Archive for the ‘identita’ Category

Wjesołe prózdniny!

26. Juli 2019

Wobraz Piwarca – dowolnikarja při Baltiskim morju drje hižo cyle aktualny njeje, wšako wón dawno zaso na dźěło chodźi. Ale steji za zakładne alternatiwy 🙂 .20190715_140213 Na zasowidźenje w serbskim žiwjenju po prěnim požnjencu!

 

 

Załožba njeje institut za „Serbow w Budyšinje” – nětk cyłołužisku perspektiwu zaměrnje přesadźic!

8. Juni 2019

20190607_182540_resized

Tezy z cyłołužiskeje serbskeje perspektiwy po wčerawšim zarjadowanju wo zwadnym projekće „Lawske hrjebje”

  1. Njeńdźe jeničce wo „Serbow w Budyšinje”, ale wo Serbow po cyłej Łužicy scomter jich „hnězdami” zwonka njeje.
  2. Haj, centralizowanje serbskich institucijow w Budyšinje je „historisce rostło” – pod knjejstwom SED, a tuta doba je nimo.
  3. Potrjeba Serbskeho instituta njesmě so z planami za wšě móžne realne abo fiktiwne institucije do jednoho horna mjetać.
  4. Zakład za nowowusměrjenje stejnišćow institucijow ma spjelnjenje bytostneho nadawka załožby być: spěchowanje regionalnych rěčnych rumow.
  5. W syći stejnišćow institucijow ma so cyły serbski sydlenski rum zjawnosći prezentować, zo bychu Němcy lěpje zaznawać móhli, hdźež wšudźe smy.
  6. Hornjoserbska rěčna šula słuša do wokolin ze serbskorěčnym wobswětom, potajkim do wsy w jadrowych kónčinach, na přikład do Chrósćic.
  7. Institucije, kotrež za Hornju a Delnju Łužicu dźěłaja, njesmědźa jenož na južnej kromje teritorija być, ale trjebaja sydło w centralnej Łužicy (jězorina)
  8. Galerjia za načasne tworjace wuměłstwo słuša do Wojerec, něhdyšeho stejnišća serbskeho muzeja. Tam steji twar hnydom k dispoziciji.
  9. Wuwiće stejnišcow serbskich institucijow ma so ze wšěmi župami wothłosować.

Witajće k nam na Lausitz-Tower! Stajne blido serbskich młodostnych z wuhladom

30. Mai 2019

Hdyž sy Nawi na „Stadtpromenade 11, Hoyerswerda“ nastajił, póńdźeš jowle nutř.

20190530_023147_resized

Tu před zachodom wysokodomu so dypkownje wutoru, 4. junija, w 19 hodź. zetkamy.

20190530_022932_resized

W lifće na „D“ tłóčimy, potajkim „Dach“, faktisce 12. poschod.

20190530_022957_resized

Horjeka móžeš do směra centruma a milinarnjow brunicoweho rewěra hladać.

20190529_122607_resized

Abo sej dalše dźěla města a cyłeje Łužicy wobhladać.

20190529_121016_resized

Campingstólčk, přikryw a što hewak trjebaš, móžeš sobu přinjesć, jeli chceš.

(To je projekt Domowinskeje župy „Handrij Zejler“ Wojerecy w kooperaciji z młodostnymi a w zhromadnym dźěle z měšćanskej bydlenskej towaršnosću – a druhi termin „kluba młodych serbskich swobodnych myslerjow“.)

Stajne blido serbskich swobodnych myslerjow na třěše srjedźneje Łužicy

16. Mai 2019

VALausitztower

Tip: Campingstólčk (a napoj scomter hrymzankami, jeli chceš) sobu přinjesć, nětk powěsć dale dać a potom hromadźe přińć.

Nowy wobraz za nowe město

11. Mai 2019

Na papjerje poměrnje wulki takrjec hamtsce definowany serbski sydlenski rum mamy. W realiće pak je w nim wjele něhdyšich serbskich wsow, hdźež je dźensa serbske pomjenowanje sydlišća na wjesnej tafli to jeničke serbske. Tu a tam je wězo kedźbyhódnych aktiwitow, na stawizny znajmjeńša kulturnje někak nawjazać. Nimo toho pak je tež městnow, hdźež wot spočatka sem lědma něšto serbske eksistowaše, haj kotrež su to serbske samo spóžěrali.

Typiski přikład městnosće noweje doby bjez serbskosće je nowe město Wojerec, bydlenskotwarski připlack kombinata Čorneje Pumpy. Stare město je swoju žiwu serbskosć wšědneho dnja w połstatych a šěsćdźesatych lětach přisadźiło, nowe město běše konglomerat zapućowacych Němcow wšelakich cuzych regionow, někotrych domoródnych, kotřiž su so přez moderne bydlenje wjeselili, a wotbagrowanych, mjez nimi tež Serbow z wjeskow srjedźneje Łužicy.

Po přewróće je Wojerowske nowe město swoju towaršnostnu funkciju a hač do dźensnišeho dwě třećinje ličby wobydlerstwa přisadźiło. Klětu so dalši wysokodom spotorha. Najebać to, zo su woni w běhu třoch lětdźesatkow faktisce cyłe bydlenske štwórće wotbyli, je hišće wjele prózdnych bydlenjow – a dale a wjac zelenych płoninow mjez domami. Tohodla je najwjetši čas, tón wakuum za rozšěrjenje realneho serbskeho sydlenskeho ruma wužiwać. Je zakładna šula ze serbskej wučbu w bliskim starym měsće, dosć pěstowarnjow a tunich rjanych wulkich bydlenjow. Žane zatykane dróhi, za parkowanje njetrjebaš nihdźe po cyłym měsće ničo płaćić.

Header_DomHoywoyBlog-1

Doba wudobywanja wuhla so nachila, ludźo za nowej zhromadnej identititu pytaja. To jim poskićujemy: DOM Wojerecy – serbsku-němsku zhromadnosć za wuwiwanje serbskeje identity regiona. https://marceldavidbraumann.com/2019/05/10/neu-haus-hoyerswerda/ Po pozitiwnym wothłosu prezentacije noweho wobraza w najwjetšej facebook-skupinje Wojerowčanow sym składnostnje dnja znowazałoženja Domowiny blog z prěnim přinoškom wo symbolu třěšneho zwjazka zahajił: https://hoywoy.home.blog/.

Potajkim: Komuž hišće so hodźace bydło w druhich městach abo nawsy pobrachuje: pój do Wojerec a twar z nami na nowej identiće města! Hdyž chceće z wjacorymi swójbami při sebi bydlić, prajće mi, sposrědkuju Wam z měšćanskej bydlenskej towaršnosću poskitki. Ale tež wo ležownosćach za domy rěčeć móžemy.

Mjez pozitiwnymi reakcijemi na nowy wobraz běchu tež tute linki młodeho muža: “Unsere Stadt tut gut daran, das unheimliche Potenzial in vielerlei Hinsicht für sich zu erkennen. Die Sorben gehören zu unserer Heimat, sie üben Heimatbräuche aus und geben damit vielen Menschen hier etwas. Auch touristisch ist da sicher noch einiges für Hoywoy zu holen.“ Tež lokalni načolni politikarjo wot CDU hač do Lěwicy su tutomu wobrazej přihłosowali.

Kultura trjeba subkulturu

5. Mai 2019

Kóžda kultura trjeba subkulturu. W njej su ludźo zakótwjeni, kotřiž ani hladani ani spěchowani być nochcedźa, ale njewotwisni. Tohodla su wo tym, štož so w subkulturje stawa, jeničce ći dospołnje informowani, kotřiž su tam aktiwnje wobdźěleni. Woni móža w tutym schowje njemylenje wěcki wuwiwać, kotrež wjele pozdźišo jónu zdźěla tež powšitkownu kulturu wobwliwuja. Tak dóstawa kultura trěbne impulsy, zo njeby jenož reprodukcija zańdźenych formow a zwukow wostała.

Subkultura trjeba najebać wjesne korjenja měšćanski wućek za swoje eksperimenty. Potajkim wěstu wonkownu anonymitu, wona njeje na torhošću žiwa, ale w kućikach zadnych dworow, w pincach a na třěchach, w korčmach, hdźež kóždy njechodźi. Wona sej swobodne rumy pyta, hdźež swójske (nje)regule pěstuje. So wě, zo tež přichod serbskeje kultury a rěče serbsku subkulturu zwonka radiusa młodźinskich koordinatorow, socialnych dźěłaćerjow a wšelakich dalšich hladarjow trjeba. Subkultura njeje lěpša abo hubjeńša hač mainstream, ale hinaša. A to je derje tak.

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Sejmikarjo: Škit serbskorěčneho ruma je „rasizm“

24. Oktober 2018

Na přeće serbskeho aktiwista za serbšćinu w zjawnym rumje „Prošu pisaj serbsce, dokelž so wo serbsku skupinu jedna“, sejmikarka-kandidatka za „serbski parlament“ w diskusiji na platformje Knihi wobličow wotmołwješe: „Je to rasistisce.“ Tež druhi sejmikar-kandidat za „serbski parlament“ mi napřećo na samsne wašnje „argumentowaše“: Hdyž na tym wobstejimy, zo je zastupnistwo Serbstwa serbskorěčny rum, „je to rasizm“.

Njewěm, hač dyrbi knjez Dyrlich nětk dalšu němsku zdźělenku w swojim rozdźělowaku přećiwo škaranju blogowarja Piwarca rozpósłać. Wšojedne, njetrjebam jeho so prašeć, wšako tež iniciatiwna skupina (IS) so serbskeho ludu prašała njeje, hač chce wón tón „sejm“ měć. Tute naprašowanje nětkole Kukowske prašaki nachwatuja. Dotalne mjezywuslědki su hižo wjele wuprajace, kaž móžachmy póndźelu na wědomje brać (hlej přinošk w blogu).

Zo bych ja ze „sejmom“ za kubłansku awtonomiju kooperować dyrbjał, je hubjeny žorćik. W srjedźišću kubłanskeje politiki třěšneho zwjazka, Domowiny, steji zdźerženje, skrućenje a dalewuwiwanje rěčnych rumow a nic jich rozpušćenje. Porno „mojim“ wjacerěčnym kurdam ze Syriskeje, kiž maja respekt před serbskorěčnymi rumam, IS to nima. Najskerje dokelž tu ludźo dominuja, kotrymž njeje dotal serbowanje w swójbje wažne dosć było.

Serbowanje w swójbje pak je najwažniši stołp přichodneje eksistency serbskeho ludu. Jadrowy lud to wě. Nimam ničo přećiwo tomu, zo so němcowacy Łužičan jako Serba wuznawa. Ale njeakceptuju, zo chce wón politisce towaršnostny dóńt serbowacych Serbow postajować. Jeli wón to chce, dyrbi najprjedy serbsce nawuknyć. Štóž to w Němskej (!) jako „rasizm“ difamuje, je so na wšě časy za serbsku politiku diskwalifikował.

Bohudźak njebudźe žadyn politiski zamołwity z wolenym pseudo-„sejmom“ wo statnym zrěčenju abo njewěm wo čim jednać, dokelž na wobrazu němskeje zjawnosće wo Serbach je jadrowy lud widźeć. Tež nutřkownoserbsku kooperaciju nimam za předstajomnu: Štóž serbskich prócowarjow rasistow mjenuje, zwonka narodneho diskursa steji. Po mojim wosobinskim měnjenju. Ja so radšo po serbskim rozhłosu mam: Wupuć z načasneho konflikta ze „sejmom“ je: Milan Grojlich budźe serbski kejžor Mirosław I. :

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-860226.html

Kontrowersa 2plus nimo – nětk rěka: „Čińće!“

6. Oktober 2018

Wurězk o-tona njedawneho přinoška Serbskeho rozhłosa „Kak su dźěći w prěnim lětniku rozrjadowane?“ Měrćina Wjenka

… Zo pak so přez měšenje kmanosće maćernorěčnych serbskich dźěći pozhubjuja, kaž kritikarjo konceptej 2-plus wumjetuja, Sabina Hejdušcyna wobkedźbowała njeje. Runje pak wo tym rozprawja direktora Pančanskeje zakładneje šule Jadwiga Čižankowa.

„Lońše 4. lětniki, kiž smy lětsa wužohnowali tak rjec, smy my po wjeskach dźělili, cyle wědomje dwě dwurěčnej rjadowni wutworili a smy pytnyli, zo tón serbskorěčny rum potom za maćernorěčne dźěći njebě tón optimalny.”

Rěčna situacija nětčišich nowačkow pak bě jara spokojaca.

„Pola nas je woprawdźe ta zestawa lětsa tajka, zo smy my w pěstowarnjach zwěsćili, 14 dźěći maja rěčne kmanosće jednoho serbskorěčneho dźěsća. Tohodla, zo bychu wone swój serbskorěčny rum měli, wuknu hromadźe w tej rjadowni 1 A1.”

Tamni dwanaće šulerjo – někotři z wjace, tamni z mjenje znajomosćemi serbšćiny – tworja dwurěčnu rjadownju. W njej wuwučuja jich po koncepće 2-plus, štož rěka, zo so zdźěla dwaj wučerjej wo rjadownju starataj.

K tomu sym so sebje samoho naprašował .

Marcel: Je to samsna direktorka šule, kotraž je so scomter kolegijom před měsacami na poł stronje SN do kritikarjow 2plus dała, kotřiž su sej tajke zrjadowanje za serbske dźěći žadali?

Piwarc: Polarizowace debaty maja swójsku dynamiku, na woběmaj stronomaj. Njeńdźe wo to, štó je hdy prawje měł, ale wo zhromadny zaměr: serbske rjadownje. Mje abstraktne kontrowersy tak a tak njezajimuja, mi dźe wo praktiske wuslědki. Hdyž je na wšelakich stejnišćach serbskich šulow w nowym šulskim lěće tajki konkretny postup – mi su tři wotpwědne pady znate – a so potajkim něšto hiba, to wjele Serbow wjeseli, a mje tež. Wo teoriji hižo diskutować njetrjebamy, přetož smy so wočiwidnje praktisce přezjedni.

Marcel: Někotři praja, štóž chce změny we wšědnym žiwjenju z dotalnej koncepciju 2plus, dyrbi najprjedy intensiwnišo z wučerjemi diskutować …

Piwarc: To praja ći, kotřiž žadyn problem z tym njemějachu, zo njeje so tehdom nichtó serbskich wučerjow prašał, hač chcedźa 2plus měć. Kaž mjeztym wěmy, njebu ani zwjazkowe předsydstwo (ZP) jako najwyši demokratisce legitimowany serbski gremij do praktiskich prašenjow zawjedźenja 2plus w našim kubłanskim systemje zapřijate. A dołhož dyrbi kóždy wučer, kiž so zjawnje kritisce wupraji, z hamtskim telefonatom z Budyšina ličić, je tuta namołwa zwonka reality.

Marcel: Ale njedyrbimy na praktikarjow poskać?

Piwarc: Wězo. Kubłanski wuběrk so z wučerjemi zetkawa. W Radworju a Choćebuzu smy byli, a chcemy perspektiwisce wšudźe tajku mjezsobnu wuměnu přewjesć. Njejsmy pak statna kenclija, ale horstka čestnohamtskich ludźi, zdźěla studowacych, wothłosowanje terminow z telko ludźimi a partnerami šulow trjeba swój čas.

Při wšěm njesměmy na to pozabyć: Přepruwowanje praksy w ewaluaciji wědomostnikow, kotřiž su z praktikarjemi komunikowali, hižo w lěće 2006 RCW předležeše a je jasnje dopokazało, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. A něhdy jónu je kónc sćerpliwosće a zwólniwosće, so wěčnje w kole wjerćace debaty znjesć – k potrychenym tež starši słušeja: Katrin Suchec-Dźisławkowa w x-tej debaće ZP wo temje do wulkich prózdnin w Rownom Domowinskemu zarjadej a Rěčnemu centrumej Witaj praješe: „Čińće skónčnje, njerěčće dale!“ Wona ma prawje.

Marcel: Nimaš zrozumjenje za pedagogow, kotřiž su so wjele lět w systemje 2plus prócowali a nětk so boja, zo běše wšo z wida kritiki za stareho Frycu?

Piwarc: Sprěnja jich prošu na wědomje brać, zo sym kaž „modlerski młynčk“ wospjetował, zo nochcu 2plus za serbske (!) dźěći měć; hdyž je 2 plus druhim spomóžniši hač stary B-rjadownje, njech za nje wostanje. Ja sym fan A-, nic B-rjadownjow. Zdruha sej wšěch zamołwitych kaž knjeni Čižankowu wažu, kotřiž su před pjatnaće lětami spytali, z přiwzaćom tutoho eksperimenta swoje šule zachować. Tehdom běchu hinaše časy, dyrbjachmy brutalitu woneho kultusoweho ministra Rößlera w zwisku z Chróšćan zběžkom poćerpjeć, kiž je na minimalnych ličbach šulerjow wobstał, kotrež jeničce ze Serbami spjelnić njemóžachmy.

Marcel: A w kotrym nastupanju je dźensniša situacija hinaša?

Piwarc: Runje na šulach z najkomplikowanišej rěčnej situaciju w Radworju a Budyšinje je najwjetši nawal němskich šulerjow. W Radworju bychmy hakle rumnosće za dalše swójske serbske rjadownje měli, by-li so wjac Němcow za druhe šule rozsudźiło. Šula ma po wusudźe sakskeho wyšeho zarjadniskeho sudnistwa garantowane wobstaće jako „serbska šula“. Problem njejsu tuchwilu pobrachowacy serbscy wučerjo. Chcemy-li wšudźe 2plus za wšěch, njeby (hlej teamteaching) snadź dosć pedagogiskeho personala było. Nochcemy pak 2plus za wšěch, ale – kaž je kubłanski wuběrk Domowiny loni do hód wobzamknył – „rěčnu homogenitu“ serbskich rjadownjow, steji dosć serbskich wučerjow k dispoziciji.

Marcel: Njewohrožuje tajke rozrjadowanje němsko-serbsku zhromadnosć?

Piwarc: Hdyž so Serbstwo rěčnje pominje, njemóže Němc hižo ze Serbami zhromadnosć pěstować. Nimo toho nichtó ničo přećiwo tomu nima, zo matej serbska a druha rjadownja na přikład předmjet sport hromadźe.

Marcel: Wjele ludźi ma zaćišć, zo Domowina lědma něšto docpěwa …

Piwarc: Najebać našu nadźiju na spomóžne sobuskutkowanje w šulskich konferencach, hdźež smy nětk zastupjeni, je skepsis ludźi woprawnjena. Cyle njewotwisnje wot temy kubłanje to na našich aktualnych serbskich wječorkach ze serbskej radu a załožbu dožiwjamy, kotrež su prěni pospyt wotewrjenišeho wustupowanja w zjawnosći. W Radworju je wysoce připóznaty Serb protestujo blido dočasnje wopušćił, prajo, zo hižo ženje tajke přeprošenje dóstać nochce. Smy jemu najskerje na čuwy šli. A štož wječork w Pančicach nastupa, je mi młody serbski prócowar skoržił, zo je wuprajenje direktora załožby, spěchowanje móhło kreatiwiće hudźbnikow zadźěwać, lózyskosć. Město wottrašaceje běrokratije by załožba kóždej hudźbnej skupinje młodostnych w Serbach financowanje CD – zběrki poskićić móhła, jako přinošk ke kulturnemu herbstwu.

Marcel: Kaž móžachmy w SN čitać, budźe zaso někajka dźěłowa skupina ZP w kubłanskich naležnosćach. Němc praji: Wenn ich nicht weiter weiß, gründe ich Arbeitskreis …

Piwarc: Z mojeho wida budźe to posledni pospyt, zhromadnje ze zajimcami z Hornjeje a Delnjeje Łužicy konkluzije z nazhonjenjow wot přewróta hač do dźensnišeho sćahnyć a so na praktiske wěcki koncentrować. Jan Nuk, kiž je čłon tuteje dźěłoweje skupiny, w Radworju praješe: Serbski lud wjednikow njetrjeba, ale narodne sebjewědomje w swójbje, na šuli atd. Tak to je. Za konsekwente hladanje rěčnych rumow rewoluciju njetrjebaš, ale – druhdy kusk mjenje bojazliwosće. Njewěm, kak dołho knjeni Merkel hišće kanclerka budźe, ale jeje swětosławne hrónčko móžemy sej přiswojić: „My to šafnjemy!“

Rozhlad 09/2018: Imersiju město 2plus (MARCEL BRAUMAN)

3. September 2018

Kompletny nastawk:
http://www.rozhlad.de/nastawk_319.html

Serbska rjadownja w přenim lětniku serbskeje zakładneje šule w Pančicach-Kukowje – dokelž to rěčnemu niwowej tyje – šulska wjednica Jadwiga Čižankowa w rozmołwje z Měrćinom Wjenkom w rozprawje Serbskeho rozhłosa:

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/audio-810452_zc-e69288eb_zs-d584fc5f.html