Archive for the ‘Chróšćan zběžk’ Category

Čehodla je katolska wyšnosć nětko tajka antiserbska kaž prjedy ewangelska?

20. Mai 2017

Mój něhdyši šef, emeritowany Lipšćanski profesor awstriskeho pochada, so mje wčera składnostnje pohrjeba znateho krajneho politikarja w Lipsku prašeše: Čehodla čini nĕtko katolska cyrkej ze Serbami w Hornjej Łužicy to samse kaž prjedy ewangelska cyrkej w Delnjej Łužicy?

Stary přećel Serbow, kiž měješe wjele serbskich studentow a podpěrowaše w lĕće 2001 Chróšćan zběžk, měni z tym tajkule zasadnu strukturelnu njepřećelskosć cyrkwinskeje wyšnosće napřećo serbskemu ludu, kaž ju tuchwilu w našich jadrowych kónčinach z wot horjeka předwidźanej fuziju do směra jedneje wulkowosady dožiwjamy.

Łoskoćiwa tema: zakoń wo zhromadźowanju / Kaolin, Serbja, Róžant a statny škit

30. Juli 2014

Za přeńdźenje přećiwo zakonjej wo zhromadźowanju přisłušny decernat Zhorjelskeje direkcije policije přepytuje demonstraciju přećiwo móžnemu wudobywanju kaolina w Róžeńće. K tomu a dotalnym wozjewjenjam ma wjele ludźi wjele prašenjow. Piwarc spyta wotmołwić:

1. Njeje to spodźiwne, zo so woni poł lěta po demonstraciji hakle abo hišće z tym zaběraja?

Ně, to je bohužel hustodosć z wašnjom, hlej prawniske rozestajenja minjene lěta wokoło 13. małeho róžka w sakskej stolicy.

2. Je to docyła poměrne postupowanje policije, so hišće tajkej naležnosći wěnować?

To je jara łoskoćiwa wěcka, wosebje we wuchodnej Sakskej. Mějachmy hižo dosć wušparanjow z nacijemi, kotřiž chcychu njejapcy pochodować, so na prawo „spontaneje demonstracije“ powołajo. To pak njepłaći, hdyž bu dny abo tydźenje do toho k manifestaciji namołwjene. Smy w swobodnym kraju žiwi, tohodla njetrjebaš wo dowolnosć za zhromadźowanje pod hołym njebjom prosyć, ale dyrbiš je jeničce přisłušnemu zarjadej přizjewić. Tak maja woni hišće móžnosć sčasom zakročić abo sej přidatne zawjazki žadać, hdyž njeskutki wočakuja. Prěni princip porjadneho prawniskeho stata je: Samsne prawo kóždemu – to pak rěka: Jeli chcemy, zo so srědki prawa přećiwo njepřećelam demokratije wužiwaja, dyrbimy je sami tohorunja dodźeržeć.

3. Njeje so w Róžeńće prosće něšto so stało, štož dotalnej praksy w Serbach wotpowěduje?

Ně, Chróšćan zběžk na přikład bě kóždy dźeń porjadnje přizjewjeny.

4. Je policija z přeprošenjemi swědkow mudrje jednała?

Ně. Potrjecheny, kiž nima zdaće wo prawniskich wěckach, móhł sej myslić, zo jemu něšto hrozy. Tule pak njeńdźe wo legalnosć abo njelegalnosć wobdźělenja na wonej demonstraciji, ale přepytowanje prašenja, štó je zamołwity w zmysle zakonja wo zhromadźowanju a by dyrbjał zarjadowanje přizjewić. Tohodla tež prepošeni jako wobwinowaći deklarowani njejsu.

5. Budźe na kóncu něchtó zasudźeny?

To jasne njeje. Jeli njeda so naležnosć dokładnje wujasnić, so jednanje zastaji. A ja wočakuju, zo wujasnjenje jim so njeporadźi, wšako su woni samo na woprawdźitych njeskutkach kaž móranja na wjesnych taflach abo wonječesćenje swjatych křižow a božich martrow dotal zwrěšćili.

Za wšě přichodne pady namakaće tule trěbnu cedlku za přizjewjenje:
http://www.landkreis-bautzen.de/download/allgemin/Versammlungen_Anmeldung_und_Merkblatt.pdf

A tule powšitkowne informacije:
http://www.mdr.de/sachsen/demonstrationsrecht100_page-1_zc-43c28d56.html

Dokumentacija stejišća Antje Hermenau:
http://www.l-iz.de/Melder/Melder/2014/07/Antje-Hermenau-Sorben-als-Staatsfeinde-56516.html

Aktualna rozprawa serbskeho rozhłosa MDR wo přepytowanju policije:
http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio922312.html

Tehdomniša rozprawa MDR wo protestnej akciji:
http://www.mdr.de/sachsen/kaolin-rosenthal102_zc-f1f179a7_zs-9f2fcd56.html

Druhe rozprawy před poł lětom:
http://www.alles-lausitz.de/startseite/kamenz/10511922_Kraftvoller_Protest_gegen_den_Kaolinabbau.html

http://www.katholisch.de/de/katholisch/themen/news/page_news.php?id=28546

http://www.wochenkurier.info/sachsen/staedte-gemeinden/oberlausitz/kamenz/nachrichtendetails/obj/2014/02/21/protest-gegen-kaolinabbau-in-rosenthal-geht-weiter/

Poselstwo fararja Hrjehorja: Chróšćan zběžk drje wuspěch njebě, ale dobyće narodneho wědomja

20. August 2011

„Wuspěch“ njesłuša do słowoskłada swjateho pisma, je Chróšćanski farar Clemens Hrjehor w swojim wusahowacym prědowanju składnostnje 10. róčnicy Chróšćan zběžka zwěsćił. Spjećowanje Serbow přećiwo zawrjenju srjedźneje šule w „stolicy“ katolskich Serbow bu tehdom w farskej cyrkwi zahajene – hdyž je wosadny farar šulerjow pjateho lětnika do jich šule wjedł, hačrunjež njeje sakske kultusowe ministerstwo pjaty lětnik dowoliło. Njedźiwajcy toho su serbscy wučerjo-wuměnkarjo a dalši nimale měsac 17 dźěći „ilegalnje“ wuwučowali, doniž njejsu so wone potom do šule w Ralbicach podali.

Ale Chróšćan zběžk je wjele płodow njesł: skrućenje narodneho wědomja, sebjewědomiše nałožowanje serbskeje rěče w zjawnym rumje, připóznawanje prawa małeho serbskeho ludu po cyłej Europje. Na jara jimacych kemšach pjatk w Chrósćicach je Hrjehor Serbow namołwił, sej tež na powołanskim polu fachowe zapřijeća w swojej maćeršćinje přiswojeć a so njerodneho wužiwanja serbšćiny wzdawać. Kěrluše kaž „Božo, ty Serbow“, w času Chróšćan zběžka kóždy dźeń rano na šulskim dworje spěwany, su kemšam wosebity narodno-nabožny raz sposrědkowali. Zo wjac młodych swójbych w domiznje a zwonka Łužicy wědomje serbuje, je wupłód Chróšćan zběžka.

Po kemšach bě bjesadny wječor na šulskim dworje scomter prezentaciju krótkofilma ze zajimawymi scenami bojowniskich podawkow woneho časa. Tehdyši pjaty lětnik bě runja swojim staršim a wjele podpěraćelam Chróšćan zběžka přitomny. Předsyda Domowiny Dawid Stadtnik, jeho předchadnik Jan Nuk, jednaćel Bjarnat Cyž a nawodnica Rěčneho centruma Witaj Beata Brězanowa słušachu k ludźom, kotřiž su krótko do kónca prózdnin do Chrósćic přichwatali. Domowina a Rěčny centrum stej so před dźesać lětami zhromadnje ze staršimi, fararjom a wjele sympatizantami za jónkrótnu narodnu akciju angažowałoj.

Hajko Kozel k 10. róčnicy Chróšćan zběžka

8. August 2011

Tule.

Chróšćan zběžk a problemy serbskeje demokratije – tehdom a dźensa

5. August 2011

W Chróšćan gmejnskej radźe – kaž w wjele druhich komunalnych zastupnistwach – njeje konkurowacych frakcijow. Gmejnscy radźićeljo drje su na dwěmaj lisćinomaj kandidowali, ale při wuradźowanjach to žanu rólu njehraje. Tohodla nimam za dobru ideja, z Domowiny frakciju w serbskim sejmiku sčinić, wšako dotal tež w serbskich wsach wažne njeje, kajkej stronje abo wólbnemu zjednoćenstwu přisłušeš. W debatch dźe wo wěcownu, wězo druhdy tež emocionalnu, wuměnu argumentow mjez jednotliwymi ludźimi.

Čehodla njeje po Chróšćan zběžku k hibanju za serbski parlament dóšło, hačrunjež je tehdom Domowina sama spočatnje tule ideju do diskusije přinjesła? Dokelž je so wukopało, zo njeby eksistenca serbskeho parlamenta awtomatisce k zdźerženju wšěch tehdomnišich stejnišćow šulow wjedła. Hišće hórje, by strach hrozył, zo bychu Serbja swoje šule potom sami zawrěć dyrbjeli, hdyž jim wjac pjenjez k dispoziciji njesteji hač Swobodna stat Sakska tuchwilu kubłanišćam w našich kónčinach přizwola.

Dźensa je hustodosć rěč wo žadanju za transparencu. Před lětdźesatkom smy jara transparentne serbske kulojte blido měli – jako jedyn wuskutk Chróšćan zběžka. Tamle su woni z wjetšinu rozsudźili, zo nima so Chróšćan šula, ale šula we Worklecach zawrěć. Tón rozsud njebu akceptowany, ani wot potrjechenych ani wot krajneje politiki ani wot wjele Serbow, kotřiž su prajili: Njesměmy so pačić dać. To rěka: Rozsud je jenož akceptabelny, hdyž maja wšitcy samsne lěpšiny z toho – tajke něšto pak njedawa.

Hdyž je loni Zwjazkowe předsydstwo Domowiny přestrukturowanje Serbskeho ludoweho ansambla zasadnje podpěrało, je tuchwilny nowinski rěčnik iniciatiwneje skupiny raznje přećiwo tomu polemizował a k spjećowanju namołwił. To je jeho prawo, njech čini, hdyž jemu so chce. Ale jeli njesmě ani bazowy gremij kaž kulojte blido ani najwyši demokratisce legitimowany organ kaž Zwjazkowe předsydstwo poslednje słowo měć, nimamy strukturelny, ale hinaši problem: pobrachowacy respekt před rozsudom wjetšiny.

Jan Nuk, Chróšćan zběžk, serbska swoboda, zjawny rěčny rum a předewzaćelske myslenje

4. August 2011

Cyły měsac su po zahajenju Chróšćan zběžka serbscy wučerjo-rentnarjo po sakskim wučbnym planje wuwučowali. Jich mjena zwjetša njeznaju, ale bych sej přał, zo so dźěławosć tutych starych pedagogow, kotřiž su pjatemu lětnikej tehdmonišeje srjedźneje šule w Chrósćicach štyri tydźenje wurjadneje wučby zmóžnili, zjawnje hódnoći.

Ke rańšemu zeńdźenju sta ludźi na šulskim dworje Chróšćan šule kóždy dźeń – zhromadnemu přewodej pjateho lětnika do šule – słušeše krótka narěč předsydy Domowiny Jana Nuka, kiž je lěto do toho swoje zastojnstwo nastupił. Z Janom Nukom bě spočatk zašłeho lětdźesatka takrjec předewzaćelske myslenje do serbskeje politiki zaćahnyło, pod hesłom: My sej hižo dobroty nježadamy, ale činimy sami a wočakujemy, zo „wulka“ politika nam Serbam trěbnu swobodu da.

Tohodla je Nuk tehdom frakcije w Sakskim krajnym sejmje wopytał a za zaměrnu diskusiju wo modelach wabił, wo kotrymajž so tež dźensa wjele rěči: Pak serbski sejmik pak skrućenje Domowiny. Mjeztym pak zo su ludźo po cyłej Sakskej a tež we Łužicy z předewzaćelskim myslenjom po zawrjenju statnych šulow wjele swobodnych kubłanišćow załožili, njebě za podobny puć w Serbach dosć zwólniwosće, tež nic mjez wučerjemi. Tohodla so prašam, hač njebychmy město abstraktnych bjezkónčnych debatow radšo rozmołwy wo konkretnych pućach trjebali.

Najwažniša tema – Jana Markowa je tehdom kóžde rano wo tym na šulskim dworje rěčała – Chróšćan zběžka bě zdźerženje zjawneho rěčneho ruma. W tutym nastupanju je Chróšćan zběžk njedźiwajcy konkretneje poražki wuspěšny był: Młoda generacija tež w Budyšinje sebjewědomje zjawnje serbuje – wšojedne, hač su Němcy w bliskosći :-).

Konkluzije z Chróšćan zběžka

2. August 2011

Kotre konkluzije mamy z Chróšćan zběžka lěta 2001 sćahnyć? Jedyn dźeń po zahajenju zběžka je so mój tehdomniši šef prof. Peter Porsch tak wuprajił: „Zaměr ma być samozarjadnistwo serbskeho ludu w kulturnych a kubłanskich prašenjach. (…) K tomu su hižo dlěši čas kwalifikowane přemyslowanja něhdźe po přikładźe ,Parlamenta Samow’ w Norwegskej swójske serbske zastupnistwo zajimow k zrjadowanju awtonomije w kulturnych a kubłanskich naležnosćach tworić resp. eksistowace zastupnistwo zajimow (Domowina) wotpowědnje dalewuwiwać a z trěbnymi kompetencami a prawami wuhotować. Wo tym njech nětkole w parlamenće zastupjene strony z Domowinu jako za serbski lud přisłušnym jednanskim partnerom do zaměrneho dialoga zastupuja“ (wuzběhnjenje přez Piwarca).

Dr. Fritz Hähle, tehdom krajny a frakciski předsyda CDU, je sej statne zrěčenje mjez Sakskej a Serbami wo přichodnej šulskej syći žadał (w interviewje z MDR online, 31.8.2001). Z tym načolny politikar wočiwidnje tež na zjawny list dwanaće komunalnych politikarjow CDU reagowaše, kotryž bu 30.8. w Budyšinje wozjewjeny, podpisany mjez druhim wot Hansa-Eberharda Kaulfürsta, Beaty Brězanoweje a Marka Sucheho. Budyski wyši měšćanosta Schramm je list ministerskemu prezidentej Biedenkopfej přepodał.

Rezimej lista: „Deshalb müssen wir die Funktionsfähigkeit des Sorbengesetzes überprüfen und dürfen unser Handeln nicht gegen die vitalen Bedürfnisse des sorbischen Volkes richten. Wir CDU-Räte im sorbischen Siedlungsraum befürchten, dass durch Belassen des Problems allein im Kultusministerium und durch Beibehalten der derzeitigen Position in unserer bisher friedlichen Zwei-Völker-Kultur eine Baskenland-Situation entsteht.“ Nětk móžemy sej přemyslować, komu mamy dźakowani być, zo k tomu njedźiwjacy zawrjenja (nic jenož) Chróšćan srjedźneje šule dóšło njeje :-).

10. róčnica Chróšćan zběžka …

1. August 2011

Chroscan_zbezk_2001

… budźe wutoru, 9. awgusta. Před dźesać lětami je farar Clemens Hrjehor přećiwo woli kultusoweho ministerstwa šulerjow 5. lětnika srjedźneje šule „Jurij Chěžka“ do jich kubłanišća w Chrósćicach wjedł. Štož je potom wšo so stało, sym tehdom w brošurce za mojeho dźěłodawarja zběrał. K dokumentaciji słušeja kompletny ticker nowostkow z tehdomnišeje platformy internecy.de, wšě zdźělenki wšěch politiskich frakcijow, listy staršich 5. lětnika, komunalnych politikarjow CDU a stejišća dalšich organizacijow, nic naposledk wažne teksty, kotrež su wulku rólu hrali, kaž kěrluš „Božo, ty Serbow …“. Sym nětk brošurku prěni raz digitalizować dał – hlej dataju za download.

Stara a nowa Domowina – SN, ND a SED

7. Oktober 2010

Wo „starej“ Domowinje NDRskeho časa je so w zwisku z 20. róčnicu załoženja noweje Sakskeje minjene měsacy wjele rěčało a pisało – tež wulka kniha wo wotwisnosći třěšneho zwjazka Serbow wot knježaceje strony w socialistiskej dobje je wušła, wo kotrejž so potom něhdyšaj swěrnaj SEDnikaj, mjenujcy wědomostnik-awtor na jednym boku a tehdomniši načolny funkcionar Domowiny na druhim boku, zjawnje wadźitaj. Njech činitaj. Na čole dźensnišeje Domowiny a załožby – hač w čestnohamtskej funkciji předsydy abo w hłownohamtskej jednaćela resp. direktora – njeje nichtó, kiž je sobustaw SED był.

Štož je woprawdźe „čerwjena nitka stawiznow Serbow“, z kotrejž je so amtěrowacy šefredaktor Serbskich Nowin njedawno zaběrać spytał, njeje porno jeho absurdnemu komentarej w němskorěčnym wudaću SN dale trajacy duch SED, ale tradicija serbskich intrigow hromadźe z němskimi instancami přećiwo legitimowanemu zastupnistwu serbskeho ludu. Jenož jedyn přikład: Wězo je šef Domowiny Jan Nuk sakskemu knježerstwu wosebje při Chróšćan zběžku lěta 2001 přez konsekwentne zastupowanje serbskich šulskopolitiskich zajimow na čuwy šoł. Hdyž je w lěće 2004 tehdom hišće absolutna wjetšina CDU šulski zakoń nowelěrowała, zo bychu Serbow w personelnych prašenjach na šulach lěpje wobkedźbowali, steješe njejapcy nic třěšny zwjazk Serbow, kaž by so słušało, ale Serbske šulske towarstwo jako oficielny partner stata w zakonju …

Štož w komentarje wo „čerwjenej nitce“ faluje, je pokiw na to, zo su sej młodźi ludźo sami cyle oficielnje a demokratisce přez list swojeho młodźinskeho towarstwa runja druhim serbskim organizacijam wurjadne posedźenje demokratisce woleneho zwjazkoweho předsydstwa žadali (kiž je potom demokratisce z dwěmaj třećinomj hłosow rozsudźiło), kotrež komentator kritizuje. Štóž so nětk jedynadwaceći lět po přewróće pytanskeje mašiny Google za „Domowina“ a „SED“ praša, dóstanje tež tónle komentar prezentowany, kiž zaćišć sposrědkuje, zo je w „Führungsriege“ Domowiny stary stalinizm z rowa stanył.

Stil tutoho komentara SN kampanjam stareho centralneho organa SED w NDR, „Neues Deutschland“ wotpowěduje, hdyž su woni přećiwo „Bonner Ultras“ (zapadoněmskim politikarjam) škarali.

Bórze so centralna serbska srjedźna šula twari

23. Juni 2010

… je moja prognoza. Před dźewjeć lětami smy podarmo wo zdźerženje srjedźneje šule w Chrósćicach wojowali. Ja wosobinsce njejsym ženje měnjenja był, zo dyrbja wšě šulske stejnišća wostać, mi dźěše jeničce wo to, zo njesy na chódbje abo na dworje Chróšćan šule němske słowo słyšał, abo pozitiwnje sformulowane: To je najbóle serbska mjez srjedźnymi šulemi była. Tehdom su so serbscy wjesnjanosća – přećiwo Domowinje, serbskemu kulojtemu blidu a tak mjenowanemu zjawnemu měnjenju w Serbach – za centralnu serbsku srjedźnu šulu wuprajili.

Mjeztym bu tež srjedźna šula w Pančicach-Kukowje začinjena, a we Worklecach njecha kultusowe ministerstwo po prózdninach hižo žadyn wosmy lětnik měć – prěnja kročel do směra zawrjenja cyłeje šule. Potom wostanje šula w Ralbicach jako jenička serbska srjedźna šula stareho Kamjenskeho wokrjesa wyše. Wona bě tehdom druha najbóle serbska, ale geografisce wobhladane wona so wězo jako centralne stejnišćo za jadrowu kónčinu (katolskeho) Serbstwa njehodźi – wotpućowanje do němskich šulow zdalenosće k serbskej dla budźe přiběrać.

Tohodla je nětk najwjetši čas, sej wo derje wuhotowanej centralnej serbskej srjedźnej šuli w zarjadniskim zwjazku Při Klóšterskej wodźe přemyslować. Njebych so dźiwał, hdyž so zwoprawdźenje ideje wjesnjanostow po lětdźesatku tola zahaji.