Wotmołwa na njespokojnosć: A-rjadownje, jednanska rěč, kónc poddanosće

Sakska ministerka za wědomosć a wuměłstwo, Eva-Maria Stange (SPD), je přiběracu njespokojnosć w serbskej ludnosći zaznawała. Po jeje měnjenju zwisuje wona předewšěm ze starosću wo daletraće serbskeje rěče hladajo na pobrachowacy fachowy dorost we wšelakich wobłukach – nic naposledk wučerjow – z dobrymi rěčnymi kmanosćemi:

http://www.sz-online.de/sachsen/statnik-bleibt-domowina-chef–3644955.html

Mamy historisku paradoksiju, zo je drje NDR Serbam syć statnje spěchowanych institucijow wobradźiła a zdobom statnje zaručene serbske kubłanje wot złožika hač do uniwersity zmóžnjała. Ale najebać tajkule w serbskich stawiznach jónkrótnu hamtsku pomoc njeje ličba serbsce rěčacych ženje do toho tak woteběrała kaž we wonej dobje. Přez poměrnje wulku ličbu „serbskich“ dźěłowych měrstnow w zjawnych instucijach a dobry rěčny niwow A-rjadownjow bě pak dosć serbskorěčneho fachoweho dorosta.

Kusk chroble dawa so tónle zjaw tak zjimać: Towaršnostne ramikowe wuměnjenja njejsu „přirodnemu“ serbowanju tyło, ale wulkotne statne spěchowanje je mnóstwo profesionelnje serbowacych garantowało. Na jednym boku dale a mjenje ludnosće, ale hišće poměrnje wjele tak mjenowaneje „elity“ – kralojo bjez ludu. Kelko podźěla na tutej mizerje towaršnostna filozofija realnosocialistiskeho stata měješe a kak je so trawmatizowanje serbskeho ludu přez zakaz rěče a přesćěhanje pod knjejstwom nacijow wuskutkowała (zo su ludźo po wójnje při nanuzowanej němčinje za swoje dźěći wostali, přetož njejsu nowym knjezam přichilnosć Serbam wěrili), njech stawiznarjo pohódnoćeja.

Po politiskej změnje 1989/90 je rěčny niwow na serbskich šulach spadnyła – w etapach. Poslednja bu w mjenje „2plus“ a wotstronjenja A-rjadownjow zahajena. Zo mamy aktualnje w generacijach w starobje pod 50 jenož hišće mało fachoweho dorosta, kiž móže běžnje a perfektnje bjez stajneje pomocy korektora pisomnje a ertnje serbować, njeje žadyn dźiw, ale konsekwenca tutoho historiskeho procesa.

Njeje nětk zmysłapołne, wróćo hladajcy wulce wo tym debatować, štó je najbóle wina na našim rěčnym desasterje: „Wendenabteilung“ nacijow; socialistiscy funkcionarojo, kotřiž ze swojimi dźěćim serbowali njejsu; serbscy sobuzamołwići při šulskich „deformach“ minjeneju lětdźesatkow. Mamy swoje decimowane narodne mocy na wozrodźenje serbšćiny w přitomnosći koncentrować. A to za mnje mjez druhim woznamjenja:

  • Hnydmny nawrót k A-rjadownjam za wšěch, kotřiž su zwólniwi, serbšćinu na maćernorěčnym niwowje nawuknyć a wšědnje nałožować, kotryž je přirunujomny z powšitkownym kubłanskim narokom na němcowanje domoródnych šulerjow němskeho pochada.
  • Serbšćinu jako jednansku rěč na wšěch – komunalnopolitiskich, towarstwowych, towaršnostnych, kulturnych a sportowych – zarjadowanjach, hdźež je to někak móžno, scomter (jeli trjeba) přełožowanjom (po móžnosći simultanym, hewak z kreatiwnej dwurěčnosću – žane ryzy wobsahowe wospjetowanja prošu!) wobjednawać.
  • Doskónčne šmórnjenje principa: Jeli je Němc pódla, dyrbimy wšitcy němcować. Te časy su nimo, w multikulturelnym globalnym swěće je tež němčina mjeńšinowa rěč. Zdwórliwosć njerěka poddanosć, ale posrědkowanje mjez rěčemoj. A nješkodźi, hdyž Němc, kiž mjez Serbami bydli, pytnje, zo jemu přiswojenje zakładneho serbskeho słowoskłada žiwjenje wolóža.

DO DŹĚŁA ZDAR!

PS.: Zo doma serbsce rěčimy, njetrjebam napřećo čitarjam Piwarca naspomnić – to je za nas samozrozumliwa wěcka.

2 Antworten to “Wotmołwa na njespokojnosć: A-rjadownje, jednanska rěč, kónc poddanosće”

  1. słowjanka Says:

    Někotre přispomnjenja k twojemu wopačnemu wužiwanja aspekta:
    1) „za wšěch, kotřiž su zwólniwi, serbšćinu na maćernorěčnym niwowje nawuknyć.“ Wuknjenje rěče je proces, maćernorěčni šulerjo tola swoju rěč někak móža, tohodla njerozumju, čehodla jowle perfektiwny werb nawuknyć wužiwaš, hdyž so wo maćernorěčnych šulerjow jedna, kiž swoju rěč dale wuknu, ale přez šulu ju njenawuknu. Nawuknyć rěka FERTIG LERNEN nic (jenož) ERLERNEN!!!, napisać njerěka aufschreiben, ale fertig (zu Ende) schreiben! Hdy bychu to njemaćernorěčni šulerjo byli, potom je nawuknyć w porjadku.
    2) Tež ze sadow, kiž pišeš po wužiwanju l-formy ZAZNAWAŁA wupada, zo je wona woprawdźe ZROZUMIŁA (rezultat docpěty!), kajki problem Serbja maja. W teksće so na wuslědk nic na jeje wospjetne AHA koncentruješ. Tohodla měł tam perfektiwny werb stać.

    K twojemu tekstej:
    „Serbšćinu jako jednansku rěč na wšěch – komunalnopolitiskich, towarstwowych, towaršnostnych, kulturnych a sportowych – zarjadowanjach“.

    Jowle nam preduješ, zo měło so wšudźe serbsce rěčeć, ale sy nam njedawno w teksće wo rentowej zawěsćerni pisał:

    „K tutomu padej pak měnju to, štož sym hižo k jednanskej rěči na sudnistwje pisał. Myslu sej, zo mamy hinaše problemy. Zasadnje ma Richard wězo prawje, ale dyrbimy najprjedy na swojim słowoskładźe dźěłać, zo njebychmy so blamowali. “

    Rozsudź so potajkim, što sej přeješ a potom zdźěl nam to.

    • piwarc Says:

      1) Wobě skupinje stej měnjenej, to rěka wězo tež (po pochadźe) njemaćernorěčne dźěći, kotrež chcedźa pak niwow maćernorěčnych docpěć. Ja pak chcu jej w jednej sadźe měć :-).
      2) o.k., njech je.
      3) Nó haj, rozmołwa w běrowje rentoweje zawěsćernje njeje zjawne zarjadowanje. Sudniske jednanje je drje zjawne, ale připosłucharjo (jeli su tajcy docyła přitomni) njejsu aktiwnje wobdźěleni. Nimo toho so tajki termin přewažnje w fachowym dispuće statneho rěčnistwa, prawiznika a sudnika wotměwa – połnje jara specifiskich juristiskich wurazow. Tohodla wostanu při tutym pragmatiskim rozdźělu. Wobydlerska zhromadźizna abo zjawne posedźenje gmejnskeje rady na přikład – to je něšto hinaše.

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s


%d Bloggern gefällt das: