Archive for the ‘kubłanje’ Category

Kandidat za serbsku radu: Alex Pólk

15. August 2019

received_495795874582335

Župa „Handrij Zejler“ Wojerecy namjetuje Alexandera Pólka jako kandidata za wólby Rady za serbske naležnosće při Sakskim krajnym sejmje.

Wopodstatnjenje namjeta:

Alexander Pólk ma serbsku swójbu a so na wšelake wašnje w serbskim towaršnostnym žiwjenju angažuje, jako organist we wjacorych katolskich wosadach a jako sobuzałožer a skutkowny čłon kluba młodych Serbow we Wojerecach. Wón je kruće w serbskich tradicijach zakótwjeny a zdobom za nowymi pućemi do přichoda pyta. Alexander Pólk je połnje elana a čerstwych mocow, zajimy serbskeho ludu napřećo sakskemu parlamentej z krutym rjapom a ze swojim přećelnym, zdwórliwym razom zastupować.

Tak słuži wón wosadnemu žiwjenju w Hornjej Łužicy a wutworjenju nowych rěčnych rumow w geografisce srjedźnej Łužicy. Alexander Pólk je tež politisce aktiwny a so ze strukturami politiskeho jednanja derje wuznaje. Jako stawiznar historiske pozadki dźensnišich poměrow kritisce wobkedźbuje. Na hłownej zhromadźiznje Domowiny je so wón z kedźbyhódnej narěču za spomóžnu jednotu Serbow zasadźował. Wón sam je hižo tři lěta aktiwny za iniciatiwu „Serbski sejm“ a je mjeztym woleny čłon tutoho gremija.

Runje regiony zwonka tak mjenowanych jadrowych kónčin su w so nachilacej dobje wudobywanja brunicy a změny struktury wužadane, serbsku regionalnu identitu jako zhromadne znamjo identifikacije ludnosće wuwiwać a serbske rěčne rumy jako swětłownje Serbstwa sebjewědomje dale wutworjeć. Smy přeswědčeni, zo Alexander Pólk w serbskej radźe zajimy wšěch Serbow derje zastupuje.

Při wšěm jeho zapalu za dobre argumenty, kotrež je sej wón w rešeršach a diskusijach nadźěłał, je wón kóždy čas nowym dopóznaćam wotewrjeny. Wón rady raznje argumentuje, ale ženje zasakle, tohodla je Alexander Pólk žiwe wobohaćenje kóždeho demokratiskeho gremija. Runje w tuchwilnej nutřkownje a wonkownje napjatej situaciji je wón posoł pragmatiskeho twarjenja mostow – w Serbach samych a mjez Serbami a dalšimi akterami politiki, kultury a cyłeje towaršnosće.

Marcel Brauman

župan

PS.: Wón je stawiznar M.A., wědomostny wolontar w Serbskim muzeju, Budyšin, čłon Maćicy Serbskeje a zapósłanc Serbskeho sejma, dołholětny čestnohamtski organist we wjacorych serbskich katolskich wosadach, wědomostnje specializowany na stawizny Serbow w 20. lětstotku.

Wjesołe prózdniny!

26. Juli 2019

Wobraz Piwarca – dowolnikarja při Baltiskim morju drje hižo cyle aktualny njeje, wšako wón dawno zaso na dźěło chodźi. Ale steji za zakładne alternatiwy 🙂 .20190715_140213 Na zasowidźenje w serbskim žiwjenju po prěnim požnjencu!

 

 

Załožba njeje institut za „Serbow w Budyšinje” – nětk cyłołužisku perspektiwu zaměrnje přesadźic!

8. Juni 2019

20190607_182540_resized

Tezy z cyłołužiskeje serbskeje perspektiwy po wčerawšim zarjadowanju wo zwadnym projekće „Lawske hrjebje”

  1. Njeńdźe jeničce wo „Serbow w Budyšinje”, ale wo Serbow po cyłej Łužicy scomter jich „hnězdami” zwonka njeje.
  2. Haj, centralizowanje serbskich institucijow w Budyšinje je „historisce rostło” – pod knjejstwom SED, a tuta doba je nimo.
  3. Potrjeba Serbskeho instituta njesmě so z planami za wšě móžne realne abo fiktiwne institucije do jednoho horna mjetać.
  4. Zakład za nowowusměrjenje stejnišćow institucijow ma spjelnjenje bytostneho nadawka załožby być: spěchowanje regionalnych rěčnych rumow.
  5. W syći stejnišćow institucijow ma so cyły serbski sydlenski rum zjawnosći prezentować, zo bychu Němcy lěpje zaznawać móhli, hdźež wšudźe smy.
  6. Hornjoserbska rěčna šula słuša do wokolin ze serbskorěčnym wobswětom, potajkim do wsy w jadrowych kónčinach, na přikład do Chrósćic.
  7. Institucije, kotrež za Hornju a Delnju Łužicu dźěłaja, njesmědźa jenož na južnej kromje teritorija być, ale trjebaja sydło w centralnej Łužicy (jězorina)
  8. Galerjia za načasne tworjace wuměłstwo słuša do Wojerec, něhdyšeho stejnišća serbskeho muzeja. Tam steji twar hnydom k dispoziciji.
  9. Wuwiće stejnišcow serbskich institucijow ma so ze wšěmi župami wothłosować.

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Zhromadźenstwo domoródnych a Beutesorben na dobro přeserbšćenja srjedźneje Łužicy

24. April 2019

Migracija je w serbskim konteksće dotal něšto negatiwne, a to samo dwójne: Na jednym boku je tajkich, kotřiž su nutřkownje jako wotrodźency abo wonkownje jako wupućowarjo ze Serbstwa wotešli. Na tamnym boku je připućowarjow, kotřiž su jako dźěłaćerjo do Pančic abo Halštrowskeje hole přišli a swoje wokoliny přeněmčeli. So wě, zo běše přeco tež hinašich migrantow, mjenujcy ludźi, kotřiž su so wotpohladnje abo nimowólnje přeserbšćeli. Negatiwna migracija pak so zdawa z normalitu być, pozitiwna wobdźiwanja hódne wuwzaće.

We wšěch wjetšich ludach Europskeje je tradicionelnje ambiwalentneje debaty wo migraciji: Je pozdatnje pak dobrych pak hubjenych, pak přewjele pak přemało migrantow, tu radźeneje, tam zwrěšćeneje integracije. Z toho wurostu namjety za polěpšenje mjezsobneho wobchadźenja mjez domródnymi a připućowarjemi resp. za wuměnjenja, kotrež matej takrjec wobě stronje w zmysle dobreje zhromadnosće dodźeržeć. W diskusiji mjeńšich awtochtonych ludow je po mojim zaznawanju bóle sćěhowaca polarizacija: mjez “my smy my, nas našeje tradicije dla tak a tak nichtó wot wonka rozumić njemóže” a “wotmjezowany cyłk tak a tak zańdźe, dyrbimy z sej z kubłanjom nowych přisłušnikow našemu ludu pjec”.

So wě, zo je wšědne zhromadne žiwjenje potomnikow tych, kotřiž su hižo přeco tule žiwi byli, a tych, kotřiž su so hakle njedawno přidružili, wužadowace. “Beutesorbe” wězo přećelnišo hač “kanaka” klinči, najebać to móže Serb z migraciskim pozadkom swojim nowym krajanam ze swojim njezwučenym wašnjom na čuwy hić. Jemu zrozumjenje pobrachuje, při swojich wuprajenjach – hač w priwatnym ramiku abo zjawnje – tradicionelnje zrosćene disursy wjesnych cyłkow wobkedźbować, “što budu ludźo prajić”. Nawopak je domoródnemu hustodosć samozrozumliwe, “što so njesłuša”, přičiny tutych tabujow připućowarjej pak potajnstwo wostanu.

Přiwšěm su wuměnjenja integracije w Serbach lěpše hač druhdźe: Tu njejsu paralelne towaršnosće móžne, kóždy ma so z kóždym někak aranžować. Tohodla móža poćahi mjez awtochtonymi Serbami a Serbami z migraciskim pozadkom jara płódne być. Po mojim měnjenju su wone lěto a bóle spomóžniše. Mjeztym je serbskich wupućowarjow, kotřiž w Lipsku abo Berlinje Serbja wostanu, a připućowarjow, kotřiž ze swojim zapalom za to serbske samo wotrodźencow nakazuja.

Hdyž nam so zešlachći, tuchwilnu strukturnu změnu za paradigmowu změnu managementa migracije w Serbach wužiwać, by to serbskemu ludu na dobro było. Runje w brunicowym rewěrje je wjele připućowarjow druheje abo třećeje generacije, kotřiž sej tuchwilu serbsku rěč a kulturu jako pokład regionalneje identity po puću do doby po kóncu wudobywanja wuhla wotkrywaja. We Wojerecach su samo najwjetše měšćanske institucije serbskeho kuzłarja Krabata jako patrona za přichodne “město swójbow” deklarowali.  Potajkim we wonym měsće, hdźež su, kaž mi redaktor “Łužiskeho rozhlada” praješe, nimale wšitcy ludźo poprawom připućowarjo.

Synteza a symbioza serbskich awtochtonych a imigrantow budźe potom zdokonjana, hdyž serbske swójby ze zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe město napřemoběha wo dale a dróše twarske ležownosće w swojich wsach swój nowy domicil we Łužiskej jězorinje, z pomocu připućowarjow wozrodźenym serbskim kraju nadeńdu. A hdyž so kulturne cyłki ze srjedźneje Łužicy w jadrowych kónčinach tak doma čuja kaž w Ćisku abo Brětni-Michałkach. Dokelž přeserbšćenje teritorija Wojerowskeje župy je zdobom škit přećiwo přeněmčenju Kamjenskeho regiona.

Něhdyši imigrant Krabat jako načasny wumóžer města připućowarjow:

https://hoywoy-stories.de/eine-revolution-im-stadtmarketing-von-hoyerswerda/

Hoywoy_Krabat

Pozitiwny ćišć

20. März 2019

W rozprawje rozhłosa wo dalšej hybridnej studiji, kiž – tak so zda – Serbow samych za woteběrace nałožowanje jich maćeršćiny zamołwitych čini, dokelž woni pozdatnje wbohich Němcow wuzamkuja,

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-1000460.html

je Marko Grojlich ze swójskich nazhonjenjow wobrot „pozitiwny ćišć“ jako efektiwny srědk rozšěrjenja serbskeho rěčneho ruma wužił. Zapłać Bóh za tajku zmužitosć w dobje dogmy absolutneje dobrowólnosće, kotraž ani neurologiskim dopoóznaćam ani křesćanskej wěrje ani humanistiskej filozifiji njewotpowěduje.

By-li šulski program Budyskeho serbskeho gymnazija „Na Serbskim gymnaziju tworitej kubłanje a zdźěłowanje šulerjow k wysokošulskej zrałosći a k strowemu narodnemu wědomju jednotu. Spěchujemy wuwiće serbskeje rěče a kultury a wjedźemy swojich šulerjow ke kwalifikowanej serbsko – němskej dwurěčnosći“ z realitu był, by wězo kóždy šuler z kóždym sobušulerjom serbował, wšojedne kotrehož pochada tón je. My pak wšitcy wěmy, zo tajki program wjednistwo šule ženje přesadźiło njeje.

Rěčny rum trjeba wěstu rěčnu homogenitu – na přikład bazu zhromadneho słowoskłada. A takrjec zakoń přirody płaći: Serbja móža z dobrej wolu integrować, dołhož su sami znajmjeńša 75 procentow skupiny. Serbscy šulerjo w Budyšinje dawno wědźa, zo přerězny němski sobušuler tež za dwanaće lět serbsce njemóže, dokelž wjednistwo kubłanišća w Budyšinje na to wočiwidnje dosć wažnosće njekładźe. Potajkim serbski šuler „ze swojimi“ serbuje a „z druhimi“ němcuje. To nětk maćernorěčnym Serbam wumjetować, mam za njefairne. Kotry direktor/kotra direktorka serbskeje šule so jasnje wo to stara, zo je princip wšědneho dnja: „Smy Serbja“?

Zakładna šula „Jurij Chěžka“ w Chrósćicach ma mjez druhim sćěhowacu zasadu: „Smy Serbja, w tutym zmysle hajimy tolerancu a akceptancu z druhimi.“ A na njedawnym zetkanju kubłanskeho wuběrka Domowiny z direktorom Mirkom Šmitom a wučerku dźěše tež wo prašenje, kak woni njemaćernorěčnych šulerjow tak derje integruja, zo je cyła šula najebać rozdźělne wuchadźišćo staršiskich domow cyłotny serbskorěčny rum: Mjez druhim z „pozitiwnym ćišćom serbować.“ Tak to tež tehdomniši farar wosady, Clemens Hrjehor, składnostnje Chróšćan zběžka žurnalistam powědaše.

Žane dźěćo bjez „pozitiwneho ćišća“ staršeju ničo wuknyło njebyło. Přewostaj „swobodnej woli“ dźěsća, što je wažne a što nic … A ke kóždemu zbožownemu swójbnemu žiwjenju tež dorosćenych słuša mjezsobnosć swobody a pozitiwneho ćišća. – Serbscy šulerjo njejsu za to zamołwite, to wurunać, štož sej šulscy zamołwići předsadźić njezwěrja.

Z Kathleen Komolcynej za rewoluciju serbskeho kubłanja po cyłej Łužicy

4. Dezember 2018

Wjeselu so z Kathleen Komolcynej, maćerju štyrjoch dźěći a zahorjenej aktiwistu za serbšćinu w Braniborskej, zo je ministerstwo pod zjawnym ćišćom nětko tola wuslědki ewaluacije WITAJ wozjewiło. Na prěni napohlad su rezultaty šokowace: Šulerjo móža hubjeńšo serbsce hač w pěstowarni, su potajkim swoje znajomosće na šuli zaso wotwukli.

Tohodla podpěruju jako předsyda kubłanskeho wuběrka Domowiny, kotryž je so lětsa w Choćebuzu z knjenju Komolcynej a wučerjemi Delnjoserbskeho gymnazija zetkał, jeje žadanje za zakładnymi změnami ramika kubłanskeho systema za posrědkowanje serbšćiny.

WITAJ_Bramborska

https://www.change.org/p/petitionsausschuss-des-europ%C3%A4ischen-parlaments-ministerin-ernst-witaj-muss-bleiben-wir-eltern-k%C3%A4mpfen-den-sorbisch-wendisch-unterricht-unserer-kinder/u/23711338?recruiter=255732266&utm_source=share_update&utm_medium=facebook&utm_campaign=facebook&fbclid=IwAR38GaDOqRMj1ni2FWITkB2t8aGJ4kl1pgf8wKHtJJPOcbmnWCQ7Lb5QjqY

Njesměmy pak na to zabyć, zo předležachu podobne katastrofalne wuslědki hižo w lěće 2006 za system 2plus w Hornjej Łužicy: Wědomostnicy z Hamburga zwěsćichu, zo su maćernorěčni šulerjo na kóncu šulskeho lěta hubjeńšo serbowali hač na spočatku. Najebać to běži tón system zničenja maćernorěčneje substancy serbskeho ludu hač do dźensnišeho. Kotre konkretne konkluzije z toho za wobzamknjenje klětušeje hłowneje zhromadźiny sćehnjemy, tuchwilu w nachwilnej strategiskej dźěłowej skupinje zwjazkoweho předsydstwa za kubłanje wuradźujemy. Wočakuju čiłu debatu na hłownej w Chrósćicach a nowu dobu serbskeho kubłanja w Hornjej a Delnjej Łužicy!

Naša Wojerowska župa „Handrij Zejler“ – dźensa Sakskej a prjedy wobwodej Choćebuz přisłušacy – je znólniwa, jako móst mjez woběmaj krajomaj fungować. Wšako mamy pola nas hladajo na rěč zdźěla poměry kaž w Delnjej Łužicy a na wsy tu a tam pak nimale kaž w jadrowych kónčinach Hornjeje Łužicy.

Sejmikarjo: Škit serbskorěčneho ruma je „rasizm“

24. Oktober 2018

Na přeće serbskeho aktiwista za serbšćinu w zjawnym rumje „Prošu pisaj serbsce, dokelž so wo serbsku skupinu jedna“, sejmikarka-kandidatka za „serbski parlament“ w diskusiji na platformje Knihi wobličow wotmołwješe: „Je to rasistisce.“ Tež druhi sejmikar-kandidat za „serbski parlament“ mi napřećo na samsne wašnje „argumentowaše“: Hdyž na tym wobstejimy, zo je zastupnistwo Serbstwa serbskorěčny rum, „je to rasizm“.

Njewěm, hač dyrbi knjez Dyrlich nětk dalšu němsku zdźělenku w swojim rozdźělowaku přećiwo škaranju blogowarja Piwarca rozpósłać. Wšojedne, njetrjebam jeho so prašeć, wšako tež iniciatiwna skupina (IS) so serbskeho ludu prašała njeje, hač chce wón tón „sejm“ měć. Tute naprašowanje nětkole Kukowske prašaki nachwatuja. Dotalne mjezywuslědki su hižo wjele wuprajace, kaž móžachmy póndźelu na wědomje brać (hlej přinošk w blogu).

Zo bych ja ze „sejmom“ za kubłansku awtonomiju kooperować dyrbjał, je hubjeny žorćik. W srjedźišću kubłanskeje politiki třěšneho zwjazka, Domowiny, steji zdźerženje, skrućenje a dalewuwiwanje rěčnych rumow a nic jich rozpušćenje. Porno „mojim“ wjacerěčnym kurdam ze Syriskeje, kiž maja respekt před serbskorěčnymi rumam, IS to nima. Najskerje dokelž tu ludźo dominuja, kotrymž njeje dotal serbowanje w swójbje wažne dosć było.

Serbowanje w swójbje pak je najwažniši stołp přichodneje eksistency serbskeho ludu. Jadrowy lud to wě. Nimam ničo přećiwo tomu, zo so němcowacy Łužičan jako Serba wuznawa. Ale njeakceptuju, zo chce wón politisce towaršnostny dóńt serbowacych Serbow postajować. Jeli wón to chce, dyrbi najprjedy serbsce nawuknyć. Štóž to w Němskej (!) jako „rasizm“ difamuje, je so na wšě časy za serbsku politiku diskwalifikował.

Bohudźak njebudźe žadyn politiski zamołwity z wolenym pseudo-„sejmom“ wo statnym zrěčenju abo njewěm wo čim jednać, dokelž na wobrazu němskeje zjawnosće wo Serbach je jadrowy lud widźeć. Tež nutřkownoserbsku kooperaciju nimam za předstajomnu: Štóž serbskich prócowarjow rasistow mjenuje, zwonka narodneho diskursa steji. Po mojim wosobinskim měnjenju. Ja so radšo po serbskim rozhłosu mam: Wupuć z načasneho konflikta ze „sejmom“ je: Milan Grojlich budźe serbski kejžor Mirosław I. :

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-860226.html

Kontrowersa 2plus nimo – nětk rěka: „Čińće!“

6. Oktober 2018

Wurězk o-tona njedawneho přinoška Serbskeho rozhłosa „Kak su dźěći w prěnim lětniku rozrjadowane?“ Měrćina Wjenka

… Zo pak so přez měšenje kmanosće maćernorěčnych serbskich dźěći pozhubjuja, kaž kritikarjo konceptej 2-plus wumjetuja, Sabina Hejdušcyna wobkedźbowała njeje. Runje pak wo tym rozprawja direktora Pančanskeje zakładneje šule Jadwiga Čižankowa.

„Lońše 4. lětniki, kiž smy lětsa wužohnowali tak rjec, smy my po wjeskach dźělili, cyle wědomje dwě dwurěčnej rjadowni wutworili a smy pytnyli, zo tón serbskorěčny rum potom za maćernorěčne dźěći njebě tón optimalny.”

Rěčna situacija nětčišich nowačkow pak bě jara spokojaca.

„Pola nas je woprawdźe ta zestawa lětsa tajka, zo smy my w pěstowarnjach zwěsćili, 14 dźěći maja rěčne kmanosće jednoho serbskorěčneho dźěsća. Tohodla, zo bychu wone swój serbskorěčny rum měli, wuknu hromadźe w tej rjadowni 1 A1.”

Tamni dwanaće šulerjo – někotři z wjace, tamni z mjenje znajomosćemi serbšćiny – tworja dwurěčnu rjadownju. W njej wuwučuja jich po koncepće 2-plus, štož rěka, zo so zdźěla dwaj wučerjej wo rjadownju starataj.

K tomu sym so sebje samoho naprašował .

Marcel: Je to samsna direktorka šule, kotraž je so scomter kolegijom před měsacami na poł stronje SN do kritikarjow 2plus dała, kotřiž su sej tajke zrjadowanje za serbske dźěći žadali?

Piwarc: Polarizowace debaty maja swójsku dynamiku, na woběmaj stronomaj. Njeńdźe wo to, štó je hdy prawje měł, ale wo zhromadny zaměr: serbske rjadownje. Mje abstraktne kontrowersy tak a tak njezajimuja, mi dźe wo praktiske wuslědki. Hdyž je na wšelakich stejnišćach serbskich šulow w nowym šulskim lěće tajki konkretny postup – mi su tři wotpwědne pady znate – a so potajkim něšto hiba, to wjele Serbow wjeseli, a mje tež. Wo teoriji hižo diskutować njetrjebamy, přetož smy so wočiwidnje praktisce přezjedni.

Marcel: Někotři praja, štóž chce změny we wšědnym žiwjenju z dotalnej koncepciju 2plus, dyrbi najprjedy intensiwnišo z wučerjemi diskutować …

Piwarc: To praja ći, kotřiž žadyn problem z tym njemějachu, zo njeje so tehdom nichtó serbskich wučerjow prašał, hač chcedźa 2plus měć. Kaž mjeztym wěmy, njebu ani zwjazkowe předsydstwo (ZP) jako najwyši demokratisce legitimowany serbski gremij do praktiskich prašenjow zawjedźenja 2plus w našim kubłanskim systemje zapřijate. A dołhož dyrbi kóždy wučer, kiž so zjawnje kritisce wupraji, z hamtskim telefonatom z Budyšina ličić, je tuta namołwa zwonka reality.

Marcel: Ale njedyrbimy na praktikarjow poskać?

Piwarc: Wězo. Kubłanski wuběrk so z wučerjemi zetkawa. W Radworju a Choćebuzu smy byli, a chcemy perspektiwisce wšudźe tajku mjezsobnu wuměnu přewjesć. Njejsmy pak statna kenclija, ale horstka čestnohamtskich ludźi, zdźěla studowacych, wothłosowanje terminow z telko ludźimi a partnerami šulow trjeba swój čas.

Při wšěm njesměmy na to pozabyć: Přepruwowanje praksy w ewaluaciji wědomostnikow, kotřiž su z praktikarjemi komunikowali, hižo w lěće 2006 RCW předležeše a je jasnje dopokazało, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. A něhdy jónu je kónc sćerpliwosće a zwólniwosće, so wěčnje w kole wjerćace debaty znjesć – k potrychenym tež starši słušeja: Katrin Suchec-Dźisławkowa w x-tej debaće ZP wo temje do wulkich prózdnin w Rownom Domowinskemu zarjadej a Rěčnemu centrumej Witaj praješe: „Čińće skónčnje, njerěčće dale!“ Wona ma prawje.

Marcel: Nimaš zrozumjenje za pedagogow, kotřiž su so wjele lět w systemje 2plus prócowali a nětk so boja, zo běše wšo z wida kritiki za stareho Frycu?

Piwarc: Sprěnja jich prošu na wědomje brać, zo sym kaž „modlerski młynčk“ wospjetował, zo nochcu 2plus za serbske (!) dźěći měć; hdyž je 2 plus druhim spomóžniši hač stary B-rjadownje, njech za nje wostanje. Ja sym fan A-, nic B-rjadownjow. Zdruha sej wšěch zamołwitych kaž knjeni Čižankowu wažu, kotřiž su před pjatnaće lětami spytali, z přiwzaćom tutoho eksperimenta swoje šule zachować. Tehdom běchu hinaše časy, dyrbjachmy brutalitu woneho kultusoweho ministra Rößlera w zwisku z Chróšćan zběžkom poćerpjeć, kiž je na minimalnych ličbach šulerjow wobstał, kotrež jeničce ze Serbami spjelnić njemóžachmy.

Marcel: A w kotrym nastupanju je dźensniša situacija hinaša?

Piwarc: Runje na šulach z najkomplikowanišej rěčnej situaciju w Radworju a Budyšinje je najwjetši nawal němskich šulerjow. W Radworju bychmy hakle rumnosće za dalše swójske serbske rjadownje měli, by-li so wjac Němcow za druhe šule rozsudźiło. Šula ma po wusudźe sakskeho wyšeho zarjadniskeho sudnistwa garantowane wobstaće jako „serbska šula“. Problem njejsu tuchwilu pobrachowacy serbscy wučerjo. Chcemy-li wšudźe 2plus za wšěch, njeby (hlej teamteaching) snadź dosć pedagogiskeho personala było. Nochcemy pak 2plus za wšěch, ale – kaž je kubłanski wuběrk Domowiny loni do hód wobzamknył – „rěčnu homogenitu“ serbskich rjadownjow, steji dosć serbskich wučerjow k dispoziciji.

Marcel: Njewohrožuje tajke rozrjadowanje němsko-serbsku zhromadnosć?

Piwarc: Hdyž so Serbstwo rěčnje pominje, njemóže Němc hižo ze Serbami zhromadnosć pěstować. Nimo toho nichtó ničo přećiwo tomu nima, zo matej serbska a druha rjadownja na přikład předmjet sport hromadźe.

Marcel: Wjele ludźi ma zaćišć, zo Domowina lědma něšto docpěwa …

Piwarc: Najebać našu nadźiju na spomóžne sobuskutkowanje w šulskich konferencach, hdźež smy nětk zastupjeni, je skepsis ludźi woprawnjena. Cyle njewotwisnje wot temy kubłanje to na našich aktualnych serbskich wječorkach ze serbskej radu a załožbu dožiwjamy, kotrež su prěni pospyt wotewrjenišeho wustupowanja w zjawnosći. W Radworju je wysoce připóznaty Serb protestujo blido dočasnje wopušćił, prajo, zo hižo ženje tajke přeprošenje dóstać nochce. Smy jemu najskerje na čuwy šli. A štož wječork w Pančicach nastupa, je mi młody serbski prócowar skoržił, zo je wuprajenje direktora załožby, spěchowanje móhło kreatiwiće hudźbnikow zadźěwać, lózyskosć. Město wottrašaceje běrokratije by załožba kóždej hudźbnej skupinje młodostnych w Serbach financowanje CD – zběrki poskićić móhła, jako přinošk ke kulturnemu herbstwu.

Marcel: Kaž móžachmy w SN čitać, budźe zaso někajka dźěłowa skupina ZP w kubłanskich naležnosćach. Němc praji: Wenn ich nicht weiter weiß, gründe ich Arbeitskreis …

Piwarc: Z mojeho wida budźe to posledni pospyt, zhromadnje ze zajimcami z Hornjeje a Delnjeje Łužicy konkluzije z nazhonjenjow wot přewróta hač do dźensnišeho sćahnyć a so na praktiske wěcki koncentrować. Jan Nuk, kiž je čłon tuteje dźěłoweje skupiny, w Radworju praješe: Serbski lud wjednikow njetrjeba, ale narodne sebjewědomje w swójbje, na šuli atd. Tak to je. Za konsekwente hladanje rěčnych rumow rewoluciju njetrjebaš, ale – druhdy kusk mjenje bojazliwosće. Njewěm, kak dołho knjeni Merkel hišće kanclerka budźe, ale jeje swětosławne hrónčko móžemy sej přiswojić: „My to šafnjemy!“

Rozhlad 09/2018: Imersiju město 2plus (MARCEL BRAUMAN)

3. September 2018

Kompletny nastawk:
http://www.rozhlad.de/nastawk_319.html

Serbska rjadownja w přenim lětniku serbskeje zakładneje šule w Pančicach-Kukowje – dokelž to rěčnemu niwowej tyje – šulska wjednica Jadwiga Čižankowa w rozmołwje z Měrćinom Wjenkom w rozprawje Serbskeho rozhłosa:

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/audio-810452_zc-e69288eb_zs-d584fc5f.html