Archive for the ‘Dom serbskeje rěče (DSR)’ Category

Katalyzator konfliktow, prědar koncentracije a mišter wurunanja: Marko Suchy – wjele zboža!

30. Juli 2013

Wobstejnosće jeho šěsćdźesaćin su měriniše hač čas wokoło połstaćin: Tehdom je załožbowy direktor z wotwołanjom nawodnicy nakładnistwa rozsudakmanosć pokazał. Słušach w lěće 2003 pod pseudonymom „Połobjan“ w „internecach“ ke kritikarjam tutoho rozsuda. Z dźensnišeho wida praju: Trjebamy w Serbach wjele wjac rozsudnosće, jeli checemy wosebje z rěču tale zjawnje wobstać.

„Kak dale?“ Po tutym napismom je so Marko Suchy před sydom lětami (w juliju 2006) w „Rozhledźe“ słowa jimał: „Dalše za přichod Serbow rozsudne prašenje je, hač so wobstejace a za eksistencu Serbow relewantne resursy dale koncentruja abo hač měli so po přikładźe hospodarstwa a wikow swobodnym mocam přewostajeć. (…) Hladajo na swójske nazhonjenja, měło so jasnje za koncentraciju pleděrować. To rěka, zo měli so znajmjeńša dotal eksistowace statne a za Serbow relewantne naprawy kubłanja, kultury, medijow a we wěstej měrje tež socialne a dźěło rjadowace naprawy do specifiskich a awtonomnych serbskich strukturow koncentrować. (…) Naležnosće, kotrež hižo dźensa jako deficity registrujemy, ale dotal dawno hišće njewobknježimy (wužiwanje serbskeje rěče w zjawnych zarjadach, wotpućowanje młodźiny, dorostowe spěchowanje), měli so do programatiki přiwzać, wotpowědne struktury dyrbjeli so stworić a wosebje do politiskeho wobkedźbowanja zapřijeć.“

„Dom serbskeje rěče“ by tajki model był. Krótko do hód lěta 2011 pisaše Suchy w hóstnym přinošku za blog Piwarca: „Podpěruju ideju wutworjenja Domu za serbsku rěč. Do njeho měli so tež skupina sobudźěłaćerjow załožby přerjadować. W konteksće kanona nadawkow k spěchowanju cyłka serbskeje kultury so jich wzdać, pak njeby prawje było. Tu mam tež podpěru cyłeje załožby. Dźensa dźe wo wurunany cyłk, nic wo partikularne zajimy!“

Wjele ludźi Marka Sucheho jeho bjezkónčneje wurunanosće dla wobdźiwaja. W tutej nutřkownej harmoniji je wón hustodosć funkciju katalyzatora konfliktow předewzał – tež w Serbach samych. Wosebje je wón přikładny demokrat: Hdyž pytnje, zo wjetšina dobru ideju wotpokazuje, móže so wón realizowanja wzdać. To drje druhdy boli, ale alternatiwa by diktatura była, za kotruž wón k dispoziciji njesteji.

Wjele zboža narodninarjej, Bože žohnowanje, krutu strowotu, dale dosć sylnych čuwow a w přichodnych lětdźesatkach hišće wjele wjesela  z wnučkami, prawnučkami, praprawnučkami, wšěmi swójbnymi, přećelemi a dalšimi ludźimi dobreje wole :-).

Wo strukturach so diskutuje, wosoby pak su měnjene – ZSW, SLA, NSLDź, DSR atd.

4. April 2012

Na bazarje wikowanja z dźeń a wjac namjetami móžnych strukturow serbskich institucijow móže sej nětk Zwjazk serbskich wuměłcow (ZSW) swójske wobdźělenje mjez druhim na nošerstwje Serbskeho ludoweho ansambla (SLA) předstajić (přez přewzaće towaršniskich prawow). Njedawno je tute towarstwo hišće za fuziju SLA a Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła (NSLDź) pledowało.

Poprawom bu mjeztym wšo móžne hižo namjetowane, jenož snadź hišće nic wot wšěch … Přewšu měru wulki zajim na nastawku direktora Załožby za serbski lud, Marka Sucheho, wo wužitku a zmysle Domu serbskeje rěče (DSR) na to pokaza, to njeje tež tuta ideja za wšě časy z blida, ale w hłowach ludźi dale žiwa.

Moja wosobinska teza je tak a tak: W Serbach w debaće wo strukturach kózdy wobdźěleny abo potencielny potrjecheny přeco awtomatisce sobu mysli, kotra wosoba by přez kotru změnu struktury na koho wliw wukonjeć móhła. Tohodla by sprawnišo a efektiwnišo było, hnydom wo ludźoch rěčeć, kotřiž maja na čole stać. To so pak njesłuša, potajkim so radšo wo strukturach rěči :-).

Njech serbski sejmik rozsudźi, kak dale póńdźe

30. März 2012

Opozicija přećiwo realiće ničo njewunjese“, je Biedenkopf w swojim času jako sakski ministerski prezident rady a husto prajił. Realita jako wužadanje problemy přinjese, kotrež maš rozrisać.

Jeli to nječiniš, druzy přińdu a so na nowe wašnje rozrisanju problemow wěnuja: Etablěrowane strony w ZRN su w sydomdźesatych lětach přiběrace škody we wobswěće ignorowali – a wot toho časa je přidatneje strony Zelenych. Po přistupje NDR do zapadneje republiki njeje knježaca administracija wuchodne wosebitosće a dale a hóršu socialnu rozpačenosć towaršnosće po cyłej Němskej dosć k wědomju brała, a tohodla je najprjedy PDS a pozdźišo Lěwica njedźiwajcy wšěch swójskich krizow krute městno w politiskim spektrumje namakała.

W Serbach je so mjeztym Domowina hladajo na projekt Domu serbskeje rěče (DSR) tajkej opoziciji přećiwo realiće přizamknyła – ze zahubnym efektom. So wě, zo móžeš teoretisce w přinošku direktora załožby, Marka Sucheho, naličene problemy hinak rozrisać hač přez DSR, ale praktisce je wuslědk prócowanjow přećiwnikow projekta, zo so ničo njerozrisa a rozpad serbskorěčnych rumow spěšnišo pokročuje. Jeli pak dźěłowe struktury swoje nadawki hižo njespjelnja, pytaja sej problemy nowe puće k rozrisanju – to je Biedenkopf tež prajił. A tak daloko smy nětk w serbskich naležnosćach.

Njech serbski sejmik rozsudźi, što je na dobro Serbow. Wólbny model Michała Wałdy – hlej wčerawše SN – je praktikabelny. Je najwjetši čas, njeefektiwne běrokratiske bledźenje w bytostnych prašenjach skónčić.

Marko Suchy: „Dotalny wjeršk konfuzneje kubłanskeje politiki Domowiny zašłych 10 lět“

28. März 2012

Awtor: Marko Suchy, hóstny přinošk

Załožba za serbski lud 27.03.2012
– direktor –

Dom za serbsku rěč wotpokazany

Załožba za serbski lud namjetuje z Ludoweho nakładnistwa – Domowina (LND), z Rěčneho centruma “WITAJ” (RCW), z kulturneju informacijow SKI a LODKA, ze skupiny regionalnych rěčnikow Domowiny a ze skupiny sobudźěłaćerjow zarjada załožby, kotřiž dotalne swójske projektowe dźěło załožby dale wjedu, wutworić “Dom za serbsku rěč” (Dom).

Zwjazkowe předsydstwo Domowiny je mjeztym na doporučenje zasadźeneje dźěłoweje skupiny, tak w nowinarskim wozjewjenju, namjet wotpokazało.

Wutworić Dom je dźěl kompleksneho namjeta strukturnych změnow a steji w konteksće wočakowanjow šěršeje zjawnosće, mjez nimi tež pjenjezydawarjo załožby, za modernišej a eficientnišej infrastrukturu k zdźerženju serbskeje rěče a kultury. Dwěluje so, tež na zakładźe nazhonjenjow w praksy, zo je tučasna struktura kmana, dźensniše a přichodne problemy zmištrować. Wšako je zdźěla 50 lět a starša.

Žro kompleksneho namjeta je, přeze zdźěla drastiske redukowanje na dźělnych polach spěchowanja institucijow wuzbytkować srědki za masiwne zesylnjenje projektoweho spěchowanja na polach, kotrež njeposrědnje rěči słuža. Projektowe spěchowanje je po powšitkownych dopóznaćach fleksibelniše, wunošniše a konkretnišo na aktualnje trěbne wuslědki wusměrjomne. Nimo toho lubi wo wjele sylniše subsidiarne sobudźěło třećich.
Nimo toho je wotpohlad kompleksneho namjeta, natwarić personalne a rezerwować financielne kapacity za spjelnjenje nowych nadawkow a wotstronjenje problemow, kotrež su so nam prosće přez wuwiće zašłeju lětdźesatkow nanuzowali.

Tež z dźensnišeho wida běše prawje, nadawk za kompleksny namjet dać Institutej za kulturelnu infrastrukturu pod wjednistwom prof. Vogta. Wón je wjetšinu našich problemow hižo w lěće 2009 prawje předstajił z tym, zo je cyłk analyzował a za cyłk namjety dał. Tež, hdyž běchu zdźěla utopiske.

Na to zasadźene dźěłowe skupiny załožby pak su z Vogtoweho cyłka jenož partikularizm sčinili. Kóžda skupina sama za sebje mysleše a tak móžachu wuslědki tež jenož partikularne być – wědomostnicy za wědomosć, medijowi za medije, zarjadnicy za zarjady a pedagogojo za pedagogiku. Njebě to ani zmylk sobuskut-kowacych, ale systemowy zmylk w nadawku. Jenož wuměłcy zwěrichu sebi inowaciju!

Kotre problemy meješe Dom rozrisać a nětko njerozrisane wostanu?

1. W lěće 2001 załoži so RCW z wotpohladom, zwyšić eficiencu přez koncentraciju mocow. Do srjedźišća centralnych nadawkow k zdźerženju serbskeje rěče a kultury staji so spěchowanje naprawow předšulskeho a wudospołnjaceho šulskeho kaž tež zwonkašulskeho kubłanja. Prěni raz jasne priority!
Wotpohlad zwrěšći, dokelž z nowej instituciju njenastanještej z tym jenož konkurěrowacej zarjadaj – nimo RCW wšako SŠT swoje dźěło dale wjedźeše – ale nasta tež do toho njeznata rozkora mjez serbskimaj towarstwomaj a jeju protagonistami, kotraž traje hač do dźensnišeho.
2. Domowina prawje bórze kapacity RCW do swojeje politiki zapřija. “Samopo-stajena šulska syć serbskeho luda” měješe so wot lěta 2007 natwarić. RCW bu do koncipowanja zapřijaty. Tež jako “Wěteńčanska iniciatiwa” znata akcija so w lěće 2010 skónći z desastrom – “… na dalewjedźenju njebě časa”, tak rěka k tomu lapidarnje w rozprawje na Hłownej zhromadźiznje Domowiny w lěće 2011! Z toho časa dźěła so na wuwiwanju “ideje kubłanskeje aliancy”. Što to je a štó ma z kim aliěrować, dotal znate njeje.
3. RCW so tež dźeń a sylnišo do poprawom statnych nadawkow zapřijima. Stara so wo kubłanski dorost w pěstowarnjach a kubłanskich zarjadnišćach, organizuje dalekubłanske zarjadowanja za wučerjow a slědźi a wuwiwa na polu specifiskeho šulskeho kubłanja.
Dalša pokazka je, zo ma RCW w nadawku Domowiny mjeztym w serbskim sydlenskim rumje nadawki młodźinskeje pomocy. Tež hdyž je wotpohlad chwalobny, poćežuje wobmjezowane kapacity RCW přidatnje.
4. Při wšěm wuwiwaše RCW tež dosć initiatiwow projektoweho dźěła, kotrež pak so zdźěla z projektami druhich, wosebje SŠT ale tež załožby dwoja.
Na tute wašnje so přiwótři wot Vogta hižo zwěsćeny njedostatk, zo su hranicy nadawkow mjez druhim institucijemi mjeztym njejasne, skerje maja paralele, husto dosć tež mjezsobu konkurěrowace.
5. Zaměrne a koordinowane zasadźenje projektowych srědkow w čežišćach je trěbne, wosebje, hdyž ma so spěchowanje zesylnić. Derje wukubłany personal a jasne wobsahowe priority stej wuměnjenji. Zjednoćeny Dom by to zaručił. Kontakt k bazy by so zesylnił.
6. W strukturnym koncepće LND z lěta 2010/11 so žada, zo so lektorat za šulske knihi z RCW do nakładnistwa wróći. Nětčiše dźělenje je njetypiske za nakładnistwo a haći zhotowjenje wučbnicow.
7. Personelne a finacielne kapacity za wuwiwanje a zhotowjenje wučbnicow su w RCW a w LND jara wobmjezowane, dosahaja jenož za zaručenje tučasneje zakładneje potrjeby. Wosebje w Delnjej Łužicy budźe potrjeba rosć resp. je hižo nětko wjele wyša hač hodźi so spjelnić. Za to pobrachuja w RCW personelne kapacity, w LND a RCW pak tež financielne. Přidatny personal za RCW hodźi so jenož na košty personala z druhich institucijow přerjadować. Tučasnje dźěła delnoserbska lektorka na městnje rejwarja SLA. Za zwyšenje kapacitow su dalše a razniše skrótšenja w druhich institucijach trěbne.
8. Docyła steji wuwiwanje a produkowanje wučbnicow na proze razneje generaciskeje změny. Město wučbnicy w papjerjanej formje změjemy w blišim času elektronisku. Němske nakładnistwa (tež mjezynarodne) z połnej paru na wuwiwanju dźěłaja. Za serbske potrjeby by elektroniska forma město papjerjaneje niskich nakładow dla hospodarsce idealna była, intermedialnych wjazbow dla tež wurjadne wudospołnjenje w “koncepće 2plus”. Za wuwiwanje elektroniskeje formy je wotpowědny přidatny personal trěbny (hlej tež dypk 5). RCW, runje tak kaž LND nowe wuwiće znajetej, na to přihotowanej pak wobě njejstej. Dotal su so podobne nadawki pod hesłom “Internetowa agentura” diskutowali. Zjednoćenje do jednoho kompleksa je radźomne. Prašenje je, hač měł to potom dźěl RCW abo LND być?

Kotre argumenty wužiwaja so přećiwo Domej?

I. Za zwjazkowe předsydstwo je dwělomne, hač měli so zarjadniske struktury (z tutymi su drje RCW, regionalni rěčnicy, SKI a personal załožby měnjene) “z ryzy hospodarsce zapołoženej instituciju” zjednoćić. Potrjecheni – to so njedźiwam – wotpokazaja zwjazanje ideelneho a hospodarskeho wobłuka, hačrunjež by pomhało, kaž to po tysacach přikładow znajemy.
II. “Synergijowe zalutowanja widźa so jako bagatelne”. Štóž telko pjenjez ma, nima najskerje trjeba, so wo bagatele starać? Dalše zalutowanja bychu pak runje w tutym wobłuku wobsahow runjewon kontraproduktiwne byli.
III. Zwonka Domowiny a zwjazkoweho předsydstwa so namjet nošerstwa Domu přez Domowinu wotpokaza. To je dotal njeznaty wuraz njedowěry a měł Domowinu chutnje přemyslować dać! Zda so, jako čujetej so LND a wosebje “Serbske Nowiny” w klinje załožby bóle njetotwisnej, hač byštej to w klinje “rěčnicy serbskeho ludu” byłoj! Je initiatiwa wo legitimowane serbske zastupnistwo tola na prawym puću?
IV. Z wutworjenjom Domu by so LND zničiło a by nastała “hoberska” institucija. Ani to jedne njetrěchi, ani to tamne. Lektorat za wučbnicy by so wróćił tam, z wotkel je přišoł – do swojeho maćerneho nakładnistwa. Z dalšimi, kotřiž so nimo lektorata přidruža, by nastała institucija z někak 80 ludźimi, wulkosć, kaž LND hać do 1994 meješe.
V. Namjetuje so, město wutworjenja Domu w dale samostatnym LND zamoł-witosć za wšitke produkty koncentrować, kotrež so měli předawać. Tajka koncentracija na produkt jako objekt prócy je móžna. Potom pak měł so jed-notliwy produkt tež jenož hišće jako projekt spěchować. To by była logiska konsekwenca z dotalneho a tak tež w zmysle załožboweje strategije.
VI. Twjerdźi so, zo hodźa so h.mj. problemy přichoda tež w kooperaciji zmištrować. Hdy by tak było, njetrjebali tu problemy docyła być. Praksa pak pokaza, zo tu su!

Facit:
Wutworjenje Domu za serbsku rěč je pospyt wuchowanja a wutwarjenja nadawkow, kotrež ma dotal RCW spjelnić. Wuměnjenja k polěpšenju podpěry kubłanja dorosćacych generacijow měli dale a wyšu prioritu měć. Konkurency měli so wottwarić, kapacity zesylnić, cuze nadawki wotbyć a so wobarać politiskich eksperimentow.
Rezultat dotalneje diskusije je wostrózbnjacy. Argumenty přećiwo Domej za serbsku rěč su demagogiske! Hačrunjež měli Domowina a někotři protagonisća dalšich towarstwow problemy serbskeho šulskeho kaž tež zwonkašulskeho kubłanja dosć derje znać, njepodpěra so změna k zesylnjenju ale ma so to stare zdźeržeć, haćrunjež njedosahace.

Wotpokazanje Domu je dotalny wjeršk konfuzneje kubłanskeje politiki Domowiny zašłych 10 lět.

„Kralowanje“ w Sakskej a Serbach – samsny spodźiwny system arogantnych njerozsudow

22. März 2012

Knježić rěka rozsudy z wuskutkami na wjele ludźi tworić – a to w demokratiji na transparentne wašnje, wšako chcedźa bjezposrědnje abo indirektnje potrjecheni wědźeć, što sej wot nich wolene knježerstwo při tym mysli. Ministerski prezident Stanisław Tilich je ze swojim njewukonjowanjom kompetency směrnicow kubłansku politiku, najwažniši wobłuk krajneje politiki a cyłe knježerstwo do krizy wjedł. Wo tym tele dny wšě nowiny w zwisku z wotstupom kultusoweho ministra wulke rozprawy pisaja, a něhdyši wotrjadnik statneje kenclije je w knize „Regieren in Sachsen“ rozkładł, kak je Tilich polistiske herbstwo Biedenkopfa a Milbradta přez wopačne zrozumjenjom hierarchije a pobrachowacej nutřkownej komunikaciju zruinował. Wyše wostał je jenož rjany wonkowny wobraz bjez wobsaha. A zdobom pobrachuje dale a wjac młodych wučerjow, a dale a wjac šulskich hodźin wupaduje.

W Serbach něšto podobnje dožiwjamy: Runja serbskemu ministerskemu prezidentej pućuje tež třěšny zwjazk serbskich towarstwow Domowina wot jednoho njerozsuda do druheho (prašenje čestnohamtskeho abo hłownohamtskeho předsydy, Dom serbskeje rěče), a runja Tilichej sej wona za swoju njerozsudźenosć přeco jara wjele chwile bjerje. Tež tule wobkedźbujemy cyłk njekomunikacije, njetransparency a wupadnjenych rozsudow. A kaž w statnej kencliji so móc na rozmołwy z wosobinskimi dowěrnikami podeprěwa. Na krajnej runinje widźi kubłanski politikar frakcije CDU, Thomas Colditz, „diletantizm a arogancu“ – a měni Tilicha. Na łužiskej runinje je jednaćel Domowiny w rozmołwje z SN zaćišć sposrědkował, zo to z Domom serbskeje rěče někak budźe, něšto dnjow pozdźišo Domowina to napřećiwne wozjewi. Tež tule knježitej aroganca a diletantizm. Knježenje w demokratiji hinak skutkuje.

Wo kabineće Tilicha: http://www.zeit.de/2012/13/S-Noeske

Interview ke knize wo statnej kencliji: http://www.zeit.de/2012/13/S-Interview-Noeske

Interview z Colditzom: http://www.zeit.de/2012/13/S-Ruecktritt-Kultusminister

Stejišćo Domowiny k dotalnej koncepciji „Dom serbskeje rěče“ (DSR)

21. März 2012

Medijowe wozjewjenje Zwjazkoweho předsydstwa nastupajo koncepciju “Dom serbskeje rěče” a mjezystaw dźěłoweje skupiny Domowiny a Załožby z dnja 17.03.2012

Zakładne dojednanje wo dalšim postupowanju nastupajo strukturne namjety

Wuchadźišćo: Koncepcija Załožboweho zarjada zjednoćić 3 institucionelne wotnoški do jedneho cyłka z mjenom “Dom serbskeje rěče” jako p.w.t.zw.r. ma so wot wuběrka w detajlu pruwować a za doskónčne wobzamknjenje přihotować.

Dotalne rozsudy załožboweje rady, z protokola załožboweje rady z dnja 30.06.2011 – wobzamknjenje čo. 358:
Załožbowy direktor dósta nadawk hač do přichodneho wuradźowanja z potrjechenymi naslědnje mjenowanymi institucijemi rozmołwy wjesć a předležacy koncept DSR w zhromadnym dźěle z pjenjezydawarjemi juristisce, organizatorisce a hospodarsce pruwować dać.

Dotalne rozsudy Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny z. t. z dnja 08.10.2011:
1) Zwjazkowe předsydstwo wupraji so zasadnje zwólniwe, nošerstwo serbskich institucijow přewzać. Konkretne přesadźenje nošerstwa měło so krok po kroku hromadźe ze Załožbowej radu dale konkretizować.
2) Zwjazkowe předsydstwo wita, zo stanje so Załožba w přichodźe z ryzy přizwolenskej instituciju.
3) Při realizaciji wot Załožby namjetowanych strukturnych změnow widźi zwjazkowe předsydstwo potrjebu dalšeje diskusije a namjetuje tuž zhromadnu dźěłowu skupinu w tutej naležnosći.
4) Zwjazkowe předsydstwo wobkrući, zo słušeja regionalni rěčnicy do zarjada Domowiny, dokelž wukonjeja přewažnje narodno-politiske dźěło.
5) Najpozdźišo hač do 16. Hłowneje zhromadźizny Domowiny maja so wšitke wotewrjene prašenja wotmołwić, zo by so namjetowana strukturna změna doskónčnje schwaliła.
6) Wustawko-strukturny wuběrk dóstanje nadawk, strukturu a wusměrjenje Domowinskeho zarjada wudźěłać.

Rezumej z diskusije:

1. Namjet je juristisce móžny, štož wobkruća tež eksterne ekspertizy. Hač měli so wšitke mjenowane zarjadniske struktury w jednej ryzy hospodarsce zapołoženej instituciji zjednoćić, wostała z wjacorych přičin dwělomne.
2. Synergije zalutowanja srědkow widźa so jako bagatelnje (hlej ekspertiza firmy syncwork).
3. Organizatoriske zwjazanje ideelneho a hospodarskeho wobłuka njewidźi so jako spomožne a so wot potrjechenych wotpokaza.

Tohodla njewidźimy namjetowanu strukturnu reformu w jeje cyłkownosći jako zmysłapołnu.

Wočakowanja Domowiny w tutym zwisku su:

1. Dźělna reforma ma so přesadźić, to rěka kulturny management, SKI a Lodka měli do zamołwitosće Domowiny přeńć.
2. Nutřkowne přirjadowanje pod dypkom 1 mjenowanych ma so jako posłužbowy zarjad rjadować.
3. RCW jako wotrjad Domowiny wobchowa swoju dotalnu strukturu. Wotrjad RCW měł so dale na kubłanskopraktiske a rěčne posłužby wusměrić.
4. Załožba za serbski lud měła so na zakładne nadawki – hłownje na wobhospodarjenje srědkow – wobmjezować. Za přidźělenje projektowych srědkow a postajenja prioritow spěchowanja w jednotliwych wobłukach maja so namjetowane přirady zarjadować.

Tute wočakowanja kryja so ze stejišćami dźěłowych skupin Załožby kaž tež towarstwow a župow a wobkruća dotalne wobmyslenja.

Dalše nadawki za zhromadnu dźěłowu skupinu Domowiny a Załožby:

1. nutřkowna struktura za posłužbowy zarjad a zjawnostne dźěło
2. ewaluacija a ewentuelne nowowusměrjenje nadawkow RCW
3. ewaluacija a ewentuelne nowowusměrjenje nadawkow LND
4. pruwowanje dotalnych spěchowanjow přez Załožbu na polu kubłanja a trěbne wotmjezowanje k statnym nadawkam

Zwjazkowe prědsydstwo zwěsći na zakładźe přidźěła dźěłoweje skupiny a w rezultaće třilětnje wjedźeneje strukturneje debaty, zo njeeksistuja dalše rozumne změny strukturow bjez hrubych wobsahowych stratow na wšitkich polach institucionelneho a projektoweho dźěła.
Tute zwěsćenje kryje so tež z dopóznaćom zapósłancow parlamentariskeje přirady a sej wužada, zo so z trěbnymi naprawami přećiwo tajkej spěchowanskej politiceZwjazkoweho knježerstwa kaž tež krajneju knježerstwow Swobodneho stata Sakska a kraja Braniborskeje napřećo serbskemu ludej zakroči.

staw diskusije: 17.03.2012

Serbske narodne dźiwadło

24. Januar 2012

2012 je po Maya-protyčce a wěšćenjach Nostradamusa wosebite lěto, a Chinjenjo maja nětk lěto zmija – tajke lěta su we wonym kraju časy z wjac porodami, přetož „wosebite“ dźěći wočakuja. W Serbach je tute tohorunja matematisce zajimawe lěto čas rozsuda wo strukturach institucijow. W tutym zwisku su sej někotři fuziju Serbskeho ludoweho ansambla (SLA) a Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła (NSLDź) žadali. By to pak „wosebite dźěćo“ było?

Ně, to by parod był, wšako je najwažniše prawidło za přežiwjenje Serbow w zjawnym žiwjenju: Fuzije mjez serbskimi institucijemi móža k synergijam wjesć a zhromadne dźěło wšelakich wobłukow produkcijow serbskich tworow w najšěršim zmysle pohłubšeć – tohodla je Dom serbskeje rěče zasadnje zmysłapołna ideja. Fuzija serbskeje a njeserbskeje institucije pak ma jenož tónle efekt, zo so to serbske dale a bóle pozhubja. SLA je serbska instuticija, štož je dźakowano serbskej intendantce zaso bóle pytnyć, NSLDź je němska institucija ze serbskim wotrjadom. Tohodla by fuzija mjez nimaj serbskej kulturje na škodu była.

Hižo před lětami je Benedikt Dyrlich „serbske narodne dźiwadło“ namjetował, wotpowědna ideja so tež w koncepće prof. Matthiasa Theodora Vogta namaka.

Tohodla je pod aktualnymi wuměnjenjemi najwjetši čas za sćěhowace fuzije: Serbske dźiwadło z NSLDź so z SLA hromadu połoži a wonej so dale wuwiwatej do směra „serbske narodne dźiwadło“ z wjacorymi spartami kaž kóžde dobre klasiske měšćanske dźiwadło (činohra a hudźbne dźiwadło). Budyske němske dźiwadło pak by ze stejnišćemi jewišćow w Zhorjelcu a Žitawje nowe dźiwadło kulturneho ruma tworił. Tak je wšěm pomhane – financowanju dźiwadłow po cyłej Łužicy a skrućenju serbskeje kultury.

Marko Suchy: „Dźensa dźe wo wurunany cyłk, nic wo partikularne zajimy!“

20. Dezember 2011

Hóstny přinošk Marka Sucheho, direktora załožby, k temje „Załožba za serbski lud a jeje aparat“

„Załožbowy aparat je naduty, měł so přikrótšić“, je žadanje nic k prěnjemu razej. Domowina a někotre dalše towarstwa bychu personal radšo w swojich rjadach měli, tamni „na zarjadniskim personalu“ rady lutowali. Kelko personala je trjeba, njerozsudźa pak požadliwosće třećich, ale kanon nadawkow. A k tutym slědowace fakty:

W lěće 1990 běchu poměrnje sylne aktiwity wjacorych skupinow a protagonistow w Serbach, w tehdomnišim procesu znowawutworjenja krajow we wuchodnej Němskej, zjednoćić wobě Łužicy do jednoho administratiwneho cyłka (za zajimcow: „Die Bildung des Freistaates Sachsen“, Band 1, S. 453 ff., Michael Richter, Vandenhoeck & Ruprecht). By to po 1815 prěni raz było, zo so serbske naležnosće w jedyn a tym samym staće rjaduja a z tym wjele njerunych wobstejnosćow wotstronja.

Namjetaj, samostatny kraj „Łužica“ abo Delnja Łužica jako wobstatk Sakskeje, so pak njezwoprawdźitej, ale zawostaještej tak sylne zaćišće, zo politikarjo cyle chutnje za narunanjom pytachu, kotrež zamóže statne aktiwity Zwjazka, Sakskeje a Braniborskeje w serbskich naležnosćach koordinować. Nimo tuteje koordinacije měješe so wězo tež spěchowanski system natwarić, kotryž zamóže nadawki protokoloweje noticy w zjednoćenskim zrěčenju Němskeje zwoprawdźić. Tak nasta Załožba za serbski lud.

„Hižo z lěta 1995 měješe załožbowy zarjad tež teritorialnje zastupjeny być“

Załožbowy zarjad wutwori so zwoprědka jako dźěl Sakskeje statneje kenclije z 5 městnami, prěnjorjadnje jako zahajenje skutkowanja. Nimo toho bě tehdom hišće eksistowacy „Dom za serbsku ludowu kulturu“ z 15 městnami w statnym nošerstwje. Srjedź 50tych lět wutworjena institucija měješe nadawk, wšitke formy serbskeho ludoweho wuměłstwa a serbskeje folklory hajić a spěchować. Za nowe sakske knježerstwo bě „Dom“ w ministerialnych rjadach cuzbnik a hladajo na nadawki załožby z tym we wěstym měrje logisce, zo so w lěće 1994 rozpušći a nadawki so z dźělom personala ze załožbu zjednoćichu. Kompetenca załožby so z tym wězo wo tójšto zesylnješe.

Pozdźišo, po tym zo so w lěće 1998 załožba juristisce zesamostatni, přidružichu so tež hišće nadawki, kotrež dotal sakske statne zarjady za załožbu jako bjezpłatnu posłužbu wukonjachu: personalne zarjadnistwo, planowanje a knihowanje, wotličenje wužiwanych srědkow, wobhospodarjenje imobilijow a inwestowanje kaž tež dalše technisko-organisatoriske naležnosće.

Hižo z lěta 1995 měješe załožbowy zarjad tež teritorialnje zastupjeny być. Serbja w Delnjej Łužicy runje tak kaž kraj Braniborska wočakowachu, zo so w Choćebuzu sylna wotnožka załožboweho zarjada natwari. Ale tež w Slepom, we Wojerecach a w Chrósćicach so regionalne běrowy zarjadowachu. Za tehdom za serbske naležnosće zamołwiteho sakskeho ministra prof. Meyera bě bliskosć załožby ke komunam a komunalnym zamołwitym jara wažna. W němskim statnym zrozumjenju su komuny nošerjo kultury, w serbskim sydlenskim rumje z tym tež serbskeje. Runje k nim měješe tuž załožba styki wudźeržować. Sym přeswědčeny, zo su tež dźensa w přiměrjenej sobuzamołwitosći komunow hišće dosć zastatkow.

„Załožba pak je a wostanje statny instrument k spjelnjenju nadawka ze zjednoćenskeho zrěčenja Němskeje“

Załožbowe organy, jich zestawa a sylnosć zarjada su tuž na tři nadawkowe wobłuki wusměrjene – koordinowanje mjezykrajowych (statnych) a komunalnych aktiwitow za serbstwo, spěchowanje a financowanje aktiwitow a wobhospodarjenje wobsydstwa.
Domowinu do tutych funkcijow wuwiwać, njebě drje ženje wotpohlad politikarjow. Njemějachu tehdom a hišće wjele lět po přewróće do něhdy komunistiskeje organizacije dowěru. Domowina je so mjeztym k legitimnemu rěčnikej Serbow wuwiwała a je jako tajka připóznata. Załožba pak je a wostanje statny instrument k spjelnjenju nadawka ze zjednoćenskeho zrěčenja Němskeje.

Spytam-li personalne městna zarjada załožby nadawkowemu profilej přirjadować, skići so slědowacy hruby wobraz: Wot 29 městnow je hišće 27 wobsadźenych. Z nich je 6 (wot 7) městnow za wobhospodarjenje wšitkich imobilijow serbskich institucijow a 4 městna za Serbsku kulturnu informaciju w Budyšinje a „Lodku“ w Choćebuzu. Wobě wobsadsce njestejitej zasadnje k dispoziciji. Za koordinowanje kulturno-politiskich naležnosćow a cyłkownu organizaciju su nawodne 3 městna předwidźane. Za zličbowanje a wotličenje kaž tež dalše zarjadniske naležnosće je 6 městnow wobsadźenych. Tež to je bjezdwěla přiměrjene; hospodarski zakoń je jara kruty.

„Podpěruju ideju wutworjenja Domu za serbsku rěč“

Z tym zwostanje 7 (wot 8 ) městnow za spěchowanske nadawki a swójske projekty załožby. Tam zasadźeny personal spjelnja nadawki, kotrež měješe něhdy „Dom za serbsku ludowu kulturu“ z 13 městnami, mjeztym pak tež na zdźěla hinaše wašnje. Přidružili su so tež nowe, tehdom njeznate nadawki. Na tutych městnach dwělować rěka, na šěrokosći bazoweho engagementa dwělować. Z nich stej 2 městnje w Choćebuzu a dalšej 2 w regionalnymaj běrowomaj Slepo a Chrósćicy. Wojerecy njejsu hižo wobsadźene.

Podpěruju ideju wutworjenja Domu za serbsku rěč. Do njeho měli so tež skupina sobudźěłaćerjow załožby přerjadować. W konteksće kanona nadawkow k spěchowanju cyłka serbskeje kultury so jich wzdać, pak njeby prawje było. Tu mam tež podpěru cyłeje załožby. Dźensa dźe wo wurunany cyłk, nic wo partikularne zajimy!

„Stresstest“ serbskich institucijow dotal bjez praktiskich konkluzijow – přewinjenje „dysfunkcionalnosće“ na dnjowym porjedźe

17. Dezember 2011

„Stresstest“ je słowo lěta 2011. Tajke něšto jenož banki njetrjebaja, ale tež serbske institucije. Poprawom wuslědk dawno předleži – w analyzy prof. Matthiasa Theodora Vogta ze Zhorjelskeho instituta za kulturnu infrastrukturu, wunamakarja kulturnych rumow w Sakskej, jónkrótnych po cyłej Němskej. Konkluzija z jasneje dignozy – bjez změnow wšo za něšto lět k rakecam pojědźe, wšojedne hač z wurunanjom inflaciskeje raty abo bjez njeho – bě namjet Domu serbskeje rěče. Synergija město separatizma institucijow.

Po wotkrywanju wšěch ličbow spěchowanja Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła w hóstnym přinošku załožboweho direktora wočakuju, zo budźe Zwjazk serbskich wuměłcow demonstraciju před krajnoradnym zarjadom w Budyšinje organizować. Wokrjes njeje jako nošer w swojim wobłuku winowatosć spjelnił – porno Załožbje za serbski lud, kotraž je to činiła. So wě, zo móžeš cyłu naležnosć cyle hinak widźeć: Budyske dźiwadło je přirunujo z druhimi jewišćemi we Łužicy opulentnje ze zjawnymi srědkami zastarane.

Při wšěm njesmě so zabyć: Etat Sakskeje so w běhu lětdźesatka wo štwórćinu krótši, přetož so tak mjenowany solidarny pakt II ke kóncej chila. Pod tutymi ramikowymi wuměnjenjemi je hižo politiski wuspěch, hdyž so dotalny niwow spěchowanja wobchowa. Za to steja Serbam dobre argumenty k dispoziciji, wšako maja woni wotpowědne skrótšenja hižo za sobu. To pak tež rěka: Chceš-li ze samsnymi srědkami wjac efekta docpěć, dyrbiš „dysfunkcionalnosć cyłka serbskich institucijow“ (prof. Vogt) přewinyć.

Přizjewjenje bankrota załožboweje rady

26. November 2011

Sakske Nowiny su njerozsud Rady Załožby za serbski lud hladajo na trěbne reformy serbskich institucijow dźensa jako „Bankrott-Erklärung des Stiftungsrates“ komentowali. Tomu so přizamknu.

Wospjetne přestorčenje rozsuda je wuraz kolektiwneje njekmanosće. To jeničke, štož je na dorost wusměrjene – nowa hudźbna akademija SLA –, je bjez trěbnych srědkow, Serbski institut ma so zaso ewaluować, hačrunjež kóždy wě, zo posudk wědomostneho dźěła njefaluje, ale přesadźenje prioritow nałožowanja pjenjez z „hornca“ załožby za spěchowanje rěče a młodźiny. Za to dalše dźěłowe skupiny njetrjebamy, ale politisku wolu, na kotrjež wočiwidnje faluje.

Dobrowólne sebjerozpušćenje tutoho gremija by z logiskej konsekwencu po tajkim desasteru było. Zo njejsu zamołwići ani młodym serbskim hudźbnikam zmysł akademije (hlej komentar Marka) ani serbskej zjawnosći pozitiwne efekty Domu serbskeje rěče rozkładli, je wuraz deficita komunikacije a pobrachowaceje zwólniwosće, rozmołwu z narodnje angažowanymi ludźimi pytać, wšojedne dźe, hač na zarjadowanjach župow, towarstwow abo při rańšim piwje.

Prof. Matthias Theodor Vogt je w swojej analyzy zwěsćił, zo organizatoriski status quo serbskich institucijow na zakładźe pjenjez, kotrež k dispoziciji steja, krok po kroku k dospołnemu rozpadej a zahinjenju spěchowanskeho potenciala na dobro serbšćiny wjedźe. Najnowši njerozsud załožboweje rady na to pokazuje, zo je w Serbach tak mjenowany point of no return dawno překročeny. Destruktiwne zadźěwanje kóždejžkuli změnje dale běži.

Někotři načolni ludźo woměrje rentu docpěja, a Serbstwo k rakecam jědźe.