Archive for the ‘cyklus wo eksistency’ Category

VII: Wozbožaca normalita

27. Juli 2008

K trajacemu potajnstwu čłowječeho žiwjenja słuša nazhonjenje, zo so to najbóle powšitkowne a to najbóle intimne kryjetej.

 

Jěsć dyrbi kóždy, wobjed abo wječer stej najbóle wšědnej wěcy žiwjenja. Njedźiwajcy toho móže kóžda jědź za kuchinskim blidom jónkrótna swójbna podawizna być. Abo cyle hinaši přikład: Připadnemu přihladowarjej so lubowaceho porika so pokaza pak takrjec lubosćinski pak pornografiski film, wotwisnje wot toho, hač wón intimnemu abo powšitkownemu aspektej swoju kedźbnosć wěnuje.

 

Tudyši swět a njebjesa su do so splećenej, abo kaž je cyrkwinski wótc Karl Rahner pisał: Jenož štóž čłowjeka znaje, wě wo Bohu. – Banalnosć abo mysterij je alternatiwa, před kotrejž čłowječa swoboda na wšěch polach swojeje eksistency steji.

 

My činimy, štož dźesatki miliardow ludźi činja, su činili a budu činić. Jeli njechamy so z dziwnuškom stać, kiž so přećiwo socialnej naturje přeńdźe, mamy so na načasne wašnje wšědnje do antropologiskeje normality podawać – a so při tym druhdy mjez sobu na čuwy hić J. Wonkownje njetrjebamy ničo wurjadneho činić, dokelž towaršnosć połnje wurjadnosćow njeby do znjesliweho porjada přišła.

 

Nutřkownje pak dyrbjeli tak při wěcy być, zo činimy to, štož wšitcy někak činja, na subjektiwnje jónkrótne wašnje, zo by wšědny podawk móhł z našej wěcu być.

VI: Mała rěč – wulki duch

27. Juli 2008

Čim mjeńša rěč, ćim wjetši jeje duch. Swětowa rěč, wužitny komunikaciski srědk cyłeho swěta, je swětna wěc. Naša rěč, hospodarsce nimale njewunošna, srědk bjesady mjez nami, je njebjeska wěc. Z njej njemóžemy sej na zemi materielne bohatstwo nazběrać, ale swoju drohotnu dušu z idealemi humanizma napjelnjeć. W našej małej rěči nabywa kóždy čwaka metafyziki.

V: Bjesadujo ma serbski lud přichod

27. Juli 2008

Štož serbskosć wučinja, njech kóždy sam praji, kiž so jako Serb wuznawa. Wjac njeda so wo tutej tematice powšitkownje wuprajić, wšako njeby tež nichtó na ideju přišoł, definaciju němcowstwa abo čěskeje narodneje identity z nabožbnym abo politiskim swětonahladom zwjazać. Připódla prajene: Serbstwu njetyje, zo sej tuchwilu najskerje přerězny wobydler Sakskeje mysli, Serb być woznamjenja awtomatisce katolski być J.

 

Štož je serbskosć w zwisku z druhimi, směmy pak z historiskeho hladanišća spowšitkownić: Prěnjotnje zapadosłowjanski kulturny kraj, pozdźišo słowjanska kupa w němskim morju, stajnje přez mosty ze słowjanskim krajom zwjazana. Mjeztym su so krute wobrysy serbskeje kupy rozpušćeli a Němcy steja sami na kupje w globalnym morju.

 

Tohodla pyta Serbstwo tuchwilu za nowym wobrazom swojeje zhromadneje identity. Wězo dyrbi Piwarc k tomu stejišćo zabrać: My smy serbske komunikaciske suki w swětowej rěčnej syći. Klučowa słowa rěka bjesada, hač za serbskim blidom w Drježdźanach abo w Zhorjelcu, na zarjadowanjach we Łužicy abo w cyberwjesce.

 

A što je ze Serbami, kotřiž serbsce njemóža resp. hižo njerěča? Wo nich ničo njepraju, dokelž woni mje njezajimuja. Dokładnišo prajene: Ryzy folklora mje wostudźi, přetož jeje inspěrowace jadro zmysła faluje. Folklora je naležnosć krawcow, a ja njemóžu krawcować J.

 

Bjesadujmy! W blogach a za blidami!

IV: Nowemu rektorej w Róžeńće

27. Juli 2008

Pater Rupert je nowy rektor swjatnicy w Róžeńće a móžeše so njedawno we wulkim interviewje Sakskich Nowin k swojim předstajenjam wuprajić. Ja sej sympatiskeho benediktina bayerskeho pochada jara wažu. Kusk jeho tež wosobinsce znaju, přetož smój z něhdyšim šefom Pětrom Poršom jónu mały benediktinski konwent we Wechselburgu wopytałoj, kotryž je wón tehdom nawjedował.

 

Jemu imponuje, kak nutrnje Serbja swoje kěrluše spěwaja – telko začuća a nutrnosće! To móhli sej woni jónu tež při němskich spěwach zwěrić, pater Rupert praji. Snadź jemu při składnosći jedyn z jeho serbskich sobubratrow w měšnistwje rozkładźe, zo wužórla wona nutrnosć z ducha a duše serbskeje maćeršćiny a zo je nabožna horliwosć na maćernu rěć zwjazana. To płaći za wše ludy – móžu so hišće derje na to dopomnić, zo su Polacy na pólskich kemšach w Hamburgu wo wjele sylnišo a nutrnišo spěwali dyžli Němcy samsneje wosady na němskich kemšach.

 

Spodźiwne je, zo němskim duchownym husto dosć tak ćežko padnje, tón specifiski słowjanski duch Serbow připóznać.

III: Zmysł puberty

27. Juli 2008

Husto a rady so praji, zo maš prošu jara bóle spontany być, wšako nastanje pozdatnje woprawdźite zbožo zwonka wostudłych zwučenosćow. Při wšěm je njejapki zbožowny wokomik do struktorow zwučenosćow splećeny.

 

Tak wuknjechmy w puberće někak pjeć lět lubować móc, to rěka smy so krok po kroku na to zwučili, kak móžeš zasadnje jako lubowacy žiwy być. Pozdźišo nałožowachmy lubosćekmanosć na dołhodobne zhromadne byće z jednym partnerom, to rěka zwučować wšědne žiwjenje w lubosće.

 

Po něhdźe pjatnaće lětach je čłowjek wědome indiwidualne žiwjenje zwučeny (kónc dźěćatstwa), po dalšich dźesać lětach je wón lubować nawučeny (kónc młódźiny we wuskim zmysle). Štyrcećilětny je so na zwučenu runowahu wšelakich žiwjenskich sferow nastajił a móže je dale wuwiwać. Wězo je to jenož idealnotypiski model (štóž je duchownje dočasnje dorosćeny, husto dosć nazhonjenja puberty pozdźišo nachwata, a štóž so čežko ma, swoju identitu namakać, abo prěnjotnje powołanju abo konikej abo woběmaj jara wjele kedźbnosće wěnuje, sej tohorunja wjac chwile za swoje wuwiće bjerje; tak docpěje jedyn přistaw mandźelstwa w młodych, druhi w srěnich lětach), ale powšitkownje płaći:

 

Samowólnje něšto chcyć njeje tak wjele lubjace kaž zaměrne tworjenje zwučenosće, pod kotrejž móžeš to, štož ći so chce, lěpje zwoprawdźić. Hłuboko spokojace dožiwjenja na dźěle nimaš prěni dźeń wukubłanja.

 

A tak so tež nadźije puberty druhdy snadź hakle w starobje slěborneho kwasa dopjelnja J.

II: Popřeju chinskemu burej jeho prěnje awtko

27. Juli 2008

W našej towaršnosći knježi dale a bóle centrifugalna móc, praja wodźacy hłosy tak mjenowaneho zjawneho měnjenja. Tajka ćěkawosć pozdatnje pospěša trend k indiwidualnemu, haj egoistiskemu žiwjenskemu wašnju. Byrnjež tónle předsudk husto wospjetowali, njeje to wěrno.

 

Nihdy do toho su sej ludźo tak z perspektiwy fungowanjakmanosće cyłeje narodneje a mjezynarodneje towaršnosće swój swětonahlad tworili. To móžeš při kóždej bjesadźe wobkedźbować. Centrifugalna móc skutkuje na druhej runinje – wona zniči stare towaršnostne woršty a stawy.

 

Tak so wotstroni na přikład monopol sazarjow a nadźijomnje bórze tohorunju předewzaćelam nanućene sobustawstwo w Industrijowej a wikowanskej komorje. Tež přisłušnosć ke krutej socialnej woršće njeje hižo zaručene.

 

Globalnje widźane je tajkale centrifugalna móc jara chwalobna: Mjeztym zo su na spočatku ciwilizacije w kamjentnej dobje wšitcy chudźi byli, maja dźens po cyłym swěće miliardy čłowjekow stupacy podźěl na derjeměću.

 

So wě, zo globalna centrifuga nas we wšědnym žiwjenju wužaduje. Dyrbimy sej přeco zaso něšto noweho nutřpadnyć dać – zepěrajo so na historiske nazhonjenja w tradicionalnje inowatiwnej Sakskej pak wěmy, zo wunamakanki potomnikam tyja. K tomu słuša nětk w energijowej krizy wunamakanje nowych ćěrjenskich systemow za awta.

Ja popřeju chinskemu burej jeho prěnje awtko. A „kraj awta“ Sakska móže – hlej produkciju baterijow za elektriske awta w Kamjencu – k ekologisce znjesliwej swětodalokej socialnej sprawnosći na polu indiwidualneje mobility přinošować a z toho sam profitować.

I: Njecham „politisce korektny“ być

26. Juli 2008

„Politiska korektnosć“ rèka pseudomoraliska guillotina w načasnym zjawnym žiwjenju. Dołholětny, zasłužbny nawoda centruma za turkowske studije dyrbješe njedawno wotstupić, dokelž je wón w nowinskim přinošku twjerdźił, zo su Turkojo „nowi Židźa Europy.” Wězo mam tajkele wuprajenje za přehnate, jemu dyrbi so zjawnje znapřećiwić, štož je tež so stało. Ale město wotewrjeneho diskursa smy inkwiziciski proces dožiwili, kotryž bě jenož na „wottřělenje“ politisce njekorektneho wèdomostnika turkowskeho pochada wusměrjeny.

 

K inkwiziciji słuša krute wotpokazanje wšěch wujasnjenjow, wšako dźe wo zakitowanje tabua a nic wo rozswětlenje. System tubuow wobjima to, štož njesměš prajić, a tych, z kotrymiž njesměš rěčeć.

 

Srjedź dźewjećdźesatych lět dóstach jako sakski korespondent „Noweje Němskeje” (ND) poskitk probneho woteběranja časopisa „Młoda swoboda“. Runja druhim sym drje składnosć wužił, ale hižo bórze w čitarskim dopisu jich přećiwo dwójnemu staćanstwu wusměrjene rozprawy jako rasistiske kritizował. Lěta dołho su mje potom někotři lěwi zapósłancy přesćěhowali, přetož njesmě po jich měnjenju lěwicarski žurnalist prawicarskemu časopisej list pósłać – ani smjerćkritiski. Štóž sej to dowoli, je z hladanišća politiskeje korektnosće podhladny.

 

Njech je, móžu derje z tym žiwy być. My libertarni ludźo smy njepřećelne kampanje stražowarjow grala politiskeje korektnosće zwučeni.

 

Swobodne myslenje sej w kóždej dobje wěstu płaćiznu žada.

Cyklusaj wo eksistency a Chróšćan zběžku, „najwuspěšnišej poražce“

22. Juli 2008

Na proze přechada k wšědnemu žiwjenju da Piwarc po lětnjej přestawce pjatk, prěnjeho awgusta, z prózdnin so wróćiwši (nawrót w duchownym zmysle, wšako sym doma wostał) sydom přinoškow cyklusa wo eksistency do swojeho internetneho dźenika. Wupłody dowola su někotrym bytostnym aspektam žiwjenja wěnowane.

 

Na nowej stronje bloga ABSOLUT BLOG! móžeće hižo wjac wo hłownej ideji bloga Piwarca zhonić. Dalšu nowostku chcu tule připowědźić: W žnjencu budźe 7. róčnica Chróšćan zběžka – so wě, zo budźe so Piwarc z wuznamom historiskeho podawka na zakładźe dźenika tehdomnišich podawiznow zaběrać. Prjedy toho „cyklus eksistency“ takrjec Chróšćan zběžkej česć wopokaza, wšako je minjene lětdźesatki lědma něšto tak k našej zhromadnej eksistency přinošowało kaž Chróšćan zběžk. Wón bě najwuspěšnisa poražka serbskich stawiznow a je sebjewědomje zjawnje serbsce rěčacych na epochalne wašnje skrućił.     

 

Piwarc wostawa wězo swojej filozofiskej metodźe swěrny, w cyle małym, konkretnym sćělesnjowanje wulkich idejow pytać. Čitar njech sam rozsudźi, hač widźi w logice tutoho bloga wotbłyšć starowěkowskeho prózdnjeńcoweho přirunanja po Platonje abo nowočasneho bohosłowstwa sčłowječenja Boha po Rahnerje.

 

Woboje je bjez dwěla móžno.