Archive for the ‘brunica’ Category

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Zhromadźenstwo domoródnych a Beutesorben na dobro přeserbšćenja srjedźneje Łužicy

24. April 2019

Migracija je w serbskim konteksće dotal něšto negatiwne, a to samo dwójne: Na jednym boku je tajkich, kotřiž su nutřkownje jako wotrodźency abo wonkownje jako wupućowarjo ze Serbstwa wotešli. Na tamnym boku je připućowarjow, kotřiž su jako dźěłaćerjo do Pančic abo Halštrowskeje hole přišli a swoje wokoliny přeněmčeli. So wě, zo běše přeco tež hinašich migrantow, mjenujcy ludźi, kotřiž su so wotpohladnje abo nimowólnje přeserbšćeli. Negatiwna migracija pak so zdawa z normalitu być, pozitiwna wobdźiwanja hódne wuwzaće.

We wšěch wjetšich ludach Europskeje je tradicionelnje ambiwalentneje debaty wo migraciji: Je pozdatnje pak dobrych pak hubjenych, pak přewjele pak přemało migrantow, tu radźeneje, tam zwrěšćeneje integracije. Z toho wurostu namjety za polěpšenje mjezsobneho wobchadźenja mjez domródnymi a připućowarjemi resp. za wuměnjenja, kotrež matej takrjec wobě stronje w zmysle dobreje zhromadnosće dodźeržeć. W diskusiji mjeńšich awtochtonych ludow je po mojim zaznawanju bóle sćěhowaca polarizacija: mjez “my smy my, nas našeje tradicije dla tak a tak nichtó wot wonka rozumić njemóže” a “wotmjezowany cyłk tak a tak zańdźe, dyrbimy z sej z kubłanjom nowych přisłušnikow našemu ludu pjec”.

So wě, zo je wšědne zhromadne žiwjenje potomnikow tych, kotřiž su hižo přeco tule žiwi byli, a tych, kotřiž su so hakle njedawno přidružili, wužadowace. “Beutesorbe” wězo přećelnišo hač “kanaka” klinči, najebać to móže Serb z migraciskim pozadkom swojim nowym krajanam ze swojim njezwučenym wašnjom na čuwy hić. Jemu zrozumjenje pobrachuje, při swojich wuprajenjach – hač w priwatnym ramiku abo zjawnje – tradicionelnje zrosćene disursy wjesnych cyłkow wobkedźbować, “što budu ludźo prajić”. Nawopak je domoródnemu hustodosć samozrozumliwe, “što so njesłuša”, přičiny tutych tabujow připućowarjej pak potajnstwo wostanu.

Přiwšěm su wuměnjenja integracije w Serbach lěpše hač druhdźe: Tu njejsu paralelne towaršnosće móžne, kóždy ma so z kóždym někak aranžować. Tohodla móža poćahi mjez awtochtonymi Serbami a Serbami z migraciskim pozadkom jara płódne być. Po mojim měnjenju su wone lěto a bóle spomóžniše. Mjeztym je serbskich wupućowarjow, kotřiž w Lipsku abo Berlinje Serbja wostanu, a připućowarjow, kotřiž ze swojim zapalom za to serbske samo wotrodźencow nakazuja.

Hdyž nam so zešlachći, tuchwilnu strukturnu změnu za paradigmowu změnu managementa migracije w Serbach wužiwać, by to serbskemu ludu na dobro było. Runje w brunicowym rewěrje je wjele připućowarjow druheje abo třećeje generacije, kotřiž sej tuchwilu serbsku rěč a kulturu jako pokład regionalneje identity po puću do doby po kóncu wudobywanja wuhla wotkrywaja. We Wojerecach su samo najwjetše měšćanske institucije serbskeho kuzłarja Krabata jako patrona za přichodne “město swójbow” deklarowali.  Potajkim we wonym měsće, hdźež su, kaž mi redaktor “Łužiskeho rozhlada” praješe, nimale wšitcy ludźo poprawom připućowarjo.

Synteza a symbioza serbskich awtochtonych a imigrantow budźe potom zdokonjana, hdyž serbske swójby ze zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe město napřemoběha wo dale a dróše twarske ležownosće w swojich wsach swój nowy domicil we Łužiskej jězorinje, z pomocu připućowarjow wozrodźenym serbskim kraju nadeńdu. A hdyž so kulturne cyłki ze srjedźneje Łužicy w jadrowych kónčinach tak doma čuja kaž w Ćisku abo Brětni-Michałkach. Dokelž přeserbšćenje teritorija Wojerowskeje župy je zdobom škit přećiwo přeněmčenju Kamjenskeho regiona.

Něhdyši imigrant Krabat jako načasny wumóžer města připućowarjow:

https://hoywoy-stories.de/eine-revolution-im-stadtmarketing-von-hoyerswerda/

Hoywoy_Krabat

Pjaty Handrij nětko tež w Narodnej bibliotece

29. April 2018

Wšitcy, kotřiž su sej pdf-dataju „Handrij_V“ składowali (zapłać Bóh za zajim), tule ničo noweho njezhonja. Štóž pak linki radšo ma, tu wotpowědny přistup do eksemplara w Němskej narodnej bibliotece namaka.

Handrij a Hanka w Hamburgu

Deutsche Nationalbibliothek:

https://d-nb.info/1156840392/34

małe woptawančko knihi:

Ze swojimi prěnimi w Hamburgu zasłuženymi sto eurami w zaku Handrij na zastanišću „St. Pauli“ ze slěborneho ćaha měšćanskeje linije U 3 wulěze. „U“ steji za prěni pismik podzemskeje železnicy němsce. Ale wulki dźěl tych U-čarow jězdźi horjeka, a tohodla jich syć Hamburgska hornja železnica rěka, jemu kolega powědaše.

Hanka ma wječor hišće seminar a Handrij tohodla tróšku chwile za dundanje. Wón wězo wě, zo su pódlanske dróhi tule zajimawše hač hłowne, tohodla ze swětosławneje Reeperbahny radšo do juha a do směra přistawa wotboči.

Po črjódce sej hrajkacych arabskich dźěći so jemu jaskrawje zdrasćena rjanolinka do puća stupi: Za sto euro změješ cyłu rjanu hodźinku ze mnu! – Handrij chcyjo nochcyjo stejo wostanje a dyrbi něšto wotmołwić, štož so jemu tež radźi: To pak je moja kompletna dźensniša mzda, štó móže telko za hodźinku zabawy płaćić? – Wón sej mysli, zo je wěcka z tym wotbyta, ale nětko so hakle započina: Pój, tebi to za sydomdźesat sčinju, lakowana rjanolinka bjez wahanja poskića.

Je mi žel, ale mam termin, jej Handrij łži, dokelž jemu ničo kmańše njezeschadźa. – Do profesionalnje wabjaceho holčeho wobliča so kusk mjerzanja měša: Pola twojeje mamy abo što? Sy ty šwulny abo što? – To sej dotal nichtó Cyžec Handrijej prajić zwěrił njeje. To je jemu pokiw, zo tu zwučene wašnje bjesady dodźeržeć njetrjebaš: A ty wěsće jenož z holcami darmotnje lěhaš, abo što? – Wona perpleksnje na njeho suta, a Handrij tutón wokomik wužiwa a so woměrje wotsala.

Ale wokoło róžka hižo zaso tajki žónski zadźěwk wosrjedź chódnika steji. Z nadutymaj nadromaj a, spodźiwnje dosć, cyle hłubokim hłosom. (…)

Dotalne wudaća Handrija:

4. Handrij w dojutrownej turbuleny

https://d-nb.info/1150468394/34

„Hanka, ta Sara z Budyšina nam afriskeho ćěkanca wjeze.“ „Aha, pon maš zawěsće hižo ideju, hdźe ma kadla w tutym domje kampěrować.“ „Hoj, hdyž budźe kofej hotowy.“ Při chěžinych durjach klinka. Młoda socialna dźěłaćerka w tróšku alternatiwnym outfiće steji tam z dołhim suchim kadlu w čornej kožanej jace, jeansach samsneje barby a z čerwjenym basecapom, kotrehož špodka je dozady wusměrjena, kaž je za młodźencow z tajkej špodkatej čapku z wašnjom. 

„Dobry dźeń, ja sym Handrij.“ Wón wjerchej ćěmnoty ruku tyka. Tón tróšku njewěsće hlada. „Nicht deutsch sprechen?“ – „Nur im Notfall. Pójtaj nutř. Chcemy najprjedy kofej pić.“ – „O.k., ich heiße Mohamed.“ – „To sej hižo myslach“, Handrij praji, mjeno kaž pola nas Jurij abo Handrij. Wšitcy so za blido sydaja. Handrij wšěm kofej naliwa. 

1.-3. Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1149195258/34

Farar: „Derje, myslu sej, zo smy so zrozumili. Staj zwólniwaj, swoje dźěći katolsce kubłać?“ (Hlada na Hanku.) 

Hanka (hlada na Handrija): „Swjaty Pawoł tola praji, zo je muž hłowa. Potajkim njech so nawoženja wupraji.“

Handrij: „Ja scyła hinak njemóžu hač katolsce, wšako ani wo Mohamadźe ani wo Lutheru zdaća nimam.“

3. Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

„Ty tola wěš, zo so pola nas njekuri!“ mać jeho napomina. „Jowle so hižo jara kuri, hdyž so nětk dźělić dataj.“ „To njeje dźělenje, smy tola katolscy, mamoj so po kaznjach cyrkwje – porno tebi“, mać praji. Prjedy hač móžeše Handrij wotmołwić, nan na nju wujědźe: „Tej poslednjej słowje by sej zalutować móhła! Wón ma swoje žiwjenje kaž mój swoje.“ 

2. Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Zatrabanske, to je wjelk! Handrij je hižo raz w Rěčicach był, před lětami je so dokładnje wobhonił – wjelk, dźiwje, njeskludźene zwěrjo, jeho fascinuje. Pjatnaće metrow wot njeho zdaleny steji dorosćeny wjelk a jemu při čilanju přihladuje. Pucher je prózdny a tuž ma Handrij ruce zaso swobodnej a z nimaj placa, tak wótře kaž móžno. Wjelk so njehiba. Handrij so stopnjuje: Z cyłeje šije rjeji: „Ćěr so, preč z tobu, nablaku!“ Ale wjelk drje serbsce njemóže a kaž přismoleny steji. Dalši pospyt: „Spadaj obesrańcu!“ Bohužel wjelk tež pólsce njerozumi a so ani milimeterčk njehiba.

1. Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Hanka ma akciju za wrótnu. Sedźi w swojim wuskim krótkim čornym šaće na čerwjenym konopeju, naliwa sej sekt, kiž je po bjesadźe z přećelkami zwostał, a čuje so kaž w filmje. Hłowu scomter dołhimi čornymi włosami dozady ćisnjenu a noze přez křiž hlada zasonjena na při blidku stejaceho šwižneho kadlu, kiž ju šibale-žedźiwje z wočomaj měri, a nimo njeho z woknom won do nocy.

K tomu so njedźelskej epizodźe Handrija tu w blogu přidružatej, kotrejž buštej lětsa w nalětniku wozjewjenej (ze zapodaćom titulow potajkim hnydom zaso namakaće):

STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

 Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło. We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

 

Lubosć w tutych sydom tekstach

Maš orientaciju na pućach Handrija? Poptom wěš, hač je tutu lubosćinsku scenu při sewjernym morju abo we Łužiskej jězorinje dožiwił:

Tón njemdry wukřik w sonje Handrija zaso zbudźi. Da swoje krótke jeansy na špundowanje padnyć, sam padnje na łožo a sej hnydom wusnje. Hdyž je wotućił, leža tež jeho spódnje cholowčki při łožu a Hancyne mjezwočo je bjezposrědnje před jeho wočomoj: „Što to dyrbi, knježe zaspanco, za čo z tobu w tutej spodźiwnej chaće přenocuju?“ Wonka wichor bjez přestawća howri. Wonaj so bjeze słowow namakataj a tworitaj katamaran na žołmach wótře šumjaceho morja, doniž na kupu zbóžnosće njedóńdźetaj.

Poćah k najlěpšemu přećelej

Štóž dokładnje čita, sobu dóstanje, zo je Handrijowy najlěpši přećel w prěnjej knize hišće serbski muž, ale wot druheje němski kadla. Wobchadźenje mjez twarskimaj dźěłaćerjomaj Handrijom a Ronnyjom je bjez tabuwow, kaž je mjez najlěpšimaj přećelomaj z wašnjom:

„Bin ich hier dein deutscher Sam?“, z Ronnyjoweho erta wujědźe, a k tomu: Samo sobotu mi druhdy samomu roboćić daš, hdyž so tebi radšo kumplej při swinjorězanju pomhać chce. A po swjatoku je ći žlokanje něhdźe druhdźe wažniše hač naš zhromadny projekt tu na statoku. – Handrij nožički a britwičku na kromu wumywadła kładźe a Ronnyjowemu rozhorjenemu wobliču w špihelu šibale praji: „Vergiss nicht, ich bin dein sorbischer Kanacke, der komische Bräuche hat.“ Na přikład zhromadnosć pěstować, Handrij wujasnjujo přispomni.

(Tuta scena rano w kupjele ze štwórteje knižki potom dale eskalěruje)

Dźěło

 Štož je dźensniši dźeń pozdatnje najwažniše w žiwjenju, dźěło, je w žiwjenju Handrija a Hanki wězo stajnje prezentne, ale jenož jako pozadk. Čehodla to tak je, čitar hižo w prěnim powědančku zhoni:

Što je wón na někajkim zdalenym twarnišću rył abo rumował, ju wulce njezajimuje. Wona ma w móšni jeho foto. Wón, cyle zbrunjeny wot pražaceho słónca, w krótkich jeansach na róštach, šibale dele na fotografa hlada. Wobraz wšo praji. So wě, zo ma tež wón ju na foće přeco při sebi, ale nic před laptopom sedźacu abo wosrjedź polcow połne knihow w bibliotece. Wobdźiwuje jeje mudrosć a to, štož wona z njej čini. Ale jeje dźěłowy biotop jemu jako fotomotiw powabny njeje. Tohodla wona na foće w jeho móšni bičwolejbul hraje.

 

Kino w SLA

20. April 2018

filmowe_talenty

Röhrscheidtowa bašta Serbskeho ludoweho ansambla ma jako kino lěpšinu: Móžeš tež na słónčnym wječorje filmy bjez zaćěmnjenja małych woknow pokazać. Bohužel pak je akustika rumnosće špatna, a hdyž so tomu njefungowaca zwukowa technika přidruži, maš ćeže, z wulkej prócu maksimalnje połojcu zrozumić – doniž njeje so Jan Bělk hóršił a njebu po dlěšej přestawce zwuk tróšku polěpšeny. Tutu přestawku moderator Sebastian Schiller za diskusiju z filmowcami wužiwaše, kotraž bě poprawom za kónc zaradowanja předwidźana. Wšitcy přiznawachu, zo je „rjemjeslniski“ niwow filmow tak a tak poměrnje niski.

Wuwzaće: „Konec světa“ serbskich a čěskich šulerjow w zamołwitosći SAEK wo nowym započatku čłowjestwa w Warnoćicach po skóncowanju swěta – z čěsko-serbskim porikom. Takrjec načasna wersija „archi Noacha“. To bě zdobom jenički mjez dźewjeć filmow, kiž  tajke něšto kaž story posrědkowaše. Štož ma Michał Cyž w horšći, ma kwalitu …

Na wječork pod hesłom „Łužiske filmowe talenty“ filmoweho festiwala Choćebuz a Załožby za serbski lud z prezentaciju wuběra krótkofilmow, kotrež su w zašłych lětach Choćebuskeho wubědźowanja FilmSchau wosebite myto dobyli abo, kaž w připowědźi rěkaše, „we wubědźowanjach wosebje kedźbnosć zbudźili kaž tež přinoški festiwalneho filmoweho rjadu „Domizna“, je někak dźesać přihladowarjow přichwatało. Wšitcy druzy běchu wobdźělnicy. To je tež wuslědk słabeho wabjenja. Tak bě skerje připad, hač sy wo tutym poskitku zhonił.

Kóždy lajski chór w Serbach profesionelnišo ze swojimi hosćimi wobchadźa. Potajkim dalši přikład za to, zo Załožba njeje so hodźacy zarjadowar kulturnych poskitkow. Wona njech rozdźělenje pjenjezy zarjaduje, ale njech nałožowanje srědkow druhim přewostaja.

Najebać to běchu to zajimawe filmy. „Měr“ (filmowcaj Anne-Kathrin Rensch a Clemens Schiesko) jara měrny, pobožnje skutkowacy film; „Před źurjami“ (Stefan Göbel) so z wotbagrowanjom wjeski zaběra; „5 Minuten“ (Leni Blohm, Mavie Brandt, Henriette Beyer) ma sylny psychologiski raz; „Von hier nach Vechta und zurück – vom Suchen und Finden von Heimat“ (Heino Neumann) je žiwy z charaktera hłowneho aktera, kiž je z delnjołužiskeje wjeski do Vechty w Delnosakskej přećahnył; „Männer, die auf Handys starren“ (Chris Brandl) na zabawne wašnje njekultury dokoławokoło smartfona prezentuje; „A serbsce“ (Erik Schiesko) bu wot tehdomnišeho tajneho hibanja za dwurěčnosć inspirowany; „Nach Acht“ (Karoline Leder) nócne nakupowanje z interviewami ludźi před kupnicu problematizuje; „Konec světa“ hlej horjeka a „Zmij“ (Angela Schusterowa) so serbskemu žiwjenju pod knjejstwom nacijow wěnuje.

Najsylnišej wuprajeni w filmach (cyle subjektiwny wid): Staruška w filmje sympatiskeho Göbela, kiž je w Nižozemskej wuměłstwo studował a nětk tež za serbski rozhłos dźěła, nochce „z milinu so stać“. A muž z Łužicy w zapadźe přirunuje mentalitu wobydlerjow tak: We Vechće najprjedy wo wulkich wukonach swojich dźěći powědaja, w Choćebuskich kónčinach so tajke něšto připódla naspomina.

MĚR: https://www.youtube.com/watch?v=26BzPnJwq_o

Před źurjami: http://www.filmfestivalcottbus.de/de/festival/archiv/movie/193.html (jenož wobsah)

5 Minuten: https://www.youtube.com/watch?v=0SMejNkFvrA

Heino Neumann: https://www.lr-online.de/lausitz/cottbus/heino-neumann-will-grosses-kino_aid-4707372

Männer, die auf Handys starren: https://vimeo.com/138953856

A serbsce: https://www.youtube.com/watch?v=qoWMNsY9M-s

Zmij (wobsah): http://www.filmfestivalcottbus.de/de/news/zmij-der-drache-gewinnt-beim-linse-kurzfilmfestival.html

Z Handrijom w načasnych Serbach po puću

11. Januar 2018

Tuchwilu steja štyri powědančka „serbskeje hyperrealistiskeje literatury“ Piwarca w Němskej narodnej bibliotece swobodnje k dispoziciji.

 AKTUALNA KNIŽKA:

 Handrij w dojutrownej turbulency (24 stron)

https://d-nb.info/1150468394/34

Křižer Handrij ze swojej lubej Hanku pod jednej třěchu z přeswědčenym ateistom, jeho tróšku ewangelskej slubjenej a wćipnej pjećlětnjej dźowčičku, rodźenym muslimom a jeho punk-lubku – a z njewočakowanymi wopytami, dwójce policije. Čini to hišće špos? Namakaš jowle jutrowny měr? – Literarna wersija wědomostneho přepytowanja starych a nowych konfliktow.

Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu (trilogija – 54 stron)

https://d-nb.info/1149195258/34

Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

Handrijowaj staršej chcetaj swoje mandźelstwo anulować dać. Na to wotmołwi Handrij z njewšědnym wulětom, kotryž mać a nan hižo ženje njezabudźetaj. Připódla ma wón hišće diskusiju ze sejmikarjom wjesć, kopańcu hrać a so wot mjeztym najlěpšeho přećela Ronnyja překwapić dać. A na kóncu sedźitaj z Hanku při fararju …

Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Kak so ći wjedźe, hdyž wječor pozdźe ze sawny stupiš a sy na zahrodźe njejapcy z wjelkom konfrontowany? Tež spodźiwny poskitk inwestora płuwaceje wjeski wužaduje – a pon je tam hišće tuta fejta, hdźež Handrij w srjedźišću třiróžka wotući. Na montaži w Frankobrodźe nad Mohanom dóńdźe k přewrótej. Připódla Handrij a Hanka „dźender“ rozpušćataj.

Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Twarski pomocnik a wědomostnica – Handrij a Hanka staj w swojim minidomčku njemylenaj w luboznej harmoniji žiwaj, doniž sej Pětr z krajnoradneho zarjada jeju pomoc přećiwo „módrej žołmje“ nježada. Štož so na Bohatej hasy dorěči, móže Handrij hakle doma zwoprawdźić. Hancyny serbski algoritm skónčnje swojemu lubemu flashmob noweho typa zmóžni.

Nowy narodny projekt: Jazykowe „r“

18. November 2017

Zo Češa, hdyz zdaloka Serbow w bjesadźe słyšaja, mysla, zo su woni Němcy, ma nimo dale a bóle přeněmčeneje fonetiki tež něšto z jazykowym „r“ činić, kotrež hižo nimamy. Klaws Thielmann z Chasowa wopisuje w aktualnym kónctydźenskim wudaću Serbskich Nowin rozpad słowjanskeho zynka serbšćiny w běhu jedneje generacije. A wón namołwja, specifiski duch a raz serbšćiny zaso zaměrnje pěstować – jako kubłansku iniciatiwu.

To je dobra ideja za nowy zhromadny narodny kubłanski projekt wšěch Serbow Hornjeje a Delnjeje Łužicy, cyle njewotwisnje wot toho, hač widźa Domowinu abo sejmik jako ludowe zustupnistwo. Při tym je tež wšojedne, štó dotal kotry kubłanski model na šulach podpěruje. Snadź móža Delni Serbja hornjoserbskim bratram a sotram w tutym projekće samo rěčnje pomhać, wšako je w staršej generaciji Delnjeje Łužicy jazykowe „r“ po mojim zaznawanju hišće kusk bóle rozšěrjene.

Thielmann je dołho w swěće po puću był – „jako so do domizny wróćich, bě so serbšćina přeměniła.“ Štož je jemu napadynło: „Tež serbšćina měješe wězo słowjanski zynk, tehdy, we wonym času. Tajku serbšćinu zrědka hišće słyšiš, ani w serbskim rozhłosu, chiba w rozmołwje ze staršimi Serbami. Do serbšćiny je so sylny němski akcent zadobył. (…) Serbska kultura na hračkach steji. Wona wšak je wjac hač spěwy, reje, bajki, jutrowne jejka a křižerjo. Naša serbskosć je tež a skerje wašnje myslenja a mjezyčłowjeskeho wobchada, socialna zwjazanosć. Zwuraznja nazhonjenja a bytosć ludu, zrosćene w tysaclětnych stawiznach. A wšitko to so w rěči špiheluje (…)“ Abo nic wjac …Jeho facit: „Ze serbskimi słowami němsce rěčeć njepřinjese nadhódnoty.“

Tohodla je „wožiwjenje słowjanskeho zwuka“ bytostne prašenje w kubłanju. Při tym móža nam snadź nowi wučerjo z Čěskeje pomhać. Hdyž budźemy wo lěpšim spěchowanju maćernořěcnych dźěći wuradźować, prašenje słowjanskosće serbšćiny k tomu słuša. Kompetenca wšěch kubłanskich strategow – ze Serbskeho šulskeho towarstwa, Rěčneho centruma Witaj, z kruha kubłarjow a wučerjow, spěwarjow, lajskich dźiwadźelnikow atd. je prašana.

W interneće je wjele widejow, kotrež při nawuknjenju jazykoweho r pomhać slubja. Snadź móžemy jowle pokiwy na pomocliwe wideja za přiswojenje tutoho r resp. powšitkownje słowjanskeho zwuka w serbšćiny nazběrać. Móžu so hišće derje na natočenja starych serbskich dialektow w muzeju wotbagrowanych wsow w Nowym Rogowje dopomnić. To najwažniše pak je wobnowjenje wotzamknjenych serbskorěčnych rumow, hdźež njeje němčina a jeje zwuk prezentna.

So wě, zo njetrjebamy we wšěm perfektni być. Tež swětosławny něhdyši čěski prezident Václav Havel njemóžeše čěske „ř“ wurjekować.

Tež wotbagrowana zemja je serbska!

29. Mai 2017

Lubuju park błudźenkow we Wochozach, tola tež njedźelu so zaso na pobrachowacym serbskorěčnym pomjenowanju a wupokazanju postorkowach. Samsna bĕda kaž we łužiskej jězorinje. Tež nowy turistiski centrum w Hamorje při Bjerwałdskim jězorje je jenož němski.

To je tohorunja hladajo na słowjanskich wulětnikarjow hłupe. Bjez dweju busow połnje staršich Čechow by wčera popołdnju jenož poměrnje mało wopytowarjow w parku błudźenkow było.

Čehodla smy poprawom we wšěch móžnych regionalnych gremijach zastupjeni, hdyž w naslědnej krajinje po wudobywanju brunicy lědma zjawnje eksistujemy? Tola tež wotbagrowana „serbska zemja“ njech wostawa abo zaso budźe serbska!

Widejo: Hórka w parku błudźenkow, w pozadku Hamorska milinarnja

SENSACIJA!!! Dźensa je kónc wotbagrowanja serbskich wsow

30. März 2017

Nimo Miłoraza, kotrehož wot jamow wobdata ludnosć chce tak chětř kaž móžno přećahnyć, móža sej ludźo w Slepjanskich kónčinach swoju domiznu wobchować – to je wuslědk wobzamknjenja dohladowanskeje rady brunicoweho předewzaća LEAG:
http://m.sz-online.de/nachrichten/mulkwitz-rohne-und-schleifes-sueden-werden-nicht-abgebaggert-3649665.html

Z tutuym překwapjacym spěšnym rozsudom čěskeho naslědnika šwedskeho statneho koncerna Vattenfalla maja hórnicy w Sakskej wěstotu za dwaceći lět a 500 lět stare Rowno smě wostać. To chětro eksaktnje wospjet wobkrućenej poziciji zwjazkoweho předsydstwa Domowiny wotpowěduje.

Nětkole je strukturna změna woprawdźe na rjedźe, zo by naš serbski kraj w tutym regionje hospodarsko -socialny přichod měł. Najprjedy so wjeselimy za wuja Maksa a Serbow nic jenož w Rownom. Potom pak hlada nam dosć strukturnopolitiskeho dźěła do rukow. Za to trjebamy wšěch prócowarjow, njewotwisnje wot dotalnych pozicijow w praktiskim wobchadźenju z brunicu!

Stejišćo Domowiny ke konceptej LEAG za Łužicu

Z měnjatymi začućemi hódnoći předsyda Domowiny wčerawši rozsud energijoweho předewzaća LEAG: Na jednym boku je z tym lěta trajaca rozžedźenosć wo přichod Slepjanskeje wosady, Wjelcej-juha a Janšojc-sewjera skónčena, na druhim boku so z tym kónc Miłoraza wobzamknje. “Sym jara zrudny a myslu na wšěch tych, kiž přez to dźěl swojeje domizny, stawiznow a identity zhubja.” Statnik praji: “Hórnistwowe předewzaće wotpowěduje ze swojim rozsudom z dnja 30.03.2017 našim wospjetnym žadanjam za zakónčenjom wotbagrowanja serbskich wsow a srjedźodobnemu skónčenju wudobywanaj brunicy. Nětko budźemy potrjechenych po našich mocach podpěrać, zo bychu so za nich nošne alternatiwy namakali. Wot LEAG wočakujemy, zo so wona kaž jeje předchadnik Vattenfall jako partner při spěchowanju serbskeje rěče a kultury wopokaza. Je na času, regionalny konsens za dalše spomóžne wuwiće Slepjanskeje wosady namakać. Dyrbimy zhromadnje z politiku, z towaršnosću regiona a hospodarstwom nošne struktury za Serbow a Němcow tworić, zo móže Łužica tež po brunicy domizna a perspektiwa dobu, dlěšu hač 20 lět, być. Domowina je zwólniwa, so na tutym procesu w zmysle potrjechenych wobdźělić.”

Kónc łužiskeje brunicy w hospodarskim chaosu – wojowarjo za „Wochozy II“ su Łužicu přeradźili

4. Februar 2016

Kapitalizm, wotbłyšć reality we wikach, ćěri swět doprědka, nic moralka. Po dialektiskim principje móža realistiscy socialisća z tym najlěpje wobchadźeć, kotřiž kaž Marx wědźa, zo byće wědomje postaja.

Něhdy wokoło lěta 2010 praješe mi tehdomniši kolega (wědomostnoparlamentariski poradźowar), něhdyši sobudźaćer statneje rady NDR: Hač do lěta 2020 budźe najskerje z ryzy ekonomiskich přičin kónc z wudobywanjom łužiskeje brunicy. Fakt w lětomaj 2015/2016, potajkim časowje po połojcy puća: Šwedski koncern Wodopad sej hoberskeho deficita dla wot našich komunow kompletny lońši přemysłowy dawk wróćo žada. A předawanje brunicowych jamow a milinarnjow je na hrački stajene, dokelž liča šwedsy analysća město pjeć miliardow eurow jenož hišće z dwěsće do třista milionami – z tendencu: dale a mjenje.

Dotal běše samo Lěwica přećiwo zestatnjenju brunicoweje industrije, byrnjež w Braniborskej něhdyši lěwicarski hospodarski minister Christoffers tajki model hižo před lětami internje pruwować dał. Hladajo na dramatiske potuńšenje substancy tuteje industrije so dotalna wotpokazowaca pozicija tuchwilu přeměnja. Zdobom podpěruja tež měšćanosća a wjesnjanosća ze stareho wokrjesa Běła Woda přewzaće brunicoweje industrije do statnych rukow:

http://www.sz-online.de/nachrichten/vattenfall-rueckzug-wird-zur-last-fuer-die-lausitz-3312940.html

Socialna a serbska substanca regiona trjeba zaměrne, srjedźodobne wotwiwanje wudobywanja brunicy, zo njeby k njejapkemu kóncej na kóšty dźěłowych městnow, ale tež wobswětowych zakładow dóšło, wšako tuchwilu ani zapłaćenje dotalnych škodow ani rewitalizacija krajiny zaručene njeje. Ći, kotřiž su w lěće 2013 dowolnosć za Wochozy II a prawniski ramik za wudobywanje brunicy hač do lěta 2067 přetłóčili,

http://www.lr-online.de/nachrichten/sachsen/Neuer-Tagebau-nimmt-wichtige-Huerde;art1047,4346617,

přewostaja nětkole dźěłaćerjow a přesydlencow a Serbow tak a tak njewěstemu dońtej. Z putnikowanjemi do Šwedskeje abo Čěskeje njeje nikomu k pomhanju. Dyrbimy swój dóńt sami do ruki wzać. Cyle racionalnje.

W tutym zwisku wobžaruju wotstup mudreho a sprawneho muža z komunalneje runiny w Slepom, kiž je přeco racionalnje na dobro Serbow a wšěch sobuwobydlerjow jednał, byrnjež sym w detailu hdys a hdys hinašeho měnjenja był hač wón. Ale wón je dobry demokrat, z kotrymž móžeš kóždy čas rozumnje diskutować:

http://www.lr-online.de/regionen/weisswasser/Schleifer-Gemeinderat-Manfred-Hermasch-wirft-das-Handtuch;art13826,5386231

Telewizija MDR wo katastrofalnym financnym połoženju potrjechenych gmejnow a městow: http://www.mdr.de/mediathek/mdr-videos/a/video326168.html

 

Finisaža wustajeńcy Karla Vouka njedźelu w Serbskim muzeju

29. Juni 2015

finisaza_1

To wostanje po kóncu wudobywanja brunicy we Łužicy.

finisaza_3

finisaza_4

finisaza_5

To bě fascinowaca prezentacija fotografikow – z někotrymi móžachmy so hižo w Celovcu zeznajomić. Na bórzomne zasowidźenje ze słowjenskim přećelom Serbow!

Wosebity dźak tež za hudźbne wobrubjenje.