Archive for the ‘dobra serbšćina’ Category

Pozitiwny ćišć

20. März 2019

W rozprawje rozhłosa wo dalšej hybridnej studiji, kiž – tak so zda – Serbow samych za woteběrace nałožowanje jich maćeršćiny zamołwitych čini, dokelž woni pozdatnje wbohich Němcow wuzamkuja,

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-1000460.html

je Marko Grojlich ze swójskich nazhonjenjow wobrot „pozitiwny ćišć“ jako efektiwny srědk rozšěrjenja serbskeho rěčneho ruma wužił. Zapłać Bóh za tajku zmužitosć w dobje dogmy absolutneje dobrowólnosće, kotraž ani neurologiskim dopoóznaćam ani křesćanskej wěrje ani humanistiskej filozifiji njewotpowěduje.

By-li šulski program Budyskeho serbskeho gymnazija „Na Serbskim gymnaziju tworitej kubłanje a zdźěłowanje šulerjow k wysokošulskej zrałosći a k strowemu narodnemu wědomju jednotu. Spěchujemy wuwiće serbskeje rěče a kultury a wjedźemy swojich šulerjow ke kwalifikowanej serbsko – němskej dwurěčnosći“ z realitu był, by wězo kóždy šuler z kóždym sobušulerjom serbował, wšojedne kotrehož pochada tón je. My pak wšitcy wěmy, zo tajki program wjednistwo šule ženje přesadźiło njeje.

Rěčny rum trjeba wěstu rěčnu homogenitu – na přikład bazu zhromadneho słowoskłada. A takrjec zakoń přirody płaći: Serbja móža z dobrej wolu integrować, dołhož su sami znajmjeńša 75 procentow skupiny. Serbscy šulerjo w Budyšinje dawno wědźa, zo přerězny němski sobušuler tež za dwanaće lět serbsce njemóže, dokelž wjednistwo kubłanišća w Budyšinje na to wočiwidnje dosć wažnosće njekładźe. Potajkim serbski šuler „ze swojimi“ serbuje a „z druhimi“ němcuje. To nětk maćernorěčnym Serbam wumjetować, mam za njefairne. Kotry direktor/kotra direktorka serbskeje šule so jasnje wo to stara, zo je princip wšědneho dnja: „Smy Serbja“?

Zakładna šula „Jurij Chěžka“ w Chrósćicach ma mjez druhim sćěhowacu zasadu: „Smy Serbja, w tutym zmysle hajimy tolerancu a akceptancu z druhimi.“ A na njedawnym zetkanju kubłanskeho wuběrka Domowiny z direktorom Mirkom Šmitom a wučerku dźěše tež wo prašenje, kak woni njemaćernorěčnych šulerjow tak derje integruja, zo je cyła šula najebać rozdźělne wuchadźišćo staršiskich domow cyłotny serbskorěčny rum: Mjez druhim z „pozitiwnym ćišćom serbować.“ Tak to tež tehdomniši farar wosady, Clemens Hrjehor, składnostnje Chróšćan zběžka žurnalistam powědaše.

Žane dźěćo bjez „pozitiwneho ćišća“ staršeju ničo wuknyło njebyło. Přewostaj „swobodnej woli“ dźěsća, što je wažne a što nic … A ke kóždemu zbožownemu swójbnemu žiwjenju tež dorosćenych słuša mjezsobnosć swobody a pozitiwneho ćišća. – Serbscy šulerjo njejsu za to zamołwite, to wurunać, štož sej šulscy zamołwići předsadźić njezwěrja.

Z Kathleen Komolcynej za rewoluciju serbskeho kubłanja po cyłej Łužicy

4. Dezember 2018

Wjeselu so z Kathleen Komolcynej, maćerju štyrjoch dźěći a zahorjenej aktiwistu za serbšćinu w Braniborskej, zo je ministerstwo pod zjawnym ćišćom nětko tola wuslědki ewaluacije WITAJ wozjewiło. Na prěni napohlad su rezultaty šokowace: Šulerjo móža hubjeńšo serbsce hač w pěstowarni, su potajkim swoje znajomosće na šuli zaso wotwukli.

Tohodla podpěruju jako předsyda kubłanskeho wuběrka Domowiny, kotryž je so lětsa w Choćebuzu z knjenju Komolcynej a wučerjemi Delnjoserbskeho gymnazija zetkał, jeje žadanje za zakładnymi změnami ramika kubłanskeho systema za posrědkowanje serbšćiny.

WITAJ_Bramborska

https://www.change.org/p/petitionsausschuss-des-europ%C3%A4ischen-parlaments-ministerin-ernst-witaj-muss-bleiben-wir-eltern-k%C3%A4mpfen-den-sorbisch-wendisch-unterricht-unserer-kinder/u/23711338?recruiter=255732266&utm_source=share_update&utm_medium=facebook&utm_campaign=facebook&fbclid=IwAR38GaDOqRMj1ni2FWITkB2t8aGJ4kl1pgf8wKHtJJPOcbmnWCQ7Lb5QjqY

Njesměmy pak na to zabyć, zo předležachu podobne katastrofalne wuslědki hižo w lěće 2006 za system 2plus w Hornjej Łužicy: Wědomostnicy z Hamburga zwěsćichu, zo su maćernorěčni šulerjo na kóncu šulskeho lěta hubjeńšo serbowali hač na spočatku. Najebać to běži tón system zničenja maćernorěčneje substancy serbskeho ludu hač do dźensnišeho. Kotre konkretne konkluzije z toho za wobzamknjenje klětušeje hłowneje zhromadźiny sćehnjemy, tuchwilu w nachwilnej strategiskej dźěłowej skupinje zwjazkoweho předsydstwa za kubłanje wuradźujemy. Wočakuju čiłu debatu na hłownej w Chrósćicach a nowu dobu serbskeho kubłanja w Hornjej a Delnjej Łužicy!

Naša Wojerowska župa „Handrij Zejler“ – dźensa Sakskej a prjedy wobwodej Choćebuz přisłušacy – je znólniwa, jako móst mjez woběmaj krajomaj fungować. Wšako mamy pola nas hladajo na rěč zdźěla poměry kaž w Delnjej Łužicy a na wsy tu a tam pak nimale kaž w jadrowych kónčinach Hornjeje Łužicy.

Europeada 2020: Mužojo z Delnjeje a žony z Hornjeje Łužicy – Domowina dyrbi rozsudźić

26. Oktober 2018

„Serbske koparje“ z pjatnaće delnjołužiskich wjeskow pochadźeja a chcedźa Serbow na Europeadźe narodnych mjeńšin w smažniku lěta 2020 w Korutanskej zastupować. Srjedu w Choćebuzu na zhromadnym posedźenju prezidija a župneho předsydstwa su angažowani hosćo za to wabili, zo Domowina jich napřećo FUEN jako „narodne mustwo“ serbskeho ludu pomjenuje.

Hladajo na to, zo prawdźepodobnje jenož jedne muske a jedne žónske mustwo pósłać móžemy, maja woni pod předsydu swojeho Domowinje přisłušaceho towarstwa, Horsta Adama, jasny namjet na blidźe: Přichodny raz smy my na rjedźe, dokelž běše „Serbska wubranka“ dotal tři razy na Europeadźe wobdźěleny, ale z jednym jeničkim hrajerjom z Delnjeje Łužicy (Willi Paška), a posledni raz ze žanym. Tohodla sej za přichodnu Europeadu sćěhowace wobzamknjenje zwjazkoweho předsydstwa přeja: Muži z Delnjeje a žony z Hornjeje Łužicy do Korutanskeje, wšako mějachmy hižo 2016 tež žónske mustwo na Europeadźe.

Jězusmarja, što je to do rozsuda za mnje, wšako su so „serbske koparjo“ w Dešnje skonstituowali, hdźež mam tohorunja swójbnych kaž w srjedźnjej a Hornjej Łužicy 😊.

https://m.lr-online.de/lausitz/cottbus/wendische-fussballauswahl-spielt-zum-auftakt-gegen-sorben-elf_aid-4121273

Mjez hosćimi běštaj Paška a trenar mustwa, rodźeny Žylowski, znaty hrajer z NDRskeho časa a pozdźišo trenar módźiny Energie Cottbus:

https://de.m.wikipedia.org/wiki/Horst_Krautzig

W „Serbskej wubrance“ je (hornjo)serbšćina wobchadna rěč. Paška, kiž běše jako šuler jedne lěto w Pólskej, móžeše so dorozumić. Druzy pak njebychu to móhli. Najebać to woni nětko po treningu přeco tež rěč zwučuja (hlej cedlku za wuknjenje), zo ja prajach: Štož w kabinje rěčiće, je mi wšojedne, ale na kopanišću dyrbi to, štož mjez sobu wołaće, serbske być 😎. Dokelž tam so Serbstwo na drasće njepokazuje, ale jeničce na jazyku …

Z tym sym hižo swoje wuměnjenje za „haj“ w jich zmysle prajił. Nimo toho dyrbi po mojim měnjenju wotnětka tež zastupjer Delnich Serbow w organizatoriskim kruhu Domowiny za Europeadu zastupjeny być. Ćežki rozsud to pak budźe, wšako sej angažement Serbskeho Sokoła jara wažu. Derje by było, hdyž by (hornjoserbska) wubranka (delnjoserbskich) koparjow tohorunja na hru přeprosyła.

Sejmikarjo: Škit serbskorěčneho ruma je „rasizm“

24. Oktober 2018

Na přeće serbskeho aktiwista za serbšćinu w zjawnym rumje „Prošu pisaj serbsce, dokelž so wo serbsku skupinu jedna“, sejmikarka-kandidatka za „serbski parlament“ w diskusiji na platformje Knihi wobličow wotmołwješe: „Je to rasistisce.“ Tež druhi sejmikar-kandidat za „serbski parlament“ mi napřećo na samsne wašnje „argumentowaše“: Hdyž na tym wobstejimy, zo je zastupnistwo Serbstwa serbskorěčny rum, „je to rasizm“.

Njewěm, hač dyrbi knjez Dyrlich nětk dalšu němsku zdźělenku w swojim rozdźělowaku přećiwo škaranju blogowarja Piwarca rozpósłać. Wšojedne, njetrjebam jeho so prašeć, wšako tež iniciatiwna skupina (IS) so serbskeho ludu prašała njeje, hač chce wón tón „sejm“ měć. Tute naprašowanje nětkole Kukowske prašaki nachwatuja. Dotalne mjezywuslědki su hižo wjele wuprajace, kaž móžachmy póndźelu na wědomje brać (hlej přinošk w blogu).

Zo bych ja ze „sejmom“ za kubłansku awtonomiju kooperować dyrbjał, je hubjeny žorćik. W srjedźišću kubłanskeje politiki třěšneho zwjazka, Domowiny, steji zdźerženje, skrućenje a dalewuwiwanje rěčnych rumow a nic jich rozpušćenje. Porno „mojim“ wjacerěčnym kurdam ze Syriskeje, kiž maja respekt před serbskorěčnymi rumam, IS to nima. Najskerje dokelž tu ludźo dominuja, kotrymž njeje dotal serbowanje w swójbje wažne dosć było.

Serbowanje w swójbje pak je najwažniši stołp přichodneje eksistency serbskeho ludu. Jadrowy lud to wě. Nimam ničo přećiwo tomu, zo so němcowacy Łužičan jako Serba wuznawa. Ale njeakceptuju, zo chce wón politisce towaršnostny dóńt serbowacych Serbow postajować. Jeli wón to chce, dyrbi najprjedy serbsce nawuknyć. Štóž to w Němskej (!) jako „rasizm“ difamuje, je so na wšě časy za serbsku politiku diskwalifikował.

Bohudźak njebudźe žadyn politiski zamołwity z wolenym pseudo-„sejmom“ wo statnym zrěčenju abo njewěm wo čim jednać, dokelž na wobrazu němskeje zjawnosće wo Serbach je jadrowy lud widźeć. Tež nutřkownoserbsku kooperaciju nimam za předstajomnu: Štóž serbskich prócowarjow rasistow mjenuje, zwonka narodneho diskursa steji. Po mojim wosobinskim měnjenju. Ja so radšo po serbskim rozhłosu mam: Wupuć z načasneho konflikta ze „sejmom“ je: Milan Grojlich budźe serbski kejžor Mirosław I. :

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-860226.html

Kontrowersa 2plus nimo – nětk rěka: „Čińće!“

6. Oktober 2018

Wurězk o-tona njedawneho přinoška Serbskeho rozhłosa „Kak su dźěći w prěnim lětniku rozrjadowane?“ Měrćina Wjenka

… Zo pak so přez měšenje kmanosće maćernorěčnych serbskich dźěći pozhubjuja, kaž kritikarjo konceptej 2-plus wumjetuja, Sabina Hejdušcyna wobkedźbowała njeje. Runje pak wo tym rozprawja direktora Pančanskeje zakładneje šule Jadwiga Čižankowa.

„Lońše 4. lětniki, kiž smy lětsa wužohnowali tak rjec, smy my po wjeskach dźělili, cyle wědomje dwě dwurěčnej rjadowni wutworili a smy pytnyli, zo tón serbskorěčny rum potom za maćernorěčne dźěći njebě tón optimalny.”

Rěčna situacija nětčišich nowačkow pak bě jara spokojaca.

„Pola nas je woprawdźe ta zestawa lětsa tajka, zo smy my w pěstowarnjach zwěsćili, 14 dźěći maja rěčne kmanosće jednoho serbskorěčneho dźěsća. Tohodla, zo bychu wone swój serbskorěčny rum měli, wuknu hromadźe w tej rjadowni 1 A1.”

Tamni dwanaće šulerjo – někotři z wjace, tamni z mjenje znajomosćemi serbšćiny – tworja dwurěčnu rjadownju. W njej wuwučuja jich po koncepće 2-plus, štož rěka, zo so zdźěla dwaj wučerjej wo rjadownju starataj.

K tomu sym so sebje samoho naprašował .

Marcel: Je to samsna direktorka šule, kotraž je so scomter kolegijom před měsacami na poł stronje SN do kritikarjow 2plus dała, kotřiž su sej tajke zrjadowanje za serbske dźěći žadali?

Piwarc: Polarizowace debaty maja swójsku dynamiku, na woběmaj stronomaj. Njeńdźe wo to, štó je hdy prawje měł, ale wo zhromadny zaměr: serbske rjadownje. Mje abstraktne kontrowersy tak a tak njezajimuja, mi dźe wo praktiske wuslědki. Hdyž je na wšelakich stejnišćach serbskich šulow w nowym šulskim lěće tajki konkretny postup – mi su tři wotpwědne pady znate – a so potajkim něšto hiba, to wjele Serbow wjeseli, a mje tež. Wo teoriji hižo diskutować njetrjebamy, přetož smy so wočiwidnje praktisce přezjedni.

Marcel: Někotři praja, štóž chce změny we wšědnym žiwjenju z dotalnej koncepciju 2plus, dyrbi najprjedy intensiwnišo z wučerjemi diskutować …

Piwarc: To praja ći, kotřiž žadyn problem z tym njemějachu, zo njeje so tehdom nichtó serbskich wučerjow prašał, hač chcedźa 2plus měć. Kaž mjeztym wěmy, njebu ani zwjazkowe předsydstwo (ZP) jako najwyši demokratisce legitimowany serbski gremij do praktiskich prašenjow zawjedźenja 2plus w našim kubłanskim systemje zapřijate. A dołhož dyrbi kóždy wučer, kiž so zjawnje kritisce wupraji, z hamtskim telefonatom z Budyšina ličić, je tuta namołwa zwonka reality.

Marcel: Ale njedyrbimy na praktikarjow poskać?

Piwarc: Wězo. Kubłanski wuběrk so z wučerjemi zetkawa. W Radworju a Choćebuzu smy byli, a chcemy perspektiwisce wšudźe tajku mjezsobnu wuměnu přewjesć. Njejsmy pak statna kenclija, ale horstka čestnohamtskich ludźi, zdźěla studowacych, wothłosowanje terminow z telko ludźimi a partnerami šulow trjeba swój čas.

Při wšěm njesměmy na to pozabyć: Přepruwowanje praksy w ewaluaciji wědomostnikow, kotřiž su z praktikarjemi komunikowali, hižo w lěće 2006 RCW předležeše a je jasnje dopokazało, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. A něhdy jónu je kónc sćerpliwosće a zwólniwosće, so wěčnje w kole wjerćace debaty znjesć – k potrychenym tež starši słušeja: Katrin Suchec-Dźisławkowa w x-tej debaće ZP wo temje do wulkich prózdnin w Rownom Domowinskemu zarjadej a Rěčnemu centrumej Witaj praješe: „Čińće skónčnje, njerěčće dale!“ Wona ma prawje.

Marcel: Nimaš zrozumjenje za pedagogow, kotřiž su so wjele lět w systemje 2plus prócowali a nětk so boja, zo běše wšo z wida kritiki za stareho Frycu?

Piwarc: Sprěnja jich prošu na wědomje brać, zo sym kaž „modlerski młynčk“ wospjetował, zo nochcu 2plus za serbske (!) dźěći měć; hdyž je 2 plus druhim spomóžniši hač stary B-rjadownje, njech za nje wostanje. Ja sym fan A-, nic B-rjadownjow. Zdruha sej wšěch zamołwitych kaž knjeni Čižankowu wažu, kotřiž su před pjatnaće lětami spytali, z přiwzaćom tutoho eksperimenta swoje šule zachować. Tehdom běchu hinaše časy, dyrbjachmy brutalitu woneho kultusoweho ministra Rößlera w zwisku z Chróšćan zběžkom poćerpjeć, kiž je na minimalnych ličbach šulerjow wobstał, kotrež jeničce ze Serbami spjelnić njemóžachmy.

Marcel: A w kotrym nastupanju je dźensniša situacija hinaša?

Piwarc: Runje na šulach z najkomplikowanišej rěčnej situaciju w Radworju a Budyšinje je najwjetši nawal němskich šulerjow. W Radworju bychmy hakle rumnosće za dalše swójske serbske rjadownje měli, by-li so wjac Němcow za druhe šule rozsudźiło. Šula ma po wusudźe sakskeho wyšeho zarjadniskeho sudnistwa garantowane wobstaće jako „serbska šula“. Problem njejsu tuchwilu pobrachowacy serbscy wučerjo. Chcemy-li wšudźe 2plus za wšěch, njeby (hlej teamteaching) snadź dosć pedagogiskeho personala było. Nochcemy pak 2plus za wšěch, ale – kaž je kubłanski wuběrk Domowiny loni do hód wobzamknył – „rěčnu homogenitu“ serbskich rjadownjow, steji dosć serbskich wučerjow k dispoziciji.

Marcel: Njewohrožuje tajke rozrjadowanje němsko-serbsku zhromadnosć?

Piwarc: Hdyž so Serbstwo rěčnje pominje, njemóže Němc hižo ze Serbami zhromadnosć pěstować. Nimo toho nichtó ničo přećiwo tomu nima, zo matej serbska a druha rjadownja na přikład předmjet sport hromadźe.

Marcel: Wjele ludźi ma zaćišć, zo Domowina lědma něšto docpěwa …

Piwarc: Najebać našu nadźiju na spomóžne sobuskutkowanje w šulskich konferencach, hdźež smy nětk zastupjeni, je skepsis ludźi woprawnjena. Cyle njewotwisnje wot temy kubłanje to na našich aktualnych serbskich wječorkach ze serbskej radu a załožbu dožiwjamy, kotrež su prěni pospyt wotewrjenišeho wustupowanja w zjawnosći. W Radworju je wysoce připóznaty Serb protestujo blido dočasnje wopušćił, prajo, zo hižo ženje tajke přeprošenje dóstać nochce. Smy jemu najskerje na čuwy šli. A štož wječork w Pančicach nastupa, je mi młody serbski prócowar skoržił, zo je wuprajenje direktora załožby, spěchowanje móhło kreatiwiće hudźbnikow zadźěwać, lózyskosć. Město wottrašaceje běrokratije by załožba kóždej hudźbnej skupinje młodostnych w Serbach financowanje CD – zběrki poskićić móhła, jako přinošk ke kulturnemu herbstwu.

Marcel: Kaž móžachmy w SN čitać, budźe zaso někajka dźěłowa skupina ZP w kubłanskich naležnosćach. Němc praji: Wenn ich nicht weiter weiß, gründe ich Arbeitskreis …

Piwarc: Z mojeho wida budźe to posledni pospyt, zhromadnje ze zajimcami z Hornjeje a Delnjeje Łužicy konkluzije z nazhonjenjow wot přewróta hač do dźensnišeho sćahnyć a so na praktiske wěcki koncentrować. Jan Nuk, kiž je čłon tuteje dźěłoweje skupiny, w Radworju praješe: Serbski lud wjednikow njetrjeba, ale narodne sebjewědomje w swójbje, na šuli atd. Tak to je. Za konsekwente hladanje rěčnych rumow rewoluciju njetrjebaš, ale – druhdy kusk mjenje bojazliwosće. Njewěm, kak dołho knjeni Merkel hišće kanclerka budźe, ale jeje swětosławne hrónčko móžemy sej přiswojić: „My to šafnjemy!“

Rozhlad 09/2018: Imersiju město 2plus (MARCEL BRAUMAN)

3. September 2018

Kompletny nastawk:
http://www.rozhlad.de/nastawk_319.html

Serbska rjadownja w přenim lětniku serbskeje zakładneje šule w Pančicach-Kukowje – dokelž to rěčnemu niwowej tyje – šulska wjednica Jadwiga Čižankowa w rozmołwje z Měrćinom Wjenkom w rozprawje Serbskeho rozhłosa:

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/audio-810452_zc-e69288eb_zs-d584fc5f.html

2plus je nowy ML

2. Juni 2018

Na dźaknej Božej mšě pjatk nawječor składnostnje slěborneho kwasa w Radworju prědowaše farar Beno Jakubaš, so na wuprajenja Józefa Nowaka před poł lětstotkom złožujo, wo wuznamje serbskeje swójby za přichod w swojej eksistency wohroženeho serbskeho ludu. Zo móžemy statej za serbske institucije dźakowni być, ale zo maja wone serbskej swójbje słužić. Hladajo na dale a aktualniše citaty směš konkluzije ćahnyć, zo serbske institucije nimo bjezposrědneho powójnskeho časa pod wliwom wuswobdźenja Serbow z pomocu wobsadniskeje mocy „wulkich słowjanskich bratrow“, serbskeho krajneho rady a tehdomnišeho zaměrneho přeserbšćenja šulerjow němskeho pochada (samo ze zeserbšćenymi mjenami) wšo dohromady serbsku kupu w němskim morju skrućili njejsu.

Pozdźišo běše ML (marxizm-leninizm) nanuzowany zastupny lisćik serbskich wědomostnikow a akademiskich Serbow do institucionelneho wobłuka žiwjenja serbskeho ludu, wšojedne hač su to šule abo druhe institucije wšelakich runin byli. Načasna ideologija, naslědnica postajeneho ML, je 2plus. Woboje matej jednu bytostnu zhromadnosć: měšenje z němskim wobswětom po puću k cilej pozdatneje „jednoty“ cyłeje ludnosće – prjedy „dźěłaćerskeje klasy“, dźensa „wubalansowaneje dwurěčnosće“, kotraž rěka němčina ze serbskim připlackom. Hižo komunistiski serbski funkcionar Kurt Krjeńc je jónu přidał, zo by to – w formje noweje wulkeje industrije we Łužicy z nawalom němskich sobudźěłaćerjow – na kóncu serbskemu ludu zahinyć dać móhło.

Mjeztym tež wšitcy nošerjo 2plus-systema wotewrjenje praja, zo to maćernorěčnym dźěćom njetyje. Na městnje prědowanja w Radworju nas pod režimom statnych regulow po lětušich lětnich prózdninach w pjatym lětniku wyšeje šule dwě rjadowni ze 27 šulerjemi w kóždej wočakujetej. Nětkotrych (němskich) šulerjow dyrbjachu samo wotpokazać. Dwě třećinje wučerjow stej – Serbja. Personelnje bychu woni tež dwě rjadowni z Němcami a jednu serbsku rjadownju z wosom serbskimi šulerjemi (nowa ličba po aktualnej informaciji) činić móhli (jeli by stat zhromadnje z gmejnu prowizorisce rumnostne problemy rozrisać chcył, kaž je w Drježdźanach a Lipsku na šulach při přiběracej ličbje šulerjow tohorunja móžno).

Ale princip měšenja knježi – porno NDR njejsu hižo ani tajke małe niše w A-rjadownjach připušćene. Tute nanuzowane měšenje wězo spomóžne skutkowanje serbskich swójbow njepodpěruje, ale podrywa. Z přihłosowanjom Serbow we wotpowědnych statnych resp. połstatnych gremijach. Pozitiwny pódlanski efekt: Subwersiwne rěčne sebjewědomje nic jenož serbskich młodostnych rosće – jako instinktiwna wotmołwa na tute potłóčenje serbšćiny jako wobchadneje rěče a wutłóčenje serbskorěčnych rumow ze zjawnych kubłanišćow. To pak wopačny puć němskoserbskeje technokratije njelegitimuje. Čińmy potajkim subwersiwnišo dale, zo by 2plus dóńt ML sćěhował .

Je wjele móžnosćow serbsko-němskeje zhromadnosće, mjez druhim na polu sporta. Tuta zhromadnosć pak přichodnje jenož hišće budźe, jeli budźe tež dosć nowych Serbow. Potajkim prěnjotnje šulskich wotchadnikow trjebamy, kotřiž móža jako wučomnicy a pozdźišo jako pomocnicy a mištrojo serbskorěčneho rjemjesła abo wotpowědnych słužbow na wsach fundament našich towaršnostnych strukturow tworić. To je tež zaměr kubłanja w serbskich swójbach. Tuchwilu stat přewažnje zběranje informacijow wo Serbach spěchuje, nic pak tworjenje serbskeje substancy. To je tema prěnjeho přewróta po 1989.

Čehodla serbsce wuknyć? Wotmołwy na prašenja dwělowacych staršich: Rěč domizny

18. Mai 2018

Warum_sorbisch

Flyer_sorbSchule

Je dosć staršich, kotřiž swoje dźěćo jeničce tohodla na naše kubłanišća słać chcedźa, dokelž ma wone do najblišeje šule chodźić. Kubłanski wuběrk Domowiny je za nich dźěłowy material wo zmysle serbskeje šule naćisnył. Zaměrowa skupina su potajkim wosebje starši, kotřiž su Łužicy jako domiznje přichileni, ale dotal nic rěči regiona. Jim chcemy swoju rěč jako rěč domizny a susodstwa spřistupnić.

Pjaty Handrij nětko tež w Narodnej bibliotece

29. April 2018

Wšitcy, kotřiž su sej pdf-dataju „Handrij_V“ składowali (zapłać Bóh za zajim), tule ničo noweho njezhonja. Štóž pak linki radšo ma, tu wotpowědny přistup do eksemplara w Němskej narodnej bibliotece namaka.

Handrij a Hanka w Hamburgu

Deutsche Nationalbibliothek:

https://d-nb.info/1156840392/34

małe woptawančko knihi:

Ze swojimi prěnimi w Hamburgu zasłuženymi sto eurami w zaku Handrij na zastanišću „St. Pauli“ ze slěborneho ćaha měšćanskeje linije U 3 wulěze. „U“ steji za prěni pismik podzemskeje železnicy němsce. Ale wulki dźěl tych U-čarow jězdźi horjeka, a tohodla jich syć Hamburgska hornja železnica rěka, jemu kolega powědaše.

Hanka ma wječor hišće seminar a Handrij tohodla tróšku chwile za dundanje. Wón wězo wě, zo su pódlanske dróhi tule zajimawše hač hłowne, tohodla ze swětosławneje Reeperbahny radšo do juha a do směra přistawa wotboči.

Po črjódce sej hrajkacych arabskich dźěći so jemu jaskrawje zdrasćena rjanolinka do puća stupi: Za sto euro změješ cyłu rjanu hodźinku ze mnu! – Handrij chcyjo nochcyjo stejo wostanje a dyrbi něšto wotmołwić, štož so jemu tež radźi: To pak je moja kompletna dźensniša mzda, štó móže telko za hodźinku zabawy płaćić? – Wón sej mysli, zo je wěcka z tym wotbyta, ale nětko so hakle započina: Pój, tebi to za sydomdźesat sčinju, lakowana rjanolinka bjez wahanja poskića.

Je mi žel, ale mam termin, jej Handrij łži, dokelž jemu ničo kmańše njezeschadźa. – Do profesionalnje wabjaceho holčeho wobliča so kusk mjerzanja měša: Pola twojeje mamy abo što? Sy ty šwulny abo što? – To sej dotal nichtó Cyžec Handrijej prajić zwěrił njeje. To je jemu pokiw, zo tu zwučene wašnje bjesady dodźeržeć njetrjebaš: A ty wěsće jenož z holcami darmotnje lěhaš, abo što? – Wona perpleksnje na njeho suta, a Handrij tutón wokomik wužiwa a so woměrje wotsala.

Ale wokoło róžka hižo zaso tajki žónski zadźěwk wosrjedź chódnika steji. Z nadutymaj nadromaj a, spodźiwnje dosć, cyle hłubokim hłosom. (…)

Dotalne wudaća Handrija:

4. Handrij w dojutrownej turbuleny

https://d-nb.info/1150468394/34

„Hanka, ta Sara z Budyšina nam afriskeho ćěkanca wjeze.“ „Aha, pon maš zawěsće hižo ideju, hdźe ma kadla w tutym domje kampěrować.“ „Hoj, hdyž budźe kofej hotowy.“ Při chěžinych durjach klinka. Młoda socialna dźěłaćerka w tróšku alternatiwnym outfiće steji tam z dołhim suchim kadlu w čornej kožanej jace, jeansach samsneje barby a z čerwjenym basecapom, kotrehož špodka je dozady wusměrjena, kaž je za młodźencow z tajkej špodkatej čapku z wašnjom. 

„Dobry dźeń, ja sym Handrij.“ Wón wjerchej ćěmnoty ruku tyka. Tón tróšku njewěsće hlada. „Nicht deutsch sprechen?“ – „Nur im Notfall. Pójtaj nutř. Chcemy najprjedy kofej pić.“ – „O.k., ich heiße Mohamed.“ – „To sej hižo myslach“, Handrij praji, mjeno kaž pola nas Jurij abo Handrij. Wšitcy so za blido sydaja. Handrij wšěm kofej naliwa. 

1.-3. Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1149195258/34

Farar: „Derje, myslu sej, zo smy so zrozumili. Staj zwólniwaj, swoje dźěći katolsce kubłać?“ (Hlada na Hanku.) 

Hanka (hlada na Handrija): „Swjaty Pawoł tola praji, zo je muž hłowa. Potajkim njech so nawoženja wupraji.“

Handrij: „Ja scyła hinak njemóžu hač katolsce, wšako ani wo Mohamadźe ani wo Lutheru zdaća nimam.“

3. Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

„Ty tola wěš, zo so pola nas njekuri!“ mać jeho napomina. „Jowle so hižo jara kuri, hdyž so nětk dźělić dataj.“ „To njeje dźělenje, smy tola katolscy, mamoj so po kaznjach cyrkwje – porno tebi“, mać praji. Prjedy hač móžeše Handrij wotmołwić, nan na nju wujědźe: „Tej poslednjej słowje by sej zalutować móhła! Wón ma swoje žiwjenje kaž mój swoje.“ 

2. Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Zatrabanske, to je wjelk! Handrij je hižo raz w Rěčicach był, před lětami je so dokładnje wobhonił – wjelk, dźiwje, njeskludźene zwěrjo, jeho fascinuje. Pjatnaće metrow wot njeho zdaleny steji dorosćeny wjelk a jemu při čilanju přihladuje. Pucher je prózdny a tuž ma Handrij ruce zaso swobodnej a z nimaj placa, tak wótře kaž móžno. Wjelk so njehiba. Handrij so stopnjuje: Z cyłeje šije rjeji: „Ćěr so, preč z tobu, nablaku!“ Ale wjelk drje serbsce njemóže a kaž přismoleny steji. Dalši pospyt: „Spadaj obesrańcu!“ Bohužel wjelk tež pólsce njerozumi a so ani milimeterčk njehiba.

1. Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Hanka ma akciju za wrótnu. Sedźi w swojim wuskim krótkim čornym šaće na čerwjenym konopeju, naliwa sej sekt, kiž je po bjesadźe z přećelkami zwostał, a čuje so kaž w filmje. Hłowu scomter dołhimi čornymi włosami dozady ćisnjenu a noze přez křiž hlada zasonjena na při blidku stejaceho šwižneho kadlu, kiž ju šibale-žedźiwje z wočomaj měri, a nimo njeho z woknom won do nocy.

K tomu so njedźelskej epizodźe Handrija tu w blogu přidružatej, kotrejž buštej lětsa w nalětniku wozjewjenej (ze zapodaćom titulow potajkim hnydom zaso namakaće):

STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

 Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło. We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

 

Lubosć w tutych sydom tekstach

Maš orientaciju na pućach Handrija? Poptom wěš, hač je tutu lubosćinsku scenu při sewjernym morju abo we Łužiskej jězorinje dožiwił:

Tón njemdry wukřik w sonje Handrija zaso zbudźi. Da swoje krótke jeansy na špundowanje padnyć, sam padnje na łožo a sej hnydom wusnje. Hdyž je wotućił, leža tež jeho spódnje cholowčki při łožu a Hancyne mjezwočo je bjezposrědnje před jeho wočomoj: „Što to dyrbi, knježe zaspanco, za čo z tobu w tutej spodźiwnej chaće přenocuju?“ Wonka wichor bjez přestawća howri. Wonaj so bjeze słowow namakataj a tworitaj katamaran na žołmach wótře šumjaceho morja, doniž na kupu zbóžnosće njedóńdźetaj.

Poćah k najlěpšemu přećelej

Štóž dokładnje čita, sobu dóstanje, zo je Handrijowy najlěpši přećel w prěnjej knize hišće serbski muž, ale wot druheje němski kadla. Wobchadźenje mjez twarskimaj dźěłaćerjomaj Handrijom a Ronnyjom je bjez tabuwow, kaž je mjez najlěpšimaj přećelomaj z wašnjom:

„Bin ich hier dein deutscher Sam?“, z Ronnyjoweho erta wujědźe, a k tomu: Samo sobotu mi druhdy samomu roboćić daš, hdyž so tebi radšo kumplej při swinjorězanju pomhać chce. A po swjatoku je ći žlokanje něhdźe druhdźe wažniše hač naš zhromadny projekt tu na statoku. – Handrij nožički a britwičku na kromu wumywadła kładźe a Ronnyjowemu rozhorjenemu wobliču w špihelu šibale praji: „Vergiss nicht, ich bin dein sorbischer Kanacke, der komische Bräuche hat.“ Na přikład zhromadnosć pěstować, Handrij wujasnjujo přispomni.

(Tuta scena rano w kupjele ze štwórteje knižki potom dale eskalěruje)

Dźěło

 Štož je dźensniši dźeń pozdatnje najwažniše w žiwjenju, dźěło, je w žiwjenju Handrija a Hanki wězo stajnje prezentne, ale jenož jako pozadk. Čehodla to tak je, čitar hižo w prěnim powědančku zhoni:

Što je wón na někajkim zdalenym twarnišću rył abo rumował, ju wulce njezajimuje. Wona ma w móšni jeho foto. Wón, cyle zbrunjeny wot pražaceho słónca, w krótkich jeansach na róštach, šibale dele na fotografa hlada. Wobraz wšo praji. So wě, zo ma tež wón ju na foće přeco při sebi, ale nic před laptopom sedźacu abo wosrjedź polcow połne knihow w bibliotece. Wobdźiwuje jeje mudrosć a to, štož wona z njej čini. Ale jeje dźěłowy biotop jemu jako fotomotiw powabny njeje. Tohodla wona na foće w jeho móšni bičwolejbul hraje.

 

„Handrij a Hanka w Hamburgu“ – a ze serbskim kwasom na Helgolandźe

23. April 2018

Tule je knižka direktnje a darmotnje přistupna (pdf-dataja):

Handrij_V

Handrij_V

„Pjaty Handrij“, lětnje powědančko, je wušoł. Runja wjele druhim młodym ludźom Łužicu wopušćiwši staj so Handrij z Hanku w Hamburgu zadomiłoj. A hdźe budźe nětko dawno planowany kwas – w Haslowje abo na Helgolandźe? Wonaj so za kupu w sewjernym morju rozsudźitaj, a tak jenička šěrokomórska němska skała prěni serbski kwas dožiwja.

Čitarjo w tutej serbskej knižce samo halunder namakaja, na kupje zakótwjenu frizišćinu. Do toho pak maja Handrija přez Łužisku jězorinu, Hamburgsku Reeperbahn, zetkanje ze žonu, kotraž je poprawom muž, požadansku rozmołwu za job w přistawje a wšědny dźeń w „eksilu“ mjez morjomaj přewodźeć. Tež w tutym rjedźe mjeztym zwučene powabne mjezyčłowjeske podawki parować njetrjebaće.  

Knižka zaso jako PDF-dataja k dispoziciji steji. Štóž chce tekst na papjerje čitać, njech sej jón wućišći. Wjele wjesela při čitanju! Je dotal z wotstawkom najdlěše (34 stron) powědančko rjada z Handrijom. Ale da so zaso krok po kroku „genießwać“. Hdyž maš pon telko šposa kaž Handrij sam, je so próca napisanja wudaniła, wšako chce Piwarc zbožownych ludźi měć.  🙂