Čim mjeńši je rěčny rum, ćim mjeńša je rěč

Viktor Zakar, nowy nawoda delnjołužiskeho dentruma WITAJ, je w interviewje z Nowym Casnikom najwažniše načasne prašenje w diskusiji dokoławokoło přichoda serbšćiny načał: Serbski lud dyrbi so na to dorozumić, kotru rewitalizaciju swojeje maćeršćiny chcedźa měć: Kotry niwow nałožowanja rěče a kotra rěčna praksa stej ze zaměrom cyłeho rěčneho kubłanja resp. rěčneje politiki? So wě, zo tute prašenje tež Hornich Serbow potrjechi.

Mój syriski přećel – lěkar Khaled D. ma nětkole certifikat C 1 za němčinu w rukomaj. Wšo dohromady je tři běrtlk lěta w kursomaj w Budyšinje a Drježdźanach za to wuknył. Wón ma z wuswědčenjom wobkrućene, zo móže mjez druhim z pacientami a kolegami wo kompeksnych wěckach rěčeć a fundowane lěkarske rozprawy pisać. C 1 za serbšćinu je zaměr za šulerjow njeserbskeho pochada po dwanaće lětach chodźenja do serbskich šulow, potajkim hdyž woni maturuja.

Najwjetše wužadanje za Khaleda běše, nimo pilneho wuknjenja dosć składnosćow za wobšěrnu němsku konwersaciju namakać. Před pjatnaće lětami dožiwjachmy Chróšćan zběžk. Jeho hłowna tema bě nimo wojowanja wo konkretnu srjedźnu šulu powšitkownje zdźerženje rěčnych rumow. Jedna tehdom jara angažowana mać, kotraž je dźensa lěkarka w Njeswačidle, to jara konsekwentnje zwoprawdźa. W čakarni na blidźe so serbske časopisy a serbska protyčka poskićuja, a ze serbskimi pacientami so wězo serbsce rěči.

Při tym so připódla wotpowědny słowoskład pěstuje. Tak dyrbjach najprjedy přemyslować, doniž njeje mi switało, što wona měni: so „přeswětlić“ dać. Roentgenować. Wězo. Přikład pokazuje na problematiku: Čim mjeńše su rěčne rumy, ćim mjeńša je rěč sama. Hladajo na słowoskład a gramatiku. Tohodla prěnjotnje debaty wo kubłanske metody njetrjebamy, ale wo tworjenje rěčnych rumow. A Serbja dyrbja sebjewědomje wuwiwać prajić, hdźe a hdy je serbšćina dominantna rěč.

5 Antworten to “Čim mjeńši je rěčny rum, ćim mjeńša je rěč”

  1. dušepastyŕ Says:

    Je ćežko, rěčne rumy twarić, hdyž so Serbja boja, na př. na zarjadach serbšćinu žadać, zo njebychu ze swojim žadanjom někoho ranili..

    Na kóždy pad pak přihłosuju, piwarco! Kak móže jen jenu rěč prawje nawuknyć, hdyž nima składnosć, ju we woprawdźitym žiwjenju zwučować a nałožować?!

    (Štož pak kubłanje dorosćenych nastupa, tam dyrbjeli tež wjac činić. Mamy snadź jen dwě wučbnicy za dorosćenych a tež te njejsu runje idealne, skerje zastarske.)

    • nyča Says:

      Budźe tola bórze elektroniska wuknjenska platforma za dorosćenych. Žana wučbnica pak njedosaha, njerěčimy-li sami serbsce. Tohodla so wjeselu wo powěsćach z Worklec, kiž běchu w SZ čitać („Fremd im eigenen Ort“).

      • dušepastyŕ Says:

        K druhemu razej dyrbju přihłosować. Konsekwentne wužiwanje serbšćiny (tež w dotal njezwučenych situacijach) je smjerćwažne.

        (Štož nowu wuknjensku platformu nastupa: je wulkotne, zo tajke něšto změjemy. To pak njerěka, zo měli so z njej spokojić a produkciju nowych modernych ćišćanych wučbnicow wotpokazać. Tajka platforma njehodźi so přeco wužiwać a nic kóždy zamóže online derje wuknyć.)

      • Worklecy Says:

        Po „njepřijomnym“ podawku we Worklecach a přinošku “Fremd im eigenen Ort” je chronikar jenož hišće němsce rěčeć chcył, zo „bychu wšitcy rozumili“, zo „njeby wón žanoho zranił“. Njewidźu, što je so polěpšiło, hdyž nima wón tu zmužitosć, dale w zjawnosći serbsce rěčeć.

        Je ćežko, rěčne rumy twarić a je ćežko, rěčne rumy zdźeržeć, hdyž nimaja serbsce rěčacy jejka, serbšćinu na zarjadach atd. wužiwać, zo njebychu někoho ranili.

        Wuknjenska platforma njehodźi so přeco wužiwać a wuknjenska platforma njemóže rólu maćernorěčnych a rólu eksistowacych rěčnych rumow kaž tež ćišćanych wučbnicow narunać.

      • nyča Says:

        To je nětko woprawdźe wuslědk tuteje wólberneje stawiznički? To bě strategija swójby W. a Kamjenskeje SZ potajkim wuspěšna. Hańba.

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s


%d Bloggern gefällt das: