Archive for the ‘naš Łuh’ Category

Wulki pjatk 2013 w sněze – ćiche rozmyslowanje wo kulturje dowěry a njedowěry w Serbach

29. März 2013

Z woknom won hladajo widźiš, zo najzymniši nalětnik wšěch časow na kóncu sčasom do jutrow hišće wjele sněha přinjese. To znajmjeńša dołholětnemu prawidłu wotpowěduje: Hody 2012 smy pře wšu měru miłe wjedro měli, susodźa su patoržicu grilowali, a nětkole nas k jutram to nawopačne wočakuje. Njedźiwajcy toho přeju křižerjam dobre přihoty a jim palcy tłóču, zo budźe jutrowńčku snadź tola něšto stopnjow wjac …

wulki_pjatk_1

Wulki pjatk je tež ćichi pjatk. Najwjetši čas za rozmyslowanje wo rěčenju a mjelčenju. Cyły tydźeń je w medijach wjele kritikow redakcije Serbskich Nowin, zo njejsu delegaća hłowneje zhromadźizny dosć diskutowali. Bě pak mjez druhim wjacorych přinoškow k šmórnjenju župneje pawšale, pobrachowacemu młodźinskemu koordinatorej a zakónčenju debaty wo sejmiku. A k wšěm druhim palacym prašenjam je so předsyda Domowiny w swojej narěči wuprajił – a hdyž wón potom při wólbach 96,5 procentow hłosow dóstanje, rěka to wočiwidnje, zo ludźo jeho analyzy a zaměram přihłosuja.

wulki_pjatk_2

Na stronskich zjězdach knježi njepočink, zo chcedźa so wšitcy kandidaća za wšelake gremije do toho w generalnej debaće słowa jimać, zo bychu tak za sebje wabić móhli. Potom wěmy, zo je kóždy za měr, socialnu sprawnosć, dobru komunikaciju a chce so wězo z połnej paru za lěpši swět zasadźować. Nětk so Serbske Nowiny na tym postorkuja, zo tajke něšto wobćežneho w Domowinje z wašnjom njeje – bohudźak!

Samo mi připućowarjej su nimale wšitcy kandidaća znaći byli – wěm, čehodla jednych wolu a druhich nic. A ći, kotřiž su mje wolili, su sej něšto při tym myslili, a ći, kotřizž njejsu mje wolili, tohorunja. Zmysł narěčow njeje, zo kóždy k wšemu něšto do swěta pušći, ale zo su wone z nastorkom za tworjenje aktualnych a přichodnych rozsudow. Hłowna zhromadźizna njeje talkshow a Domowina njeje debatowanski klub. Smy cyły dźeń wuradźowali a wothłosowali – štóž chce to w nocy při piwje abo winku pokročować, ma swobodu to činić.

wulki_pjatk_3

K směcham pak su poroki z erta ludźi, zo pozdatnje njebě dosć čiłeje diskusije, kotřiž sami njejsu so słowa jimali. To samsne płaći za wumjetowanje, zo je Domowina něšto wopačne wobzamknyła, z pjera muža, kiž njeje k hłownej zhromadźiznje přišoł.

So wě, zo sym jako kandidat za wšě pady na to přihotowany był, sebje samoho předstajić a prajić, što chcu wosebje k dźěławosći zwjazkoweho předsydstwa přinošować. Po pjeć lětach a hladajo na stajnje stupacu ličbu čitarstwa bloga Piwarca móžu tak a tak wot toho wuchadźeć, zo ludźo wědźa, što ja chcu. Wšěch młodych kandidatow z Delnjeje Łužicy wězo dotal wosobinsce znał njejsym, ale mějach dowěru k župje, zo su woni nam dobrych ludźi pósłali, a tohodla sym jich mjena nakřižował.

A tež tajka dowěra k intaktnej demokratiskej kulturje słuša. Na njedowěrje móžeš drje zwady  natwarjeć, ale nic kooperaciju. Hdyž knježi w swójbje njedowěra, je cyła zhromadnosć skažena. Tohodla njesměmy na posołow njedowěry poskać, přetož jich poselstwo je rozkora. My pak chcemy na kóncu debatow kreatiwny konsens namakać.

Wjesołe hody a strowe nowe lěto Wam přeju – witaj, lěćo lětstotka 2013, tež k nam we Łužicy!

23. Dezember 2012

„1913 – lěćo lětstotka“ rěka nowa kniha, kotraž lěto wopisuje, hdyž je so naša nětčiša doba započinała. Literatura, wuměłstwo a hudźba su swój potencial wuměrjowali. Po dwěmaj swětomaj wójnomaj, po kóncu stareju antagonistiskeju blokow a přechadźe čłowjestwa do bjezkónčneje syće mjezsobnosće so nětk 2013, lěćo lětstotka, scomter kóncom tuteje doby bliža, nic jenož dokelž je Maya-protyka za čas po 2012 zahajenje noweje fazy stawiznow připowědźiła … 🙂 Běrtlk lětstotka po přewróće je najwjetši čas stare kolije a přežite konflikty wopušćić.

wid_hody

Apropos kolije: Rańše slědy dźensa na jutřiše hody bjez sněha pokazaja – w stopach a kolijomaj je hižo kusk wody widźeć, taće ćišći wčerawšu zymu nabok. Ničo njebudźe drje z běłymi hodami, ale přeju Wam wšěm njedźiwajcy toho krasnu hodownu naladu, rjane swjate dny, měrny čas „mjez lětomaj“ a dobry start do stroweho noweho lěta! A taće bě symbol za přewinjenje „zymneje wójny“ (mjeztym tež za změnu klimy, ale to njech tule wulku rólu njehraje, přetož njewěmy, kotry podźěl matej na tym čłowjek a słónco):

Połsta lět po 1913 sym so narodźił, sydomnaće měsacow po twarjenju Berlinskeje murje. Dźensa ani njeje cłownikow mjez Němskej a susodnymi krajemi, a mjez mojim ródnym městom Hamburgom a wuzwolenej domiznu we Łužicy njeje hižo murjow, kałatych grotow a wojakow na stražnicach, ale derje wuhotowanych awtodróhow, na kotrychž móžeš w pjeć hodźinach bjez přestawki z Hamburga do Zhorjelca jězdźić. A EU je lětsa za swój model zhromadnosće ludow bjez hranicow měrowe nobelowe myto dóstała. Na „starym kontinenće“ z – tuchwilu hišće – najstaršej ludnosću na swěće je najkompleksnišich administratiwnych strukturow, z kotrymiž móžeš zasadnje wšě nutřkowne konflikty bjez namocy rozrisać.

Stupace žiwjenske wočakowanje ludźi po cylym swěće ma něšto z ewoluciju činić: Čłowjek trjeba dale a wjac časa, zo by so w dale a kompleksnišim globalizowanym swěće zadomić móhł. 35-lětny wobydler starokamjentneje doby je starc był, rowjenk samsneje staroby w našim času je hišće „młodostny“. A hdyž dźěše lětsa wo nowe wjednistwo Lěwicy, bě w medijach tež rěč wo wuznamje Hamburgskeho politikarja z mjenom Jan van Aken (51), a wón bu předstajeny jako „młody muž“. Nó haj, z mojeho subjektiwneho wida su abrahaminy z dobrej składnosću, so jako dorosćeny začuwać, kiž je nětk poprawnym wužadanjam žiwjenja zrosćeny. Stary być móžeš potom hišće běrtlk lětstotka pozdźišo – abo tež nic …

Čehodla tež klětuše „serbske lěćo lětstotka“ wočakuju? Dokelž maja ludźo wšě „ekstremy“ syte, kotrež su protagonisća wšelakich kulturnych a politiskich prudow sto lět dołho wuspytowali. Jim je tež dosć a nadosć wospjetowanjow starych konfliktow dokoławokoło přeco samsnych temow a to lětdźesatki dołho ze samsnymi eksponentami w zjawnych rozestajenjach. Na proze k nowej dobje steji přesyćenosć – přewjele informacijow, přewjele tworow, přewjele poskitkow a přewjele žwanjow na wšěch kanalach dla. A konkluzija je, jenož to k wědomju brać, što nam dale pomha k połnosći zhromadneho žiwjenja.

Kak wadźeńcu wotbyć a zhromadnosć zmóžnić?

23. Oktober 2011

Rój diskusow we Łuze je na wosom rybow rozrostł. Mjez dotal štyrjomi diskusami stej dwě rybje problemy měłoj – Angela je zeschnyła, a wulki módry diskus hdys a hdys pochmurjenje hladajo čorny w kućiku steji. Po najnowšich dopóznaćach je w małoskupinach diskusow, kotrež su tola pjerski, tajke něšto kaž mobbing, a ženje njewěš, koho to trjechi, wšako nima ničo z ćělnej słabosću činić, hdyž je ryba z woporom druhich. Tohodla so porno prjedawšim časam, hdyž rěkaše „50 litrow za diskus“, dźensa wjetša skupina diskusow doporuča, zo by so agresiwita přećiwo jednotliwej rybje wotwjedła. A tak je to so stało: Dźakowano štyrjom nowym diskusam z Budyskeho wobchoda nětk wšitke zaso žeru a so porjadnje hibaja.

W spočatku bě woda, a cyłe žiwjenje z wody pochadźa, štož mje – po hwězdnje wódneho muža – pohnuwa, tónle socialny princip tež na čłowječe poměry přenjesć: We wulkoswójbje je mjenje wótrych konfliktow hač w małoswójbach, w mjerwjeńcy aziskich metropolow wjac nutřkowneho měra ludźi hač w europskej towaršnosći, hdźež ludźo wjele městna za sebje samoho maja, ale so njedźiwajcy toho nastajnosći wot druhich wobćežowani čuja. A kak w serbskim institucionelnym žiwjenju wupada? Wjele mjez sobu so znjepřećelenych małych skupinow. Zo je Dom serbskeje rěče (DSR) jako zjednoćenje wjac hač šěsć ducent ludźi produktiwniši konstrukt hač tuchwilne separatne dźěłowe rumy, pokazuja moje diskusy :-).

Hamburgska wjerba je so we Łuze zadomiła

11. Juli 2010

Kónc apryla sadźena wjerba ze štomownje blisko Hamburga je so na naju zahrodźe we Łuze njedźiwajcy dołho trajaceje ekstremneje horcoty derje zadomiła.

Tropiskej nocy – horce lěćo w Serbach

2. Juli 2010

Nocy z minimalnej temperaturu nic pod 20 stopnjenjemi (tak mjenowanej tropiskej nocy) su wjedrarjo po sydom lětach zaso jónu za naše kónčiny připowědźili. Dźensa a jutře bychmy potajkim bjez stana wonka spać móhli. We Łuze pak njesměš to přewjele kuntworkow dla nikomu doporučić. Po wječeri da so problem hišće z kurjenjom cigarila wobmjezować, ale štó by za mnje kurił, hdyž spju? Nimo toho knježi na naju zahrodźe jěža, krokawow a žabow dla w nocy wěsty přirodny njeměr.

To samsne płaći tuchwilu za połoženje w Serbach: Šesty raz w 27 měscach je nětk w jednym měsacu wjac hač 2.000 wopytowarjow tutoho bloga było, štož wosebje ze zajimom na temje hrožace přesadźenje Wotrowskeho fararja Tomaša Dawidowskeho do němskeje wosady kónc žnjenca zwisuje. Napadne je tež, zo zwučeny spad ličby čitarjow na špočatku prózdnin wo dwě třećinje lětsa dospołnje wupadnje. To rěka: Mamy w kóždym nastupanju horce lěćo!

Nowa Łuhowska wjerba Łužicy předstajena

1. Mai 2010

Weidehttp://alles-lausitz.de/2010/04/happy-end-eine-neue-trauerweide-fur-luga/

Nowa wjerba nadźiju a měr přinjese

25. April 2010

Smój sobotu dwaceći lět staru wjerbu ze štomownje w sewjernej Němskej na naju ležownosći we Łuze sadźiłoj. Wona so jara derje do krajiny hodźi a móže so nětk krok po kroku jako naslědnica porubaneje Łuhowskeje wjerby wuwiwać. Zahrodnik z Wósporka, kiž je tónle projekt přewjedł, je zwěsćił, zo je pola nas za tajki štom idealna póda. Zhromadnje ze susodami a mojimaj staršimaj ze Zhorjela smój přichad noweje wjerby z wječornym grilwanjom swjećlili. Mój papa je ju ze sakskim winom „wukřćił“.

Budźemy tež z přichodnymi wobydlerjemi ležownosće něhdyšeje wjerby dobre susodstwo pěstować. Woni su poprawom dušni ludźo. Wina na hórkim dóńće stroweje štomiska staj wjesnjanosta a jeho gmejnski zarjad w Njeswačidle, kotrajž njejstaj młodemu porikej hódnotu tuteje łučiny sposrědkowaloj, štož bychu woni jako hamtscy zastupjerjo powšitkowneho dobra činić dyrbjeli, wšako tutej łučinje na kromje wjeski wjerba charakteriski raz dawa. Ale nowa wjerba jenož postupne nawróćenje Łuhowskeje łučiny njezmóžnja, ale měr přinjese. Tohodla chcu chłostanski namjet pola statneho rěčnistwa cofnyć.

Zaprajenje gmejnskeho zarjada je přez moje listowanje z krajnoradnym zarjadom mjeztym wujasnjowane a dźakowano medijam w cyłym starym wokrjesu Budyšinje wozjewjene. Z toho móže nětk kóždy rozumny čłowjek swoje konkluzije za přichod sćahnyć. Na chłostanskim přepytowanju młodych Łuhowčanow porubanja najwjetšeho štoma wjeski dla zajim hižo njewobsteji. Na hanseatiske wašnje njech konflikt so skónči, wšako je nowa wjerba nimale samsneho pochada kaž ja.

Serbstwo a štomisko we Łuze

16. April 2010

Připadnje sym so wčera z internetnym poskitkom našeho wjesneho kluba Wittinghof z.t. zaběrał, kiž je tež jako swobodny nošer młodźinskeje pomocy připóznaty. Přez link storčich na lońši nowinski přinošk http://www.wittinghof.com/presse/, w kotrymž je so Sandra Benad w mjenje kluba wuprajiła: „Wir sind stolz auf den Erhalt dieses sorbischen Brauches“ (wona z tym stajenje meje měni), „unsere Jugend lernt damit auch den Respekt vor anderen Kulturen.“ We lońšim wozjewjenju gmejnskeho łopješku Njeswačidła (čisło 10/2009) rěkaše, zo je Sandra Benad z Łuha hromadźe z Danielom Schlenkrichom próstwu za twarjenje swójskeho domu stajiła.

Tule pak dźe wo ležownosć Jědlowy puć 9, hdźež su woni 30. wulkeho róžka najwjetši štom wjeski porubali, hobersku wjerbu, kotraž njenamakaše po cyłej Łužicy swojeho runjeća. Mjeztym je so přez list krajnoradneho zarjada wukopało, zo bě druhe wopodstatnjenje w próstwje wo dowolnosć za pušćenje štoma ryzy łža: Porno twjerdźenju zapodarja próstwy a Njeswarskeho wjesnjanosty njebě wjerba chora. Tež druha pozdatna přičina, zo je štom planowanym twarjenjam na puću był, wěrnosći njewotpowěduje, kaž fota ležownosće do zničenja štoma dopokazuja. Tež statne rěčnistwo oficielne přepytanje wjedźe.

Štóž pak před wulkim štomom respekt nima, njetrjeba wulce wo kulturje rěčeć, wšako je łužiska přiroda jedyn zakład awchtochtoneje kultury Łužicy.

Grawoćiwa němska čistota

21. Februar 2010

Zrudny napohlad štomow to je, přetož naša Łuhowska wjerba w srjedźišću, kiž je wšě šmrěki daloko přesahowała, hižo tři njedźele faluje. Lěwicarski gmejnski radźićel je mi pisał, zo wón njerozumi, čehodla su lisćowcy zakonsce bóle škitane hač jehlinowcy – telko njerozuma boli. A Njeswačanski wjesnjanosta wosrjedź Łužicy, ke kotrejž łuhojte łuki scomter wjerbami słušeja, čehoždla runje naša wjeska z połnym prawom Łuh rěka, je mi zdźělił, zo tuta družina štomow na sebi škita hódna njeje – telko zanjechanja přirodneje domizny njeje k wutraću.

Namaj wostudły napohlad bjez majestosće štomiska zwosta, kotrež bychu sej stari pobožni pohanscy Słowjenjo wažili. Woni su tehdom hišće začuwali, zo w starym štomje na wěste wašnje duch tči. Stari křesćanscy misionarojo su hordźe na wotrubanje symboliskich štomiskow byli – tón njeduch je so bohužel po cyłej krajinje přesadźił. Wulki lisćowc njerjad čini, praji wjele ludźi, a jich maličkostnosći wotpowědujo naše wjeski wupadaja – přiroda z metafyzisce wupadacej wuhorbjenosću so runa do bjezwuznamnosće.

Statne rěčnistwo Budyšin je namaj zdźěliło, zo woni oficielne jednanje přećiwo štompušćerjej wjedu – wěcneho wobškodźenja dla. Wyše toho su aktowe znamjo tuteje naležnosće napisali, pod kotrymž bychmój z nimi korespondować móhłoj. Sym jim dalši list pósłał a sej zahajenje jednanja tohorunja přećiwo wjesnjanosće žadał, kiž je dowolnosć za zničenje štoma dał, bjez toho zo je wón přičiny wobsedźerja ležownosće přepruwował, kotrež su so mjeztym jako wopak wukopali. Krajna direkcija je tydźenja krajnoradny zarjad Budyšin wo rozprawu prosyła. Tři króć su dotal regionalne medije wulce wo zrudnym kóncu našeje wjerby rozprawjeli, a wokrjesna radźićelka je mi slubiła, wěcku do wokrjesneho sejmika přinjesć.

Mnozy praja, štomy zaso narostu. Haj, ale tajke dostojne štomisko a tajki majestotny napohlad z woknom won hladajo ženje wjac w žiwjenju njezmějemoj. Grawoćiwa němska čistota je na čas naju žiwjenju na tutym blaku dobyła. Na kóšty ducha a duše stareje serbskeje zemje a charaktera Łuha. Ja nětk tež emocionalnje rozumju, što to rěka, swoju domiznu přisadźeć, kaž je to dóńt wšěch tych, kotrymž hač do dźensnišeho za por měsacow wudobywanja wuhla stalětne štomiska za přeco kradnu. A naša wjerba dyrbješe preč – bjez někajkeho wužitka. Za to njeje tróšt móžno, tohodla wšěch prošu, so sobuželnosće wzdać.

W Daisy-kraju

11. Januar 2010

Njedźelske wuchodźowanje ze susodami na dróze mjez Łuhom a Łahowom: Wšitcy su sněha dla cyły kónc tydźenja doma wostali a nětk woni hromadźe zymsku krajinu wužija, kotruž je nižina „Daisy“ stworiła. Rjana wjesna zhromadnosć to je a přikład, zo maš we wjesce wyšu socialnu žiwjensku kwalitu hač w měsće. To praju ja jako sobu skutkowacy susod a Łuhowčan.