Archive for the ‘narodne drasty’ Category

Pjaty Handrij nětko tež w Narodnej bibliotece

29. April 2018

Wšitcy, kotřiž su sej pdf-dataju „Handrij_V“ składowali (zapłać Bóh za zajim), tule ničo noweho njezhonja. Štóž pak linki radšo ma, tu wotpowědny přistup do eksemplara w Němskej narodnej bibliotece namaka.

Handrij a Hanka w Hamburgu

Deutsche Nationalbibliothek:

https://d-nb.info/1156840392/34

małe woptawančko knihi:

Ze swojimi prěnimi w Hamburgu zasłuženymi sto eurami w zaku Handrij na zastanišću „St. Pauli“ ze slěborneho ćaha měšćanskeje linije U 3 wulěze. „U“ steji za prěni pismik podzemskeje železnicy němsce. Ale wulki dźěl tych U-čarow jězdźi horjeka, a tohodla jich syć Hamburgska hornja železnica rěka, jemu kolega powědaše.

Hanka ma wječor hišće seminar a Handrij tohodla tróšku chwile za dundanje. Wón wězo wě, zo su pódlanske dróhi tule zajimawše hač hłowne, tohodla ze swětosławneje Reeperbahny radšo do juha a do směra přistawa wotboči.

Po črjódce sej hrajkacych arabskich dźěći so jemu jaskrawje zdrasćena rjanolinka do puća stupi: Za sto euro změješ cyłu rjanu hodźinku ze mnu! – Handrij chcyjo nochcyjo stejo wostanje a dyrbi něšto wotmołwić, štož so jemu tež radźi: To pak je moja kompletna dźensniša mzda, štó móže telko za hodźinku zabawy płaćić? – Wón sej mysli, zo je wěcka z tym wotbyta, ale nětko so hakle započina: Pój, tebi to za sydomdźesat sčinju, lakowana rjanolinka bjez wahanja poskića.

Je mi žel, ale mam termin, jej Handrij łži, dokelž jemu ničo kmańše njezeschadźa. – Do profesionalnje wabjaceho holčeho wobliča so kusk mjerzanja měša: Pola twojeje mamy abo što? Sy ty šwulny abo što? – To sej dotal nichtó Cyžec Handrijej prajić zwěrił njeje. To je jemu pokiw, zo tu zwučene wašnje bjesady dodźeržeć njetrjebaš: A ty wěsće jenož z holcami darmotnje lěhaš, abo što? – Wona perpleksnje na njeho suta, a Handrij tutón wokomik wužiwa a so woměrje wotsala.

Ale wokoło róžka hižo zaso tajki žónski zadźěwk wosrjedź chódnika steji. Z nadutymaj nadromaj a, spodźiwnje dosć, cyle hłubokim hłosom. (…)

Dotalne wudaća Handrija:

4. Handrij w dojutrownej turbuleny

https://d-nb.info/1150468394/34

„Hanka, ta Sara z Budyšina nam afriskeho ćěkanca wjeze.“ „Aha, pon maš zawěsće hižo ideju, hdźe ma kadla w tutym domje kampěrować.“ „Hoj, hdyž budźe kofej hotowy.“ Při chěžinych durjach klinka. Młoda socialna dźěłaćerka w tróšku alternatiwnym outfiće steji tam z dołhim suchim kadlu w čornej kožanej jace, jeansach samsneje barby a z čerwjenym basecapom, kotrehož špodka je dozady wusměrjena, kaž je za młodźencow z tajkej špodkatej čapku z wašnjom. 

„Dobry dźeń, ja sym Handrij.“ Wón wjerchej ćěmnoty ruku tyka. Tón tróšku njewěsće hlada. „Nicht deutsch sprechen?“ – „Nur im Notfall. Pójtaj nutř. Chcemy najprjedy kofej pić.“ – „O.k., ich heiße Mohamed.“ – „To sej hižo myslach“, Handrij praji, mjeno kaž pola nas Jurij abo Handrij. Wšitcy so za blido sydaja. Handrij wšěm kofej naliwa. 

1.-3. Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1149195258/34

Farar: „Derje, myslu sej, zo smy so zrozumili. Staj zwólniwaj, swoje dźěći katolsce kubłać?“ (Hlada na Hanku.) 

Hanka (hlada na Handrija): „Swjaty Pawoł tola praji, zo je muž hłowa. Potajkim njech so nawoženja wupraji.“

Handrij: „Ja scyła hinak njemóžu hač katolsce, wšako ani wo Mohamadźe ani wo Lutheru zdaća nimam.“

3. Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

„Ty tola wěš, zo so pola nas njekuri!“ mać jeho napomina. „Jowle so hižo jara kuri, hdyž so nětk dźělić dataj.“ „To njeje dźělenje, smy tola katolscy, mamoj so po kaznjach cyrkwje – porno tebi“, mać praji. Prjedy hač móžeše Handrij wotmołwić, nan na nju wujědźe: „Tej poslednjej słowje by sej zalutować móhła! Wón ma swoje žiwjenje kaž mój swoje.“ 

2. Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Zatrabanske, to je wjelk! Handrij je hižo raz w Rěčicach był, před lětami je so dokładnje wobhonił – wjelk, dźiwje, njeskludźene zwěrjo, jeho fascinuje. Pjatnaće metrow wot njeho zdaleny steji dorosćeny wjelk a jemu při čilanju přihladuje. Pucher je prózdny a tuž ma Handrij ruce zaso swobodnej a z nimaj placa, tak wótře kaž móžno. Wjelk so njehiba. Handrij so stopnjuje: Z cyłeje šije rjeji: „Ćěr so, preč z tobu, nablaku!“ Ale wjelk drje serbsce njemóže a kaž přismoleny steji. Dalši pospyt: „Spadaj obesrańcu!“ Bohužel wjelk tež pólsce njerozumi a so ani milimeterčk njehiba.

1. Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Hanka ma akciju za wrótnu. Sedźi w swojim wuskim krótkim čornym šaće na čerwjenym konopeju, naliwa sej sekt, kiž je po bjesadźe z přećelkami zwostał, a čuje so kaž w filmje. Hłowu scomter dołhimi čornymi włosami dozady ćisnjenu a noze přez křiž hlada zasonjena na při blidku stejaceho šwižneho kadlu, kiž ju šibale-žedźiwje z wočomaj měri, a nimo njeho z woknom won do nocy.

K tomu so njedźelskej epizodźe Handrija tu w blogu přidružatej, kotrejž buštej lětsa w nalětniku wozjewjenej (ze zapodaćom titulow potajkim hnydom zaso namakaće):

STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

 Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło. We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

 

Lubosć w tutych sydom tekstach

Maš orientaciju na pućach Handrija? Poptom wěš, hač je tutu lubosćinsku scenu při sewjernym morju abo we Łužiskej jězorinje dožiwił:

Tón njemdry wukřik w sonje Handrija zaso zbudźi. Da swoje krótke jeansy na špundowanje padnyć, sam padnje na łožo a sej hnydom wusnje. Hdyž je wotućił, leža tež jeho spódnje cholowčki při łožu a Hancyne mjezwočo je bjezposrědnje před jeho wočomoj: „Što to dyrbi, knježe zaspanco, za čo z tobu w tutej spodźiwnej chaće přenocuju?“ Wonka wichor bjez přestawća howri. Wonaj so bjeze słowow namakataj a tworitaj katamaran na žołmach wótře šumjaceho morja, doniž na kupu zbóžnosće njedóńdźetaj.

Poćah k najlěpšemu přećelej

Štóž dokładnje čita, sobu dóstanje, zo je Handrijowy najlěpši přećel w prěnjej knize hišće serbski muž, ale wot druheje němski kadla. Wobchadźenje mjez twarskimaj dźěłaćerjomaj Handrijom a Ronnyjom je bjez tabuwow, kaž je mjez najlěpšimaj přećelomaj z wašnjom:

„Bin ich hier dein deutscher Sam?“, z Ronnyjoweho erta wujědźe, a k tomu: Samo sobotu mi druhdy samomu roboćić daš, hdyž so tebi radšo kumplej při swinjorězanju pomhać chce. A po swjatoku je ći žlokanje něhdźe druhdźe wažniše hač naš zhromadny projekt tu na statoku. – Handrij nožički a britwičku na kromu wumywadła kładźe a Ronnyjowemu rozhorjenemu wobliču w špihelu šibale praji: „Vergiss nicht, ich bin dein sorbischer Kanacke, der komische Bräuche hat.“ Na přikład zhromadnosć pěstować, Handrij wujasnjujo přispomni.

(Tuta scena rano w kupjele ze štwórteje knižki potom dale eskalěruje)

Dźěło

 Štož je dźensniši dźeń pozdatnje najwažniše w žiwjenju, dźěło, je w žiwjenju Handrija a Hanki wězo stajnje prezentne, ale jenož jako pozadk. Čehodla to tak je, čitar hižo w prěnim powědančku zhoni:

Što je wón na někajkim zdalenym twarnišću rył abo rumował, ju wulce njezajimuje. Wona ma w móšni jeho foto. Wón, cyle zbrunjeny wot pražaceho słónca, w krótkich jeansach na róštach, šibale dele na fotografa hlada. Wobraz wšo praji. So wě, zo ma tež wón ju na foće přeco při sebi, ale nic před laptopom sedźacu abo wosrjedź polcow połne knihow w bibliotece. Wobdźiwuje jeje mudrosć a to, štož wona z njej čini. Ale jeje dźěłowy biotop jemu jako fotomotiw powabny njeje. Tohodla wona na foće w jeho móšni bičwolejbul hraje.

 

„Handrij a Hanka w Hamburgu“ – a ze serbskim kwasom na Helgolandźe

23. April 2018

Tule je knižka direktnje a darmotnje přistupna (pdf-dataja):

Handrij_V

Handrij_V

„Pjaty Handrij“, lětnje powědančko, je wušoł. Runja wjele druhim młodym ludźom Łužicu wopušćiwši staj so Handrij z Hanku w Hamburgu zadomiłoj. A hdźe budźe nětko dawno planowany kwas – w Haslowje abo na Helgolandźe? Wonaj so za kupu w sewjernym morju rozsudźitaj, a tak jenička šěrokomórska němska skała prěni serbski kwas dožiwja.

Čitarjo w tutej serbskej knižce samo halunder namakaja, na kupje zakótwjenu frizišćinu. Do toho pak maja Handrija přez Łužisku jězorinu, Hamburgsku Reeperbahn, zetkanje ze žonu, kotraž je poprawom muž, požadansku rozmołwu za job w přistawje a wšědny dźeń w „eksilu“ mjez morjomaj přewodźeć. Tež w tutym rjedźe mjeztym zwučene powabne mjezyčłowjeske podawki parować njetrjebaće.  

Knižka zaso jako PDF-dataja k dispoziciji steji. Štóž chce tekst na papjerje čitać, njech sej jón wućišći. Wjele wjesela při čitanju! Je dotal z wotstawkom najdlěše (34 stron) powědančko rjada z Handrijom. Ale da so zaso krok po kroku „genießwać“. Hdyž maš pon telko šposa kaž Handrij sam, je so próca napisanja wudaniła, wšako chce Piwarc zbožownych ludźi měć.  🙂

 

Serbske drasty su woblubowane, serbska rěč nic? Cyle aktualny přećiwk w Delnjej Łužicy

18. April 2013

W Baršćej přisłušacej wjesce staj so njedawno muž a žona – kaž w nowinje rěkaše – runja pradźědej a prawowce ženiłoj (tamle znajmjeńša dwójce „pra“ pobrachuje), a njewjesta bě w serbskej njewjesćinskej drasće lěta 1868. Cyła wjes je zahorjenje sobu swjećiła, a wjele hosći je přichwatało. Samo Braniborska telewizija je so we wusyłanju wusahowacemu podawkej wěnowała. Zjimanje přihladowarki na kóncu rozprway „Łužiskeho Rozhlada“: „Schön, dass es so etwas noch gibt, dass man sich auf alte Traditionen besinnt.“

Samsny dźeń dyrbjachmy čitarski list (městno wotpósłanja: Čorna gózda) w tutej nowinje k wědomje brać, w kotrymž na druhej stronje direktnje při přinoškach wo zwjazkowej politice steješe: „Wie weit will man das Sorbenproblem eigentlich noch treiben? (…) Jetzt sollen sogar Ortsbeschilderungen geändert bzw. zweisprachig ausgeführt werden. Immerzu, wenn sie es aus ihrer eigenen Tasche bezahlen. Für wen eigentlich, wir sprechen doch hier alle deutsch. Es ist schon eine Zumutung, wenn im MDR-Radio plötzlich Sendungen in sorbischer Sprache erfolgen (…).“

To je druha strona samsneje medalje. Rjane pisane stare drasty – to pak je rjenje! Słowjansku rěč w našej němskej prowincy nałožować – što to dyrbi? Tak je dale rozšěrjene měnjenje w ludnosći Delnjeje Łužicy. Hdys a hdys tajke něšto drje tež w Hornjej Łužicy widźiš, ale je tule bohudźak dosć w zjawnym rumje serbsce rěčacych ludźi, zo njeby nikomu do mysli přisło, zo je serbska identita bjez swójskeje rěče móžna.  Nawopak, bjez narodnych drastow móže Serbstwo dale žiwe być, bjez serbowanja na maćernorěčnym niwowje we wšědnym žiwjenju nic.

Serbja njejsu mytos, ale realita, knježe profesoro

9. Februar 2013

Sakske Nowiny wabja dźensa na swojej stronje „Łužiske žiwjenje“ za swoju nowu knihu wo „hornjołužiskich mytach“. Sobuwudawaćel je nawoda Serbskeho instituta, prof. Dietrich Šołta. W prěnim ze šěsć kašćikow je Serbowka z jutrownymi jejkami widźeć – pod nadpismom „Mytos lud“. So wě, zo je to wšo derje měnjene, ale njedźiwajcy toho mje mjerza.

Dokelž „mytos“ rěka w najlěpšim padźe – hlej wuwiće woznama zapřijeća w stawiznach na stronje Wikipedije – tradicionelne powědanje wo zakótwjenju přitomnosće w zańdźenosći. A hdyž konkretny přikład „mytos lud“ na samsnej runinje steji kaž „mytos zwjazk“, z kotrymž je dawno rozpušćeny zwjazk šěsć městow wopisany, potom kóždy hnydom pytnje, zo tež „serbski lud“ poprawom realnje (!) hižo dawno njeeksistuje.

Tajku poziciju smy tež w iniciatiwnej skupinje za „serbski sejmik“ nadešli, kotraž do realneho serbskeho ludu njewěri a chce tohodla cyłe wobydlerstwo Łužicy wo zastupnistwje fiktiwneho Serbstwa wothłosować dać. Tež ideologija z mjenom „hybridologija“ Serbskeho instituta je wuraz přeswědčenja, zo njejsu Serbja lud kaž Němcy abo Češa. Tohodla steji tuchwilu pola někotrych projekt skóncowanja Domowiny na dnjowym porjedźe, dokelž je jeje Hłowna zhromadźizna widzómnje a čujomnje z manifestaciju woprawdźiteho ludu.

Sym z wosomdźesat ludźimi w Kozarcach swoje kulojte narodniny swjećił – połojca bě serbska, połojca němska. Kóždy z němskich hosći z cyłeje Sakskeje, Saksko-Anhaltskeje a Awstriskeje bě po tym kruće přeswědčeny, zo njeje wón někajki folkloristiski cyłk, ale čłowjekow kulturnje a rěčnje samostatneho ludu dožiwił. To njebě mytos – tamle njebě ani narodnych drastow ani jutrownych jejkow 🙂 -, ale aktualna žiwa ludowa realita.

Přirunujo ze Serbami su Němcy jenož mytos. Zapósłanča z Freiberga, kotraž ma powołansce z hórnistowom činić, chcyše po mócnym serbskim spěwanjom serbskich hosći tež kusk němskeje kultury přinošować – tradicionelny „spěw hórniskeho mištra“. Ale wona je zwrěšćiła, přetož nochcychu němscy kolegojo sobu spěwać, štož je wona jara wobžarowała. Tak knježeše cyły wječor na swjedźenju serbska kulturna hegemonija :-).

Kniha, kotraž budźe 21. małeho róžka, 19.30 hodź., w Smolerjec kniharni předstajena:

http://www.editionsz.de/oberlausitzer-mythen.html

Što rěka „mytos“ w našim času?

http://de.wikipedia.org/wiki/Mythos

Dawid Statnik: Serbski přichod, to su Serbja – a Serbja, to smy my, naše swójby, naše dźěći

11. Oktober 2012

Tři prašenja Piwarca, tři wotmołwy předsydy Domowiny składnostnje 100. róčnicy třěšneho zwjazka Łužiskich Serbow

1. Z kotrymi znamjenjemi budźe Serbstwo we wšědnym žiwjenju prezentne, hdyž jónu poslednja žona, kotraž w narodnej drasće chodźi, woteńdźe?

Dobre prašenje. Serbska drasta je bjezdwěla mócne znamjo Serbstwa, ale dawno nic jeničke. Dalše mócne, dyžli nic najmócniše znamjo, je serbska rěč. Dołhož je serbska rěč žiwa, maja Serbja přichod. Z teho wurosće tež wažnosć rěč spěchowacych naprawow. W tutym zmysle je přichod rěče serbska abo wotewrjena měšana swójba.

Dołhož mamy serbsku maćeršćinu, kotruž při kolebce a z maćerneho erta přijimujemy, tak dołho změjemy zmužitych potomnikow, kotřiž so za to serbske zasadźuja. Pak w swójbje, w zjawnosći, na dźěle, w towarstwje abo w politice.

2. Jeli by sej nowe mjeno za Domowinu wumyslić móhł, kak by wona potom rěkała?

Raz něšto samozrozumliwe: Domowina – Zwjazk Łužiskich Serbow, rěčnica Serbow a serbskich zajimow. Třěšny zwjazk Serbow. Steju k namjetej Šwjele a widźu jón jako mudry a přeco hišće načasny. Mjeno je mi z dźěćatstwa znate a je so mi jako moja domizna zašćěpiło. Njetrjebam žane druhe mjeno.

„Lubosć“ wostanje tež přeco „lubosć“ – wšojedne w kajkej barbje.

3. Budźe za sto lět tež zwonka katolskich Serbow wjac serbsce rěčacych swójbow hač dźensa?

To leži na nas a na konsekwency, z kotrejž chcemy to serbske pěstować. Delnja Łužica je dobry přikład: Witaj stwori móžny přichod, wšako je naš najmócniši rěč spěchowacy instrument. Wuwědomimy-li sebi tole, zastupujemy-li tole a wužiwamy-li tež instrumenty, kotrež dotalne skutkowanje koncepta dale kwalifikuja (rěčne certifikaty, zasady, prawidwa atd.), potom widźu to jako móžne. Wono zaleži jeničce na nas a hač smy zmužići dosć, přez swójski chłódk skoćić, so jako jedyn lud z jednej wolu zrozumić a w mjesobnosći naprawy formulować, kotrež „Witaj“-hibanju tyja.

Nimo toho, na to so druhdy kusk pozabudźe: Mamy serbskej gymnazijej, mamy serbske šule a mamy wučbu serbšćiny tež na druhich šulach: Dźe tež wo to, jich – a měnju tu wučerjow runje tak kaž šulerjow – připóznawać, pozbudźować a zesylnjeć.

Bjez maćernorěčnych pěstowarkow a wučerjow, serbskich duchownych, wjesnjanostow, předsydow towarstwow a župow, serbskeje inteligency a wosebje wjele Serbow z narodnym wědomjom, tole pak docpějemy. Tohodla je wažne, zo so w tutym zmysle mjezsobu dorozumimy a skrućimy.

Serbski přichod, to su Serbja –  a Serbja, to smy my, naše swójby, naše dźěći. Toho měli sej přeco wěsći być.

Dźeń serbskeje jednoty – „Dźeń Serbow“

2. Oktober 2012

Dźeń němskeje jednoty je 3. winowca, dźeń serbskeje jednoty eksaktnje dźesać dnjow po tym: 13.10.1912 bu třěšny zwjazk Łužiskich Serbow we Wojerecach załoženy. Lětuši swjedźeń k stoćinam Domowiny by dobry nastork być móhł, tónle dźeń kóžde lěto jako towaršnostny wjeršk z wotpwědnymi kulturnymi a politiskimi zarjadowanjemi w serbskej protyce pěstować.

Nic prěnjotnje w formje protokolariskeje winowatosće, ale na přikład jako swjedźeń serbskich towarstwow – Dźeń Serbow – runja ludowemu swjedźenju sakskich towarstwow prěni kónc tydźenja požnjenca, kiž so „Dźeń Saksow“ mjenuje. To zhromadnej identiće bóle tyje hač někajke politiske diskusije abo chwalobne kolokwije, kotrež su něšto za małe mjeńšiny, ale nic za „lud“.

K dnjej Serbow bychu hudźba, dźiwadło, kabaret, reje, bjesada atd. słušeli, ale wězo tež kofejpiće, disko, hrajkanišćo, sport, dosć dobrych kapkow a serbskich kulinariskich chłóšćenkow, předstajenje rjemjeslnikow a lajskich skupinow, wobydlerskich iniciatiwow a politiskich zjednoćenstwow, wězo tež skupiny „Serbski sejmik“. Wšo serbske ma na tajkim dnju swje městno.

Organizacija njech Domowina čini. Wona to – hladaj na Europeadu – najlěpje móže.

Kopańca a narodne wědomje: Europeada 2012 je měznik při tworjenju načasneho Serbstwa

15. Juni 2012

Małe ludy bjez swójskeho kraja z taflemi při hranicy maja narodne drasty jako znamjo swojeje zjawneje eksistency. Štóž w maćernym kraju scomter wotpowědnymi zjawnje skutkowacymi institucijemi bydli, trjeba jenož rěč jako identifikaciski faktor – žanažkuli folklora wažnu rólu njehraje.

Čas narodnych drastow a folklory pak je nimo. Wone su hišće wupyšenje wěstych swjatych dnjow – kaž rjany wječor w operje. Stołp zhromadneje towaršnostneje identity hižo njejsu. W regionach z mało maćernorěčnymi ludźimi wone jako narunanka za pěstowanje kulturneje identity słuža.

Europeada ze serbskim narodnym (!) mustwom a wulkim boomom wotpowědnych serbskich (!) fanowych artiklow na načasny puć pokazuje: Demonstratiwna serbskorěčna serbskosć we wšěch wobłukach zjawneho žiwjenja: na kopanišću, na wjesnym swjedźenju, w gmejnskej radźe.

W tym so potom runoprawosć a runohódnosć z wulkimi ludami – hač z němskim, čěskim abo z druhimi – zwoprawdźatej, kotrež swoju identitu na samsnych polach namakaja, a nic w drasćacym kamorje :-).

Wostudłe rituale konfliktow, wotewrjene bytostne prašenja – ZSW, Domowina, SLA atd.

12. November 2011

Lětdźesatki dołho bě w starej zapadoněmskej republice kruty ritual, zo so kóžde lěto tři abo štyri króć FDP z CSU nasadźuje resp. nawopak, doniž njejstej w Bayerskej ke koaliciji nuzowanej byłoj. Dawno njeje so nichtó hižo chutnje za wobsah tutych „kontrowersow“ zajimował, wšako bě znate, zo bě inscenacija rozestajenja jenički zmysł wěcki. W Serbach rěka wotpowědna politiska dźiwadłowa hra „Zwjazk serbskich wuměłcow (ZSW) přećiwo Domowinje“. Wo čo dźe, je wšojedne, a kónc njebudźe, dokelž porno němskim medijam, kotrež su duel FDP-CSU prawidłownje wusměšowali, Serbske Nowiny hižo wjele lět swěrnje jako platforma kóždeho nadběha ZSW bjez swójskeho kritiskeho přispomnjenja słuža.

Je dosć temow za naročne intelektualne rozestajenja w Serbach, na přikład wo róli klasiskeje a moderneje hudźby, wo wuznamje foklory, wo wšelakich žiwjenskich stilach, wo strategisce zaměrnym wobchadźenju ze serbskej rěču w zjawnych rumach, wo nałožowanju principa jednoty nabožiny a narodnosće we wšědnym žiwjenju młodych katolskich Serbow, wo přichodźe ewangelskeho Serbstwa njedźiwajcy bohužel dźensniši dźeń snadneje ličby serbowacych ludźi, wo zhromadnej kulturnej identiće wšěch Serbow w tradicionelnym sydlenskim rumje a zwonka Łužicy atd. „a tak fórt“, kaž by Jurij prajił.

Město toho někotři eksponenća serbskeje zjawnosće serbski a němski swět bjezkónčnje ze strukturnymi prašenjemi nerwuja. Fakt pak je: Bjez wotmołwow na horjeka mjenowane a dalše bytostne prašenja njeje za Serbstwo same wažne, hač Serbski institut w dźensnišej, podobnej, hinašej formje abo docyła dale wobsteji. To samsne za druhe institucije płaći. Bjez zmysła žana forma njeje abo hinak prajene: Rezolutne „Tak nic!“ napřećo kóždejžkuli planowanej změnje je nam wostudłe. Z tym smy při ansamblu: Poprawna zjawna tema by być dyrbjała: Što a kak móže SLA k pěstowanju serbskeje identity přichodnych generacijow přinošować? Dobra wotmołwa tež zdźerženje dźěłowych městnow najlěpje zaruča …

Narodne drasty su kaž łaćonska liturgija

17. September 2011

Jara mudrje je so njedawno šěsćdźesat zajimcow na zarjadowanju składnostnje wustajeńcy ke knize „Prjedy hač woteńdźeš“ wo přichodźe narodneje drasty dojednało: Zhromadnje z hotowarničemi maja so detaile přez widejo zapopadnyć a za přichodne generacije dokumentować, zo bychu ludźo hišće za sto lět wědźeli, kak maja narodne drasty porjadnje wupadać. Zdobom je so kruh rozsudźił, zo nochcemy na nich ničo změnić.

Z tym maja narodne drasty w serbskim žiwjenju nětk status kaž łaćonska liturgija w katolskej cyrkwi: Njejsu hižo za wšědny dźeń předwidźane – wšako dźensniše serbske žony runja mužam w jeansach chodźić chcedźa –, ale za wosebite składnosće, towaršnostne wjerški. Kaž w starej liturgiji njejsu hižo „reformy“ zmysłapołne, ale korektne nałožowanje, kotrež swjatočnym podawkom wotpowěduje. Jara mudry rozsud wěcywustojneje bazy.

Zbóžnoprajenje a zemske wuskutki za Serbow

13. Juni 2011

„Jenož Serbja su originarni Saksojo, wšitcy druzy su připućowali“, je dr. Martin Gillo, społnomócnjeny swobodneho stata za wukrajnikow, njedawno jónu prajił – tohodla je to zajimawe Bože wjedźenje, zo je prěni zbózno- resp. swjatoprajeny rodźeny Saks (wšako je zbóžnoprajeny po cyrkwinskim prawje swjatoprajeny z regionalnym wuznamom) serbski martrar z Radworja, Alojs Andricki. Akt zbóžnoprajenja samoho je scomter předstajenjom wosoby noweho zbóžneho na Božej mši z 11.000 wěriwymi před Dwórskej cyrkwju w sakskej stolicy jenož dźesać mjeńšin trał, ale runja wšěm woprawdźitym wjerškam w žiwjenju čłowjeka rěka tule: Krótki podawk z wěčnym wuskutkom.

Tež dźakowano wusahowacemu prědowanju biskopa Drježdźansko-Mišnjanskeje diecezy, Joachima Reinelta, bě swjedźeń zbóžnoprajenja dźensa na trójne wašnje profetiski wuraz jednoty w swobodźe: Sprěnja jednota křesćanskich wěrywuznaćow. Rjenje, zo su ewangelscy pozawnisća z Radeberga sobu skutkowali, ale jara chwalobne tež wujasnjenje z erta najwyšeho katolskeho dušepastyrja našich kónčin, zo je w katolskej cyrkwi „zakazane“, so k swjatym abo swjatej Mariji modlić. Z tym chcyše wón „njedorozumjenjam“ mjez ewangelskimi křesćanami wotpomhać. So wě, zo smě kóždy wěriwy druheho – hač na zemi abo w njebjesach – wo pomoc prosyć, a kak to dźe, je biskop sam ke kóncej kemšow napřećo nowemu zbóžnemu přikładnje pokazał.

Zdruha jednota ludow. Mjezynarodna zestawa duchownych při wołtarje – mjez nimi kardinal Angelo Amato, hłowny celebrant a přisłušny za přednjesenje oficielneho zbóznoprajenskeho dokumenta w łaćonskej rěči – je k tomu runja sylnemu podźělej serbskich tekstow a spěwanjow přinošowała. Dekan Clemens Hrjehor je deklaraciju potom serbsce předčitał, prjedy hač bu tekst wěriwym němsce sposrědkowany. A nic naposledk pokiw Reinelta na to, zo bě wjetšina smjertnych woporow z kruha měšnikow w Dachauskim kaceće pólskeho pochada a zo su Židźa pod nacijemi najhórje ćerpjacy lud byłi. Střeća jednota kulturow: Družki a serbske chóry su hromadźe z druhimi skupinami dostojny raz cyłeho zarjadowanja sobu tworili.

Parita při próstwach – tři serbske (mjez druhim wot ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha za młodźinu) a tři němske – je znowa wuzběhnyła, zo su Serbja při tutym swjedźenju zbóžnoprajenja „jich“ martrarja jako runoprawni partnerojo němskich wěriwych samozrozumliwje akceptowani byli. Jara dobre znamjo za přichod! Jednu jednotu pak maja Serbja – tohorunja w swobodźe – hišće sami w Serbach zwoprawdźeć: Zhromadnu platformu duchowneje wuměny wo kulturnje mnohotnym a rěčnje sebjewědomym Serbstwje – a to na komunikatiwnje njezasakłe wašnje. Za to je nam Alojs Andricki z přikładom, a tež jeho sotra Marta Hantušowa, kotraž hač do dźensnišeho mjez nami wjesołu zmyslenosć rozšěrja.

Bamž dźensa k zbóžnoprajenju: Tule powěsć.

Z nowinskeje zdźělenki Sakskeje Statneje kenclije:

Ministerpräsident würdigt Alojs Andritzki als Vorbild

(…) Anlässlich der Seligsprechung Andritzkis sagt der Ministerpräsident in Dresden: „Er hat in der Zeit der menschenverachtenden nationalsozialistischen Diktatur unerschütterlich zu seinem Glauben gestanden, und er hat seine christlichen Werte niemals verleugnet. Alojs Andritzki ist daher ein großes Vorbild für mehr Menschlichkeit und Nächstenliebe“. (…)

„Bis in den Tod hinein war ihm sein fester Glaube ein Fels. Noch in der Haft setzte er sich selbstlos für Mithäftlinge ein. Sachsen und die Sorben können stolz darauf sein, dass das seltene Ereignis einer Seligsprechung 2011 in Dresden stattfindet, und einem sorbischen Kaplan aus Radibor gilt, der im Konzentrationslager Dachau als Märtyrer gestorben ist“, sagt Tillich. (…)

Im Gottesdienst spricht Ministerpräsident Tillich folgende sorbischsprachige Fürbitte zur Seligsprechung Andritzkis:

Alojs je młodych ludźi zahorjał: Spožč našej młodźinje dobrych přewodźerjow, kotřiž z jich rěču rěča a jich za to zahorja, zo njepytaja sebje samych zachować, ale so wo dobru zhromadnosć ludźi zasadźeja.

(Alojs hat die jungen Menschen begeistert: Schenke unserer Jugend gute Weggefährten, die ihre Sprache sprechen und begeistern können für ein Leben, das sich nicht aufspart, sondern einsetzt für das Miteinander der Menschen).