkunings

http://www.pittkunings.com/

 

Serbske podawki w jutrowniku 2016

30. März 2016

03-29 terminy apryl

Serbowka prěnju akademiju za teremin załožiła: Sferiska hudźba z powěrtra

30. März 2016

http://www.mdr.de/mdr-info/theremin-akademie-leipzig-100_zc-6d509f81_zs-89dbb90b.html

 https://de.wikipedia.org/wiki/Theremin

 http://www.carolinaeyck.com/pages/en/news.php

 https://de.wikipedia.org/wiki/Carolina_Eyck

 

 

Budyšin njeje pisany, Łužica njeje dwurěčna – ale dźakowano Serbam ma region hišće nadźiju

29. März 2016

Budyšin njeje pisany, ale bojazliwy, kaž tónle statement iranskeho křesćana wulki pjatk w sakskej telewiziji pokazuje:

http://www.mdr.de/mediathek/video-7238_zc-89922dc9_zs-df360c07.html

Łužica njeje dwurěčna, kaž demonstrowachu „Němcy“ we Worklecach, kotřiž ani wutrać njemóžachu, hdyž je chronist wo stawiznach serbskeje wsy serbsce přednošował:

http://www.sz-online.de/abo/sz-exklusiv?u=http%3a%2f%2fwww.sz-online.de%2fnachrichten%2ffremd-im-eigenen-ort-3356567.html

 Ale naša wutrajnosć za kulturnu wosebitosć w towaršnostnej mnohotnosći njech dobudźe – za nju steji najbóle dołholětny křižer wšěch časow:

http://www.sz-online.de/sachsen/seit-gut-70-jahren-im-sattel-3356234.html

Serbja su zřo pisaneho Budyšina, dwurěčneje Łužicy a tohodla je so city-managemnt sčasom do jutrow za demonstratiwne serbske wobličo města rozsudźił:

http://www.alles-lausitz.de/startseite/bautzen/11336875_Osterbummel_durch_Bautzen.html

 

 

 

Jutry 2016

27. März 2016

Žohnowane jutry – wšěm ludźom! Přemyslowanje wo poskitku integracije we wsy

27. März 2016

Křižerjo přinjesu poselstwo zrowastanjeneho do našich wsow. K njemu tež słuša, zo njeje nichtó wuzamknjeny z poskitka mjezsobneho čłowjeskeho wobchada, kiž je hidu a wotpokazanje na wěčne přewinył.

Je mi žel tych „Němcow“, kotřiž čuja so we Worklecach jako domoródni wustorčeni, přetož serbsce njerěča a přemało rozumja – po lětdźesatkach we wsy a njedźiwajcy zdźěla serbskeho pochada resp. wučby serbšćiny na šuli:

http://www.sz-online.de/abo/sz-exklusiv?u=http%3a%2f%2fwww.sz-online.de%2fnachrichten%2ffremd-im-eigenen-ort-3356567.htm

(Čitać smědźa tež njeabonenća, jeli su zwólniwi za přiwzaće poskitka testowanja SZ za wěsty čas a płaćenje 99 centow (!) na kóncu – w tutym zmysle podpěrujće Kamjenske wudaće Sakskich Nowin. Trjebamy lokalne nowiny za towaršnostne diskusije.)

Woni čuja so kaž „wukrajnicy“, dokelž je chronist wo stawiznach serbsce přednošował a njejsu so pozdatnje ludźo při swjedźenjach za jich blido sydnyli, dokelž nochcychu němcować. Nó haj, wukrajnicy maja němčinu nawuknyć – to słuša k integraciji. A čehodla dyrbju sej kóždy přinošk w zjawnym rumje dwójce (dwurěčnje) naposkać, dokelž njejsu ludźo tež po dołhim času zwólniwi byli, so rěčnje integrować?

Klučowy problem pak je: Woni sami praja, zo je za Serbow wažne, swoju maćeršćinu pěstować, ale prošu nic, hdyž je Němc přitomny. Kak ma to hić dźensniši dźeń – w „měšanych“ poměrach? A hdźe mamy składnosć za serbowanje wšědny dźeń w zjawnym rumje, jeli nic na wjesnych zarjadowanjach?

To je kaž jutry. Kóždy dóstawa poskitk. Nichtó njeje nuzowany přiwzać. Ale hdyž poskitk njewužiwaš, ma to sćěhi za twoje žiwjenje. Kóžde sydlišćo na swěće twori swójski miljej. Maš w našim kraju swobodu bydlić, hdźež tebi so chce. Ale nimaš prawo, miljejej swoje prawidła nanuzować. Ani we Worklecach ani w Kreuzbergu, wšojedne, kak dołho tamle jako „mjeńšina“ bydliš…

Po tym zo sym syrisko-kurdiskeju hólcow za kopańcu w Chrósćicach přizjewił, smy – so złožujo za to, štož su jeju sobuhrajerjo w hrě wšo wołali – něšto serbskich koparskich rěčnych wobrotow wukli. To bě jimaj cyle saomozrozumliwje, zo dyrbitaj to rozumić. Tež to je kaž jutry z křižerjemi: Pak chceš prosće přihladować pak chceš znajmjeńša duchownje podźěl brać – za to dyrbiš něšto činić.

Prěnja serbska baseń na „Klarissy“

26. März 2016

Z ruku ćišćeć bě před štyrista lětami techniski standard – z woneho časa je ćišćadło "Klarissa". Z nim je Siegfried Höllrigl z Južneho Tirola hižo wjele tekstow swětosławnych literatow (Sarah Kirsch, Peter Handke atd.) zhotowjał. Jeho w Zhorjelcu bydlacy stary přećel Randolph Braumann @Congo_Randy chcyše na tutej starodostojnej ćišćerskej prasy baseń Jurja Łušćanskeho ćišćeć dać – ale ćišćer w Meranje njemóžeše přeću wotpowědować: Mjez wołojowymi pismikami njeje za serbšćinu trěbnych diakritiskich znamješkow.

Loni nazymu składnostnje wustajeńcy algrafikow Angele Hampel w Höllriglowej dźěłarni Offizin S. buchu pak njejapcy basnje Róže Domašcyneje ćišćane a prezentowane. So wě, kaž wšo tamle, na wosebitej papjerje francoskeho pochada, kotraž běše jónu material za falšowane pjejezy. Tak je "Skoki přez š" prěnja ćišćana serbska baseń z tutoho štyrista lět stareho ćišćadła. Ale kak bě to nětko technisce móžno? Torsten Leupold, muž knjenje Hampel, je nawoda grafiskeje dźěłarnje w Drježdźanach, kotraž wobsedźi antikwu ze zapadosłowjanskimi znamješkami přizwukow we wołoju.

Na měrniwej serbskej kupje – čehodla žanych wulkich debatow njeje

25. März 2016

W srjedźišću orkana je ćišina. To płaći tež za towaršnostnu atmosferu. „Smy we wójnje“ běše titulne napismo najwjetšeje němskeje bulwarneje nowiny po #brusselsattack . We wójnje njeje wažnych druhich zjawnych temow – nimo wójny. Hižo do toho bě jeničce jedna tema: #refugeeswelcome – haj abo ně abo kak? Hlej njedawne wólby.

Nětko jenož Vera Lengsfeld a @filozof wobě temje njewjazataj.

Tež w Serbach su wšě horce towaršnostne debaty dawno womjelknyli. Wokoło sorabistiki so hišće kusk wari. Ale hewak: Ani sejmika abo strukturow institucijow dla nochce so hižo nichtó z nikim wadźič. Smy na měrniwej kupje wosrjedź morja wichora strašnych konfliktow.

Hólcy a holcy, chceće nowych delnjoserbskich přećelow zeznać? Přeprošenje do lěćneho lěhwa

24. März 2016

Rěčny centrum WITAJ Choćebuz organizuje 8. raz Lěćne młodźinske lěhwo (Lěśojske młoźinske lěgwo) za młodostnych wot 14 do 17 lět. Lětsa wotměje so tute rěčne lěhwo w Bórkowach. Wšitcy zajimcy ze Serbskeho gymnazija z Budyšina su přeprošeni.

 My drje chcemy so na lóštne wašnje z delnjoserbšćinu zaběrać, ale to by za hornjoserbskich młodych jedna składnosć była, delnjoserbskich młodych zeznać a nimo toho sej zakłady delnjoserbšćiny přiswojić. Prošu wo Wašu podpéru.

Přizjewjenski čas je do 12.4.2016. Program traje wot 21.-25. julija 2016 a wobsteji z – nimo rěčnych hrow – sporta, wjesela a wandrowanja we wokolinje. Wšitke prašenja k přizjewjenju wotmołwjam ja pod telefoniskim čisłom 0355/48576-442 a mailowej adresu: viktor.zakar@sorben.com

K jutram: BILD wumóža Serbow :-)

24. März 2016

BILD

Sčasom do jutrow je BILD temu „Serbja a swětowe kulturne herbstwo“ wožiwił:

http://www.bild.de/regional/dresden/weltkulturerbe/sorben-braeuche-sollen-weltkultur-erbe-werden-45039910.bild.html

Dźakowano Edit Pjenkowej zhonimy, zo je brunica wina, zo mjenje žonow w narodnych drastach chodźi. Potom so prašam, hdźe su wuhlowe jamy w katolskich Serbach? Ale wšojedne, hižo w zwisku z rozestajenjom wo móžne wudobywanje kaolina blisko Róžeńčanskeje swjatnicy je „škitarka domizny“ Edit Pjenkowa na njezapomnite wašnje wo wodu a přećiwo surowiznam wojowała:

http://www.bild.de/regional/dresden/historische-kulturen/tagebau-kanzlerin-soll-heilige-quellen-der-sorben-retten-35449932.bild.html

Zhromadnje ze samsnym znatym žurnalistom https://de.wikipedia.org/wiki/J%C3%BCrgen_Helfricht .

Wuchadźišćo prócowanja wo připóznawanje serbskich nałožkow na swětowym jewišću je připódla prajene tole:

http://www.focus.de/regional/brandenburg/minderheiten-sorben-braeuche-als-unesco-kulturerbe_id_3427112.html

Kaž BILD předsydu Domowiny, Dawida Statnika, cituje, smy serbsku kulturu dotal na němsku lisćinu přinjesli, kak dale póńdźe, budźemy widźeć. Přichod Serbstwa tak a tak wot tajkich zapiskow do „pomjatka čłowjestwa“ wotwisny njeje, ale wot našeje serbskosće wšědneho dnja. Problem powabnych „modlerskich młynčkow“ w zjawnym žiwjenju je, zo njemóža přestać. Ja sej angažemnt knjenje Pjenkoweje jara wažu, ale runja aktiwistam „łužiskeho campa“

https://www.lausitzcamp.info/aufruf-zum-lausitzcamp-2016/#more-4626, kotřiž – kaž bě njedawno w nowinje čitać – ze swojimi planowanymi atakami na brunicowe bagry samo Thomasa Burchardta a kritikarjow brunicoweje industrije pod třěchu „Klinger Runde“

http://www.braunkohle.info/Atterwasch/Klinger-Runde irituja, wona wočiwidnje na wědomje njebjerje: Połoženje wokoło brunicy je so minjene měsacy zasadnje změniło.

http://www.n-tv.de/wirtschaft/Vattenfall-Braunkohle-erwaermt-kaum-Bieter-article17240826.htm

Dawno hižo njeńdźe wo pro a kontra k brunicy, ale jeničce hišće prašenje socialnje znjesliweho kónčenja dźěła w brunicowych jamach. Domowina je sej srjedźodobny wustup předźěłowanja łužiskeje brunicy na milinu žadała. Krótkodobny kolaps brunicoweho rewěra by so katastrofalnje na socialnoekonomiske struktury regiona a z tym tež Serbstwa wuskutkował.

Načasny spomóžny angažement za serbsku kulturu tohodla hinak wupada hač wěčne pokročowanje ze samsnymi hesłami. A wo přichodźe za Łužicu so hižo na štomach abo bagrach njerozsudźi, ale za blidami wuradźowanjow wo naprawach strukturneje změny a statneje pjenježneje podpěry tutoho procesa. To njech so zjawnje přewodźa – po móžnosći w zmysle Serbstwa a regiona z racionalnymi argumentami.

Najebać to dźakujemy so za jutrownu kedźbnosć najwjetšeje bulwarneje nowiny Němskeje. 🙂 . A jako lubowar štomow a rebelow směm so k tomu wuznawać, zo wostanu Edit a wojowarjo na štomach w mojej wutrobje. 🙂

Pjenkowa