Archive for April 2019

Serbsce abo němsce? Abo je wotmołwa: Radšo znamjenjowu rěč!

28. April 2019

znamjenja

Štyri tysac lět je trało, doniž njeje so čłowjestwo zaso k prěnjotnemu rěčnemu stawej nawróćiło. Tón krasny wobraz w aktualnym wudaću časopisa nowinskich rěčnikow Němskeje (“Nowinski rěčnik”) w rubrice “žadyn komentar” namakach.

Serbska prěnja meja 2019 z Krabatom

27. April 2019

Krabat_prenja_meja

Lětuša prěnja meja njech steji w znamjenju serbskeho kuzłarja a słowjanskeho wuswobodźerja Krabata. Krabatowy młyn w Čornym Chołmcu na nalětni swjedźeń přeprošuje – z hudźbu z Wojerec, Chrósćic a Budyšina. Kaž cyłołužiskemu centrumej přisteji. Loni do hód smój z Tobiasom Čižikom, jednaćelom tamsnišeho nošerskeho towarstwa, ideju serbskeho srjedźišća za dźěći a młodostnych z wosebitym fokusom na nałožowanje serbšćiny zrodźiłoj. Na zwoprawdźenju z mnohokolijatym postupowanjom dźěłamoj.

Sprěnja so za institucionelne spěchowanje w přichodnej financnej periodźe Załožby za serbski lud wot 2021 zasadźujemoj, wšako je dotal w Budyšinje poł ducenta serbskich institucijow a we Wojerecach žaneje. Zdruha so zhromadnje z cyłej Domowinu a wokrjesom wo to prócujemy, zo budźe potrjeba inwesticijow – předewšěm za dosahacu kapacitu nóclěhow swójbam – hižo w zwisku z lětušim zakonjom zwjazka wo naprawach k spěchowanju strukturneje změny za dobu po zakónčenju wudobywanja wuhla wobkedźbowana. Střeća je so Krabatowy młyn wězo runja wjele druhim na wubědźowanju idejow wobdźělił (znaju ducent tajkich projektow z Wojerowskich kónčin, ale zawěsće wšo mi znate njeje).

Potajkim pójće prošu z dźěćimi a wnučkami na serbsku prěnju meju. Paslenje, šminkowanje, jězdźenje z korejtu, předstajenje małeho skotu a wiki na was a wašich lubych čakaja. Budu tež tam a so na wulku serbsku bjesadu wjeselu. Historiska wosoba KRABAT je so za emanicipaciju roboćanow wot knježkow a za nowe puće zhromadneho wobhospodarjenja zasadźował. Wón serbšćinu lubowaše a zhromadnosć słowjanskich krajanow pěstowaše. Wón je Sakskej słužił, hdźež běše Serbam stajnje lěpše žiwjenje hač w Pruskej. To rěka w kóždym nastupanju perfektny patron za serbsku prěnju meju!

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Serbske hnězda jako rjap ludu

25. April 2019

We wčerawšej „wuměłskej rozmołwje“ zwjazka serbskich wuměłcow pod hesłom „tracTare“ w Budyšinje, kotruž prof. dr. Dietrich Šołta nawjedowaše, steješe mjez 18 přitomnymi kniha „statok sej stajili“ Křesćana Krawca w srjedźišću.

Po witanju Jěwy-Marje Čornakec a zawodnych słowow recensentow Christiany Piniekoweje (Pomhaj Bóh) a Jana Nuka (Katolski Posoł) su so nimo awtora mjez druhim Jurij Koch, Jan Bart, Marka Maćijowa, Arnd Zoba (kiž je w knize předstajeny) a Piwarc w čiłej wuměnje słowa jimali.

Běchmy sej přezjedni, zo su serbske „hnězda“ po cyłej Łužicy, kotrež entuziasća tworja – horstku tajkich ludźi je Krawc na zakładźe rozmołwow w knize rěčeć dał -, rjap serbskeho žiwjenja. Dokelž by „kupa“ jadra ludu bjez tuteje serbskeje syće dale a mjeńša bywała.

Zhromadźenstwo domoródnych a Beutesorben na dobro přeserbšćenja srjedźneje Łužicy

24. April 2019

Migracija je w serbskim konteksće dotal něšto negatiwne, a to samo dwójne: Na jednym boku je tajkich, kotřiž su nutřkownje jako wotrodźency abo wonkownje jako wupućowarjo ze Serbstwa wotešli. Na tamnym boku je připućowarjow, kotřiž su jako dźěłaćerjo do Pančic abo Halštrowskeje hole přišli a swoje wokoliny přeněmčeli. So wě, zo běše přeco tež hinašich migrantow, mjenujcy ludźi, kotřiž su so wotpohladnje abo nimowólnje přeserbšćeli. Negatiwna migracija pak so zdawa z normalitu być, pozitiwna wobdźiwanja hódne wuwzaće.

We wšěch wjetšich ludach Europskeje je tradicionelnje ambiwalentneje debaty wo migraciji: Je pozdatnje pak dobrych pak hubjenych, pak přewjele pak přemało migrantow, tu radźeneje, tam zwrěšćeneje integracije. Z toho wurostu namjety za polěpšenje mjezsobneho wobchadźenja mjez domródnymi a připućowarjemi resp. za wuměnjenja, kotrež matej takrjec wobě stronje w zmysle dobreje zhromadnosće dodźeržeć. W diskusiji mjeńšich awtochtonych ludow je po mojim zaznawanju bóle sćěhowaca polarizacija: mjez “my smy my, nas našeje tradicije dla tak a tak nichtó wot wonka rozumić njemóže” a “wotmjezowany cyłk tak a tak zańdźe, dyrbimy z sej z kubłanjom nowych přisłušnikow našemu ludu pjec”.

So wě, zo je wšědne zhromadne žiwjenje potomnikow tych, kotřiž su hižo přeco tule žiwi byli, a tych, kotřiž su so hakle njedawno přidružili, wužadowace. “Beutesorbe” wězo přećelnišo hač “kanaka” klinči, najebać to móže Serb z migraciskim pozadkom swojim nowym krajanam ze swojim njezwučenym wašnjom na čuwy hić. Jemu zrozumjenje pobrachuje, při swojich wuprajenjach – hač w priwatnym ramiku abo zjawnje – tradicionelnje zrosćene disursy wjesnych cyłkow wobkedźbować, “što budu ludźo prajić”. Nawopak je domoródnemu hustodosć samozrozumliwe, “što so njesłuša”, přičiny tutych tabujow připućowarjej pak potajnstwo wostanu.

Přiwšěm su wuměnjenja integracije w Serbach lěpše hač druhdźe: Tu njejsu paralelne towaršnosće móžne, kóždy ma so z kóždym někak aranžować. Tohodla móža poćahi mjez awtochtonymi Serbami a Serbami z migraciskim pozadkom jara płódne być. Po mojim měnjenju su wone lěto a bóle spomóžniše. Mjeztym je serbskich wupućowarjow, kotřiž w Lipsku abo Berlinje Serbja wostanu, a připućowarjow, kotřiž ze swojim zapalom za to serbske samo wotrodźencow nakazuja.

Hdyž nam so zešlachći, tuchwilnu strukturnu změnu za paradigmowu změnu managementa migracije w Serbach wužiwać, by to serbskemu ludu na dobro było. Runje w brunicowym rewěrje je wjele připućowarjow druheje abo třećeje generacije, kotřiž sej tuchwilu serbsku rěč a kulturu jako pokład regionalneje identity po puću do doby po kóncu wudobywanja wuhla wotkrywaja. We Wojerecach su samo najwjetše měšćanske institucije serbskeho kuzłarja Krabata jako patrona za přichodne “město swójbow” deklarowali.  Potajkim we wonym měsće, hdźež su, kaž mi redaktor “Łužiskeho rozhlada” praješe, nimale wšitcy ludźo poprawom připućowarjo.

Synteza a symbioza serbskich awtochtonych a imigrantow budźe potom zdokonjana, hdyž serbske swójby ze zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe město napřemoběha wo dale a dróše twarske ležownosće w swojich wsach swój nowy domicil we Łužiskej jězorinje, z pomocu připućowarjow wozrodźenym serbskim kraju nadeńdu. A hdyž so kulturne cyłki ze srjedźneje Łužicy w jadrowych kónčinach tak doma čuja kaž w Ćisku abo Brětni-Michałkach. Dokelž přeserbšćenje teritorija Wojerowskeje župy je zdobom škit přećiwo přeněmčenju Kamjenskeho regiona.

Něhdyši imigrant Krabat jako načasny wumóžer města připućowarjow:

https://hoywoy-stories.de/eine-revolution-im-stadtmarketing-von-hoyerswerda/

Hoywoy_Krabat

Sylne stronki serbskich regionow wjazać

22. April 2019

Křižerstwo ma narodnu, duchownu a socialnu komponentu. Kaž na scenach do wotjěchanja widźimy, je cyły wjesny lud do tutoho nałožka zapřijaty. Wón je najbóle žiwy wuraz wšědny dźeń serbowaceho Serbstwa, optimalna spěchowanska naprawa za daletraće serbskeje rěče a kultury w jadrowych kónčinach – a njepłaći žanoho fenka załožbowych abo dalšich dawkowych srědkow.

Kóždy serbski region ma swoje sylne stronki: W jadrowych kónčinach su to žiwe tradicije. To běše tež na prezentaciji młodostnych na hłownej zhromadźiznje w Chrósćicach widźeć. Tohodla słuša po mojim měnjenju institucija kaž serbska rěčna šula, kotraž ma so za dorosćenych znowa załožić, do tajkeho regiona, konkretnje do wsy zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe, hdźež móža wuknjacy njepřetorhnjenu tradiciju daledawanja maćeršćiny a serbskeho žiwjenskeho wašnja dožiwjeć.

W srjedźnej Łužicy to hinak wupada. We Wojerecach na přikład su ludźo w połstatych a šěsćdźesatych lětach přestali, ze swojimi dźěćimi serbować. Bychmy-li w załoženskim domje třěsneho zwjazka, w dźensnišim wobydlerskim centrumje při torhošću serbsku witrunu stajili, wo čimž smy dołho přemyslowali, bychu ludźo tam rjane narodne drasty a jutrowne jejka widźeć móhli. Jako pisane zawostajenstwo zahinjeneje kultury, kotraž je w něhdyšim serbskim městačku definitiwnje zańdźenosć.

Sylna stronka tutoho regiona, hdźež su wšě prudy Serbstwa konfesionelneho a rěčneho razu prezentne, by móhła być wěsta nowa komunikatiwna kultura swobodneho wobchadźenja z načasnymi prašenjemi. Wobraz zawdaća rukow mjez županom a starobnej prezidentku serbskeho sejma k tomu słuša runja zwučenej kooperaciji mjez ewangelskimi, katolskimi a njewěriwymi prócowarjemi, na kotruž tuchwilu nawjazujemy. Tu móže so bjez hranicow diskutować, a tohodla je załoženski dom Domowiny lěpša adresa za klub młodych serbskich swobodnych myslerjow hač stejnišćo witriny na chódbach.

Serbstwo w jadrowych kónčinach ma jara jasny, w zjawosći akceptowany wobraz swojeje žiweje, w tradiciji zakótwjeneje přitomneje eksistency. W druhich regionach mamy w zwisku z wožiwjenjom serbšćiny w zjawnym rumje tamnišej situaciji adekwatne wobrazy tworić. A tute dyrbimy zjawnje komunikować, zo by ludnosć poskitk spóznawać móhła. Dokelž kaž mi njedawno serbski žurnalist praješe: Wjele ludźi sej mysli, zo tu tak a tak ničo njeje. Snadź móžemy tradiciju a swobodu jako stołpaj (nic jenož) serbskeje towaršnosće takle kaž w symbiozy regionow hromadźe pěstować.

Tež jedne z tych symješkow za nowe wuwiće serbowanja a samozrozumliweho přirodneho serbskeho žiwjenja we Wojerecach, klub młodych serbskich swobodnych myslerjow, wězo sej žanoho fenka nježada – wot nikoho. Wulkotna darniwosć křižerstwa jako žórło narodneje, duchowneje a socialneje płódnosće je z přikładom wšěm małym pospytam serbskeho wozrodźenja. Zo je tam potom tež ludźi z jadrowych kónčin nutřka, kotrež z tym do srjedźneje Łužicy bjezposrědnje wupružeja, mam za jara rjenje. A wzajomne wužiwanje sylnych stronow wšelakich serbskich regionow njech je na dobro wšěch.

Žohnowane jutry 2019!

21. April 2019

Wojerowscy hólcy a holcy: Serbšćina je z rowa stanyła – pójće k nam!

20. April 2019

TY sy serbsce na zakładnej šuli Při worjole a potom snadź hišće sčasami na Lessingowym gymnaziju abo na Johanneumje wuknył/a? TY sej pak njezwěriš, serbsce powědać?

Wšo wšojedne! Po druhim piwje to bĕži; a tež bjez alkohola budźe so Ći pola nas lubić – w klubje młodych serbskich swobodnych myslerjow! Hdźe? Wězo wosrjedź najrjeńšich Wojerec w Kulturnej fabrice. Hdy? Prašej so Piwarca.

Wo čo jow dźe, smy Tebi wuwzaćnje němsce přeradźili:

https://m.lr-online.de/lausitz/hoyerswerda/hoyerswerda-sorbische-jugend-trifft-sich-in-der-kulturfabrik_aid-38209987?fbclid=IwAR1so2NDnQozZWsw8g1-p3ieApqheKuwtbQee3ePckISzvhnFUnQds2CRXI

To drje njeje wšo, ale dyrbi tak zjawnje najprjedy dosahać 😎. K tomu – mjez namaj – móže přińć: kumplow za dyrdomdeje, přećelku/přećela za Ty wěš sam/a abo jednorje zajimawych ludźi za inteligentnu bjesadu „bjez hranicow“ (kaž Darius Budar, wunamakar kruha, praješe) namakać.

TY sy nětk stary/a dosć za Stammtisch, pardon stajne blido. A přemudry/a zo to, štož pozdatnje „wšitcy činja“. Pola nas móžeš ludźi z cyłeho serbskeho kraja zeznać. Ta towaršnostna alternatiwa wšěm, kotřiž jenož na konopeju kokać a sej ze smartfonom hrajkać nochcedźa.

Ach zow, našemu kołu hišće WhatsApp-skupina pobrachuje 😉.

Wot zeleneho štwórtka do holocausta

19. April 2019

Bohosłowc a žurnalist Franz Alt ze swojich slědźenjow wě, zo najskerje w žanej druhej publikaciji swěta telko “fake news” njenamakaš kaž w bibliji. Najbóle dramatiske falšowanje z jeho wida je wopačny přełožk arameiskeho originala do grjekšćiny w zwisku z tym, štož zeleny štwórtk liturgisce w cyrkwi wobjednawamy. Tak njeje Judaš Jězusa přeradźił, ale přepodał, a cyła wěcka běše z Jězusom dojednana.

Štož wčera z wulkim zajimom w MDR Aktuell z erta Alta zasłyšach, móžeš tež z jeho pjera we “Welt” (jenož přez abo přistupne), w zjimanju “Focus” darmotnje https://www.focus.de/wissen/mensch/religion/zweifel-an-bibel-botschaft-war-judas-wirklich-der-verraeter-oder-war-er-jesus-komplize_id_10611455.html abo na jeho internetnej stronje čitać:

www.sonnenseite.com/de/franz-alt/kommentare-interviews/judas-liebte-jesus.html

Tute falšowanje ma zahubne sćěhi hač do dźensnišeho. Hižo w swětosławnym „křesćanskim“ wuměłstwje srjedźowěka wboheho Judaša porno druhim japoštołam z hroznym nosom wuhladać móžeš, wotkołkowaneho jako strašneho žida. Alt je runja židowskim myslerjam přeswědčeny: Bjez tutuho falšowanja, na kotrež jako pozdatnu wěrnosć zeleny štwórtk dopominamy, njeby holocaust był. Předsudki, kotrež nacije za zamordowanje milionow židow nałožowachu, hižo w załoženskich dokumentach křesćanstwa tča. W poselstwje zeleneho štwórtka antisemitizm korjeni.

Sprawnje prajene njeje mje hižo bjez znajomosćow ludźi kaž Alta „story“ wo Judašu přeswědčił, čehoždla so hižo před wjele lětami na literarnym projekće „Verehrter Galileo, Briefe an Ketzer und Heilige“ wobdźělich, z rozmyslowanjom wo Judašu. Kak móže něchtó najwjetši winik być, kiž je to činił, štož běše za wumóženje swěta trěbne? To je tola zrjanjenje rozuma a hižo tohodla trjechić njesmě, přetož stej wo wuprajenju něhdyšeho bamža Bendedikta XVI. wěra a logika z jednotu.

Kak je nowy zakoń nastał? Předstajće sej, praji Alt rozmołwnemu partnerej MDR, ludźo bychu nětko wo našim interviewje powědali a to, štož su słyseli, mjez třomi generacijemi dale dali, doniž njebychu to někotři napisali. Što by z toho wyše wostało, štož sym woprawdźe prajił? Tohodla je nimo Judaša wjele druhich přikładow za spodźiwnosće. Wězo njebě swjata Marja, „mać šěsć dźěći“ (Alt), knježna, ale w prěnjotnym teksće „młoda žona“. Tohodla ja wot jezuitow jako šuler nawuknych: To je „nabožny wobraz“ za wuzběhowanje toho, zo je so něšto cyle wurjadne stało: sčłowječenje Boha.

https://de.wikipedia.org/wiki/Franz_Alt_(Journalist)

Šef Kufy serbskich debatowarjow do Wojerec wita

15. April 2019

Wšo serbsce – wšo jasne 😊. Najprjedy pak němski postrow šefa Kulturneje fabriki, kiž pokazuje, kelko móžnosćow młodym Serbam a wosebje hudźacym w załoženskim domje Domowiny k dispoziciji stajeja. A snadź budźetej nas tež Wojerowskej holcy serbsce witać.