Demokratisku kulturu w Serbach etablěrować – kubłansku awtonomiju zaměrnje zrealizować

Lětsa smy diskusiju wo serbskej kubłanskej politice zahajili. W tutym zwisku je mi wospjet něšto jara spodźiwne napadnyło: Naša kultura zjawnych diskusijow w Serbach je hišće NDR, kotraž je poprawom před nimale třiceći lětami zahinyła, bliša hač načasnym wašnjam demokratiskeje kultury we wotewrjenej towaršnosći.

Tež wučer smě šulstwo kritizować

Na přikład je drje samozrozumliwe, zo ma wučer po zakonjach stata a směrnicach dźěłodawarja wuwučować. Tón ramik pak Boža kaznja njeje, ale nachwilnje płaćacy standard, kiž je jenož tohodla demokratisce legitimny, dokelž je wón jeničce přechodny wuslědk zašłych diskusijnych procesow. Tež kubłanski system so bjez přestawki dale wuwiwa, hewak bychmy hišće fyziske chłostanje šulerjow a šulski pjenjez stařsich za wyšu šulu a gymnazij měli. Tohodla ma kóždy wučer / kóžda wučerka prawo, so w medijach a socialnych syćach kritisce k aktualnemu stawej serbskeho kubłanja wuprajić, a ani nawodźe šule ani wotnožce kubłanskeje agentury njepřisteji, na njeho abo na nju tohodla ćišć wukonjeć.

Strašne jenakowanje w NDR

W NDR bě to hinak. Po jeje swětonahladnej zasadźe běše tak mjenowana dźěłaćerska klasa na zakładźe pozdatnje wěčnych zakonitosćow marxizma-leninizma dobyła. Teoretisce běchu ludźo drje stajnje k přemyslowanju wo polěpšenju praktiskich detailow socialistiskeje towaršnosće přeprošeni, ale přeco strach hrožeše, zo so jim „wopačne klasowe stejišćo“ abo „kaženje měra a socializma“ wumjetowaše. A tohodla statna bjezstrašnosć samo najmjeńše diskusijne koła wobkedźbować spytaše. Tež wjele patriotiskich Serbow, kotřiž ani z fašizmom ani z imperializmom ničo činić njemějachu, buchu z woporom tuteje ideologiskeje hysterije.

W koncepće 2plus tči kubłanska awtonomija

Moderny demokratiski stat princip přeměnjenja hižo sam do swojich postajenjow integruje, tak na přikład na kóncu oficielneje koncepcije „2plus – wučba po šulske družiny přesahowacym koncepće dwurěčna serbsko-němska šula w serbskim sydlenskim rumje Swobodneho stata Sakska“ rěka, zo so „přidźěła serbskich gremijow do regularneho systema přewozmu“. Tuta sada běše moje wotkryće lěta. Hdyž to chutnje bjerjemy, je to serbska kubłanska awtonomija ze statnej podpěru (wězo w ramiku zakonjow, to pak za kóždy model awtonomije płaći a je tež zmysłapołne – hewak by něchtó, hdyž jemu so chce, w Němskej resp. Sakskej šulu po zakonjach šarije załožić móhł).

Serbske rjadownje tworić, teamteaching wotstronić

Postajena praksa na serbskich šulach je tuchwilu principielnje měšeńca šulerjow wšěch rěčnych schodźenkow plus teamteaching (dwaj wučerjej w rjadowni, jedyn za „Němcow“). Tule njeńdźe nětk wo realitu, kotraž so tak a tak we wšědnym žiwjenju wot postajenja hustodosć wotchila. Tutu postajenu praksu pak móžemy w ramiku wobstejacych zakonjow a pjenježnych resp. personelnych ressourcow kóždy čas změnić. Wšěch šulerjow rěčneho schodźenka 1 (maćernorěčnych a Witaj-dźěći na wotpowědnym niwowje) do jedneje rjadownje zjednoćić, je ryzy organizatoriska naležnosć. Hdyž serbscy starši sej to přeja, ma so to tak činić. Tajka je demokratija.

Swobodu staršich pěstować

K njej atmosfera słuša, w kotrejž njetrjebaja so starši bojeć, zo njeby so snano wuprajenje „Chcu swoje dźěćo w serbskej rjadowni měć“ „wyšnosći“ lubiło, wšako je system serbskich kubłanišćow słužownica serbskeho ludu. W katolskej cyrkwi (kotraž ze znatych přičin demokratija njeje) je dołho trało, doniž njeje bamžowstwo swój proklamowany zakład skutkownosće – „słužownik wšěch słužownikow“ woprawdźe chutnje brało. W našej serbsko-sakskej demokratiji budźemy klětu pokazować, zo je NDR nětk woprawdźe nimo a nowa tež kulturnje demokratiska doba z realitu.

Z dobreho přikłada wuknyć

Měrćin Wjenk ma prawje, zo je metoda „chcemy, žadamy, namjetujemy“ zastarska. Tohodla njech je naše hesło „čińmy“! K tomu słuša, nic z teorije, ale z „best practice“ wuknyć. Štóž so trochu ze statisku zaběra, so dźiwa, zo je wuchadźišćo Chróšćan zakładneje šule mjenje „serbske“ hač sej wšitcy mysla. Połojca nowačkow njeje na maćernorěčnym niwowje. Ale najebać to šula rěčnje swój serbski raz wuspěšnje wuwiwa. Što to woznamjenja, bych rady diskutował. W tutym padźe „měšeńca“ wočiwidnje derje funguje.

W Domowinje pluralita knježi

Připódla prajene njehraje ani w kubłanskim wuběrku ani w cyłej Domowinje wuznaće ke kubłanskim teorijam hižo žanu rozsudnu rólu. Nas wjaza praktiske pytanje za pućemi do serbskosće našich narodnych kubłanišćow. Kotreho „jowpřińdźenja“ sy, je tohorunja wšojedne. A žana bjezstrašnosć njepřepruwuje, z kim maš styki a što sy před dźesać lětami hdźe prajił. W tutym zmysle: Čińće prošu sobu – hdyž chceće.

Měrćina Wjenkowy słowo lěta: http://www.rozhlad.de/nastawk_300.html

 

———-

 

trojjedne powědančko Piwarca

ze šibałym Handrijom

wo rěči, domiznje, mandźelstwje:

 

https://d-nb.info/1149195258/34

 

(wšo dohromady 54 stron, tule

nic jenož na mnohich,

ale za wšěch přistupna zběrka)

 

———-

 

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden /  Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden /  Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden /  Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden /  Ändern )

Verbinde mit %s


%d Bloggern gefällt das: