Archive for the ‘Chróšćan zběžk’ Category

Po debaće w ZP: Kubłanski wuběrk Domowiny ma nadawk, 2plus praktisce přewinyć – na dobro maćernorěčnych dźěći a serbskich swójbow

11. November 2017

Facit diskusije wo 2plus na zjawnym posedźenju zwjazkoweho předsydstwa (ZP) pjatk, 10. nazymnika 2017, na załoženskej žurli Domowiny w dźensnišim wobydlerskim domje Wojerec: Nichtó njeje wčera na Piwarskej hasy 1 wuprajenju Piwarca znapřećiwił, zo njeje kubłanski system 2plus reparujomny.

Wopodstatnjenje: Hižo před dźesać lětami su ewaluacije dopokazali, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. Njeje so radźiło, bracham „modela“ wotpomhać – z dale a mjenje wučerjemi to docyła móžno njebudźe. Tohodla přewza kubłanski wuběrk třěšneho zwjazka nadawk, zhromadnje z fachowcami nowu strategiju serbskeho kubłanja tworić.

Tež na fachowym dnju 2plus njedawno w Chrósćicach su so njelěpšiny tutoho systema za serbskich šulerjow we wšelakich skupinach tematizowali. Na kontrowersne wašnje mjez wučerjemi. W tutej diskusiji dotal docyła njewobkedźbowani su serbscy starši, kotrychž maja serbske šule při serbskorěčnym kubłanju dźěći podpěrować. Tohodla je so Piwarc znowa za namjet Bosćija Handrika wuprajił, serbsku staršisku iniciatiwu załožić.

Debata wo 2plus njeje konflikt mjez Serbami a statom, ale nutřkownoserbske rozestajenje. 2plus njeje wunamakanka ani kultusoweho ministerstwa ani sakskeje kubłanskeje agentury, ale – hdyž wuprajenja Bjarnata Cyža sćěhuju – Ludmile Budarjoweje. Domowina njeje ženje wobzamknyła, zo je 2plus něšto dobre, ale wot spočatka sem rozsudźiła, jón kritisce přewodźeć. Cyž referowaše wčera wo wobmyslenjach, kotrež su so w běhu lět přeco zaso jewili – zo steja serbske dźěći pod ćišćom přeněmčenja přez němskorěčnu dominancu w 2plus-kubłanju.

We wobšěrnej pjatkownišej debaće je wučerka na dotal pobrachowacu wuměnu mjez serbskimi wučerjemi serbskich šulow wo wšědnych problemach skedźbniła. Je potajkim dosć a nadosć nadawkow a dźěła, kotrež nic jenož kubłanskemu wuběrkej do rukow hlada. Tajki wopačny kubłanski system je kaž tankowc na wopačnej čarje. Tón tak chětř wobroćić njemóžeš. Najebać to z toho wuchadźam, zo běše to posledni fachowy dźeń 2plus. W běhu tutoho šulskeho lěta dyrbi so nowy puć namakać.

Premjera staršiskeho wječorka w Chrósćicach do fachoweho dnja běše lětsa dobry signal za zapřijimanje zajimcow. Ja so dźakuju sakskej kubłanskej agenturje a Bosćijej Handrikej a Rěčnemu centrumej RCW a dr. Beaće Brězanowej za zmóžnjenje platformow rozjimanja zasadnych kubłanskich prašenjow. Na tym da so natwarjeć.

Piwarc je wčera na prašenje SN k rěčnej analyzy resp. strategiji prajił: Njeznajemy „nakromne kónčiny“, za nas steji kóždy region ze swojimi specifikami w srjedźišću. Móžu sej předstajić, zo změje 2plus zestawy šulerjow dla snadź z městnami w narańšich Serbach abo druhdźe přichod. Wo tym dyrbimy z regionalnymi akterami rěčeć. Wšudźe pak, hdźež je maćernorěčnych dźěći, njech budźe 2plus tak chětř kaž móžno nimo. Dokelž njeje nichtó we Wojerecach wuprajenju wučerki znapřećiwił, zo 2plus ženje na maćernorěčne dźěći wusměrjeny njeběše.

Přidawk Piwarca k diskusiji: Wězo wěmy, zo chcychu strategojo 2plus z tutym modelom dźěći druheho pochada wukmanjeć, maćernorěčny niwow docpěć. Wotpowědne naroki buchu lěto a dale znižene, doniž njejsu je faktisce spušćili. Wot tutoho časa njeje 2plus hižo imaginarny wuchowar serbskich šulow přez zwyšenje ličbow šulerjow, ale tótka Serbstwa přez asimilowanje serbskorěčnych rumow.

Domowina eksistuje 105 lět, 2plus 16 lět. Ja wočakuju pohrjeb 2plus do 106. róčnicy narodneje organzacije. Potom njebudźe spominanje kaž lětsa, ale swjedźeń.

Hižo 2007 dopokazane: 2plus na škodu serbskich šulerjow

13. Oktober 2017

Hižo 2007 je z wědomostneje ewaluacije modela 2plus w Serbach wuchadźało, zo je 2plus na škodu serbskich šulerjow (hlej citowacy wurězk z „Staatsexamensarbeit ,Die Schule als Ort der Sprachrevitalisierung für das Bretonische. Rahmenbedingungen und Schullandschaft mit einem Seitenblick auf das Sorbische'“, Bernadet Krauße, rodźena Wjeselic z Chrósćic, TU Drježdźany 2009).

W lěće 2001 su woni 2plus na wšěch serbskich zakładnych šulow zawjedli. Najebać wuslědki ewaluacije 2007 su serbscy 2plus-strategojo na wšěch dotalnych serbskich šulach z tym dale činili. 16 lět systematiskeho wobškodźenja maćernorěčneje substancy. Poprawom pad za přepytowanski wuběrk. Ale snadź přińdźe do 2plus-konferency wotmołwa.

Čehodla je katolska wyšnosć nětko tajka antiserbska kaž prjedy ewangelska?

20. Mai 2017

Mój něhdyši šef, emeritowany Lipšćanski profesor awstriskeho pochada, so mje wčera składnostnje pohrjeba znateho krajneho politikarja w Lipsku prašeše: Čehodla čini nĕtko katolska cyrkej ze Serbami w Hornjej Łužicy to samse kaž prjedy ewangelska cyrkej w Delnjej Łužicy?

Stary přećel Serbow, kiž měješe wjele serbskich studentow a podpěrowaše w lĕće 2001 Chróšćan zběžk, měni z tym tajkule zasadnu strukturelnu njepřećelskosć cyrkwinskeje wyšnosće napřećo serbskemu ludu, kaž ju tuchwilu w našich jadrowych kónčinach z wot horjeka předwidźanej fuziju do směra jedneje wulkowosady dožiwjamy.

Łoskoćiwa tema: zakoń wo zhromadźowanju / Kaolin, Serbja, Róžant a statny škit

30. Juli 2014

Za přeńdźenje přećiwo zakonjej wo zhromadźowanju přisłušny decernat Zhorjelskeje direkcije policije přepytuje demonstraciju přećiwo móžnemu wudobywanju kaolina w Róžeńće. K tomu a dotalnym wozjewjenjam ma wjele ludźi wjele prašenjow. Piwarc spyta wotmołwić:

1. Njeje to spodźiwne, zo so woni poł lěta po demonstraciji hakle abo hišće z tym zaběraja?

Ně, to je bohužel hustodosć z wašnjom, hlej prawniske rozestajenja minjene lěta wokoło 13. małeho róžka w sakskej stolicy.

2. Je to docyła poměrne postupowanje policije, so hišće tajkej naležnosći wěnować?

To je jara łoskoćiwa wěcka, wosebje we wuchodnej Sakskej. Mějachmy hižo dosć wušparanjow z nacijemi, kotřiž chcychu njejapcy pochodować, so na prawo „spontaneje demonstracije“ powołajo. To pak njepłaći, hdyž bu dny abo tydźenje do toho k manifestaciji namołwjene. Smy w swobodnym kraju žiwi, tohodla njetrjebaš wo dowolnosć za zhromadźowanje pod hołym njebjom prosyć, ale dyrbiš je jeničce přisłušnemu zarjadej přizjewić. Tak maja woni hišće móžnosć sčasom zakročić abo sej přidatne zawjazki žadać, hdyž njeskutki wočakuja. Prěni princip porjadneho prawniskeho stata je: Samsne prawo kóždemu – to pak rěka: Jeli chcemy, zo so srědki prawa přećiwo njepřećelam demokratije wužiwaja, dyrbimy je sami tohorunja dodźeržeć.

3. Njeje so w Róžeńće prosće něšto so stało, štož dotalnej praksy w Serbach wotpowěduje?

Ně, Chróšćan zběžk na přikład bě kóždy dźeń porjadnje přizjewjeny.

4. Je policija z přeprošenjemi swědkow mudrje jednała?

Ně. Potrjecheny, kiž nima zdaće wo prawniskich wěckach, móhł sej myslić, zo jemu něšto hrozy. Tule pak njeńdźe wo legalnosć abo njelegalnosć wobdźělenja na wonej demonstraciji, ale přepytowanje prašenja, štó je zamołwity w zmysle zakonja wo zhromadźowanju a by dyrbjał zarjadowanje přizjewić. Tohodla tež prepošeni jako wobwinowaći deklarowani njejsu.

5. Budźe na kóncu něchtó zasudźeny?

To jasne njeje. Jeli njeda so naležnosć dokładnje wujasnić, so jednanje zastaji. A ja wočakuju, zo wujasnjenje jim so njeporadźi, wšako su woni samo na woprawdźitych njeskutkach kaž móranja na wjesnych taflach abo wonječesćenje swjatych křižow a božich martrow dotal zwrěšćili.

Za wšě přichodne pady namakaće tule trěbnu cedlku za přizjewjenje:
http://www.landkreis-bautzen.de/download/allgemin/Versammlungen_Anmeldung_und_Merkblatt.pdf

A tule powšitkowne informacije:
http://www.mdr.de/sachsen/demonstrationsrecht100_page-1_zc-43c28d56.html

Dokumentacija stejišća Antje Hermenau:
http://www.l-iz.de/Melder/Melder/2014/07/Antje-Hermenau-Sorben-als-Staatsfeinde-56516.html

Aktualna rozprawa serbskeho rozhłosa MDR wo přepytowanju policije:
http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio922312.html

Tehdomniša rozprawa MDR wo protestnej akciji:
http://www.mdr.de/sachsen/kaolin-rosenthal102_zc-f1f179a7_zs-9f2fcd56.html

Druhe rozprawy před poł lětom:
http://www.alles-lausitz.de/startseite/kamenz/10511922_Kraftvoller_Protest_gegen_den_Kaolinabbau.html

http://www.katholisch.de/de/katholisch/themen/news/page_news.php?id=28546

http://www.wochenkurier.info/sachsen/staedte-gemeinden/oberlausitz/kamenz/nachrichtendetails/obj/2014/02/21/protest-gegen-kaolinabbau-in-rosenthal-geht-weiter/

Poselstwo fararja Hrjehorja: Chróšćan zběžk drje wuspěch njebě, ale dobyće narodneho wědomja

20. August 2011

„Wuspěch“ njesłuša do słowoskłada swjateho pisma, je Chróšćanski farar Clemens Hrjehor w swojim wusahowacym prědowanju składnostnje 10. róčnicy Chróšćan zběžka zwěsćił. Spjećowanje Serbow přećiwo zawrjenju srjedźneje šule w „stolicy“ katolskich Serbow bu tehdom w farskej cyrkwi zahajene – hdyž je wosadny farar šulerjow pjateho lětnika do jich šule wjedł, hačrunjež njeje sakske kultusowe ministerstwo pjaty lětnik dowoliło. Njedźiwajcy toho su serbscy wučerjo-wuměnkarjo a dalši nimale měsac 17 dźěći „ilegalnje“ wuwučowali, doniž njejsu so wone potom do šule w Ralbicach podali.

Ale Chróšćan zběžk je wjele płodow njesł: skrućenje narodneho wědomja, sebjewědomiše nałožowanje serbskeje rěče w zjawnym rumje, připóznawanje prawa małeho serbskeho ludu po cyłej Europje. Na jara jimacych kemšach pjatk w Chrósćicach je Hrjehor Serbow namołwił, sej tež na powołanskim polu fachowe zapřijeća w swojej maćeršćinje přiswojeć a so njerodneho wužiwanja serbšćiny wzdawać. Kěrluše kaž „Božo, ty Serbow“, w času Chróšćan zběžka kóždy dźeń rano na šulskim dworje spěwany, su kemšam wosebity narodno-nabožny raz sposrědkowali. Zo wjac młodych swójbych w domiznje a zwonka Łužicy wědomje serbuje, je wupłód Chróšćan zběžka.

Po kemšach bě bjesadny wječor na šulskim dworje scomter prezentaciju krótkofilma ze zajimawymi scenami bojowniskich podawkow woneho časa. Tehdyši pjaty lětnik bě runja swojim staršim a wjele podpěraćelam Chróšćan zběžka přitomny. Předsyda Domowiny Dawid Stadtnik, jeho předchadnik Jan Nuk, jednaćel Bjarnat Cyž a nawodnica Rěčneho centruma Witaj Beata Brězanowa słušachu k ludźom, kotřiž su krótko do kónca prózdnin do Chrósćic přichwatali. Domowina a Rěčny centrum stej so před dźesać lětami zhromadnje ze staršimi, fararjom a wjele sympatizantami za jónkrótnu narodnu akciju angažowałoj.

Hajko Kozel k 10. róčnicy Chróšćan zběžka

8. August 2011

Tule.

Chróšćan zběžk a problemy serbskeje demokratije – tehdom a dźensa

5. August 2011

W Chróšćan gmejnskej radźe – kaž w wjele druhich komunalnych zastupnistwach – njeje konkurowacych frakcijow. Gmejnscy radźićeljo drje su na dwěmaj lisćinomaj kandidowali, ale při wuradźowanjach to žanu rólu njehraje. Tohodla nimam za dobru ideja, z Domowiny frakciju w serbskim sejmiku sčinić, wšako dotal tež w serbskich wsach wažne njeje, kajkej stronje abo wólbnemu zjednoćenstwu přisłušeš. W debatch dźe wo wěcownu, wězo druhdy tež emocionalnu, wuměnu argumentow mjez jednotliwymi ludźimi.

Čehodla njeje po Chróšćan zběžku k hibanju za serbski parlament dóšło, hačrunjež je tehdom Domowina sama spočatnje tule ideju do diskusije přinjesła? Dokelž je so wukopało, zo njeby eksistenca serbskeho parlamenta awtomatisce k zdźerženju wšěch tehdomnišich stejnišćow šulow wjedła. Hišće hórje, by strach hrozył, zo bychu Serbja swoje šule potom sami zawrěć dyrbjeli, hdyž jim wjac pjenjez k dispoziciji njesteji hač Swobodna stat Sakska tuchwilu kubłanišćam w našich kónčinach přizwola.

Dźensa je hustodosć rěč wo žadanju za transparencu. Před lětdźesatkom smy jara transparentne serbske kulojte blido měli – jako jedyn wuskutk Chróšćan zběžka. Tamle su woni z wjetšinu rozsudźili, zo nima so Chróšćan šula, ale šula we Worklecach zawrěć. Tón rozsud njebu akceptowany, ani wot potrjechenych ani wot krajneje politiki ani wot wjele Serbow, kotřiž su prajili: Njesměmy so pačić dać. To rěka: Rozsud je jenož akceptabelny, hdyž maja wšitcy samsne lěpšiny z toho – tajke něšto pak njedawa.

Hdyž je loni Zwjazkowe předsydstwo Domowiny přestrukturowanje Serbskeho ludoweho ansambla zasadnje podpěrało, je tuchwilny nowinski rěčnik iniciatiwneje skupiny raznje přećiwo tomu polemizował a k spjećowanju namołwił. To je jeho prawo, njech čini, hdyž jemu so chce. Ale jeli njesmě ani bazowy gremij kaž kulojte blido ani najwyši demokratisce legitimowany organ kaž Zwjazkowe předsydstwo poslednje słowo měć, nimamy strukturelny, ale hinaši problem: pobrachowacy respekt před rozsudom wjetšiny.

Jan Nuk, Chróšćan zběžk, serbska swoboda, zjawny rěčny rum a předewzaćelske myslenje

4. August 2011

Cyły měsac su po zahajenju Chróšćan zběžka serbscy wučerjo-rentnarjo po sakskim wučbnym planje wuwučowali. Jich mjena zwjetša njeznaju, ale bych sej přał, zo so dźěławosć tutych starych pedagogow, kotřiž su pjatemu lětnikej tehdmonišeje srjedźneje šule w Chrósćicach štyri tydźenje wurjadneje wučby zmóžnili, zjawnje hódnoći.

Ke rańšemu zeńdźenju sta ludźi na šulskim dworje Chróšćan šule kóždy dźeń – zhromadnemu přewodej pjateho lětnika do šule – słušeše krótka narěč předsydy Domowiny Jana Nuka, kiž je lěto do toho swoje zastojnstwo nastupił. Z Janom Nukom bě spočatk zašłeho lětdźesatka takrjec předewzaćelske myslenje do serbskeje politiki zaćahnyło, pod hesłom: My sej hižo dobroty nježadamy, ale činimy sami a wočakujemy, zo „wulka“ politika nam Serbam trěbnu swobodu da.

Tohodla je Nuk tehdom frakcije w Sakskim krajnym sejmje wopytał a za zaměrnu diskusiju wo modelach wabił, wo kotrymajž so tež dźensa wjele rěči: Pak serbski sejmik pak skrućenje Domowiny. Mjeztym pak zo su ludźo po cyłej Sakskej a tež we Łužicy z předewzaćelskim myslenjom po zawrjenju statnych šulow wjele swobodnych kubłanišćow załožili, njebě za podobny puć w Serbach dosć zwólniwosće, tež nic mjez wučerjemi. Tohodla so prašam, hač njebychmy město abstraktnych bjezkónčnych debatow radšo rozmołwy wo konkretnych pućach trjebali.

Najwažniša tema – Jana Markowa je tehdom kóžde rano wo tym na šulskim dworje rěčała – Chróšćan zběžka bě zdźerženje zjawneho rěčneho ruma. W tutym nastupanju je Chróšćan zběžk njedźiwajcy konkretneje poražki wuspěšny był: Młoda generacija tež w Budyšinje sebjewědomje zjawnje serbuje – wšojedne, hač su Němcy w bliskosći :-).

Konkluzije z Chróšćan zběžka

2. August 2011

Kotre konkluzije mamy z Chróšćan zběžka lěta 2001 sćahnyć? Jedyn dźeń po zahajenju zběžka je so mój tehdomniši šef prof. Peter Porsch tak wuprajił: „Zaměr ma być samozarjadnistwo serbskeho ludu w kulturnych a kubłanskich prašenjach. (…) K tomu su hižo dlěši čas kwalifikowane přemyslowanja něhdźe po přikładźe ,Parlamenta Samow’ w Norwegskej swójske serbske zastupnistwo zajimow k zrjadowanju awtonomije w kulturnych a kubłanskich naležnosćach tworić resp. eksistowace zastupnistwo zajimow (Domowina) wotpowědnje dalewuwiwać a z trěbnymi kompetencami a prawami wuhotować. Wo tym njech nětkole w parlamenće zastupjene strony z Domowinu jako za serbski lud přisłušnym jednanskim partnerom do zaměrneho dialoga zastupuja“ (wuzběhnjenje přez Piwarca).

Dr. Fritz Hähle, tehdom krajny a frakciski předsyda CDU, je sej statne zrěčenje mjez Sakskej a Serbami wo přichodnej šulskej syći žadał (w interviewje z MDR online, 31.8.2001). Z tym načolny politikar wočiwidnje tež na zjawny list dwanaće komunalnych politikarjow CDU reagowaše, kotryž bu 30.8. w Budyšinje wozjewjeny, podpisany mjez druhim wot Hansa-Eberharda Kaulfürsta, Beaty Brězanoweje a Marka Sucheho. Budyski wyši měšćanosta Schramm je list ministerskemu prezidentej Biedenkopfej přepodał.

Rezimej lista: „Deshalb müssen wir die Funktionsfähigkeit des Sorbengesetzes überprüfen und dürfen unser Handeln nicht gegen die vitalen Bedürfnisse des sorbischen Volkes richten. Wir CDU-Räte im sorbischen Siedlungsraum befürchten, dass durch Belassen des Problems allein im Kultusministerium und durch Beibehalten der derzeitigen Position in unserer bisher friedlichen Zwei-Völker-Kultur eine Baskenland-Situation entsteht.“ Nětk móžemy sej přemyslować, komu mamy dźakowani być, zo k tomu njedźiwjacy zawrjenja (nic jenož) Chróšćan srjedźneje šule dóšło njeje :-).

10. róčnica Chróšćan zběžka …

1. August 2011

Chroscan_zbezk_2001

… budźe wutoru, 9. awgusta. Před dźesać lětami je farar Clemens Hrjehor přećiwo woli kultusoweho ministerstwa šulerjow 5. lětnika srjedźneje šule „Jurij Chěžka“ do jich kubłanišća w Chrósćicach wjedł. Štož je potom wšo so stało, sym tehdom w brošurce za mojeho dźěłodawarja zběrał. K dokumentaciji słušeja kompletny ticker nowostkow z tehdomnišeje platformy internecy.de, wšě zdźělenki wšěch politiskich frakcijow, listy staršich 5. lětnika, komunalnych politikarjow CDU a stejišća dalšich organizacijow, nic naposledk wažne teksty, kotrež su wulku rólu hrali, kaž kěrluš „Božo, ty Serbow …“. Sym nětk brošurku prěni raz digitalizować dał – hlej dataju za download.