Archive for the ‘awto’ Category

Štó je to był?

14. Dezember 2012

awto_1

Wčera wječor so z běrowa wróćiwši sym w hłubokej garaži mjez krajnym sejmom a Semperowej operu w Drježdźanach na swojim awće tutej napismje wuhladał. Štó je to był? Jemu abo jej k informaciji: Sym kóždy dźěłowy dźeń znajmjeńša 130 kilometrow po puću, přewažnje na awtodróze. To woznamjenja při tajkim wjedrje kaž tuchwilu: jězdźenje přez mazanu słonu wodu, přetož je dźakowano zymskej službje dosć sele na jězdni. Rjedźić budźe – přichodny dešć :-).

awto_2

Na kermušu w Chrósćicach

28. Oktober 2012

Lětsa zažneje zymy dla njezwučeny puć

Kóždy šofer awta je potencielny zabiwar

19. Dezember 2008

Jedna wjesnjanka přejědźe druhu z awtom – kolesowarka na městnje njezboža mjez Šunowom a Sulšecami wudycha. Wobě ze samsneje wjeski, wobě – kaž so słuša – w  Serbach znataj. Mała powěsć w nowinje, wulka zrudoba w ludźe. Hdyž je w prjedawšich časach njejapcy mór do wsy zaćahnył, su ludźo drje nimale runja dźensnišim smjertnym woporam takrjec na blaku mortwi byli, ale tehdom bě cyła ludnosć, kóžda swójba potrjechena. Moderne njezbožo je indiwidualizowane – kaž moderne zbožo.

 Tohodla mamy dale a wjac zrěčenjow ze zawěsćernjemi, zo by nam we wšěch móžnych katastrofach žiwjenja pomoc zaručena była: Jeli so naš zawod turbulencow na wikach dla začini a dźěłowe městno zhubimy; jeli ćežka chorosć nam powołanjakmanosć rubi; jeli njekedźbliwosć w nadróžnym wobchadźe k njezbožu wjedźe a my njejapcy jako zbrašeni w chorobnym stólcu sedźimy atd. Prjedy je čłowjek we wulkoswójbje na statoku žiwy był, jeho zawěsćenje bě na konkretnym swójbnym žiwjenju wobdźěleny być. Dźensniša wěstota je anonymneho pochada kaž te pjenjezy, kotrež su přirodnu wuměnu mjez ludźimi zarunali.

 Tak budźe njedawna tragedija dweju wjesnjankow na dróze ze zawěsćenskim padom. Nimo toho budźe sudnistwo, z tajkimi katastrofami tak a tak přežadane, morjenja přez njewobhladniwosć dla pjenježnu pokutu přisudźeć. Ale prawo a paragrafy scomter sudnikami njemóža w tajkim padźe nikomu pomhać: Žiwjenje wopora je skóncowane, mandźelski je w najlěpšich lětach žiwjenja wudowc a „skućićelka“ na čas žiwjenja tónle wokomik njezboža zatama. A my – tón raz – njepotrjecheni? Smy zajeći awtomobilneje towaršnosće.

 My smy dźěła dla nuzowani, z awtom jězdźić, a na druhim boku to wjetšeje swobody w priwatnym žiwjenju dla rady činimy. Z tym smy – kóždy wot nas – nošerjo smjerć zawinowaceho systema mobility. Sym sam kóždy lěto štyrceći tysac kilometrow z awtom po puću, wodnjo a w nocy, na awtodróze a na wjesnych šćežkach, a so stajnje starosću, zo snadź jónu njebych w jednym wokomiku dosć při wěcy być móhł a z tym na katastrofje wina być resp. na zmylk druheho spěšnje dosć njereagować. Jenož jedna praktiska konkluzija je tuchwilu móžna:

 Kolesować přeco z nahłownikom a nihdy nanihdy bjez helma, wšojedne hdźe! A jako šofer awta dyrbiš sej wuwědomić: Sym potencielny zabiwar.     

Ćisń swoje awto preč ?!

12. November 2008

Haj wšak, wěm, zo je w Němskej někak kóžde šeste dźěłowe městno direktnje abo indirektnje wotwisnje wot produkcije a předawanja awtow. Ale wosrjedź 21. lětstotka a horceje debaty po cyłym swěće wo sćěhach změny klimy, dokładnje prajene woćoplenja atmosfery, chce zwjazkowe knježerstwo wobydlerjow zawjesć, hišće derje fungowace awta preč ćisnyć a nowe awta kupić, tak wulke kaž móžno. Tajke zadźerženje mytuje stat z tym, zo znajmjeńša jedne lěto dawki za jězdźidło płaćić njetrjebaš.

 

Cyle wothladajo wot toho, zo by normalny čłowjek w tuchwilnej hospodarskej situaciji statnu přiražku trjebał, zo by sej docyła wulke nowe awto dowolić móhł, smy tola minjene lěta w ekologiskim nastupanju něšto přiwuknył: Poprawom chcemy twory dlěje wužiwać a při wšěm na to myslić, zo chcedźa tež ludźo w Chinje a druhich krajach z awtom jězdźić.

 

Ja při swojim planje wostanu, z mojim awtom pjeć lět plus x jězdźić, hačrunjež sym nuzowany, w běhu lěta 40.000 kilometrow po puću być. Znaju dosć ludźi, kotřiž su ze swojim awtom hižo dwanaće abo wjac lět spokojom. Njech je, zo přetrjeba přerězne nowe awto mjenje ćěriwa, ale produkcija tohole awta trjeba jara wjele energije, kotruž dyrbiš při ličenju wobkedźbować. A bohužel njeje přerězna přetrjeba nowych jězdźidłow tak a tak wo wjele niša hač pola staršich awtow.

 

Wostańmy swojim awtam swěrni!

Radšo z awtom, nic z ćahom

5. November 2008

Z awtom z Budyšina do Drježdźan jězdźić je po měnjenju Sakskich nowin tři króć dróše hač so z ćahom do sakskeje stolicy podać. Znajmjeńša to redakcija Budyskeho wudaća so na ekspertow powołajo twjerdźi. Cyle wothladajo wot toho, zo njejsu přidatne kóšty wobydlerjow na wjeskach wobkedźbowane, kotřiž dyrbjeli pak z busom do centruma Hornjeje Łužicy jězdźić, doniž njemóža so do železnicy sydnyć, pak ze swojim awtom k dwórnišću chwatać a tamle něhdźe parkować. Najwažnišo pak je: Přinoški za zawěsćernju a wudawki za dawki dadźa so jenož lutować, wotbudźeš-li swoje jězdźidło.

 

To pak njewotpowěduje potrěbnosćam moderneho wjesneho žiwjenja. K tomu so přidruži, zo bych ja na přikład dwójce t k dołho na dźěło po puću był, bych-li ćah wužił. To by kóždy dźeń połdra hodźiny mjenje wólneho časa było. To swojemu priwatnemu žiwjenju načiinić njecham. Štož apologeća tak mjenowaneho ekologiskeho wobchada rady zabudu, je fakt, zo maš w awće porno železnicy priwatnu sferu, w kotrejž móžeš činić, štož ći so chce (radijo słuchać, spěwać, pjerdnyć …). A jeli ćah jónu stejo wostanje, sy swojemu dóńtej wustajeny, jeli je dróha zatykana, móžeš sej nowy puć namakać.

 

Tohodla je awto wuraz swobody a njeparujomne.

Ćěriwo dale a tuńšo

16. Oktober 2008

Třiceći centow mjenje za liter diesela na tankowni – to so mi jara lubi. Puknjeny pucher na wikach spekulacije z akcijemi so za wšěch wobsedźerjow awta pozitiwnje wukutkuje.

 

Wužiwajmy składnosć, jónu do dźiwadła w susodnych krajach abo k přećelam w cuzbje jěć abo sej z lubymi dobru jědź we wosobnym hosćencu popřeć abo jedyn dźeń w sawnowej krajinje pobyć. Hospodarstwo ze swojimi dźěłowymi městnami trjeba w času krizy financnych wikow nuznje naš konsum.

 

Potajkim čińmy sej rjane žiwjenje na dobro dźěławych w předewzaćach!

Duel na dróze

7. Oktober 2008

Prjedy su młodźi mužojo mjez sobu na duel žadali, dźensniši dźeń spytuja ze swoijimi awtami druhich ludźi morić, na přikład mać pjeć dźěći. Naša zapósłanča Elke Altmann, 51-lětna mać pjeć dźěći, wukubłana burowka a rěčnica našeje frakcije za ratarstwo, je na zwjazkowej dróze blisko Freiberga ćežko znjezbožiła. Jej je 18-lětny napřećo jěł, kiž je –kaž přeco w tajkich padach rěka – z njeznatych přičin na lěwu čaru přišoł. Nětk leži naša Elke w chorowni. A ja na tym dwèluju, hač su pod 25-lětni mužojo přerěznje hižo zrali dosć, z tajkej strašnej připrawu kaž z awtom po puću być. Statistika ćežkich njezbožow jasnje praji: Ně!

Mjerzanje na awtodróze

21. August 2008

Na awtodróze mjez Hermsdorfom a Drježdźanami dźens rano zwučena situacija: Přewjele nakładnych awtow, kotrež so horje wača a nam wšěm druhim na čuwy du. Hdyž su će hižo do toho němscy awtojězdźerjo z pedagogiskim narokom nerwowali, kotřiž z 130 km/h lèwu čaru blokuja, wšěch za nimi jěducych k pomałšemu jězdźenju nuzujo, maš klamu połnu. Jako wšědny dojězdźowar chceš tola swojich 65 kilometrow z Łužiskeje wjeski hač do centruma sakskeje stolicy w předwidźanym času dočinić, štož woznamjenja tři běrtlk hodźiny.

 

W zjawnosći přeco rěka, zo hrozy strach přeze smalakow, ale na typiskej němskej awtodroze rano wosmich wuchadźa najwjetši problem wot „łažakow“, kiž egoistisce na swojim rytmusu pohibowanja wostawaja. Tohodla jich njezajimuje, zo njesměš so poprawom na lěwu čaru podać, jeli budźeš potom někomu na puću, kiž dyrbi twojedla sylnje borzdźić. Dźensa smy jako wjeršk zadźěwanja porjadnej spěšnosći zaso tajki přesćehnjenski manewer mjez nakładnymaj awtomaj na horje dožiwili, při kotrymž na to mysliš, što by ty činił, jeli by wobrónjeny był (bohudźak njeje to w Němskej z wašnjom!) J.

 

Džensa je něchtó za mnu, kaž ja wopor tych transportow, kotrež bychmy radšo na železnicy widźeli, chrobłu konsekwencu sćahnył, mje naprawo a potom nakładnej awće na nabóčnej čarje přesćahnył! Z prawdu totalnje zakazany manewer, ale njemóžach so w tutej situaciji wěsteho wobdźiwanja wzdać – scomter zakazanej mysličku: Cool! Kóždy wot nas husto a dołho dojězdźowacych ludźi płaći dale a wjac dawkow za kóždy liter ćěriwa, a potom ani porjadnje doprědka njepřińdźeš.

Ale město strašneho wužiwanja nabóčneje čary njech třeća čara so twari abo nakładne awta wostawaja naprawo a powučacy demonstranća za wodźidłom – doma J.

Sexy turboelektroawto – prošu jara!

30. Mai 2008

Dale a droše ćěriwo za naše awta, dale a mjenje kupneje mocy – potom pyta čłowjek za wupućemi. Dotal njeběchu elektroawta z wida přetrjebarjow runjewon atraktiwne, ale to by móhło so změnić. Wčera je nowy ministerksi prezident twornju baterijow za elektroawta w Kamjencu wopytał. W fabrice je sto sobudźěłaćerjow přistajenych, w přichodźe chcedźa tysac ludźom dźěłowe městna dawać.

 

To pokaza na to, zo so wužiwanje fosilnych energijow za indiwidualnu mobilitu po wjac hač sto lětach ke kóncej chila. Bórze, tak rěkaše nětk w Kamjenskej tworni, móžeš z tajkim awtom dwěsćě kilometrow jězdźić, te nabiwanje po jězbje budźe dwaceći mjeńšin trać. Z tym bych tež jako wšědny dojězdźowar móhł elektroawto wužiwać. Z hladanišća ekonomiskich přićin by to samo radźomne było.

 

Sprawnje prajenje njeje awto jenož srědk za so dale pohibowanje, ale wužiwanja pod wjacorymi aspektami. Awto ma přijomne, spušćomne a wěste być, k tomu so přidruži po móžnosći wěsta dynamika (dosć PS), a nic naposledk: Awto dyrbi sexy być. Jeli by mi pjenježnje dowolene było, bych sej poslednjeje přićiny dla Jaguar kupił, wšako sym jako młody muž jónu pola bohateho znateho-wikowarja w jeho Jaguaru sedźał a so hnydom na čas žiwjenja do tejele limuziny zalubował J.

 

Prjedy płaćachu dieselawta jako zlutniwe, ale poměrnje pomałke, to je zo dźakowano turbodieselej dawno změniło. Hdyž so sakskemu wunamakarstwu poradźi, sexy turboelektroawto koncipować, sym zwólniwy, so wot swojeho dieselawta dźělić – po tym zo budźe wone wotpłaćene, štož hišće kusk traje …

Ćěr k smjerći – błudnosć na droze

26. Mai 2008

Kak daloko zdaleni smy my „normalni“ ludźo wot kołwrótnosćow kaž na přikład na awtodroze mjez Budyšinom a Drježdźanami kolesować – wčera při kofeijpiću smy so wo tym rozmołwjeli, zo smy minjene měsacy w medijach wjac króć wo tajkich padach zhonili – abo do wopačneho směra na awtodroze jěć? Freud je wuwučował wo ćěri lubosće a ćěri k smjerći. Lubosćinske požadanje rozpominamy jako wšědny chlěb ćěła a duše, ale štó chce dobrowólnje wumrěć, chiba zo je wón depresiwneje powahi?

 

A čehodla je ćěr k smjerći pola tych najsylniša, kotřiž hišće z połnej paru čerpaja z čěrje lubosće? 18- do 24-lětni awtojězdźerjo po statistice bóle swoje žiwjenje na hrački stajeja hač starši ludźo. Wužiwanje motorskich da so tak a tak poprawom jenož z ćěrju k smjerći wopodstatnić, wšako je tajke wašnje dale so pohibowanja hladajo na njesměrnje wulke riziko ćežko njezbožić objektiwnje ryzy błudnosć. Wjele so rěči wo njenazhonitosći, kotraž pozdatnje zahubnu rólu hraje. Ale to  je jenož poł wěrnosće, wšako su młodši poprawom bóle wušikni a ze strowšimi zmysłami wobdarjeni hač starši.

 

Bych na to sadźił, zo je podźěl wobchadnych smjertnych woporow mjez serbskokatolskimi młodostnymi dokaławokoło Chrósćic hišće wjetši dyžli powšitkownje w ludnosći. Snadź wóni prě jara swjatej Mariji dowěrjeja a pře mało swětnemu rozumej. Hdyž přeco zaso njedźelu na kemšach wo najnowšich katastrofach na našich dróhach słyšiš, so prašeš: Čehodla maja młodźi ludźo, kotřiž do Boha žiwjenja wěrja, tajku sylnu ćěr k smjerći we sebi ?! Bjez zaměrneho přemyslowanja njepomhaja te dopomnjenske křiže na kromje dróhow.