Archive for the ‘filmy’ Category

Spěchowanski čas za Serbstwo – a komunikaciju: Starodostojna kultura trjeba načasnu rěč

9. März 2013

Za tónle přinošk sym sej jednu swojich najlubšich krawatow zwjazał, přetož chcu z nowym biskopom Heinerom Kochom započeć – jeho interview w najnowšim wudaću „Zeit“

http://www.zeit.de/2013/11/Heiner-Koch-Bischof-Dresden

sym runje z wulkim zajimom čitał. Druhe prašenje: „Móžeće hižo něšto słowow saksce abo samo hornjoserbsce?“ Jasna wotmołwa sympatiskeho muža z Porynskeje: „Nu freilich.“

ja

Piwarc w swjedźenskim outfiće k češći našeho noweho porynskeho biskopa 🙂

Mój nimale runolětnik Til Schweiger je před poł lětom w telewiziji na konopeju Thomasa Gottschalka we „Wetten, dass…?“ připowědźił, zo budźe wón z nowym komisarom „Tatort“. Jutře wječor je tak daloko. Jako rodźeny Hamburgčan so wjeselu, zo rěka wusyłanje „Witajće k nam do Hamburga“.

Wjele časa – wažny wokomik

Za nastudowanje filma trjebaš tydźenje abo měsacy, za natwar wobšěrneho słowoskłada wjele lět. A za tajke něšto bytostne kaž identitu? Jedyn wokomik. Sym tehdom jako „Marcel Braumann“ próstwu wo zastup do TCM zapodał, a woni su „Marcela Braumana“ přiwzali, druhi „n“ bě preč. Tak chětř móžeš so ze Serbom stać :-). A kajki ty sy, to ći druzy potom praja. „Katolski Serb Hamburgskeho pochada“ bě definacija na kwasu z erta dźowki swakoweje – z tym bě těz tute prašenje rozrisane.

Inwesticija časa za žiwjensku kulturu

W medijach je w artiklach wo přichodźe Serbow přeco wo spěchowanskich pjenjezach z rěču. Hišće wažniši pak je spěchowanski čas – škoda, zo so tajkile wobrot dotal njewužiwa. Štóž w lajskej dźiwadłowej skupinje abo wjesnym ansamblu sobu hraje, w chórje spěwa, basnje abo blog pisa, kulturne abo sportowe zarjadowanja organizuje atd., tón inwestuje dobry čwak swojeje eksistency do spěchowanja serbskeje žiwjenskeje kultury.

Biskop při kopańcy

Nowy biskop chce sej dosć chwile brać – nic jenož za do opery chodźenje, ale wón budźe tež při kopańcy Dynamo Drježdźany – 1. FC Köln přitomny. A z Kölnskim karnewalom njedźiwajcy noweho zastojnstwa zwjazany wostanje, je wón přilubił. Jeho identita pak so wulce njezměni, dokelž je „Bóh w Drježdźanach a Kólnje samsny.“

Ćeže při přełožowanju wěrnosće do wšědneho dnja

A što je najwjetše wužadanje Serbstwa a katolicizma dźensniši dźeń? Heiner Koch rěči w interviewje wo wocuzbnjenju mjez cyrkwinskej liturgiju a wšědnym žiwjenjom ludźi, štož wón při bjesadźe w swojej najlubšej korčmje spóznawa. Wjele ludźi njeje direktnje njewěriwych, ale nima hižo přistup k zapřijećam nabožiny, na přikład k słowu „hnada“. Potom woni praja: „Nochcemy hnadu měć, ale swoje prawo.“ Cyrkej ma „komunikaciski problem“.

Kak rěčimy wo serbskej kulturje?

Podobne problemy mamy ze słowoskładom narodneho patosa, kotryž jednym wutrobu wohrěwa a druhich wotstorkuje. W Serbach je hižo spomóžny konsens, zo přisłušnosć wšelakim swětonahladam a stronam žanu rólu při zhromadnym pěstowanju serbskeje rěče a kultury njehraje. Ale z kotrymi słowami wo swojej kulturje rěčimy, to dyrbimy w kóždej dobje znowa wunamakować.

Lubosć jako přikład za wšo druhe

To nima ničo z wonječesćenjom starodostojnych tradicijow činić. Muž a žona so dźensa tež hinak namakataj hač před sto lětami. Ale wěra do wulkeje lubosće poražena njeje, nawopak: Wona njeje ženje sylniša była hač w našej dobje, kaž cyły program kinow po cyłym swěće njepřestawajcy pokazuje. Žeńtwa z lubosće je w našich kónčinach mjeztym dawno standard, štož w starych časach hustodosć tak było njeje. Lubosćinska kultura je so pak tež w rěčnym nastupanju zasadnje změniła – a to je tež derje tak :-).

Serbja w DVD-boksy šwicarskeje telewizije z dalšimi 12 mjeńšinami Europy předstajeni

14. November 2012

12_Medienmitteilung_Minderheiten in Europa_international

Nowinska zdźělenka z pokiwom na móžnosć skazanja pola sćelaka, kotryž je tež nas Serbow za čas Europeady wopytał.

Přeco dale! Chcemy tež serbske kino měć!

26. März 2010

„Přeco dale“ (hudźbne widejo k temje Serbja a brunica) – serbski dobyćer telewizijneho myta sakskeje krajneje centrale za nowe medije lěta 2009:

Žołma

28. April 2008

Dobropisy za zastupne lisćiki za kino w Budyšinje wot susodźic dóstawši smoj so njedźelu wječor rozsudźiłoj, sej film „Žołma“ wobhladać. Kusk přepozdźe přišedši, wšako njechachmoj sej běrtlk hodźiny wabjenje načinić, smój so dźiwałoj, zo njeje nimo naju nichtón puć do kina namakał. Snadź to na rjanym nalětnim wjedrje zaleži, na kóždy pad móžeš zajimcam na wutrobu kłasć, tajkile filmowy poskitk njeskomdźić.

„Žołma“ nawjazuje na soiciany eksperiment wučerja z lěta 1967, z kotrymž je swojim šulerjam poakzał, kak by móhła diktatura nastać. Porno historiskemu přikładej, kiž je zahubne wuskutki na zadźerženje subuskutkowacych zaznawwši pjećdnjowski eksperiment dočasnje přestał, je wučer w filmje swojich chowancow do katastrofy wjedł. Wězo bjez wotpohlada, ale jemu – něhdyšemu wobydlerjej wobsadźeneho domu a anarchistisce myslacemu čłowjekej – njeje so poradźiło, přez poslednje přiwótřenje postupowanja swój cil docpěć. Hłowna přićina z mojeho wida: Wón njeje dosć psychu wšěch šulerjow wobkedźbował.

Na spočatku su so woni na wjednika dojednali, knjeza wučerja. Tón je potom krok po kroku a w přezjednosći z wulkej wjetšinu šulerjow krute regule discipliny zawjedł. K tomu je so přidružiło wěste uniformowanje, nimale wšitcy su so běłe košle woblěkali. Z tajkimi metodami chcychu přehnatu mjezsobnu konkurencu  přewinyć a woprawdźitu zhromdnosć wuwiwać. Ale při tym su přiběrali zjway namocy přećiwo tym, kotřiž njejsu dosć sobu činili. A štóž je so běłeje kosle wzdał, čuješe so wuzamknjeny.

Nětkotři přihladowarjo filma minjene tydźenja su so snadź na swoje FDJ-košle dopominali, mjeztym zo młodostni začuwaja, z kajkich žórłow móže diktatura resp. „awtokratija“, kaž w filmje rěkaše, rozrosć. To je wšo jara kedźbyhódne. Njedźiwajcy toho wostanje woprawdźe kritiskemu wobkedźbowarjej prašenje, hač njeje tež načasny absolutny indiwidualizm poprawom něšto ekstremistiske, štož ludźi objektiwnje chorych čini – hlej na přiběrace psychiske chorosće kaž depresije abo problemy konsuma drogow.

Nimo toho nadeńdźeš w tymle eksperimenće tohorunja zjawy, wo kotrychž rozumni ludźo přemysluja, na přikład hač njeby móhła wěsta šulska uniforma ćišć na šulerjow wotstronić, sej najnowše a najdroše markowe draby nakupować dyrbjeć. Tak kaž tón film so skónči, sposrědkuje zaćišć, zo njejsu zhromadne prócowanja wo wuswobodźenje wot pře wulkich socialnych rozdźělow woprawnjene resp. zo je to jenož z diktatoriskimi srědkami móžno, a tohodla ma wšo tak wostać, kaž je.