Archive for the ‘Dawidowski’ Category

Čehodla je katolska wyšnosć nětko tajka antiserbska kaž prjedy ewangelska?

20. Mai 2017

Mój něhdyši šef, emeritowany Lipšćanski profesor awstriskeho pochada, so mje wčera składnostnje pohrjeba znateho krajneho politikarja w Lipsku prašeše: Čehodla čini nĕtko katolska cyrkej ze Serbami w Hornjej Łužicy to samse kaž prjedy ewangelska cyrkej w Delnjej Łužicy?

Stary přećel Serbow, kiž měješe wjele serbskich studentow a podpěrowaše w lĕće 2001 Chróšćan zběžk, měni z tym tajkule zasadnu strukturelnu njepřećelskosć cyrkwinskeje wyšnosće napřećo serbskemu ludu, kaž ju tuchwilu w našich jadrowych kónčinach z wot horjeka předwidźanej fuziju do směra jedneje wulkowosady dožiwjamy.

„Z wosebitej radosću“ – poselstwo Jana Pawoła II. za přichod Serbstwa w 21. lětstotku

20. Juli 2013

Dowol je dobra składnosć za čitanje knihow, za kotrež wšědny dźeń dosć chwile nimaš. Mam w lětušim prózdninskim nachribjetniku „Jan Pawoł II. a Serbja“. Hladajo na jeho so bližace swjatoprajenje je kniha z lěta 2005 (Ludowe nakładnistwo Domowina, wudawaćelej: Towarstwo Cyrila a Metoda a Katolski Posoł, redakcija: Gerat Wornar a Rafael Ledźbor) znowa aktualna. Wón strowješe lěto wob lěto jutry a hody tež serbskich wěriwych w jich maćeršćinje – jako prěni bamž.

bamz_Serbja

„Jemu bě wažne so zawěsćić, zo maja so katolscy Serbja wosebje starosćiwje na swojim puću přez časnosć přewodźeć“, rěka w předsłowje tehdomnišeho Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopa Joachima Reinelta wo Janu Pawole II. Zo je wón hižo jako kardinal Karol Wojtyła w Chrósćicach pobył, je drje znate, ale snadź nic, kelko konkretnych přikładow za jeho wosebitu přichilnosć Serbam je.

Tak namakamy w knize prěni postrow Jana Pawoła II. Serbam w prědowanju na kónčnej božej mši w Krakowje dnja 10. smažnika 1979, w serbskim přełožku: „Z wosebitej radosću witam tu skupinu našich słowjanskich bratrow (…) Zapłać Wam Bóh, bratřa Łužiscy Serbja!“ Krónowanje poćaha mjez słowjanskim bamžom a Serbami bě bjezdwěla jeho serbskorěčny postrow Serbam w Berlinskim Olympiskim stadionje na swojim třećim wopyće w Němskej: „Z wosebitej radosću strowju was, Łužiscy Serbja. Sće mi wosebje bliscy, nic jenož po rěči a zhromadnych stawiznach. Ale předewšěm dokelž sće wobchowali přez lětstotki wěru a swěru našej maćeri cyrkwi wosrjedź sekularizowaneje wokoliny wašeho kraja. Sće wostali swěrni w časach přesćěhanja a namocy zašłych lět. Wostańće na zastupnu próstwu maćerje Božeje Marije, kotruž tak lubujeće, dale swěrne a žiwe stawy ludu Božeho!“

Bohužel njeje Reinelt sam ze swojim přesadźenjom Wotrowskeho fararja dobry přikład za starosćiwe přewodźenje katolskich Serbow dał. Za to měješe wón wězo z perspektiwy pastoralneje potrjeby cyłeje diecezy přičiny. Na Pětrowym naměsće w Romje serbska rěč hižo stajnje prezentna njeje, přetož je bamž Franciskus žohnowanje „Urbi et Orbi“ na łaćonšćinu a italšćinu redukował, wšako chcyše so na „to bytostne“ koncentrować. Ćim bóle wusahowace je w stawiznach wobchadźenje pólskeho bamža ze serbskim ludom.

To njeje namołwa k nostalgiji – to njeby nikomu ničo přinjesło. Skerje k tomu, zo bychmy so dyrbjeli mjez sobu bóle starosćiwje přewodźeć. Słowo nima jenož w křesćanstwje bytostnu funkciju, tohodla je swěrne pěstowanje serbowanja w zmysle poselstwa tutoho bórze swjatoprajeneho bamža. To tyje tohorunja starosćiwemu přewodźenju wšěch druhich miljejow Serbow – na přikład w Slepom a w Delnjej Łužicy – a je wšoserbski nadawk njewotwisnje wot wěrywuznaćow.

Wo swjatoprajenju:

http://de.radiovaticana.va/news/2013/07/17/papst_johannes_paul_ii._und_johannes_xxiii.:_zwei_wege_zu/ted-711139

Pólski biskop za katolskich Serbow w Kulowje?

18. Mai 2011

W powěsći wo dotal pobrachowacym naslědniku za zastojnstwo biskopa mjez druhim w Zhorjelcu bě čitać: „Noch schwieriger steht es um die Besetzung der seit langem freien Bischofsstelle im Bistum Görlitz. Dort konnte trotz intensiver Suche kein geeigneter Nachwuchs gefunden werden. Jetzt wird intern über ein Novum debattiert: Demnach könnte auch ein Geistlicher aus dem benachbarten Polen ein deutsches Bistum führen.“

Dźens rano k tomu w serbskim rozhłosu słyšachmy: „Ordinariat Zhorjelskeho biskopstwa je na medijowe rozprawy z rozhorjenjom reagował. Tam pječa chutnje rozmysluja, pólskeho měšnika jako noweho Zhorjelskeho biskopa zasadźić. Bamžowski čestny prelat a tuchwilny zarjadnik biskopstwa Hubertus Comak rjekny, zo měł po płaćacych předpisach němski biskop diecezu nawjedować. Njemóhł sej tež wukrajnika na tutym městnje předstajić. Biskopske sydło Zhorjelskeje diecezy, ke kotrejž tež Kulowska wosada słuša, je z oktobra njewobsadźene. Tehdy bu Konrad Zdarsa za biskopa do Augsburga powołany.“

Ja to wězo hinak widźu. Z tym by so diskusija – hlej pokiwy w blogu – wo móžnym zarjadniskim přirjadowanju serbskokatolskich wosadow pólskej diecezy – reakcija na přesadźenje Wotrowskeho fararja Tomaša Dawidowskeho do němskeje wosady w Bohotskej přez Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopa – wo cyle nowy aspekt rozšěriła: Katolscy Serbja Kulowskeje wosady bychu jako prěni k pólskemu biskopej słušeli. Gratulaciju!

PS.: Póčnu pólsce wuknyć … 🙂

Wuběrny prědar: Chróšćan farar Clemens Hrjehor

17. Mai 2011

Po tym zo je wěriwy podjanski lud w Serbach wusahowaceho prědarja Dawidowskeho přez jeho přesadźenje do Bohotskeje přisadźił, je wjeselo přeco wosebje wulke, hdyž móžeš prědowanje słyšeć, kotrež Bože poselstwo na nazorne wašnje posrědkuje. Chróšćan farar Clemens Hrjehor je znaty za prědowanski stil, kiž móže z ewangelskimi duchownymi sobu dźeržeć. Protestanća tradicionelnje wulku wažnosć na słowo kładu, štož tež słowoskładej a z tym diferencowanemu nabožnemu msylenju tyje.

Dźensniši dźeń pak je słowo tež w katolskich kruhach dale a wažnišo – dopokaz je přiběracy zajim lajkow na zhromadnym wułožowanju biblije a rosćaca potrjeba, nimo spokojenja emocijow přez zwučene liturgiske rituale tež nastorki za wšědne žiwjenje w dale a njepřewidnišim swěće dóstawać. Při tym su prědarjo kaž Clemens Hrjehor prašani, kotřiž móža poměrnje skrótka, ale ćim pregnantnišo stawiznički wo zakładnych wěrnosćach čłowječeho byća powědać. Tajke něšto smědźachmy na dźaknym nyšporje při swjedźenju slěborneho kwasa sobotu w Chrósćicach dožiwić.

Tamle dźěše w prědowanju wo stajnej transformaciji idejow, kotrež čłowjeka nutřkownje nawjeduja. Tak je to tež z lubosću, kotraž ma jenož wuhlady, čas žiwjenja wobstajnje skutkować móc, hdyž so wona přeco dale wuwiwa. Hódnoty njedadźa so konserwować, ale dyrbja w kóždym žiwjenskim wotrězku nowe formy namakać. To sej wěstu zmužitosć wužada, přetož je kóždy krok z rizikom zwjazany. Na tute wašnje pak wostawa samo mandźelstwo poł lětstotka abo dlěje inspirowacy a zajimawy projekt.

Boži dar a bože wjedźenje – doma a wonka

5. Februar 2011

Jutře su mjeniny Doroteje, potajkim tež mojeje maćerje. Tute rjane mjeno rěka boži dar, a tajki wosebity dar je tohorunja přichad pólskeho duchowneho litawskeho pochada do Chrósćic. Hižo wutoru je farar Daniel Dzikiewicz kapłanske městno we wosadźe nastupił. Dosć zajimawych informacijow wo nim zhoniće w aktualnym wudaću Katolskeho Posoła na druhej stronje. Nětk dyrbi so hišće farar Tomaš Dawidowski do Łužicy wróćić, potom je swět zaso w porjadku.

Zo chce sej nowy duchowny w běhu něšto tydźenjow zakładne znajomosće serbšćiny přiswojić, pokaza na to, štož je z dobrej wolu móžno. Porno tomu wuradźuje wjednistwo serbskeho nakładnistwa hač do dźensnišeho němsce, dokelž njeje dołholětna sobudźěłaćerka tuteje serbskeje institucije dotal zwólniwa była, so do rěče poprawneho dźěłodawarja – serbskeho ludu – dosć zanurjeć. Ale to budźe snadź bórze wšo hinak, hdyž woprawdźe zhromadna serbska kulturna towaršnosć wšelakich wobłukow scomter nakładnistwom přińdźe, wšojedne pod kajkim mjenom, wšako je serbšćina druhdźe dawno jednanska rěč, mjez druhim w załožbje samej.

Dźakowano božemu wjedźenju su mjeniny mojeje maćerje samsny dźeń kaž moje narodniny, a tohodla mam dobru składnosć, sej doma z hosćimi na dobre wuwiće w Serbach připić. Naš přichod we wotewrjenosći europskeho swěta bjez hranicow leži, w kotrymž je tež nowy duchowny-wědomostnik w Chrósćicach žiwy. Wón nětk k přichodej serbskeho ludu přinošuje – nadźijomnje runja reformam, kotrež serbskosć w serbskim institucionelnym žiwjenju přisporjeja.

Katolscy Serbja do pólskeho biskopstwa?

3. Februar 2011

Pólscy přećeljo Serbja su k wothłosowanju wo přizamknjenju serbskokatolskich wosadow pólskej diecezy namołwili. Wuchadźišćo bě rozestajenje wo přesadźenje Wotrowskeho fararja pólskeho pochada, Tomaša Dawidowskeho, do Bohotskeje.

Wojowanje katolskeje młódźiny serbskeje wsy je tež wjele podpěry w susodnym kraju žnjało. Jako wotmołwu na dwělomny rozsud Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopa Reinelta su katolscy intelektualcy z Pólskeje namjetowali, katolskim Serbam nowu – organizatorisku – domiznu w pólskej diecezy dać, hdźež je hišće tak a tak dosć a nadosć měšnikow.

Tak by tež dobra wuměna mjez serbskimi a pólskimi dušepastyrjemi była, štož by słowjanskemu razej katolskich Serbow bóle hač přisłušnosć němskej diecezy wotpowědowało. Tak wona zajimawa argumentacija, a tule dotalne wuslědki woprašowanja.

Słowo k dnjej Chrysta krala

21. November 2010

Dźensniši swjedźeń Chrysta Krala je posledni wulki podawk cyrkwinskeho lěta, prjedy hač so přichodnu – prěnju adwentnu – njedźelu nowe duchowne lěto započina. Ideja, zo je Bóh z kralom, je minjene lětdźesatki swoju wuswobodźacu móc přisadźiła: Našim prjedownikam bě tróštowace sej předstajić, zo je nad kralemi, kotřiž su nim wjele ćežmow nabrěmjenjeli, hišće wjetši, mócniši kral, kiž wot zemskich poddanow wšě wobćežnosće w njebjesach zaso bjerje. W našim času pak je jenož kralow w Europje, kotrychž jenička funkcija w tym wobsteji, demokratiji kusk přidatneje pychi posrědkować.

Tak je Bóh jako kral jenož hišće dwělomna legitimacija cyrkwinskich awtoritow, přećiwo wěriwym něšto přesadźić, štož woni njedowidźa – hlej na kralowske činki Drježdźanskeho biskopa Joachima Reinelta napřećo Wotrowskej młodźinje w zwisku z wotwołanjom fararja Dawidowskeho ze serbskeje wsy. Pobrachowaca duchowna transformacija tajkich zapřijećow kaž „Chryst kral“ ze zańdźenosće do přitomnosće je najwažniša přičina za razantne woteběranje křesćanskeje wěry mjez modernymi ludźimi.

Čehodla pak je Bóh čłowjeka stworił? Hdyž nabožne wusyłanja poskaš, móžeš jenož ke konkluziji dóńć: Zo by wón čłowječe stworjenje z alternatiwu mjez dobrym a złym do wušparanjow přinjesł, z kotrychž móže čłowjeka zaso wumóžić. Demokratiska kwalita kolektiwneje mudrosće, posrědkowaneje přez mjezsobnu wotewrjenu wuměnu a na kóncu wothłosowanje, pak w realnoeksistowacym křesćanstwje bohužel přewažnje faluje.

Snadź je Bóh nas stworił, zo by swět tež za njeho zajimawši hač bjez nas był? Snadź njedawa jenož rozpuć mjez dobrym a złym, ale wjele akceptabelnych pućow? Snadź přichadźa z adwentom tež nowe myslenje, zo Bóh nochce z kralom w klasiskim zmysle być? Snadź tči w horcej diskusiji demokratiskeho gremija kaž na přikład zwjazkoweho předsydstwa na kóncu wjac wuswobodźaceho potenciala hač w samlutkich rozsudach starych knjezow w swojich rezidencach. Cyrkej sama je dawno připóznawała, zo samo wěčna telogiska mudrosć přez časnosć rosće, zo wěra w běhu dobow čłowjestwa na pozitiwne wašnje dale a rozumniša bywa – potajkim: Njech adwent přichadźa!

Sakske knježerstwo k přesadźenju Dawidowskeho

4. Oktober 2010

Serbski zapósłanc Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje, Hajko Kozel, je wotmołwu statneho knježerstwa na małe naprašowanje k přesádźenju fararja Dawidowskeho dóstał. Dźěše wo to, hač je z tutym personelnym rozsudom přećiwo Wotrowskej wosadźe zrěčenje mjez Sakskej a Swjatym stołom zranjene.

Nowinska zdźělenka Hajka Kozela serbsce:

Kozel: Knježerstwo so prašenju wuwinje, hač je so zrěčenje ze Swjatym stołom z přesadźenjom Wotrowskeho fararja zraniło

Hajko Kozel, rěčnik frakcije Lěwicy w Sakskim krajnym sejmje za europsku-, měrowu- a mjeńšinowu politiku, je na swoje małe naprašowanje „Móžne wuskutki zrěčenja mjez Swjatym stołom a Swobodnym statom Sakskej wot 2. julija 1996 na zwadne přesadźenje serbsce rěčaceho katolskeho duchowneho“ (…)“ (ćišćenka 5/3453) wotmołwu Statneho knježerstwa dóstał. K tomu so Hajko Kozel wupraji:

Wulka wjetšina wěriwych serbsko-katolskeje wosady Wotrowa a wšo dohromady 700 podpisarjow podpisanskeje akcije katolskeje młodźiny z Wotrowa su Drježdźanskeho biskopa Joachima Reinelta prosyli, so přesadźenja serbsce rěčaceho fararja pólskeho pochada, Tomasza Dawidowskeho, do Vogtlandskeje wzdać. Njedźiwajcy toho je so přesadźenje k 1. septembrej stało a serbska wosada nětk bjez swójskeho fararja. Swobodny stat Sakska a katolska cyrkej stej so w zrěčenju k „hajenju serbskich naležnosćow“ zawjazałoj, tohodla chcych wědźeć, hač je so po měnjenju Statneho knježerstwa dojednanje „Katolska cyrkej budźe katolsce formowane serbske kulturne dobro zachować a škitać“ zraniło, a kak je Swobodny stat w konkretnym padźe swojej winowatosći wotpowědował, „katolsku cyrkej we wobłuku swojich móžnosćow“ při zwoprawdźenju jeje winowatosće podpěrać.

Dźě wot zastupjerjow křesćansko-demokratiskeje strony nawjedowane Statne knježerstwo so faktisce k tomu wuznawa, zo njeje jej wěc wažna dosć, zo by wone něšto činiło. Woni njejsu móžnosć po zrěčenju „wosebiteje formy zhromadneho skutkowanja“ wužili, a Statne knježerstwo tež ničo iniciěrować nochce. Nimo toho so Statne knježerstwo prašenjam za móžnym zrjanjenom zrěčenja wuwinje, dokelž by to pohódnoćenje było, wone pak jenož „wo swojej dźěławosći“ rozprawjeć dyrbi. Wone pak njeje dźěławe było, ćim nuznišo je potrjeba zjawnosće zhonić, kajkeje přičiny tuteje njedźěławosće je. Njeńdźe potajkim na žadyn pad wo „abstraktnu interpretaciju“ zrěčenja, kaž šef statneje kenclije we wot kultusoweho ministra Wöllera podpisanym spisu twjerdźi, ale wo konkretne přičiny jednanja resp. njejednanja. Tohodla chcu dowolenosć tajkeho wašnja wotmołwy přepruwować.

Katolscy přećiwnicy Serbow

11. September 2010

W forumje InterSerb su njedawno serbskokatolscy młodostni ekstremnje njepřećelne wuprajenja němskich katolikow wo Serbach w internetnej diskusiji wo přesadźenju fararja Dawidowskeho wuhódnoćili. Při tym su tež wo swojich wosobinskich hórkich nazhonjenjach z němskimi katolikami pisali:

Bohužel dožiwjam to w Budyšinje husćišo: Najhórši přećiwnicy Serbow su runje „naši katolscy sobubratřa“ … Sym so husto po zhromadnych (cyłowosadnych a tohodla „dwurěčnych“, to rěka nimale jenož němskich) kemšach z někotrymi rozestajał. Tym žno běchu dwě próstwje a jedne čitanje w serbšćinje přewjele … A přeće, zo by tola jedyn serbski kěrluš tež cyle rjany był, to je wězo „serbski fanatizm“ …

Z wědomostneje ekspertizy „Gruppenbezogene Menschenfeindlichkeit in Sachsen“ wuńdźe, zo su tež w Sakskej wěriwi křesćenjo po statistiku husćišo rasisća a napřećo druhim kulturam bóle njepřećelsce nastajeni hač njewěriwi. Za wěryhódnosć wěry je to ryzy katastrofa. Najwažniši ideal našeje doby je rozswětlerski humanizm, jemu ma tež nabožina słužić.

K sebjewědomemu wobchadźenju ze zjawami njepřećelskosće słušeja tež prawe prašenja, luby Katolski Posoł: Hač je so biskopski ordinariat z přesadźenjom fararja Dawidowskeho přećiwo zrěčenju mjez Swjatym stołom a Swobodnym statom Sakskej přešoł, na to njemóže ordinariat sam wotmołwić…

Stołp našeje kultury

3. September 2010

Jako „duchownu podpěru“ je farar Tomaš Dawidowski protestne akcije młodostnych přećiwo jeho přesadźenju wobhladował, kaž wón sam zjawnje na rozžohnowanskej Božej mšě rjekny. Rěčnik katolskeje młodźiny bě wot spočatka měsacaj trajacych akcijow młody Wotrowski blidar Marian Wjenk (tule na zjawnym forumje 6. awgusta we Wotrowje). Stołp serbskokatolskeje kultury z mjenom Dawidowski je biskop Reinelt wottorhał, ale młodźi ludźo, kiž su za jeho zdźerženje we Łužicy wojowali, su so mjeztym dawno sami ze stołpom našeje rěče a kultury stali. W tutym zwisku su jich akcijow k so zběhnjenju bazy w cyrkwi přinošowali, abo kaž sobuwojowar Marko Njek z Wotrowa dekana citowaše: To je jich „Kirche im Aufbruch“. Dekan a Chróšćanski farar Clemens Hrjehor je wot biskopa po nanuzowanym wotchadźe fararja Dawidowskeho jako administrator Wotrowskeje wosady zasadźowany.