Archive for the ‘dobra serbšćina’ Category

Přehlad třoch serbskich nowelow Piwarca z lěta 2017 w Němskej narodnej bibliotece

12. Dezember 2017

We wotrjedźe „słowjanska literatura“ w Němskej narodnej bibliotece, online tu:

3. Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

2. Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

1. Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Na tutych adresach hač do kónca časow k dispoziciji steja – tajki je zakoń Němskeje .

Hodowne powědančko z pjera Piwarca – jako dar wšěm čitarjam bloga

11. Dezember 2017

Tu je za Was – direktnje přistupna – třeća nowela Piwarca: „Handrij w hodownym chaosu“. 21 stron lektury za finale adwentneho časa, hody abo čas mjez hodami a Třomi kralemi.

W rewolucionarnej nazymje 1989 rodźeny Handrij a jeho přećelka Hanka, kotraž běše tehdom hižo pěstowarske dźěćo, staj nětk z jónkrótnymi wužadanjemi konfrontowanaj. W srjedźišću steji tón raz tema mandźelstwo w dwěmaj generacijomaj – a připódla dźe hišće wo politiski poćah: mjez přiwisnikami serbskeho parlamenta a Domowinu. A skónčnje hraje tež kopańca wjetšu rólu.

Prěnja nowela tutoho rjada „Handrij a jeho rěčna rewolucija“ a druha „Handrij mjez wjelkami“ matej mjez druhim z tym činić, štož w titulu steji. Štóž wšě čita, tón potom wšo wě.

Wjele wjesela při čitanju! (knižka je pdf-dataja Handrij_III, hlej pod titulnym wobrazom)

Handrij_III.pdf

Nowy narodny projekt: Jazykowe „r“

18. November 2017

Zo Češa, hdyz zdaloka Serbow w bjesadźe słyšaja, mysla, zo su woni Němcy, ma nimo dale a bóle přeněmčeneje fonetiki tež něšto z jazykowym „r“ činić, kotrež hižo nimamy. Klaws Thielmann z Chasowa wopisuje w aktualnym kónctydźenskim wudaću Serbskich Nowin rozpad słowjanskeho zynka serbšćiny w běhu jedneje generacije. A wón namołwja, specifiski duch a raz serbšćiny zaso zaměrnje pěstować – jako kubłansku iniciatiwu.

To je dobra ideja za nowy zhromadny narodny kubłanski projekt wšěch Serbow Hornjeje a Delnjeje Łužicy, cyle njewotwisnje wot toho, hač widźa Domowinu abo sejmik jako ludowe zustupnistwo. Při tym je tež wšojedne, štó dotal kotry kubłanski model na šulach podpěruje. Snadź móža Delni Serbja hornjoserbskim bratram a sotram w tutym projekće samo rěčnje pomhać, wšako je w staršej generaciji Delnjeje Łužicy jazykowe „r“ po mojim zaznawanju hišće kusk bóle rozšěrjene.

Thielmann je dołho w swěće po puću był – „jako so do domizny wróćich, bě so serbšćina přeměniła.“ Štož je jemu napadynło: „Tež serbšćina měješe wězo słowjanski zynk, tehdy, we wonym času. Tajku serbšćinu zrědka hišće słyšiš, ani w serbskim rozhłosu, chiba w rozmołwje ze staršimi Serbami. Do serbšćiny je so sylny němski akcent zadobył. (…) Serbska kultura na hračkach steji. Wona wšak je wjac hač spěwy, reje, bajki, jutrowne jejka a křižerjo. Naša serbskosć je tež a skerje wašnje myslenja a mjezyčłowjeskeho wobchada, socialna zwjazanosć. Zwuraznja nazhonjenja a bytosć ludu, zrosćene w tysaclětnych stawiznach. A wšitko to so w rěči špiheluje (…)“ Abo nic wjac …Jeho facit: „Ze serbskimi słowami němsce rěčeć njepřinjese nadhódnoty.“

Tohodla je „wožiwjenje słowjanskeho zwuka“ bytostne prašenje w kubłanju. Při tym móža nam snadź nowi wučerjo z Čěskeje pomhać. Hdyž budźemy wo lěpšim spěchowanju maćernořěcnych dźěći wuradźować, prašenje słowjanskosće serbšćiny k tomu słuša. Kompetenca wšěch kubłanskich strategow – ze Serbskeho šulskeho towarstwa, Rěčneho centruma Witaj, z kruha kubłarjow a wučerjow, spěwarjow, lajskich dźiwadźelnikow atd. je prašana.

W interneće je wjele widejow, kotrež při nawuknjenju jazykoweho r pomhać slubja. Snadź móžemy jowle pokiwy na pomocliwe wideja za přiswojenje tutoho r resp. powšitkownje słowjanskeho zwuka w serbšćiny nazběrać. Móžu so hišće derje na natočenja starych serbskich dialektow w muzeju wotbagrowanych wsow w Nowym Rogowje dopomnić. To najwažniše pak je wobnowjenje wotzamknjenych serbskorěčnych rumow, hdźež njeje němčina a jeje zwuk prezentna.

So wě, zo njetrjebamy we wšěm perfektni być. Tež swětosławny něhdyši čěski prezident Václav Havel njemóžeše čěske „ř“ wurjekować.

Po debaće w ZP: Kubłanski wuběrk Domowiny ma nadawk, 2plus praktisce přewinyć – na dobro maćernorěčnych dźěći a serbskich swójbow

11. November 2017

Facit diskusije wo 2plus na zjawnym posedźenju zwjazkoweho předsydstwa (ZP) pjatk, 10. nazymnika 2017, na załoženskej žurli Domowiny w dźensnišim wobydlerskim domje Wojerec: Nichtó njeje wčera na Piwarskej hasy 1 wuprajenju Piwarca znapřećiwił, zo njeje kubłanski system 2plus reparujomny.

Wopodstatnjenje: Hižo před dźesać lětami su ewaluacije dopokazali, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. Njeje so radźiło, bracham „modela“ wotpomhać – z dale a mjenje wučerjemi to docyła móžno njebudźe. Tohodla přewza kubłanski wuběrk třěšneho zwjazka nadawk, zhromadnje z fachowcami nowu strategiju serbskeho kubłanja tworić.

Tež na fachowym dnju 2plus njedawno w Chrósćicach su so njelěpšiny tutoho systema za serbskich šulerjow we wšelakich skupinach tematizowali. Na kontrowersne wašnje mjez wučerjemi. W tutej diskusiji dotal docyła njewobkedźbowani su serbscy starši, kotrychž maja serbske šule při serbskorěčnym kubłanju dźěći podpěrować. Tohodla je so Piwarc znowa za namjet Bosćija Handrika wuprajił, serbsku staršisku iniciatiwu załožić.

Debata wo 2plus njeje konflikt mjez Serbami a statom, ale nutřkownoserbske rozestajenje. 2plus njeje wunamakanka ani kultusoweho ministerstwa ani sakskeje kubłanskeje agentury, ale – hdyž wuprajenja Bjarnata Cyža sćěhuju – Ludmile Budarjoweje. Domowina njeje ženje wobzamknyła, zo je 2plus něšto dobre, ale wot spočatka sem rozsudźiła, jón kritisce přewodźeć. Cyž referowaše wčera wo wobmyslenjach, kotrež su so w běhu lět přeco zaso jewili – zo steja serbske dźěći pod ćišćom přeněmčenja přez němskorěčnu dominancu w 2plus-kubłanju.

We wobšěrnej pjatkownišej debaće je wučerka na dotal pobrachowacu wuměnu mjez serbskimi wučerjemi serbskich šulow wo wšědnych problemach skedźbniła. Je potajkim dosć a nadosć nadawkow a dźěła, kotrež nic jenož kubłanskemu wuběrkej do rukow hlada. Tajki wopačny kubłanski system je kaž tankowc na wopačnej čarje. Tón tak chětř wobroćić njemóžeš. Najebać to z toho wuchadźam, zo běše to posledni fachowy dźeń 2plus. W běhu tutoho šulskeho lěta dyrbi so nowy puć namakać.

Premjera staršiskeho wječorka w Chrósćicach do fachoweho dnja běše lětsa dobry signal za zapřijimanje zajimcow. Ja so dźakuju sakskej kubłanskej agenturje a Bosćijej Handrikej a Rěčnemu centrumej RCW a dr. Beaće Brězanowej za zmóžnjenje platformow rozjimanja zasadnych kubłanskich prašenjow. Na tym da so natwarjeć.

Piwarc je wčera na prašenje SN k rěčnej analyzy resp. strategiji prajił: Njeznajemy „nakromne kónčiny“, za nas steji kóždy region ze swojimi specifikami w srjedźišću. Móžu sej předstajić, zo změje 2plus zestawy šulerjow dla snadź z městnami w narańšich Serbach abo druhdźe přichod. Wo tym dyrbimy z regionalnymi akterami rěčeć. Wšudźe pak, hdźež je maćernorěčnych dźěći, njech budźe 2plus tak chětř kaž móžno nimo. Dokelž njeje nichtó we Wojerecach wuprajenju wučerki znapřećiwił, zo 2plus ženje na maćernorěčne dźěći wusměrjeny njeběše.

Přidawk Piwarca k diskusiji: Wězo wěmy, zo chcychu strategojo 2plus z tutym modelom dźěći druheho pochada wukmanjeć, maćernorěčny niwow docpěć. Wotpowědne naroki buchu lěto a dale znižene, doniž njejsu je faktisce spušćili. Wot tutoho časa njeje 2plus hižo imaginarny wuchowar serbskich šulow přez zwyšenje ličbow šulerjow, ale tótka Serbstwa přez asimilowanje serbskorěčnych rumow.

Domowina eksistuje 105 lět, 2plus 16 lět. Ja wočakuju pohrjeb 2plus do 106. róčnicy narodneje organzacije. Potom njebudźe spominanje kaž lětsa, ale swjedźeń.

Hižo 2007 dopokazane: 2plus na škodu serbskich šulerjow

13. Oktober 2017

Hižo 2007 je z wědomostneje ewaluacije modela 2plus w Serbach wuchadźało, zo je 2plus na škodu serbskich šulerjow (hlej citowacy wurězk z „Staatsexamensarbeit ,Die Schule als Ort der Sprachrevitalisierung für das Bretonische. Rahmenbedingungen und Schullandschaft mit einem Seitenblick auf das Sorbische'“, Bernadet Krauße, rodźena Wjeselic z Chrósćic, TU Drježdźany 2009).

W lěće 2001 su woni 2plus na wšěch serbskich zakładnych šulow zawjedli. Najebać wuslědki ewaluacije 2007 su serbscy 2plus-strategojo na wšěch dotalnych serbskich šulach z tym dale činili. 16 lět systematiskeho wobškodźenja maćernorěčneje substancy. Poprawom pad za přepytowanski wuběrk. Ale snadź přińdźe do 2plus-konferency wotmołwa.

Za tydźeń serbsce nawuknyć – tak budźe Łužica dwurĕčna 😊

2. Oktober 2017

Britiskaj dwójnikaj pokazujetaj nětkole, kak móžeš w běhu tydźenja serbsce nawuknyć.

https://www.deutschlandfunknova.de/beitrag/sprachen-lernen-mit-matthew-und-michael-youlden

Tak móže Łužica skónčnje dwurĕčna bywać 😎. Dotalny model 2plus pomha serbskim dźěćom, w běhu 10-12 lět swoju maćeršćinu wotwuknyč, z wonym nowym modelom sčinimy z Němcow w běhu tydźenja Serbow 😉 (wšako tež tutaj mnohorěčnaj bratraj prajitaj, zo rěka nawuknjenje rěče přiswojenje swójskeho myslenja a začuwanja), a Serbja móža Serbja wostać.

Tež problem z wučerjemi je rozrisany: Najprjedy nochcyše stat hižo dosć wučerjow za mjeńše serbske rjadownje k dispoziciji stajeć. Wotmołwa knjenje Ludmile Budarjoweje a druhich Serbow: Čińće z našimi dźěćimi Teamteaching, za to trjebamy pak dweju wučerjow za rjadownje. Pjatk w SN praješe knjeni Budarjowa, zo tych wučerjow docyła njeje. Potajkim je faktisce wšo preč: serbske rjadownje a Teamteaching.

Němcy bychu prajili: Stunde Null. 2plus na smjećišćo serbskich stawiznow, zrowastanjenje A-rjadownjow a nowotarske modele za přidružnikow kaž tónle jowle na Deutschlandfunk.

Zapłać Bóh Markej Njekej za pokiw! ✌

Čehodla je katolska wyšnosć nětko tajka antiserbska kaž prjedy ewangelska?

20. Mai 2017

Mój něhdyši šef, emeritowany Lipšćanski profesor awstriskeho pochada, so mje wčera składnostnje pohrjeba znateho krajneho politikarja w Lipsku prašeše: Čehodla čini nĕtko katolska cyrkej ze Serbami w Hornjej Łužicy to samse kaž prjedy ewangelska cyrkej w Delnjej Łužicy?

Stary přećel Serbow, kiž měješe wjele serbskich studentow a podpěrowaše w lĕće 2001 Chróšćan zběžk, měni z tym tajkule zasadnu strukturelnu njepřećelskosć cyrkwinskeje wyšnosće napřećo serbskemu ludu, kaž ju tuchwilu w našich jadrowych kónčinach z wot horjeka předwidźanej fuziju do směra jedneje wulkowosady dožiwjamy.

Wuslědki 1. serbskeho sympozija w Drježdźanach

28. Februar 2015

http://yourpart.eu/p/stup-dale-DD

Serbski rozhłós wo 1. serbskim sympoziju:
http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio1104726.html

Wuslědki III. hłowneje zhromadźizny župy „Jakub Lorenc-Zalěski“: Konkretne skutki w srjedźišću

13. Dezember 2014

Na III. hłownej zhromadźiznje župy „Jakub Lorenc-Zalěski“ dnja 12.12.14 bu program „Domowina 2025“ jednohłósnje wobzamknjeny. Do toho běchu jón wjesne Domowinske skupiny a towarstwa jara wobšěrnje diskutowali.

Po wotwažowanju wobmyslenjow a zapřijeću namjetow je župne předsydstwo w septembrje roz-sudźiło, nječakać hač do měrca 2015, ale program radšo wobzamknyć a z dźěłom započeć. Přetož kopica mudrych słowow ničo njepřinjese – jenož skutki, kiž z programa wurostu, a wuslědki su wažne. Dotal je župne předsydstwo stajnje pokazało, zo njeje ženje jenož w rěčach tčacy wostało. A tomu tež w přichodźe tak budźe.

Zdobom bu rozprawa wo prěnim lěće dźěławosće župy jako zapisane towarstwo podata. Na wjele wuslědkow, wosebje na 7. festiwal dudakow, móžeše so pokazać. Kritiske prašenje bě, hač chce třěšny zwjazk tež w přichodźe dale ze župu hromadźe dźěłać. Tute wobmyslenja móžeše předsyda Dawid Statnik přitomnym wzać, zaručejo podpěru při našim dalšim dźěle, wosebje w zwisku z Witaj a 2plus. A na Slepjansku gmejnu přitomni apelowachu, zo by so nětko spěšnje k tomu předrěła, z twa-rom dwučaroweho němsko-serbskeho šulskeho kompleksa započeć. Župjenjo wočakuja, zo so gmejnska rada w swojim januarskim posedźenju k tomu pozicioněruje.

Manfred Hermaš
župan
Domowina – župa Jakub Lorenc-Zalěski z.t.
02959 Slepo / měrowa 65

Kulturny bój: Doma němsce? Merkel hinak hač Tilich / Wokrjes Budyšin pomha PEGIDA

9. Dezember 2014

CSU_deutsch

Njewěm, što je sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha, kiž – bohudźak! – doma němsce njerěči, pohnuło, so na naprašowanje nowiny „Welt“ tak citować dać, hač by sympatiju za absurdnu rěčnopolitisku ideju CSU (hlej citat na wobrazu) měł:
http://www.welt.de/politik/deutschland/article135110332/Oppermann-warnt-CSU-vor-Sprachpolizei.html

Tak je polyglotny Serb kanclerce Merkel z uckermarckskeje prowincy přewostajił, bilingualne kubłanje dźeći zakitować:
http://www.trt.net.tr/deutsch/europa/2014/12/08/mebilinguales-aufwachsen-ist-von-vorteilrkel-124760

Spodźiwny namjet CSU, wot kotrehož je so bayerska strona po horcych nutřkownostronskich debatach zaso kusk distancowała, je dźěl přiwótřenych zjawnych rozestajenjow wo prawe wašnje wobchadźenja z kulturnymi, rěčnymi a nabožnymi rozdźělemi. Mjeztym dźe w Drježdźanach napřemoběh PEGIDA a přećiwnikow dale: Tydźenja 7.500:2.000, wčera 10.000:9.000. Tak so wuwiwa konflikt krok po kroku na kulturny bój. Bohužel ma PEGIDA tuchwilu skutkowniše stawiznički, na přikład: Großröhrsdorf:

https://mopo24.de/nachrichten/asylheim-grossroehrsdorf-soll-wieder-schliessen-2912
Najprjedy njesmě ludnosć sportownju hižo wužiwać, dokelž je pozdatnje rozpadowata. Njepjapcy krajnorady zarjad pod ćišćom krajneje direkcije dom skupinje azylantow jako nuzowe přebywanišćo dawa, doniž njejesu nowi wobydlerjo zasadźenja policije a wohnojoweje wobory – najskerje tež ludźi, kotřiž tamle hižo sportować njesmědźachu – zawinowali a njeje zarjad jich do druhich domow posłał.
http://www.sz-online.de/sachsen/passant-an-asylunterkunft-attackiert-2989508.html

Wčera bě Großröhrsdorf wulka tema na PEGIDA-manifestaciji:
https://mopo24.de/nachrichten/live-ticker-demo-pegida-sternmarsch-mopo24-2919
A list krajneho rady Hariga – kaž móžeš w Sakskich Nowinach čitać – měšćanostce, zo njebudźe krajnoradny zarjad jim hižo kriminelnych azylantow připokazować.

Doma tež přichodnje njebudźemy němsce rěčeć. Ale hač smy wjele mudriši hač druzy při namakanju puća, kak ma towaršnoć w Sakskej a Němskej tónle kulturny bój wotputać a do měrliweho a spomóžneho cyłka wjesć, dyrbimy hakle pokazać. Serbja, kotřiž njejsu ani Němcy ani wukrajnicy, ale domoródni Słowjenjo, maja mjez frontami ekskluziwne stejnišćo. Što pak chcemy z toho sčinić?

Dodawk: Nadběh azylanta na młodeho susoda – to bě łža:
http://www.sz-online.de/nachrichten/angriff-am-asylheim-in-grossroehrsdorf-war-erfunden-2991981.html

Stejišćo Hajka Kozela k Tilichej:
PD_78_2014_Kosel_Sorbisch