Archive for the ‘dobra serbšćina’ Category

Wšo je móžno

15. Oktober 2019

Praji mój přećel a kolega dr. Armin Krause. W dobje NDR Lipšćanski wědomostnik w Finskej dźěłaše a je wot toho časa kruće ze Samami zwjazany. Poł ducenta knihow wo wonym ludźe je mi nětko wupožčił, tuchwilu hromadźe ze samiskim přećelom swójsku knihu wo byću a traću awtochtoneje ludnosće w sewjernoskandinawiskich kónčinach pisa. Tež ze Serbami so něhdyši sobudźěłaćer mojeho prěnjeho šefa w krajnym sejmje, prof. Petera Porscha (kiž dźensa swoje 75. narodniny swjeći) derje wuznaje, nic naposledk dźakowano wjele serbskim studentam w jeho wobłuku na uniwersiće w Lipsku.

Prjedy su prajili: Wšo, štož je so jónu zminyło, je a wostanje preč. Tola na přikładźe Samow spóznawamy, zo tomu hižo tak njeje. Kultura a rěč móžetej zaso z rowa stanyć, “jeli jednotliwc to chce”, tak dr. Krause, kiž swoje wuprajenje ze wšelakimi praktiskimi padami w regionach z wobydlerjemi samiskeho pochada dopokazuje. Tež w Serbach tajki zjaw znajemy, kaž móže jednotliwa swójba serbskosć do wjeski wróćić.

Hišće zajimawšo pak je fenomen wosebiteho razu: žiwjenske wašnje, kotrež so dawno jako originarne deklaruje, byrnjež z wunamakanka było. Tak sej cyły swět mysli, zo je wobhospodarjenje sobow tradicionelny zakład samiskeho ludu. Woprawdźity pozadk pak je, zo dyrbjachu so woni swojeho tradiconalneho nomadiskeho žiwjenskeho wašnja wzdać, dla připućowarjow a politisko-ekonomiskeho ćišća. Tohodla su Samojo nowu tradiciju tworili, kotraž je mjeztym zaso stara – a jenož typisce za mału mjeńšinu w mjeńšinje. Tež my nowe serbske wašnja wuwiwać móžemy, kotrež budu přichodnje stare.

Po rozmołwje z Arminom je mi switało, za klasiski konflikt mjez “tradicionalistami” a “doprědkarskimi” žadyn njeje. Smój so wo tym w zwisku ze serbskej drastu, narodnej a modiskej, rozmołwjałoj. Dr. Krause: “Trjebaš tradicionalistow, kotřiž wšě stare formy wotkrywać a zachować chcedźa. Dokelž woni fundus tworja, kiž móža doprědkarscy potom do nowych formow transformować. Bjez nich by material za postup zabyty był.

20191015_134203

samiski porik prehistoriskeje doby w splažnej wuměnje

Serbscy młodostni tež dźensa do Čěskeje – a so tam słowjanskeje duše nasrěbać?

6. Oktober 2019

Na wulkotne zahajenje serbskeho lěta w Liberecu wróćo pohladawši, wosebje na přijeće Serbow w radnicy a krasne zarjadowanje na awli uniwersity z předstajenjom wusahowaceho oratorija „Hrodźišćo” (hudźba: Měrćin Weclich, tekst: Madlena Nasticcyna, cyłkowny wuměłski nawod: Friedemann Böhme, chórowe a orchestrowe sadźby: Malte Rogacki, chór 1. Serbskeje kulturneje brigady, orchester Serbskeho ludoweho ansambla, Malte-Rogacki-band, Serbski foklorny ansambl Wudwor), je we mni načasne prašenje zrostło.

liberec_hrodzisco

Wuchadźišćo: Tehdom su so sta serbskich młodostnych we Warnoćicach a Liberecu „słowjanskeje duše nasrěbali” (předsyda Domowiny, Dawid Statnik, w swojej narěči w radnicy). Čłonojo Wojerowskeje a Budyskeje župy su so tohodla ze zhromadnym wulětom na jednu z městnosćow kubłanja serbskeje elity w Čěskej podali a tam konkretnje zhonili, štó je tam pobył a pozdźišo što na dobro serbskeho ludu wukonjał. Dźensa drje mamy wjele serbskich kubłanišćow, ale najebać to začuwamy dale a přiběrace straty słowjanskeje fonetiki, přirodneho serbowanja a připodobnjenje strukturow rěče němčinje.

liberec_kniha

Wo přičinach smy hustodosć diskutowali, nochcu nětko wšo wospjetować, štož sym lěta dołho mjez druhim w tutym blogu pisał. Analyzow je dosć a nadosć, najwjetši čas za praktiske konkluzije, čim jednoriše, ćim lěpše. Kak by było, hdyž bychmy rěčne lěhwa w Čěskej wotměwali a zaměrnje stajnu wuměnu šulerjow organizowali? Hdyž by wjele serbskich młodostnych poł lěta w Čěskej pobyło, zo bychu so tam słowjanskeje duše nasrěbali … A hdyž tón abo tamny serbski młodźenc tam čěsku přećelku resp. Serbowka čěskeho lubca namaka, njebychu tute „měšane” poměry na škodu było. 🙂

liberec_tafla

Rěčna swětłownja – serbska sebjepomoc

26. September 2019

swetlownja_wobraz

Gabriela Linakowa, społnomócnjena města Wojerec a čłon župneho předsydstwa Domowiny, informuje regionalnu zjawnosć a serbsce wuknjacych wo nowej „rěčnej swětłowni“:

Beim Italiener in Hoywoy sorbisch über Spanien sprechen

Dale a wjac kubłanja a dalekubłanja wožiwjenje serbšćiny w zjawnosći zaručeć njemóže – trjebamy lokalne iniciatiwy za tworjenje rěčnych rumow, kaž je we Wojerowskich kónčinach mjez druhim na Horach, w Čisku, z klubu młodych swobodnych myslerjow a z tutej dźěłarničku „rěčna swětłownja“ mamy. Kompetenca nałožowanja rěče rosće jeničce we jeje wšědnym wužiwanju. Potajkim: Rěčće serbsce, to je najskutkowniša sebjepomoc.

Kandidat za serbsku radu: Alex Pólk

15. August 2019

received_495795874582335

Župa „Handrij Zejler“ Wojerecy namjetuje Alexandera Pólka jako kandidata za wólby Rady za serbske naležnosće při Sakskim krajnym sejmje.

Wopodstatnjenje namjeta:

Alexander Pólk ma serbsku swójbu a so na wšelake wašnje w serbskim towaršnostnym žiwjenju angažuje, jako organist we wjacorych katolskich wosadach a jako sobuzałožer a skutkowny čłon kluba młodych Serbow we Wojerecach. Wón je kruće w serbskich tradicijach zakótwjeny a zdobom za nowymi pućemi do přichoda pyta. Alexander Pólk je połnje elana a čerstwych mocow, zajimy serbskeho ludu napřećo sakskemu parlamentej z krutym rjapom a ze swojim přećelnym, zdwórliwym razom zastupować.

Tak słuži wón wosadnemu žiwjenju w Hornjej Łužicy a wutworjenju nowych rěčnych rumow w geografisce srjedźnej Łužicy. Alexander Pólk je tež politisce aktiwny a so ze strukturami politiskeho jednanja derje wuznaje. Jako stawiznar historiske pozadki dźensnišich poměrow kritisce wobkedźbuje. Na hłownej zhromadźiznje Domowiny je so wón z kedźbyhódnej narěču za spomóžnu jednotu Serbow zasadźował. Wón sam je hižo tři lěta aktiwny za iniciatiwu „Serbski sejm“ a je mjeztym woleny čłon tutoho gremija.

Runje regiony zwonka tak mjenowanych jadrowych kónčin su w so nachilacej dobje wudobywanja brunicy a změny struktury wužadane, serbsku regionalnu identitu jako zhromadne znamjo identifikacije ludnosće wuwiwać a serbske rěčne rumy jako swětłownje Serbstwa sebjewědomje dale wutworjeć. Smy přeswědčeni, zo Alexander Pólk w serbskej radźe zajimy wšěch Serbow derje zastupuje.

Při wšěm jeho zapalu za dobre argumenty, kotrež je sej wón w rešeršach a diskusijach nadźěłał, je wón kóždy čas nowym dopóznaćam wotewrjeny. Wón rady raznje argumentuje, ale ženje zasakle, tohodla je Alexander Pólk žiwe wobohaćenje kóždeho demokratiskeho gremija. Runje w tuchwilnej nutřkownje a wonkownje napjatej situaciji je wón posoł pragmatiskeho twarjenja mostow – w Serbach samych a mjez Serbami a dalšimi akterami politiki, kultury a cyłeje towaršnosće.

Marcel Brauman

župan

PS.: Wón je stawiznar M.A., wědomostny wolontar w Serbskim muzeju, Budyšin, čłon Maćicy Serbskeje a zapósłanc Serbskeho sejma, dołholětny čestnohamtski organist we wjacorych serbskich katolskich wosadach, wědomostnje specializowany na stawizny Serbow w 20. lětstotku.

Załožba njeje institut za „Serbow w Budyšinje” – nětk cyłołužisku perspektiwu zaměrnje přesadźic!

8. Juni 2019

20190607_182540_resized

Tezy z cyłołužiskeje serbskeje perspektiwy po wčerawšim zarjadowanju wo zwadnym projekće „Lawske hrjebje”

  1. Njeńdźe jeničce wo „Serbow w Budyšinje”, ale wo Serbow po cyłej Łužicy scomter jich „hnězdami” zwonka njeje.
  2. Haj, centralizowanje serbskich institucijow w Budyšinje je „historisce rostło” – pod knjejstwom SED, a tuta doba je nimo.
  3. Potrjeba Serbskeho instituta njesmě so z planami za wšě móžne realne abo fiktiwne institucije do jednoho horna mjetać.
  4. Zakład za nowowusměrjenje stejnišćow institucijow ma spjelnjenje bytostneho nadawka załožby być: spěchowanje regionalnych rěčnych rumow.
  5. W syći stejnišćow institucijow ma so cyły serbski sydlenski rum zjawnosći prezentować, zo bychu Němcy lěpje zaznawać móhli, hdźež wšudźe smy.
  6. Hornjoserbska rěčna šula słuša do wokolin ze serbskorěčnym wobswětom, potajkim do wsy w jadrowych kónčinach, na přikład do Chrósćic.
  7. Institucije, kotrež za Hornju a Delnju Łužicu dźěłaja, njesmědźa jenož na južnej kromje teritorija być, ale trjebaja sydło w centralnej Łužicy (jězorina)
  8. Galerjia za načasne tworjace wuměłstwo słuša do Wojerec, něhdyšeho stejnišća serbskeho muzeja. Tam steji twar hnydom k dispoziciji.
  9. Wuwiće stejnišcow serbskich institucijow ma so ze wšěmi župami wothłosować.

Witajće k nam na Lausitz-Tower! Stajne blido serbskich młodostnych z wuhladom

30. Mai 2019

Hdyž sy Nawi na „Stadtpromenade 11, Hoyerswerda“ nastajił, póńdźeš jowle nutř.

20190530_023147_resized

Tu před zachodom wysokodomu so dypkownje wutoru, 4. junija, w 19 hodź. zetkamy.

20190530_022932_resized

W lifće na „D“ tłóčimy, potajkim „Dach“, faktisce 12. poschod.

20190530_022957_resized

Horjeka móžeš do směra centruma a milinarnjow brunicoweho rewěra hladać.

20190529_122607_resized

Abo sej dalše dźěla města a cyłeje Łužicy wobhladać.

20190529_121016_resized

Campingstólčk, přikryw a što hewak trjebaš, móžeš sobu přinjesć, jeli chceš.

(To je projekt Domowinskeje župy „Handrij Zejler“ Wojerecy w kooperaciji z młodostnymi a w zhromadnym dźěle z měšćanskej bydlenskej towaršnosću – a druhi termin „kluba młodych serbskich swobodnych myslerjow“.)

„Crostwitz voran“ nutřka – ale prošu dale serbsce!

27. Mai 2019

Screenshot_20190526-224643_Samsung Internet

Z dobyćom jednoho mandata „Crostwitz voran“ steji Chróšćan gmejnska rada před rěčnym wužadanjom, kaž je we wsy słyšeć. Problemy kaž z jednotliwcom w Ralbicach?

Ja pak mam połnu dowěru spušćomnym Serbam w našej tajnej serbskej stolicy, zo so w komunalnym parlamenće dale serbuje – zo wostawa serbšćina jednanska rěč.

Dokelž je to naše starodawno prawo, kotrež katalog naprawow statneho knježerstwa k pozbudźenju nałožowanja serbšćiny zasadnje podpěruje – potajkim prošu zwoprawdźeć!

„Active offer“ to njeje

22. Mai 2019

sulske_prepytowanje

Snadź znajeće „active offer“. Nic wosobinsce, ale abstraktnje – jako najwoblubowaniše zapřijeće načasneje mjeńšinoweje politiki. To woznamjenja: Njetrjebaš ani wo swoje prawo prosyć ani hejaty na nim wobstać – statne instancy same maja ći na přikład nałožowanje serbšćiny poskićeć.

Čitachmy nětk dołhi titulny nastawk w Serbskich Nowinach wo dołhotrajacym prócowanju z dale a wjac wobdźělenymi wo prawo serbskeho dźěsća, při lěkarskim přepytowanju do zastupa do šule serbować. Poprawom – hlej „active offer“ – je to cyle jednorje: Starši wšěch chowancow serbskich resp. Witaj-pěstowarnjow dóstawaja awtomatiski hamtski poskitk serbowanja při „šulskim přepytowanju“. Zarjad so wo serbskorěčneho lěkarja abo přełožowarja stara.

Město toho pak zhonimy wo namołwje strašim, prošu jara swoje prawo wužić a na formularje něšto nakřižować. Štož budźe wězo tež přichodnje jenož mało ludźi činić, jeli tajki rozsud jako „njenormalny“ płaći, kiž je z přidatnymi ćežemi zwjazany. „Active offer“ to zaso njeje – zapřijeće, kotrež je w swěće našich gremijow žiwe.

Direktna demokratija w Budestecach

21. Mai 2019

Budestecy

Serbski komunalny program komunam šansu na přidatnu prezencu serbšćiny w zjawnosći skići. Štož w Braniborskej dawno běži, nětko w podobnej formje tež skónčnje w Sakskej mamy. Čim konserwatiwniše su politiske ramikowe wuměnjenja, ćim dlěše traje …

Mam to za jara dobru ideju, kaž w Budestecach zjawnosć, wšěch wobydlerjow, do pytanja za idejemi zapřijeć. Tohodla je mje tón pokiw w Sakskich Nowinach jara wjeselił. By mje wězo zajimowało, hač je hišće druhich gmejnow, hdźež su sej namjety ludnosće přeli.

Stajne blido serbskich swobodnych myslerjow na třěše srjedźneje Łužicy

16. Mai 2019

VALausitztower

Tip: Campingstólčk (a napoj scomter hrymzankami, jeli chceš) sobu přinjesć, nětk powěsć dale dać a potom hromadźe přińć.