Inowacija dźakowano analfabetam – Łužica we wubědźowanju z Porurskej – to je předewzaće!

Před něšto dnjemi su so Serbske Nowiny za měnjenjemi wo integraciji ćěkancow na dźěłowych wikach wobhonili. Hladajo na to, zo dźe wo klučowu temu tuchwilneje towaršnosće z wjacorymi konkluzijemi za domoródnych, chcu swoju wot mainstreama wotchilacu poziciju tež tule protokolować:

Štóž chutnje strategiju zastupuje kaž agentura za dźěło, dorosćenych analfabetow najprjedy do hač do sydomlětneho kubłanja pósłać, žane zdaće wo swěće nima. Dokelž – na přikład – 23-lětny muž, kiž dotal čas žiwjenja k pismikam a ličbam lědma poćah ma, ale je najebać to doma hižo sydom lět na dźěło chodźił, njebudźe so hač do 30. narodnin na šulsku ławku sydać. Tež tohodla nic, přetož čuje zo winowaty, swójbnym w starej domiznje pjenjezy za „wlečerja“ přepokazać, kiž je jemu puć do Němskeje rubał. Tule dźe hustodosć wo dźesać tysac euro, to dyrbiš najprjedy z dźěłom zasłužić.

Zo je rěč najwjetši problem, je wurěč. Znaju dorosćeneho „analfabeta“, kiž je samo teoretiske pruwowanje za jězbnu dowolnosć bjez zmylkow wobstał. A to bjez integraciskeho kursa. Ludźo, kotřiž žanu gramatiku njenznaja, maja hinaše metody hač my. Woni wotposkaja, woni sej słowa kaž wobraz spomjatkuja, woni móža bóle hač my přez zwiski wuhódać. A so wě, zo sej tajki čłowjek na dźěle w poměrnje krótkim času za swój wšědny job trěbne zapřijeća přisowjuje.

Wězo njemóžeš z dorosćenymi analfabetami – nimo wuwzaćow – problemej pobrachowacych inženjerow a druhich tak mjenowanych fachowych mocow wotpomhać. Ale porno starym prognozam 80- a 90-tych lět, zo je čas njewukubłanych dźěłowych mocow nimo, trjebamy jich dale a wjac. Dokelž je dale a wjac nadawkow w składźišćach industrije, přemysłowych ručnych dźěławosćow za krótkodobnje přiwučenych ludźi w twornjach a jednorych słužbow we wšelakich branžach. Wězo časowje dale a fleksibelnišo, hustodosć w nócnych a so wotměnjacych změnach.

Njedźiwajcy toho maja tež analfabeća z dołholětnymi praktiskimi powołanskimi nazhonjenjemi swoju „kwalifikaciju“. Ale hinašu. A porjadny předewzaćel, kiž sej něšto předewza a nic čaka, doniž stat jemu z přiražkami a x-tym programom integraciju njeorganizuje, móže to spóznawać a za pućemi pytać, tón hinaši raz kwalifikacije hospodarsce wužiwać. Štóž móže z domoródneho pjekarja lakěrarja šcinić, móže tež nadarjeneho lakěrarja z wukraja integrować, kiž móže awta lakěrować, bjez toho, zo by wón teorisce rozkłasć móhł, čehodla wón to – praktisce prawje – čini.

Nowy potencial ludźi, kotřiž móža ći w najkrótšim času po wobrazu wšo hromadu paslić, bjez toho zo bychu so z kompleksnym pisomnym nawodom za wužiwanje bědźić dyrbjeli, móhli dźěłodawarjej nowe wobchodniske wobłuki wotewrjeć. Pola nas so lědma něšto hišće porjadnje reparuje, wšako je dosć a nadosć narunanskich dźělow, a teoretisce wysoce zdźěłani sobudźěłaćerjo tak a tak ze swojimaj rukomaj ničo porjedźeć njemóža. Čehodla so nowy praktiski potencial nowych ludźi njewužiwa za nowe ekologiske a tunje poskitki alternatiwnych reparaturow? Jenož jako přikład.

„Kubłanje“ je rjane słowo, kiž je swój doprědkarski raz dawno přisadźił. Dźensa je sakska integraciska ministerka přiznała, zo njedźiwajcy wšěch prócowanjow stata jenož kóždy štwórty připóznaty ćěkanc w Sakskej, kiž ma prawo na městno w integraciskim kursu, tajkule šansu wuknjenja dóstawa. Dokelž je přemało wučerjow. Zdobom so wulce agituje wo zakonskej winowatosći wobdźělenja ćěkancow na rěčnych kursach. To so hromadźe njehodźi. Lěpje by było, so tuteje ideologije wzdać, cyły swět z dale a wjac kubłanskimi modulemi rjadować chcyć. Hdźež je – podpěrowana – wola, tamle je puć. Najwjace němsce woni tak a tak sami z poskitkami na smartfonje nawuknu.

A nětko hišće wotpohlad zakonjedawarja, ćěkancow k wěstemu bydlenskemu městnu nuzować chcyć – jeli dóstawaja Hartz IV. Zaměr: Mjenje připućowarjow do „ghettow“ w Gelsenkirchenje, Hamburgu atd. a wjac nowych wobydlerjow za Budyšin, Běłu Wodu atd. Štóž to namjetuje, žiwjenje njeznaje. Štóž chce k swojim swójbnym a přećelam w zapadnych metropolach, namaka tež wobsedźerja hosćenca, kiž dawa jeho něšto hodźin tydźensce jako pomocnika dźěłać. Snadź ma potrjecheny potom mjenje pjenjez hač wot socialneho zarjada, ale syć swójby pomha a „paralelna towaršnosć“ ma tež swoje „čorne wiki“ za přidatnu zasłužbu. Bychu-li pak we wuchodnej „prowincy“ dosć předewzaćelskich předewzaćelow było, kotřiž nic (tajnje) praja, zo bohužel kupcow a kolegow dla tak a tak poprawom wukrajnikow přistajeć njemóža, a hewak skorža, zo je přemało pomocy za tajki angažement…

So wě, zo je statna běrokratija wulki problem. Tohodla dyrbimy hromadźe přećiwo njej wojować a jeje problemy nic sami powjetšeć. Chwalba blidarskemu mištrej, wo kotrymž su Sakske Nowiny do jutrow rozprawjeli. Wón je Syričana přistajił (žanoho analfabeta 🙂 ), byrnjež hamt zdźělić njemóhł, hač je to po wšěch paragrafach w porjadku. To je zmužitosć, to su načasni rjekojo, kotřiž budu swět polěpšeć.

(Přispomnjenje: Poprawom maš lědma ryzy analfabetow. Měnju to, štož znajemy tež w domoródnej ludnosći jako „funkcionalnych analfabetow“. Tule dźe wosebje wo ludźi bjez formelneho wukubłanja a z domjacnosćow bjez knihow, kotřiž zwučeni njejsu, dlěše teksty čitać abo pisać, wšojedne, w kotrej rěči)

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s


%d Bloggern gefällt das: