Archive for the ‘brunica’ Category

Pjaty Handrij nětko tež w Narodnej bibliotece

29. April 2018

Wšitcy, kotřiž su sej pdf-dataju „Handrij_V“ składowali (zapłać Bóh za zajim), tule ničo noweho njezhonja. Štóž pak linki radšo ma, tu wotpowědny přistup do eksemplara w Němskej narodnej bibliotece namaka.

Handrij a Hanka w Hamburgu

Deutsche Nationalbibliothek:

https://d-nb.info/1156840392/34

małe woptawančko knihi:

Ze swojimi prěnimi w Hamburgu zasłuženymi sto eurami w zaku Handrij na zastanišću „St. Pauli“ ze slěborneho ćaha měšćanskeje linije U 3 wulěze. „U“ steji za prěni pismik podzemskeje železnicy němsce. Ale wulki dźěl tych U-čarow jězdźi horjeka, a tohodla jich syć Hamburgska hornja železnica rěka, jemu kolega powědaše.

Hanka ma wječor hišće seminar a Handrij tohodla tróšku chwile za dundanje. Wón wězo wě, zo su pódlanske dróhi tule zajimawše hač hłowne, tohodla ze swětosławneje Reeperbahny radšo do juha a do směra přistawa wotboči.

Po črjódce sej hrajkacych arabskich dźěći so jemu jaskrawje zdrasćena rjanolinka do puća stupi: Za sto euro změješ cyłu rjanu hodźinku ze mnu! – Handrij chcyjo nochcyjo stejo wostanje a dyrbi něšto wotmołwić, štož so jemu tež radźi: To pak je moja kompletna dźensniša mzda, štó móže telko za hodźinku zabawy płaćić? – Wón sej mysli, zo je wěcka z tym wotbyta, ale nětko so hakle započina: Pój, tebi to za sydomdźesat sčinju, lakowana rjanolinka bjez wahanja poskića.

Je mi žel, ale mam termin, jej Handrij łži, dokelž jemu ničo kmańše njezeschadźa. – Do profesionalnje wabjaceho holčeho wobliča so kusk mjerzanja měša: Pola twojeje mamy abo što? Sy ty šwulny abo što? – To sej dotal nichtó Cyžec Handrijej prajić zwěrił njeje. To je jemu pokiw, zo tu zwučene wašnje bjesady dodźeržeć njetrjebaš: A ty wěsće jenož z holcami darmotnje lěhaš, abo što? – Wona perpleksnje na njeho suta, a Handrij tutón wokomik wužiwa a so woměrje wotsala.

Ale wokoło róžka hižo zaso tajki žónski zadźěwk wosrjedź chódnika steji. Z nadutymaj nadromaj a, spodźiwnje dosć, cyle hłubokim hłosom. (…)

Dotalne wudaća Handrija:

4. Handrij w dojutrownej turbuleny

https://d-nb.info/1150468394/34

„Hanka, ta Sara z Budyšina nam afriskeho ćěkanca wjeze.“ „Aha, pon maš zawěsće hižo ideju, hdźe ma kadla w tutym domje kampěrować.“ „Hoj, hdyž budźe kofej hotowy.“ Při chěžinych durjach klinka. Młoda socialna dźěłaćerka w tróšku alternatiwnym outfiće steji tam z dołhim suchim kadlu w čornej kožanej jace, jeansach samsneje barby a z čerwjenym basecapom, kotrehož špodka je dozady wusměrjena, kaž je za młodźencow z tajkej špodkatej čapku z wašnjom. 

„Dobry dźeń, ja sym Handrij.“ Wón wjerchej ćěmnoty ruku tyka. Tón tróšku njewěsće hlada. „Nicht deutsch sprechen?“ – „Nur im Notfall. Pójtaj nutř. Chcemy najprjedy kofej pić.“ – „O.k., ich heiße Mohamed.“ – „To sej hižo myslach“, Handrij praji, mjeno kaž pola nas Jurij abo Handrij. Wšitcy so za blido sydaja. Handrij wšěm kofej naliwa. 

1.-3. Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1149195258/34

Farar: „Derje, myslu sej, zo smy so zrozumili. Staj zwólniwaj, swoje dźěći katolsce kubłać?“ (Hlada na Hanku.) 

Hanka (hlada na Handrija): „Swjaty Pawoł tola praji, zo je muž hłowa. Potajkim njech so nawoženja wupraji.“

Handrij: „Ja scyła hinak njemóžu hač katolsce, wšako ani wo Mohamadźe ani wo Lutheru zdaća nimam.“

3. Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

„Ty tola wěš, zo so pola nas njekuri!“ mać jeho napomina. „Jowle so hižo jara kuri, hdyž so nětk dźělić dataj.“ „To njeje dźělenje, smy tola katolscy, mamoj so po kaznjach cyrkwje – porno tebi“, mać praji. Prjedy hač móžeše Handrij wotmołwić, nan na nju wujědźe: „Tej poslednjej słowje by sej zalutować móhła! Wón ma swoje žiwjenje kaž mój swoje.“ 

2. Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Zatrabanske, to je wjelk! Handrij je hižo raz w Rěčicach był, před lětami je so dokładnje wobhonił – wjelk, dźiwje, njeskludźene zwěrjo, jeho fascinuje. Pjatnaće metrow wot njeho zdaleny steji dorosćeny wjelk a jemu při čilanju přihladuje. Pucher je prózdny a tuž ma Handrij ruce zaso swobodnej a z nimaj placa, tak wótře kaž móžno. Wjelk so njehiba. Handrij so stopnjuje: Z cyłeje šije rjeji: „Ćěr so, preč z tobu, nablaku!“ Ale wjelk drje serbsce njemóže a kaž přismoleny steji. Dalši pospyt: „Spadaj obesrańcu!“ Bohužel wjelk tež pólsce njerozumi a so ani milimeterčk njehiba.

1. Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Hanka ma akciju za wrótnu. Sedźi w swojim wuskim krótkim čornym šaće na čerwjenym konopeju, naliwa sej sekt, kiž je po bjesadźe z přećelkami zwostał, a čuje so kaž w filmje. Hłowu scomter dołhimi čornymi włosami dozady ćisnjenu a noze přez křiž hlada zasonjena na při blidku stejaceho šwižneho kadlu, kiž ju šibale-žedźiwje z wočomaj měri, a nimo njeho z woknom won do nocy.

K tomu so njedźelskej epizodźe Handrija tu w blogu přidružatej, kotrejž buštej lětsa w nalětniku wozjewjenej (ze zapodaćom titulow potajkim hnydom zaso namakaće):

STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

 Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło. We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

 

Lubosć w tutych sydom tekstach

Maš orientaciju na pućach Handrija? Poptom wěš, hač je tutu lubosćinsku scenu při sewjernym morju abo we Łužiskej jězorinje dožiwił:

Tón njemdry wukřik w sonje Handrija zaso zbudźi. Da swoje krótke jeansy na špundowanje padnyć, sam padnje na łožo a sej hnydom wusnje. Hdyž je wotućił, leža tež jeho spódnje cholowčki při łožu a Hancyne mjezwočo je bjezposrědnje před jeho wočomoj: „Što to dyrbi, knježe zaspanco, za čo z tobu w tutej spodźiwnej chaće přenocuju?“ Wonka wichor bjez přestawća howri. Wonaj so bjeze słowow namakataj a tworitaj katamaran na žołmach wótře šumjaceho morja, doniž na kupu zbóžnosće njedóńdźetaj.

Poćah k najlěpšemu přećelej

Štóž dokładnje čita, sobu dóstanje, zo je Handrijowy najlěpši přećel w prěnjej knize hišće serbski muž, ale wot druheje němski kadla. Wobchadźenje mjez twarskimaj dźěłaćerjomaj Handrijom a Ronnyjom je bjez tabuwow, kaž je mjez najlěpšimaj přećelomaj z wašnjom:

„Bin ich hier dein deutscher Sam?“, z Ronnyjoweho erta wujědźe, a k tomu: Samo sobotu mi druhdy samomu roboćić daš, hdyž so tebi radšo kumplej při swinjorězanju pomhać chce. A po swjatoku je ći žlokanje něhdźe druhdźe wažniše hač naš zhromadny projekt tu na statoku. – Handrij nožički a britwičku na kromu wumywadła kładźe a Ronnyjowemu rozhorjenemu wobliču w špihelu šibale praji: „Vergiss nicht, ich bin dein sorbischer Kanacke, der komische Bräuche hat.“ Na přikład zhromadnosć pěstować, Handrij wujasnjujo přispomni.

(Tuta scena rano w kupjele ze štwórteje knižki potom dale eskalěruje)

Dźěło

 Štož je dźensniši dźeń pozdatnje najwažniše w žiwjenju, dźěło, je w žiwjenju Handrija a Hanki wězo stajnje prezentne, ale jenož jako pozadk. Čehodla to tak je, čitar hižo w prěnim powědančku zhoni:

Što je wón na někajkim zdalenym twarnišću rył abo rumował, ju wulce njezajimuje. Wona ma w móšni jeho foto. Wón, cyle zbrunjeny wot pražaceho słónca, w krótkich jeansach na róštach, šibale dele na fotografa hlada. Wobraz wšo praji. So wě, zo ma tež wón ju na foće přeco při sebi, ale nic před laptopom sedźacu abo wosrjedź polcow połne knihow w bibliotece. Wobdźiwuje jeje mudrosć a to, štož wona z njej čini. Ale jeje dźěłowy biotop jemu jako fotomotiw powabny njeje. Tohodla wona na foće w jeho móšni bičwolejbul hraje.

 

Kino w SLA

20. April 2018

filmowe_talenty

Röhrscheidtowa bašta Serbskeho ludoweho ansambla ma jako kino lěpšinu: Móžeš tež na słónčnym wječorje filmy bjez zaćěmnjenja małych woknow pokazać. Bohužel pak je akustika rumnosće špatna, a hdyž so tomu njefungowaca zwukowa technika přidruži, maš ćeže, z wulkej prócu maksimalnje połojcu zrozumić – doniž njeje so Jan Bělk hóršił a njebu po dlěšej přestawce zwuk tróšku polěpšeny. Tutu přestawku moderator Sebastian Schiller za diskusiju z filmowcami wužiwaše, kotraž bě poprawom za kónc zaradowanja předwidźana. Wšitcy přiznawachu, zo je „rjemjeslniski“ niwow filmow tak a tak poměrnje niski.

Wuwzaće: „Konec světa“ serbskich a čěskich šulerjow w zamołwitosći SAEK wo nowym započatku čłowjestwa w Warnoćicach po skóncowanju swěta – z čěsko-serbskim porikom. Takrjec načasna wersija „archi Noacha“. To bě zdobom jenički mjez dźewjeć filmow, kiž  tajke něšto kaž story posrědkowaše. Štož ma Michał Cyž w horšći, ma kwalitu …

Na wječork pod hesłom „Łužiske filmowe talenty“ filmoweho festiwala Choćebuz a Załožby za serbski lud z prezentaciju wuběra krótkofilmow, kotrež su w zašłych lětach Choćebuskeho wubědźowanja FilmSchau wosebite myto dobyli abo, kaž w připowědźi rěkaše, „we wubědźowanjach wosebje kedźbnosć zbudźili kaž tež přinoški festiwalneho filmoweho rjadu „Domizna“, je někak dźesać přihladowarjow přichwatało. Wšitcy druzy běchu wobdźělnicy. To je tež wuslědk słabeho wabjenja. Tak bě skerje připad, hač sy wo tutym poskitku zhonił.

Kóždy lajski chór w Serbach profesionelnišo ze swojimi hosćimi wobchadźa. Potajkim dalši přikład za to, zo Załožba njeje so hodźacy zarjadowar kulturnych poskitkow. Wona njech rozdźělenje pjenjezy zarjaduje, ale njech nałožowanje srědkow druhim přewostaja.

Najebać to běchu to zajimawe filmy. „Měr“ (filmowcaj Anne-Kathrin Rensch a Clemens Schiesko) jara měrny, pobožnje skutkowacy film; „Před źurjami“ (Stefan Göbel) so z wotbagrowanjom wjeski zaběra; „5 Minuten“ (Leni Blohm, Mavie Brandt, Henriette Beyer) ma sylny psychologiski raz; „Von hier nach Vechta und zurück – vom Suchen und Finden von Heimat“ (Heino Neumann) je žiwy z charaktera hłowneho aktera, kiž je z delnjołužiskeje wjeski do Vechty w Delnosakskej přećahnył; „Männer, die auf Handys starren“ (Chris Brandl) na zabawne wašnje njekultury dokoławokoło smartfona prezentuje; „A serbsce“ (Erik Schiesko) bu wot tehdomnišeho tajneho hibanja za dwurěčnosć inspirowany; „Nach Acht“ (Karoline Leder) nócne nakupowanje z interviewami ludźi před kupnicu problematizuje; „Konec světa“ hlej horjeka a „Zmij“ (Angela Schusterowa) so serbskemu žiwjenju pod knjejstwom nacijow wěnuje.

Najsylnišej wuprajeni w filmach (cyle subjektiwny wid): Staruška w filmje sympatiskeho Göbela, kiž je w Nižozemskej wuměłstwo studował a nětk tež za serbski rozhłos dźěła, nochce „z milinu so stać“. A muž z Łužicy w zapadźe přirunuje mentalitu wobydlerjow tak: We Vechće najprjedy wo wulkich wukonach swojich dźěći powědaja, w Choćebuskich kónčinach so tajke něšto připódla naspomina.

MĚR: https://www.youtube.com/watch?v=26BzPnJwq_o

Před źurjami: http://www.filmfestivalcottbus.de/de/festival/archiv/movie/193.html (jenož wobsah)

5 Minuten: https://www.youtube.com/watch?v=0SMejNkFvrA

Heino Neumann: https://www.lr-online.de/lausitz/cottbus/heino-neumann-will-grosses-kino_aid-4707372

Männer, die auf Handys starren: https://vimeo.com/138953856

A serbsce: https://www.youtube.com/watch?v=qoWMNsY9M-s

Zmij (wobsah): http://www.filmfestivalcottbus.de/de/news/zmij-der-drache-gewinnt-beim-linse-kurzfilmfestival.html

Z Handrijom w načasnych Serbach po puću

11. Januar 2018

Tuchwilu steja štyri powědančka „serbskeje hyperrealistiskeje literatury“ Piwarca w Němskej narodnej bibliotece swobodnje k dispoziciji.

 AKTUALNA KNIŽKA:

 Handrij w dojutrownej turbulency (24 stron)

https://d-nb.info/1150468394/34

Křižer Handrij ze swojej lubej Hanku pod jednej třěchu z přeswědčenym ateistom, jeho tróšku ewangelskej slubjenej a wćipnej pjećlětnjej dźowčičku, rodźenym muslimom a jeho punk-lubku – a z njewočakowanymi wopytami, dwójce policije. Čini to hišće špos? Namakaš jowle jutrowny měr? – Literarna wersija wědomostneho přepytowanja starych a nowych konfliktow.

Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu (trilogija – 54 stron)

https://d-nb.info/1149195258/34

Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

Handrijowaj staršej chcetaj swoje mandźelstwo anulować dać. Na to wotmołwi Handrij z njewšědnym wulětom, kotryž mać a nan hižo ženje njezabudźetaj. Připódla ma wón hišće diskusiju ze sejmikarjom wjesć, kopańcu hrać a so wot mjeztym najlěpšeho přećela Ronnyja překwapić dać. A na kóncu sedźitaj z Hanku při fararju …

Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Kak so ći wjedźe, hdyž wječor pozdźe ze sawny stupiš a sy na zahrodźe njejapcy z wjelkom konfrontowany? Tež spodźiwny poskitk inwestora płuwaceje wjeski wužaduje – a pon je tam hišće tuta fejta, hdźež Handrij w srjedźišću třiróžka wotući. Na montaži w Frankobrodźe nad Mohanom dóńdźe k přewrótej. Připódla Handrij a Hanka „dźender“ rozpušćataj.

Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Twarski pomocnik a wědomostnica – Handrij a Hanka staj w swojim minidomčku njemylenaj w luboznej harmoniji žiwaj, doniž sej Pětr z krajnoradneho zarjada jeju pomoc přećiwo „módrej žołmje“ nježada. Štož so na Bohatej hasy dorěči, móže Handrij hakle doma zwoprawdźić. Hancyny serbski algoritm skónčnje swojemu lubemu flashmob noweho typa zmóžni.

Nowy narodny projekt: Jazykowe „r“

18. November 2017

Zo Češa, hdyz zdaloka Serbow w bjesadźe słyšaja, mysla, zo su woni Němcy, ma nimo dale a bóle přeněmčeneje fonetiki tež něšto z jazykowym „r“ činić, kotrež hižo nimamy. Klaws Thielmann z Chasowa wopisuje w aktualnym kónctydźenskim wudaću Serbskich Nowin rozpad słowjanskeho zynka serbšćiny w běhu jedneje generacije. A wón namołwja, specifiski duch a raz serbšćiny zaso zaměrnje pěstować – jako kubłansku iniciatiwu.

To je dobra ideja za nowy zhromadny narodny kubłanski projekt wšěch Serbow Hornjeje a Delnjeje Łužicy, cyle njewotwisnje wot toho, hač widźa Domowinu abo sejmik jako ludowe zustupnistwo. Při tym je tež wšojedne, štó dotal kotry kubłanski model na šulach podpěruje. Snadź móža Delni Serbja hornjoserbskim bratram a sotram w tutym projekće samo rěčnje pomhać, wšako je w staršej generaciji Delnjeje Łužicy jazykowe „r“ po mojim zaznawanju hišće kusk bóle rozšěrjene.

Thielmann je dołho w swěće po puću był – „jako so do domizny wróćich, bě so serbšćina přeměniła.“ Štož je jemu napadynło: „Tež serbšćina měješe wězo słowjanski zynk, tehdy, we wonym času. Tajku serbšćinu zrědka hišće słyšiš, ani w serbskim rozhłosu, chiba w rozmołwje ze staršimi Serbami. Do serbšćiny je so sylny němski akcent zadobył. (…) Serbska kultura na hračkach steji. Wona wšak je wjac hač spěwy, reje, bajki, jutrowne jejka a křižerjo. Naša serbskosć je tež a skerje wašnje myslenja a mjezyčłowjeskeho wobchada, socialna zwjazanosć. Zwuraznja nazhonjenja a bytosć ludu, zrosćene w tysaclětnych stawiznach. A wšitko to so w rěči špiheluje (…)“ Abo nic wjac …Jeho facit: „Ze serbskimi słowami němsce rěčeć njepřinjese nadhódnoty.“

Tohodla je „wožiwjenje słowjanskeho zwuka“ bytostne prašenje w kubłanju. Při tym móža nam snadź nowi wučerjo z Čěskeje pomhać. Hdyž budźemy wo lěpšim spěchowanju maćernořěcnych dźěći wuradźować, prašenje słowjanskosće serbšćiny k tomu słuša. Kompetenca wšěch kubłanskich strategow – ze Serbskeho šulskeho towarstwa, Rěčneho centruma Witaj, z kruha kubłarjow a wučerjow, spěwarjow, lajskich dźiwadźelnikow atd. je prašana.

W interneće je wjele widejow, kotrež při nawuknjenju jazykoweho r pomhać slubja. Snadź móžemy jowle pokiwy na pomocliwe wideja za přiswojenje tutoho r resp. powšitkownje słowjanskeho zwuka w serbšćiny nazběrać. Móžu so hišće derje na natočenja starych serbskich dialektow w muzeju wotbagrowanych wsow w Nowym Rogowje dopomnić. To najwažniše pak je wobnowjenje wotzamknjenych serbskorěčnych rumow, hdźež njeje němčina a jeje zwuk prezentna.

So wě, zo njetrjebamy we wšěm perfektni być. Tež swětosławny něhdyši čěski prezident Václav Havel njemóžeše čěske „ř“ wurjekować.

Tež wotbagrowana zemja je serbska!

29. Mai 2017

Lubuju park błudźenkow we Wochozach, tola tež njedźelu so zaso na pobrachowacym serbskorěčnym pomjenowanju a wupokazanju postorkowach. Samsna bĕda kaž we łužiskej jězorinje. Tež nowy turistiski centrum w Hamorje při Bjerwałdskim jězorje je jenož němski.

To je tohorunja hladajo na słowjanskich wulětnikarjow hłupe. Bjez dweju busow połnje staršich Čechow by wčera popołdnju jenož poměrnje mało wopytowarjow w parku błudźenkow było.

Čehodla smy poprawom we wšěch móžnych regionalnych gremijach zastupjeni, hdyž w naslědnej krajinje po wudobywanju brunicy lědma zjawnje eksistujemy? Tola tež wotbagrowana „serbska zemja“ njech wostawa abo zaso budźe serbska!

Widejo: Hórka w parku błudźenkow, w pozadku Hamorska milinarnja

SENSACIJA!!! Dźensa je kónc wotbagrowanja serbskich wsow

30. März 2017

Nimo Miłoraza, kotrehož wot jamow wobdata ludnosć chce tak chětř kaž móžno přećahnyć, móža sej ludźo w Slepjanskich kónčinach swoju domiznu wobchować – to je wuslědk wobzamknjenja dohladowanskeje rady brunicoweho předewzaća LEAG:
http://m.sz-online.de/nachrichten/mulkwitz-rohne-und-schleifes-sueden-werden-nicht-abgebaggert-3649665.html

Z tutuym překwapjacym spěšnym rozsudom čěskeho naslědnika šwedskeho statneho koncerna Vattenfalla maja hórnicy w Sakskej wěstotu za dwaceći lět a 500 lět stare Rowno smě wostać. To chětro eksaktnje wospjet wobkrućenej poziciji zwjazkoweho předsydstwa Domowiny wotpowěduje.

Nětkole je strukturna změna woprawdźe na rjedźe, zo by naš serbski kraj w tutym regionje hospodarsko -socialny přichod měł. Najprjedy so wjeselimy za wuja Maksa a Serbow nic jenož w Rownom. Potom pak hlada nam dosć strukturnopolitiskeho dźěła do rukow. Za to trjebamy wšěch prócowarjow, njewotwisnje wot dotalnych pozicijow w praktiskim wobchadźenju z brunicu!

Stejišćo Domowiny ke konceptej LEAG za Łužicu

Z měnjatymi začućemi hódnoći předsyda Domowiny wčerawši rozsud energijoweho předewzaća LEAG: Na jednym boku je z tym lěta trajaca rozžedźenosć wo přichod Slepjanskeje wosady, Wjelcej-juha a Janšojc-sewjera skónčena, na druhim boku so z tym kónc Miłoraza wobzamknje. “Sym jara zrudny a myslu na wšěch tych, kiž přez to dźěl swojeje domizny, stawiznow a identity zhubja.” Statnik praji: “Hórnistwowe předewzaće wotpowěduje ze swojim rozsudom z dnja 30.03.2017 našim wospjetnym žadanjam za zakónčenjom wotbagrowanja serbskich wsow a srjedźodobnemu skónčenju wudobywanaj brunicy. Nětko budźemy potrjechenych po našich mocach podpěrać, zo bychu so za nich nošne alternatiwy namakali. Wot LEAG wočakujemy, zo so wona kaž jeje předchadnik Vattenfall jako partner při spěchowanju serbskeje rěče a kultury wopokaza. Je na času, regionalny konsens za dalše spomóžne wuwiće Slepjanskeje wosady namakać. Dyrbimy zhromadnje z politiku, z towaršnosću regiona a hospodarstwom nošne struktury za Serbow a Němcow tworić, zo móže Łužica tež po brunicy domizna a perspektiwa dobu, dlěšu hač 20 lět, być. Domowina je zwólniwa, so na tutym procesu w zmysle potrjechenych wobdźělić.”

Kónc łužiskeje brunicy w hospodarskim chaosu – wojowarjo za „Wochozy II“ su Łužicu přeradźili

4. Februar 2016

Kapitalizm, wotbłyšć reality we wikach, ćěri swět doprědka, nic moralka. Po dialektiskim principje móža realistiscy socialisća z tym najlěpje wobchadźeć, kotřiž kaž Marx wědźa, zo byće wědomje postaja.

Něhdy wokoło lěta 2010 praješe mi tehdomniši kolega (wědomostnoparlamentariski poradźowar), něhdyši sobudźaćer statneje rady NDR: Hač do lěta 2020 budźe najskerje z ryzy ekonomiskich přičin kónc z wudobywanjom łužiskeje brunicy. Fakt w lětomaj 2015/2016, potajkim časowje po połojcy puća: Šwedski koncern Wodopad sej hoberskeho deficita dla wot našich komunow kompletny lońši přemysłowy dawk wróćo žada. A předawanje brunicowych jamow a milinarnjow je na hrački stajene, dokelž liča šwedsy analysća město pjeć miliardow eurow jenož hišće z dwěsće do třista milionami – z tendencu: dale a mjenje.

Dotal běše samo Lěwica přećiwo zestatnjenju brunicoweje industrije, byrnjež w Braniborskej něhdyši lěwicarski hospodarski minister Christoffers tajki model hižo před lětami internje pruwować dał. Hladajo na dramatiske potuńšenje substancy tuteje industrije so dotalna wotpokazowaca pozicija tuchwilu přeměnja. Zdobom podpěruja tež měšćanosća a wjesnjanosća ze stareho wokrjesa Běła Woda přewzaće brunicoweje industrije do statnych rukow:

http://www.sz-online.de/nachrichten/vattenfall-rueckzug-wird-zur-last-fuer-die-lausitz-3312940.html

Socialna a serbska substanca regiona trjeba zaměrne, srjedźodobne wotwiwanje wudobywanja brunicy, zo njeby k njejapkemu kóncej na kóšty dźěłowych městnow, ale tež wobswětowych zakładow dóšło, wšako tuchwilu ani zapłaćenje dotalnych škodow ani rewitalizacija krajiny zaručene njeje. Ći, kotřiž su w lěće 2013 dowolnosć za Wochozy II a prawniski ramik za wudobywanje brunicy hač do lěta 2067 přetłóčili,

http://www.lr-online.de/nachrichten/sachsen/Neuer-Tagebau-nimmt-wichtige-Huerde;art1047,4346617,

přewostaja nětkole dźěłaćerjow a přesydlencow a Serbow tak a tak njewěstemu dońtej. Z putnikowanjemi do Šwedskeje abo Čěskeje njeje nikomu k pomhanju. Dyrbimy swój dóńt sami do ruki wzać. Cyle racionalnje.

W tutym zwisku wobžaruju wotstup mudreho a sprawneho muža z komunalneje runiny w Slepom, kiž je přeco racionalnje na dobro Serbow a wšěch sobuwobydlerjow jednał, byrnjež sym w detailu hdys a hdys hinašeho měnjenja był hač wón. Ale wón je dobry demokrat, z kotrymž móžeš kóždy čas rozumnje diskutować:

http://www.lr-online.de/regionen/weisswasser/Schleifer-Gemeinderat-Manfred-Hermasch-wirft-das-Handtuch;art13826,5386231

Telewizija MDR wo katastrofalnym financnym połoženju potrjechenych gmejnow a městow: http://www.mdr.de/mediathek/mdr-videos/a/video326168.html

 

Finisaža wustajeńcy Karla Vouka njedźelu w Serbskim muzeju

29. Juni 2015

finisaza_1

To wostanje po kóncu wudobywanja brunicy we Łužicy.

finisaza_3

finisaza_4

finisaza_5

To bě fascinowaca prezentacija fotografikow – z někotrymi móžachmy so hižo w Celovcu zeznajomić. Na bórzomne zasowidźenje ze słowjenskim přećelom Serbow!

Wosebity dźak tež za hudźbne wobrubjenje.

 

Kónc wotbagrowanja serbskeho sydlenskeho ruma / TIKOTAK NOWINKOW

26. Juni 2015

http://www.sz-online.de/nachrichten/vattenfall-stoppt-umsiedlungen-3135312.html

http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/powesce/powesce2680.html#anchor1

Z „Lausitzer Rundschau“:

Unterdessen hat Vattenfall am Abend mitgeteilt, dass zu Ende Juni 2015 alle Umsiedlungsaktivitäten um den Tagebau Nochten 2 gestoppt wurden. Grund seien die unsicheren energiepolitischen Rahmenbedingungen um die Braunkohle.

Aktualne wozjewjenja w syći dźens popołdnju:

http://www.l-iz.de/wirtschaft/metropolregion/2015/06/vattenfall-beendet-die-umsiedlungsvorbereitungen-fuer-einen-tagebau-in-der-lausitz-96284

http://www.mdr.de/sachsen/vattenfall-stoppt-umsiedelung100_zc-f1f179a7_zs-9f2fcd56.html

https://www.greenpeace-magazin.de/nachrichtenarchiv/vattenfall-steuert-um

 

Stejišćo Zelenych w Saksim krajnym sejmje:

Braunkohle/Umsiedlungsstopp – GRÜNE: Nach Vattenfall muss sich auch die Staatsregierung endlich der Realität stellen

Lippold: Wie auch immer das Bundeskabinett entscheidet – die Kohle bleibt ein Auslaufmodell

Dresden. Nach der Ankündigung des Bergbaubetreibers Vattenfall, seine Umsiedlungsvorbereitungen für die Erweiterung des Tagebaus Nochten in Sachsen zu stoppen, erklärt Gerd Lippold, energiepolitischer Sprecher der Fraktion BÜNDNIS 90/DIE GRÜNEN im Sächsischen Landtag:

„Nach Vattenfall muss sich auch die sächsische Staatsregierung endlich der Realität stellen und ihre Träume vom Kohlebergbau bis zum Ende des Jahrhunderts begraben. Die Unsicherheit für die betroffenen Anwohner muss beendet werden; die Pläne für neue Tagebaue müssen vom Tisch.“

„Wie auch immer das Bundeskabinett tagespolitisch zur geplanten Klimaabgabe entscheidet – die Kohle ist und bleibt ein Auslaufmodell. Die bestehenden Tagebau reichen für den Betrieb der Kraftwerke in Sachsen ohnehin bis über das Jahr 2030 hinaus.“

Die heutige Forderung von Wirtschaftsminister Martin Dulig (SPD) nach einem zügigen Verkauf von Vattenfall, um dann mit dem Investor über die Zukunft der Lausitz zu verhandeln, nennt Lippold „für einen Sozialdemokraten beschämend“.
„Gesellschaftliche Entscheidungen von dieser Tragweite gehören in einer Demokratie nicht in die Hinterzimmer, sondern in die Öffentlichkeit und die Parlamente.“

„Ziel muss es stattdessen sein, dem in der Lausitz verankerten schwedischen Konzern weiter Chancen zu eröffnen – aber im Feld der erneuerbaren Energien. So könnte Vattenfall als wichtiger Arbeitgeber und Investor weiter im Freistaat tätig bleiben und gleichzeitig die Verantwortung für die Altlasten aus der Braunkohleförderung bis zu ihrer Sanierung übernehmen.“

„Für die Anwohner der überlebenden Gemeinden müssen jetzt zukunftsfähige Konzepte ohne die Kohle entwickelt werden. Vage Tagebaupläne mit der Hoffnung auf fragwürdige Investoren eröffnen keine Zukunftschancen. Die weitere Augenwischerei hilft dort niemandem.“

 

Stejišćo nawody frakcije Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje, Rica Gebhardta:

Gebhardt: Stopp der Umsiedlungen durch Vattenfall – Dörfer, Sorben und Wirtschaft in der Lausitz brauchen Soforthilfe

Zum Stopp der vorgesehenen Umsiedlungen von 1.700 Menschen im Zusammenhang mit dem bisher geplanten Tagebau „Nochten II“ in der Schleifer Region durch den Konzern Vattenfall erklärt Rico Gebhardt, Vorsitzender der Fraktion DIE LINKE im Sächsischen Landtag:

Das könnte ein guter Tag für die Lausitz sein – ein Ende der landschafts- und kulturfressenden Geschichte der Abbaggerung von weit über hundert Dörfern. Doch leider ist es ein Tag höchster Verunsicherung, weil die CDU-dominierte Sächsische Staatsregierung den Strukturwandel verschlafen hat und nun in Gestalt eines SPD-Wirtschaftsministers wie das Kaninchen vor der Schlange sitzt. 

Das könnte ein guter Tag für das sorbische Volk sein – denn zum ersten Mal seit Menschengedenken scheint das Ende der weiteren Zerstörung sorbischen Siedlungsgebietes durch den Braunkohletagebau nahe. Doch leider ist es auch für die Sorbinnen und Sorben ein Tag höchster Verunsicherung, weil die Finanzierung der Förderung der sorbischen Sprache und Kultur in der Region bisher zu einem Gutteil an dem Bergbauunternehmen hing und nunmehr auf dem Spiel steht. Das ist zugleich ein Armutszeugnis für die Politik von Land und Bund, die ihrer Verantwortung nicht gerecht geworden sind.

Das könnte ein guter Tag für Sachsens Wirtschaft und Umwelt sein, ein Meilenstein auf dem Weg zu einer ökologisch nachhaltigen und wirklich sozial verträglichen Wirtschaftsweise. Doch bedauerlicherweise ist es auch in dieser Hinsicht ein Tag höchster Verunsicherung. Denn unsere parlamentarischen Initiativen für staatlich geförderte Erforschung neuer auch industrieller Perspektiven für die Region wurden niedergestimmt. Noch heute tut Wirtschaftsminister Dulig nichts für einen Strukturwandel, sondern bettelt um einen ausländischen Investor, der die Kohlegruben und Kraftwerke übernimmt und weiterführt, als wäre nichts geschehen. Daran glaubt offenbar selbst Vattenfall nicht mehr.

Ich fordere Ministerpräsident Tillich und Wirtschaftsminister Dulig auf, den Menschen vor Ort, die sich schweren Herzens mit der Umsiedlung abgefunden hatten, nun zu sagen, wie es weitergehen soll. Zur Ehrlichkeit gehört auch festzustellen: Die 25 Jahre von der Staatsregierung versäumter Strukturwandel weg von der Braunkohle-Monostruktur zu DDR-Zeiten lassen sich jetzt nicht einfach schnell nachholen. Was wir jetzt brauchen, ist staatliche Soforthilfe gegen den ökonomischen und kulturellen Kollaps in der Region. Soforthilfen für die betroffenen Dörfer, die Sorbinnen und Sorben und für die Neuansiedlung nachhaltiger Wirtschaftsstrukturen. 

 

Stejišćo sakskeho hospodarskeho ministra:

SMWA – Sächsisches Staatsministerium für Wirtschaft, Arbeit und Verkehr

Wirtschaftsminister Martin Dulig zum Stopp der Umsiedlungsvorbereitungen von Vattenfall

Den Stopp der Vorbereitungen für eine Umsiedlung von rund 1.700 Einwohnern in der Lausitz durch Vattenfall, nimmt  Sachsens Wirtschaftsminister Martin Dulig bedauernd zur Kenntnis. „Es ist eine betriebswirtschaftliche Entscheidung des Unternehmens. Aber wir sind nicht sehr erfreut darüber. Denn durch diese Entscheidung werden die Einwohner in Schleife und Trebendorf in ihren Erwartungen – die durch jahrelange Verhandlungen zu den geplanten Umsiedlungen und der vorgesehenen Erschließung von Nochten 2 bei ihnen geweckt wurden – maßlos enttäuscht.“

Diese Enttäuschung wird umso größer sein, da sich die „unsicheren energiepolitischen Rahmenbedingungen“ – womit Vattenfall den derzeitigen Ausstieg aus Nochten 2 begründet – gerade durch harte Verhandlungen zwischen dem Bund auf der einen Seite und Sachsen sowie den anderen Braunkohleförderländern auf der anderen Seite, vor einer endgültigen Klärung befinden. „Es gibt gute Aussichten, dass es kommende Woche im Bundeskabinett eine Lösung zur geplanten Kohle-Abgabe geben wird, welche Vattenfall die geforderte Sicherheit bietet“, so Minister Dulig.

Deshalb ist es jetzt besonders wichtig für die Menschen im Revier, dass der Verkaufsprozess der Braunkohle-Sparte von Vattenfall reibungslos verläuft und vorangetrieben wird. Wirtschaftsminister Martin Dulig: „Wir wollen dann mit dem neuen Eigentümer zügig über die Zukunft der Braunkohle in der Lausitz sprechen.“

 

Su Serbja přez wudobywanje brunicy wopory ekologiskeje katastrofy? Rozhlad praji: Haj.

24. Juni 2015

ekologiska_katastrofa

Po měnjenju šefredaktora Rozhlada, Viktora Zakarja, je tworjenje Łužiskeje jězoriny přirunujomne ze zničenjom Aralskeho jězora (informacije k wonej ekologiskej katatsrofje mjez druhim tule: http://www.klassewasser.de/content/language1/html/3672.php)

 Kompletny nastawk w aktualnym Rozhledźe:

http://www.rozhlad.de/nastawk_236.html

Serbski ministerski prezident Sakskeje to hinak widźi:

http://www.lr-online.de/nachrichten/sachsen/Tillich-Abkehr-von-Kohle-Abgabe-waere-kluge-Entscheidung;art1047,5078128