Archive for the ‘internet’ Category

Fiasko při spjatym jězoru

31. Juli 2014

Direktor něhdyšeho hotela při spjatym jězoru steji nětk ze swojim bledźenjom wo afriskich dźěćoch w srjedźišću wabjenskeho filma nacistow. Wón je načolnemu kandidatej (!) nacijow, kiž je tak činił, hač by wón w nadawku wuběrka sakskeho sejma domy za požadarjow azyla přepruwował, rumnosće pokazał a při tym rěčał, hač by za stajnym blidom po pjatym piwku kokał. Prezident krajneho sejma je njewoprawnjeneho přiswojenja hamtskeje mocy dla pochłostajomny skutk wozjewił.

http://www.mz-web.de/mitteldeutschland/amtsanmassung-in-sachsen-landtagspraesident-stellt-strafanzeige-gegen-npd-mitarbeiter,20641266,27996472.html

To potrjechi frakciskeho šefa – načolneho kandidata bruneje strony we wólbnym boju, a jeho sobudźěłaćerjow. Hač budźe so direktor přetwarjeneho bywšeho hotela přećiwo natočenju pjeć minutow dołheho wideja wobarać, kotrež je na internetnej stronje sakskich nacijow wozjewjene, njewěm. Z tym je katastrofalne wobchadźenje z ćěkancami w Budyskim zjawnym žiwjenju nowy zrudny wjeršk docpěło. Myslach, zo hórje njebudźe, ale fiasko da so přeco hišće stopnjować.

Domowina z nowej internetowej stronu

1. November 2013

10-30 site4

Domowina – Zwjazk Łužiskich Serbow je swoju internetowu stronu ponowiła. Z dnja 29.10.2013 je pod znatej internetowej adresu www.domowina.de nowa prezenca docpějomna. Strona wuwiwaše so zhromadnje z Mišnjanskej internetowej agenturu Arzberger & Krüger, kotraž tež design a pozadkowy program strony wuwiwaše.

Strona sama skutkuje nětko jasniša a zaměrnišo na informacije wo towarstwach a župach třěšneho zwjazka wusměrjena. Dalša nowostka je zawjazanje medialnych poskitkow a socialnych syćow, runje tak kaž terminowa protyka, kotraž zmóžni selekcije po regionje a wobsahu (tučasnje hišće nic online). Domowina skići sobustawskim towarstwam, kotrež nimaja swójsku internetowu stronu, z pomocu zarjada Domowiny swójsku prezencu nastajić. Towarstwa maja tež móžnosć, stronu a terminowu protyku sobu pjelnić a tak šěroko wo swojich wobsahach informować.

Předsyda Domowiny Dawid Statnik hódnoći nowu stronu: „Wjeselu so, zo je so nam tole skónčnje radźiło, předchadźaca strona dźe njewotpowědowaše hižo dźensnišim wočakowanjam. Nadźijam so, zo zmóžnimy z tym jasniše prezentowanje našich towarstwow a župow. Nimo toho chcemy z tym žurnalistam lěpšu a spěšnišu móžnosć informowanja skićić.” Strona sama zmóžni informacije w šěsć rěčach – hornjoserbsce, delnjoserbsce, němsce, čěsce, pólsce a jendźelsce. Jednotliwe strony so nětko pjelnja, tak zo ma wužiwar w přichodźe móžnosć, stronu we wšitkich šěsć rěčach wužiwać.

(Nowinska zdźělenka Domowiny)

Snowden, naša tajna rěč a motiw za wunamakanje 2plus w Serbach :-)

29. Juni 2013

Moja IT-fachowča na dźěle je mje hižo před lětami na to skedźbniła, zo je e-mejlka kaž pohladnica – teoretisce by ju kóždy w syći čitać móhł, jeli by jemu wotpowědna technika k dispoziciji stała. Faktisce pak je kóždy dźeń wjele miliardow mejlkow po puću, a nichtó dokładnje njewě, kak so mejlka wot wotpósłarja k přijimarjej hiba, wšako njeje w interneće tajkich jasnych rutow kaž za posyłku z tradicionalnej póštu mjez Drježdźanami a Zhrojelcom. Tohodla njejsu mje wotkrywanja knjeza Snowdena wulce šokowali: Zo ma tajna słužba kraja, hdźež su internet wunamakali, dosć techniskich móžnosćow, wobsah kóždeje mejlki zapopadnyć móc, sym sprawnje prajene wočakował.

Zaso spóznawamy, kajka wužitna je serbska komunikacija, wšako maja so čušlerjo za centralnymi kompjuterami ćežko z informacijemi, kotrež w rěči tča, kotruž jenož něšto tysac ludźi pisomnje porjadnje wobknježi … Jendźelsce, arabsce, francosce, němsce atd. móžeš činić, štož ći so chce, woni móhli wšě twoje artikulowane wotpohlady z pomocu klučowych słowow scannować, ale z hornjo- abo delnjoserbskimi tekstami, kotrež su po měnjenju kompjutera čěsce abo pólsce, to hinak wupada.

Nětk tež wěmy, za čo su woni 2plus zawjedli :-): Zo njeby přichodnje nichtó na tajnym słužbam njezrozumliwe wašnje serbsce pisać móhł, ale zo by prošu jara runja rěčnej měšeńcy na šuli dosć němskich słowow a rěčnych wobrotow zapletował. Připódla prajene: Woprawdźe zajimawe wotkryća su tajke, kiž přeradźeja, što je so ze wšěmi informacijemi činiło a kak je k dwělomnym politiskim rozsudam dóšło. Bychmy w Serbach wulku politiku činili, bych na přikład namjet na zarjadowanje přepytowanskeho wuběrka stajił, kiž ma wujasnić, kak je w běhu třinaće lět k přihłosowanju 2plus dóšło, hačrunjež su wšě protokole posedźenjow zwjazkoweho předsydstwa połnje wobmyslenjow, na kotrež njeje so ženje reagowało.

Ale snadź so jónu serbski Snowden z digitalizowanymi dopokazami za wujasnjenje tutoho spodźiwneho přećiwka přizjewi. Ja so potom na njeznate městno podam a wottam wšo – wězo z přihłosowanjom wšěch potrjechenych – w interneće wozjewju :-).

http://de.wikipedia.org/wiki/Edward_Snowden

http://www.zeit.de/politik/ausland/2013-06/ecuador-snowden-zollabkommen

Tužna horcota, tropiske nocy a wotewrjene prašenje za chłódniše dny

20. Juni 2013

Kruta zyma, nalěćo nimale bjez słónca a potom hišće wulka woda – tak rysowaše nawoda frakcije CDU w Sakskim krajnym sejmje Steffen Flath lětuše wjedro. Po wčerawšim rekordźe temperaturow na wšelakich městnach móžemy dodać: Nas nětk třeća tak mjenowana tropiska nóc wočakuje; rano w chódku při garaži pod štomom je hižo 26 stopnjow a hodźinu podźišo na mojim pisanskim blidźe w běrowje 31. Z tym so dźěłowy dźeń započnje.

Na prěnim dnju plenarneho posedźenja sym debaty wo knježerstwowym stejišću ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha dla hišće w outfiće za politiske wjerški hač do wječora wutrał (hlej foto). Dźensa pak sym so krawaty wzdał, jedna wisa za wšě pady w kamorje. Ale porno wčerawšemu posedźenju njetrjebam hdys a hdys do plenarneje žurle hić (kotraž słuša ke klimatizowanym rumam w domje). Pola nas na štwórtym poschodźe stareho twara pod třěchu su prawidłownje jenož rumnosće za techniku chłódzene …

Ekstremneje tužneje horcoty dla dyrbiš swoje mocy koncentrować. Tohodla so z rozprawnistwom wo přihłosowanju załožboweje rady „rěčnemu konceptej“ dźens zaběrać njemóžu. Ja so jenož dźiwam, zo dyrbi dźěłowa skupina fachowcow  měsacy dołho za prezencu serbšćiny w interneće slědźić, štož by kóždy lajk při wječornym surfowanju w něšto hodźinach zwěsćić móhł. Wšojedne, dajmy so překwapić, što budźe ze šěsć milionow euro rosć …   

horcota

Serbja su swobodniši – bjez klišejow

25. Mai 2013

K najhusćišo wužiwanym předsudkam słuša wuprajenje, zo Němcy pozdatnje woblubowani njejsu. Tola woprašowanje BBC po cyłym swěće to nawopačne pokazuje: Němska je najwoblubowaniši kraj swěta – čitajće tule zajimawu aktualnu powěsć.

Wjele so piše wo SED a Serbach po wójnje. Ale tež to namakamy:  Der sächsische Landtag beschloß auf Antrag der SED-Fraktion im Frühjahr 1948 ein „Gesetz zur Wahrung der Rechte der sorbischen Bevölkerung“, und Altkommunist Wilhelm Koenen, Erster Sekretär der sächsischen Partei-Organisation, erklärte es zur „Ehrenpflicht eines jeden Deutschen“, die „bisher im Schatten gestandene schöne Blume der sorbischen nationalen Kultur in die Sonne zu stellen“ — zur „Verschönerung unseres gemeinsamen Vaterlandes Deutschland“. A štó to cituje? Nic „Neues Deutschland“, ale zapadnoněmski powěsćowy magacin „Der Spiegel“ w lěće 1974 – čitajće tule smjerćzajimawu rozprawu „Špihela“ wo Serbach w NDR.

Kardinal Meisner ma w němskej zjawnosći image zezadkarja – nimale wšitke medije čujachu so nětk zaso w tutym widźe na duchowneho wobkrućene. Žurnalisća su so na jeho interviewje wo towaršnostnych prašenjach postorkowali – čitajće tule prowokantne tezy w originalu. – Na kongresu re.publica blogowacych ludźi staj Tanja a Johnny Haeusler njedawno w narěči prajiłoj, zo trjebaja ludźo z dźěćimi prěnjotnje wjac chwile město dale a fleksibelnišich modelow dźěłoweho časa a poskitkow pěstowarnjow zo by dyrbjała jedna mzda za zežiwjenje swójby dosahać. Hladajće tule widejo z jeju narěču, za kotruž staj na městnje a w syći njesměrnje wjele přihłosowanja žnjałoj:

http://www.youtube.com/watch?v=PDYEl62g1b8 – Wjele rozdźěla pak mjez reakcionarjom a supermodernymi njeje :-).

Tohodla: Swobodne žiwjenje zwonka zakótwjenja we wopačnych klišejach je móžne. Runje w Serbach, hdźež su ludźo tradicionelnje bóle na praktiske aspekty hač na wulke ideologije wusměrjeni, kaž je tež SEDnikam – hlej přinošk Špihela – pozdźišo switało :-).

http://de.wikipedia.org/wiki/Johnny_Haeusler

http://www.re-publica.de/about

Kniha za staršich, zo bychu wobchadźenje dźěći z internetom lěpje rozumić móhli: http://netzgemuese.com/ (awtoraj: Tanja a Johnny Haeusler)

PS.: Dźakuju so facebook-přećelce Kristin za pokiw na widejo Haeuslerec mandźelskeju.

Serbstwo 5.0: Tam, hdźež smy, chce swět być

25. April 2013

Na kóncu poslednjeho lětstotka mějachmy web 1.0.:

http://www.netzvitamine.de/kategorien/web-10.html

Kak wuwiće dale běži, je tule derje wopisane:

http://www.smo14.de/2010/11/08/vom-web-1-0-zum-web-3-0-drei-grafiken-zur-entwicklung-des-internet/

Tuchwilu stejimy hišće tule – tež blog Piwarca:

http://de.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

blogowanje_medije

ze zešiwka Němskeje nowinarskeje akademije w Berlinje wo blogowanju: Načasny medij indiwiduelnych nošerjow pěstowanja tematisce tworjenych zhormadźenstwow

W blišim přichodźe web 3.0 wočakujemy:

http://de.wikipedia.org/wiki/Semantisches_Web

W najinowatiwnišej industriji je samo rěč wo 4.0:

http://de.wikipedia.org/wiki/Industrie_4.0

Komunikacija bjez přetorhnjenja – wot sensora hač do syće

My Serbja smy poprawom hižo lud 5.0 (jeli to na wědomje bjerjemy) – kiž zwoprawdźuje principy tutoho trenda jako cyła towaršnosć: Nic jenož w ličaku na pisanskim blidźe abo we wirtuelnej wzajomnosći interneta abo w zawodźe přichoda.

Bjezposrědnja komunikacija kóždeho z kóždym je markowe znamjo našeho ludu, tohodla smy tež cyle oficielnje „bratřa a sotry“. Z wjele njewotwisnymi małymi (kulturnymi, wjesnymi) cyłkami, kiž syć tworja.

A zdobom je w Serbach njepřetrjechujomna indiwidualnosć data, wo kotruž so masowa towaršnosć ze swojimi masowymi produktami a masowymi medijemi tak prócuje: Pola nas rěči kóždy kusk hinak a ma swoje wosebite wašnje, Serb być.

Wulki pjatk 2013 w sněze – ćiche rozmyslowanje wo kulturje dowěry a njedowěry w Serbach

29. März 2013

Z woknom won hladajo widźiš, zo najzymniši nalětnik wšěch časow na kóncu sčasom do jutrow hišće wjele sněha přinjese. To znajmjeńša dołholětnemu prawidłu wotpowěduje: Hody 2012 smy pře wšu měru miłe wjedro měli, susodźa su patoržicu grilowali, a nětkole nas k jutram to nawopačne wočakuje. Njedźiwajcy toho přeju křižerjam dobre přihoty a jim palcy tłóču, zo budźe jutrowńčku snadź tola něšto stopnjow wjac …

wulki_pjatk_1

Wulki pjatk je tež ćichi pjatk. Najwjetši čas za rozmyslowanje wo rěčenju a mjelčenju. Cyły tydźeń je w medijach wjele kritikow redakcije Serbskich Nowin, zo njejsu delegaća hłowneje zhromadźizny dosć diskutowali. Bě pak mjez druhim wjacorych přinoškow k šmórnjenju župneje pawšale, pobrachowacemu młodźinskemu koordinatorej a zakónčenju debaty wo sejmiku. A k wšěm druhim palacym prašenjam je so předsyda Domowiny w swojej narěči wuprajił – a hdyž wón potom při wólbach 96,5 procentow hłosow dóstanje, rěka to wočiwidnje, zo ludźo jeho analyzy a zaměram přihłosuja.

wulki_pjatk_2

Na stronskich zjězdach knježi njepočink, zo chcedźa so wšitcy kandidaća za wšelake gremije do toho w generalnej debaće słowa jimać, zo bychu tak za sebje wabić móhli. Potom wěmy, zo je kóždy za měr, socialnu sprawnosć, dobru komunikaciju a chce so wězo z połnej paru za lěpši swět zasadźować. Nětk so Serbske Nowiny na tym postorkuja, zo tajke něšto wobćežneho w Domowinje z wašnjom njeje – bohudźak!

Samo mi připućowarjej su nimale wšitcy kandidaća znaći byli – wěm, čehodla jednych wolu a druhich nic. A ći, kotřiž su mje wolili, su sej něšto při tym myslili, a ći, kotřizž njejsu mje wolili, tohorunja. Zmysł narěčow njeje, zo kóždy k wšemu něšto do swěta pušći, ale zo su wone z nastorkom za tworjenje aktualnych a přichodnych rozsudow. Hłowna zhromadźizna njeje talkshow a Domowina njeje debatowanski klub. Smy cyły dźeń wuradźowali a wothłosowali – štóž chce to w nocy při piwje abo winku pokročować, ma swobodu to činić.

wulki_pjatk_3

K směcham pak su poroki z erta ludźi, zo pozdatnje njebě dosć čiłeje diskusije, kotřiž sami njejsu so słowa jimali. To samsne płaći za wumjetowanje, zo je Domowina něšto wopačne wobzamknyła, z pjera muža, kiž njeje k hłownej zhromadźiznje přišoł.

So wě, zo sym jako kandidat za wšě pady na to přihotowany był, sebje samoho předstajić a prajić, što chcu wosebje k dźěławosći zwjazkoweho předsydstwa přinošować. Po pjeć lětach a hladajo na stajnje stupacu ličbu čitarstwa bloga Piwarca móžu tak a tak wot toho wuchadźeć, zo ludźo wědźa, što ja chcu. Wšěch młodych kandidatow z Delnjeje Łužicy wězo dotal wosobinsce znał njejsym, ale mějach dowěru k župje, zo su woni nam dobrych ludźi pósłali, a tohodla sym jich mjena nakřižował.

A tež tajka dowěra k intaktnej demokratiskej kulturje słuša. Na njedowěrje móžeš drje zwady  natwarjeć, ale nic kooperaciju. Hdyž knježi w swójbje njedowěra, je cyła zhromadnosć skažena. Tohodla njesměmy na posołow njedowěry poskać, přetož jich poselstwo je rozkora. My pak chcemy na kóncu debatow kreatiwny konsens namakać.

Słowjenc z Awstriskeje: Serbja su z přikładom za cyłu Europu – doba asimilacije je nimo

26. März 2013

„Při studni słowow“ rěka esej słowjenskeho nakładnika z Celoveca w kónctydźenskim wudaću „Neues Deutschland“. Lojze Wieser piše „wo słowjenšćinje, serbšćinje, němčinje a docyła wo mnohotnosći rěčow“. Poprawom přinošk k wobrazej Dawida Statnika, zo je serbski lud „čołmik na wulkim morju rěčow a ludow“, sobotu wozjewjeny, hdyž bě tež hłowna zhromadźizna Domowiny we Wjerbnje.

W Europje je 400 kulturow w 49 statach, w europskich metropolach je hač do 80 kulturow a rěčow – w pytanju za wotmołwami na prašenje, kak móža ludźo hromadźe žiwi być a mjez sobu wuńć, mamy wuknyć, zo njeje poprawom nichtó w etnisce zawrjenym rumje žiwy. Wón cituje Kita Lorenca a piše wo podobnosći słowjenskeje a serbskeje rěče. W nazhonjenjach z přežiwjenjom Słowjencow w Awstriskej a Serbow we Łužicy tča perspektiwy za cyły kontinent: Puće za kulturu a rěč, zo byštej bjez swójskeho narodneho teritorija dołhodobnje wobstać móhłoj.

Měrniwe zhromadne žiwjenje wšelakich rěčow a kulturow je dźakowano techniskej rewoluciji dźensniši dźeń lěpje a lochšo móžno hač w starych časach. Kóždy móže nětkole wšudźe swoju maćeršćinu ertnje a pisomnje nałožować. Ženje do toho njeje jednotliwc telko móžnosćow komunikacije k dispoziciji měł. Tohodla je doba asimilacije w narodnych statach nimo, rěka dobre poselstwo awstriskeho Słowjenca.

http://de.wikipedia.org/wiki/Lojze_Wieser

Žiwjenjoběh słowjenskeho nakładnika

https://www.neues-deutschland.de/artikel/816619.am-brunnen-der-worte.html

(Bohužel jenož abonentam přistupne)

Internet je wulka šansa za małe rěče

17. Februar 2013

papa_160213

Mój nan ma štwórtu operaciju samsneho bjedra dla za sobu a dyrbi nětkole sydom dnjow bjez přestawki we łožu wostać. Ale na mojim wopyće sobotu w chorowni w Rózborku nochcyše wón wulce wo swojej bědźe powědać, ale na wažnu diskusiju w mjezynarodnej šwicarskej nowinje NZZ skedźbnić: Dźakowano młodostnym, handyjam a internetej dale a wjac ludźi swoje regionale šwicarske narěče dale a husćišo w pisomnej formje nałožuje, štož do toho w stawiznach njeje ženje było.

Serbska rěč drje dialekt njeje a dawno jako spisowna rěč eksistuje, ale w 20. lětstotku bě tola dale a mjenje móžnosćow za normalneho čłowjeka, swoju serbsku maćeršćinu tež pisomnje wužiwać. To zaležeše na přiběracej dominancy němskeje rěče, a tohodla mamy bohužel hustodosć wěsty serbski analfabetizm, hdyž wo to dźe, něšto serbsce pisać. Ale „internet je wulka šansa za małe rěče“, jenož mój nan njewě, a tohodla su SMS, facebook, blogowanje/komentowanje atd. wosebje dale a wjac młodym Serbam z nastorkom, we wšědnym žiwjenju tohorunja w pisomnej formje serbsce komunikować.

Rjenje, zo maja na Zhorjelskim hłownym dwórnišću sobotu samo tři eksemplary NZZ na předań. W Budyšinje porno tomu zrudnje wupada. Poprawom drje steji wšo, štož je w NZZ wozjewjene, něšto dnjow pozdźišo w interneće, ale dyrbiš najprjedy wědźeć, što je tamle docyła nutřka. A při tutym přehledźe móže dobra stara papjerjana nowina pomhać.  Nětk pak serbujće dale pilnje we wšěch syćach – a při tym nješkodźi, hdys a hdys prawopisa dla do słownika hladać :-).

„Neue Zürcher Zeitung“ wo rěčnej rewoluciji: „Verschriftlichung der Mundart“

Smartfon najskutkowniši srědk přećiwo nacijam

15. Februar 2013

Wjednik nacistiskeje strony, Holger Apfel, steješe popjelnu srjedu nawječor wosrjedź sakskeje stolicy ze swojimi sobudźěłaćerjemi a čakaše podarmo na přiwisnikow. Poprawom chcyše wón runja druhim načolnym funkcionaram bruneho hibanja składnostnje 13. małeho róžka w Drježdźanach swoje škaranje z wótřerěčakom přez naměsto a susodne dróhi roznjesć. Tole ničo njeběše. Kak je k tomu dóšło?

Wšě křižowanišća bliska dwórnišća a naměstow, hdźež chcychu so nacije zastupać, běchu dawno wot přećiwnych demonstrantow wobsadźene. Smy zdźělenki zwjazka „Drježdźany bjez nacijow“ w socialnej syći Twitter sćěhowali. Tak běchu na kóncu napominanskeho choda na slědach skućićelow NSDAP a gestapo w Drježdźanach za Hitlera prěnje powěsće: Pójće do směra Fetscheroweho naměsta atd. Zdobom bě stajnje telefonatow a dorozumjenja z SMSami z kontaktnymi ludźimi za wothłosowanje w detailu.

Tak wědźachmy popołdnju, zo bě za nas křižowanišćo Güntzowa/Pillnitzowa předwidźane. Tamle přišedši sym hnydom do Twittera pisał: „Smy při gymnaziju swjateho Bena – wjele ludźi #13feb #ddnf“ Dźakowano hesłomaj #13feb (13. februar) a #ddnf (Drježdźany bjez nacijow) móžeše kóždy z tysac na akciji wobdźělenych ludźi tule informaciju hnydom nablaku namakać.

Insiderojo su z tym wědźeli, hdźež je tuchwilu krajny a frakciski předsyda Lěwicy, štož je wažne za strategiju, sobu skutkowacych zapósłancow po cyłym měsće rozměstnjować. Zdobom bě ze zdźělenki widźeć, zo njetrjeba so nichtó do našeho směra hibać, hewak njebych pisał „wjele ludźi“, ale „trjebamy wjac ludźi!“ Něšto hodźin pozdźišo smy zhonili, zo nacije tak a tak přińć njemóža, tohodla smy k wulkej zahrodźe ćahnyli, zo bychmy alternatiwnym rutam zadźěwać móhli, doniž njejapcy njerěkaše, zo mamy nětk poslednju móžnu dźěru při muzeju hygieny zatykać.

Dźesać hodźin w zmjerzku na dróze přewažnje stejo wutrać je drje wěste ćělne wužadanje, ale nědyši mnich sym na póstne fazy zwučeny a móžu poł dnja bjez pića wuńć, hdyž njeje kaž při gymnaziju žane njenapadne čilanje móžne :-). Při wulkej zahrodźe bě potom wulke wolóženje w kóždym nastupanju a móžach sej skónčnje liter čopłeje wody z ingwerom popřeć, kotryž bě moja luba mandźelska za mnje přihotowała.