Archive for the ‘politika’ Category

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

18. März 2018

Hdy Piwarc skónčnje tróšku wjac wo Piwarzu piše? Wšako měješe nowy kultusowy minister Sakskeje swoju prěnju wulku narěč w krajnym sejmje. Tola tam Piwarc sam dźěła a sej tohodla mysleše, zo je lěpje, zwonkastejaceho so za posudkom prašeć. Bohudźak Pětr, přećel Handrija, w krajnoradnym zarjedźe dźěła a styki k zapósłancej Šawmanej ma, a tohodla bě oficialny wopyt Handrija w parlamenće takrjec z druhim tiketom lochko organizujomny. To by dźensniša njedźelna epizoda być dyrbjała, ale někak je so to z wida Piwarca nimokuliło. Handrij drje je sej rjany wulět sčinił, ale kaž wurězk zapiskow wo tym pokazuje, njeje so poprawny projekt zešlachćił. Tohodla tu jako dopokaz prócowanjow jenož něšto fragmentow. Komuž to njedosaha, njech so radšo w sněze wuchodźuje!

 „To tla wěrno njeje, kajki ty wupadaš!“ Přećel Pětr, hewak w tutym času za pisanskim blidom w krajnoradnym zarjedźe sedźo, so puzoli: „Tak tola nadźijomnje do krajneho sejma w Drježdźanach hić njechaš!“ Handrij, z cigaretku w ruce, zadźiwany na pochmurneho Pětra hlada, kiž wupikany w čornym sakku, běłej košli, čornych jeansach a čornych črijach před nim steji. „Ey, alzow ja wupadam kaž přec“ a šibale přispomni: „Hdyž to widźeć njemóžeš, trjebaš snadź brylu!“

Pětr, nimale samsny lětnik kaž Handrij, njeda so wot wotmołwy přećela změrować. „Njetrjebam nawoči, zo bych spóznał: Twojej kolenje stej pod hołym njebjom, te cholowy maja znajmjeńša poł ducenta dźěrow a su dwě čisle přewuske, te wotběhane sportowe črije k tomu a jako krónowanje tón blakaty, wupłokany shirt – hdźe sy ty to z gullyja sćahnył?“ Handrij sej woměrje cigaretku zažehli a Pětrej kur mjezwoči duje: „Hdyž chceš adresu tutoho cool wobchoda w Lipsku měć, pon ći hnydom dam.“

W tutym wokomiku pak smjerćpřećelny zapósłanc Šawman rozmołwu přetorhnje: „Witajće k nam na jězbu do sakskeho krajneho sejma!“ A so na Pětra wobroćejo pokročuje: „Wjeselu so, zo je tež naša młoda elita ze zarjadnistwa pódla!“ Nětk so Šawmanowa přećelnosć hišće stopnjuje, hdyž wón Handrijej kruće ruku da prajo: „Wosebje nam wutrobu zhrěje, hdyž je młodźina, naš přichod, mjez nami. Maće cyle prawje, zo chceće sej jónu wobhladać, što wot Was woleni ludźo za Was w Drježdźanach činja!“

Handrij runje tak přećelnje, ale zdobom tróšku zadźiwanje na knjeza Šawmana hlada: „Njemóžu so na to dopomnić, zo sym Was wolił.“ Nětk so knjez Šawman hišće přećelnišo směje a wotmołwi: „Wězo nic, wšako běchu poslednje wólby před třomi lětami, to je tola jara dołhi čas w młodosći!“ Dokelž Handrij hnydom njewotmołwi, knjez Šawman doda: „Smy tola wšitcy demokraća. Snadź sće tež tehdom někoho druheho wolił, to tola dźensa njewadźi!“ – „Njebych wědeźał, zo sym tehdom docyła něšto do tuteje popjelnicy ćisnył.“

Knjez Šawman je zadźiwany, ale wězo hišće smjerćpřećelny: „Do popjelnicy? To ja njerozumju …“ – „Nó haj, tehdom so w medijach praješe, zo mamy ,k urnam hić’. Njewěm, kajka ta wupada, ja znaju jenož urny, kotrež su popjelnicy“, Handrij Šawmanej rozkładźe. Zapósłanc swoju rólu lubozneho wuja nětk na přećelneho wučerja přeměni: „Ja sej myslu, zo je to zmylk. Měnju, jako połnolětny čłowjek chceće tola ramikowe wuměnjenja swojeho žiwjenja sobu postajować …“

„Alzow, ramikowe wuměnjenja pola mnje na dźěle šef postaja a doma moja přećelka. Njebych wědźał, zo je so pola nas jónu politikar nutř měšał.“ Zapósłanc nowu poziciju něhdźe mjez wučerjom a wujom pyta: „Njechamy so do Wašeho priwatneho abo powołanskeho žiwjenja tykać. Ale ty jako fachowa móc chceš tola w našim kraju sobu rěčeć …“ – „Nimam wukubłanje, sym prjedy ze šle won, dźěłam jako twarski pomocnik …“ – „Ty pak lěpje serbuješ hač wjele serbskich akademikarjow“, zapósłanc chwali, w kotrehož přećelnym mjezwoču so wuraz njewěstoty wupřestrěwa.

„Najlěpje tak a tak ći serbuja, kotřiž ženje do serbskeje šule chodźili njejsu, praji mój přećel Piwarc.“ Najebać konstantnu přećelnosć w mjezwoču zapósłanc tróšku raznišo a nětko zaso bjez njewěstoty praji: „Njedaj sej wot socialista přewjele napowědać!“ Handrij je bjezradny: „Njebych wědźał, zo je wón socialist. Samo ja sym hišće na šuli sobu krydnył, zo běše posledni socialist tón třěchikryjer z Posaarskeje … kak wón glaj rěkaše … ach tak: Honecker!“ – Knjez Šawman sebi samomu łahodne směkotanje do mjewoča nakuzła: „Měnju, wón je lěwicar.“ – „Hoj“, z tym je Handrij přezjedny, „to trjechi, wón ma dwě lěwej ruce!“ Dźakowano busej, kiž runje nětk so zjewi, zapósłancej dosaha, wuprajenje ze smějkotacym nyganjom kwitować.

sejm_awta

W busu Pětr Handrijej městno při woknje přewostaji. Tón so sydnje a čěsku tyzku piwa z nachribjetnika sćehnje. Pětr, kiž je mjeno Handrija na lisćinu wobdźělnikow skupiny pisać dał, so stróži: „Njewěš, kak maš so w busu zadźeržeć?“ – „To kóžde dźěćo wě, njesměš ani horje storkać ani pjerdźeć.“ – „Ty tla njechaš etwa jow rano napoł dźewjećich piwo pić?“ – „Ey, Pětrje, njejsym na dźěle, ale w dowolu. Pon směš sej něšto dowolić, moja wowka přec praješe.“

Pětr so pak dale huntori: „Nimo toho mamy póstny čas!“ – Handrij tyzku wupiwši cyle měrnje wotmołwi: „Runje ty jako studowany pjerdźak do křesła hamta by dyrbjał wědźeć, zo to njepłaći, hdyž sy po puću. To hižo moja wowka wědźeše!“ – Pětr so wróćo lehnje a wotputanje kapituluje: „Nó derje, pon daj mi tež jednu, wšako Lydija mje jow njewidźi.“ Tute přeće přećela Handrij so smějkotajo hnydom spjelni: „K strowosći – hdyž sam swój špos maš, njebudźeš mi hižo zawistny!“

Telefon klinka. Hancyny hłós: „Handrijo, sym dźens rano zabyła, ći hišće něšto rjec. Njedawno w małkim wobchodźe w Galeriji při starym torhošću rjany šaćik wuhladach. Bohužel na mojej visa-karće dosć fenkow za to njeběchu. Ja ći přez whatsapp foće ze šaćikom a mjenom wobchoda pósćelu, zo by snadź skrótka po krasny klejdźik skočić móhł. Njewěm, kak tuchwilu na twojej visa-karće wupada …“ – „Za tebje přeco derje. Ja tola drohe wino nježlokam, ale tunje piwo piju.“ – „Nó, pon popřej sej dźens jedne piwko wjac a mi šaćik – budźe so ći tež lubić.“

Krajny sejm docpěwši wočakuje młoda wjednica w krótkim šěrym šaće skupinu z Łužicy we wosebitej rumnosći a kóždemu wulku cedlu z pisanej tortu do ruki tłóči. Skibki torty maja wšelake barby a su rozdźělne frakcije krajneho sejma. K tomu wona retomas mjenow a ličbow naliči. Handrijowa hłowa pak je napjelnjena z dołhimaj nohomaj wjednicy, kotrejž při jeje referaće łahodnje gracilnje čumpotatej. Tak by dale hić móhło, ale njejapcy wona jich namołwi, so z njej na tribunu wopytowarjow podać. Piwarz rěči.

Wězo chcyše Piwarc wot Handrija wědźeć, što wón wo narěči Piwarza ma. Handrij potajkim poska na změrowace přijomne pluskotanje ministra, doniž Piwarz njepraji: „Unser erfolgreiches System kommt an seine Grenzen. Es droht massiver Qualitätsverlust. Wir müssen handeln!“ Potom Handrij wusnje.

Hdyž Handrij zaso wotuči, Piwarz přeco hišće rěči: „Verantwortung für schulische Qualität trägt in erster Linie die Schule vor Ort. Eigenverantwortung impliziert damit eine Gestaltungsaufgabe für die Schulleitungen und beinhaltet zugleich einen Unterstützungsauftrag für die Schulaufsicht.“ Hdźe je wjednica z dołhimaj nohomaj? Ta přichwata a jich namołwi, městna přichodnej skupinje přewostajić.

Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło.We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

Prjedy hač Handrij k Hancynemu šaćikej chwata, zo by sčasom do wotjězda zaso wróćo był, jeho knjez Šawman so praša, „kak je so našej młodźinje lubiło?“ Wón je ekstra ze stólca zaskočił, zo by so nimoduceho Handrija woprašeć móhł. „Tón Piwarz běše o.k. Móže rěčeć. Měnju nětk Piwarza ze zetom.“ – „To mje jara wjeseli! Ja widźu, sće pola nas wjele nazhonić móhł.“ – „Hoj. Tež ta wjednica běše gudd. Snadź přichodny raz tola sam wolić budu, mól hladać.“

Wobličo knjeza zapósłanca so zabłyšći: „Maće prawje, čłowjek dyrbi so na wólbach wobdźěleć, zo by wón tež z tutym instrumentom towaršnosć sobu postajować móhł!“ – „Nó haj, wobdźěleny hižo běch, ale em, kaž so praji, indirektnje …“ – „?“ – „Smój z listom woliłoj, potajkim nic z urnu, ale doma. Ja dyrbjach přeco jenož podpisać. Hanka je tej listaj skazała a na tych dołhich šlebjerdkach něšto nakřižowała, štož běše zawěsće prawje tak. Wona ma ahnunku wo politice. Maće tež tajku mudru žonu kaž ja?“

(Štóž so z politiku pola nas w detailu wuznaje, wě, zo dyrbi to wšo jow hotowy kał być. Někak alternatiwne fakty w fiktiwnej formje a z tym načasnemu trendej powšitkowneje komunikacije wotpowědujo. Hišće rjanu njedźelu přejetaj Piwarc a Handrij.)     

Njedźelska epizoda z Handrijom: STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

11. März 2018

Po retomasu smjerćchutnych přinoškow w blogu trjebamy nuznje zabawnu chwilku. Tohodla je blogowar z kašćikow cedlkow wo Handriju – kiž budźe znowa zaso knižnje tu něhdy po jutrach přitomny – jednu epizodu won wzał, kotraž njeje zastup do knižkow namakała. Ale za popołdniše njedźelske lěhanje na konopeju z likerom w jednej a mobilnym internetom w druhej ruce runje tak dosaha.

Jakub so kaž přeco komdźi. Handrij z wostudy hižo třeću cigaretku kuri, hdyž so stary kumpl ze swojim motorskim bliži. Před na kamjenju kokacym Handrijom wón stejo wostanje, „chwaleń Jězus Chryst!“, a jako přidatne postrowjenje tak na płun tłóči, zo motorske na wuši pohłušace wašnje zawuje. Zdobom so postrowjeny w ćmowomódrej mróčeli wotpłuna zhubi. Handrij tule wóń lubuje.

„Na wěki wěkow. Ey, Alter, njemóžeš jónu w žiwjenju dypkowny być“, so Handrij z posměwkom puzoli. „Wěš ty, pola nas na uniwersiće“, so Jakub započnje, ale Handrij jeho hnydom přetorhnje: „Njebych wědźał, zo sym twój profesor!“ – „Ně, ale wučer móžeš nětk hodwać, bratrě, jako twarski pomocnik snadź za předmjet ručne dźěło. W Sakskej wot najnowšeho kóždeho jako wučerja bjeru!“

„Přestań žwać a pój nutř!“ Handrij chětř stanywši kumpla namołwi. Tón žwjenkačk wuplunje a motorske zady awtow na kromu parkowanišća staji. Parkowanišćo je přepjelnjene, a nutřka je wšo z ludźimi połne. Wonaj posledni wěšak hrabnjetaj a so do jedneje swobodneje kabiny tłóčitaj.

Handrij a Jakub wot daloka nimale kaž dwójnikaj wupadataj, štož je jimaj tehdom w zhromadnym času na kopanišću hustodosć pomhało: Hrajerjo přećiwneho mustwa běchu iritowani najprjedy njewědźo, koho runje před sobu maja. So wě, hdyž dokładnje hladaš, widźiš na Handriju wšudźe por wjac kosmow hač pola Jakuba, a jeho nós je wjetši. Zo wón wot zašłeje młodosće sem bjez přestawki kuri, mjeztym zo Jakub ani njewě, kak tobak słodźi, a – wězo bjez słónčneje kremy – cyłe lěto w słóncu na róštach steji, je hižo prěnje slědy zawostajiło. Ale jeju jakna, poměrnje mała postawa je podobna, šibały raz někak róžkateho mjezwoča tež – a tak dokładnje ludźo na cuzych ludźi tak a tak njehladaja.

Potom je so Jakub bayerskeje přećelki dla kopańcy wzdał, wšako by jenož hišće kóždy druhi kónc tydźenja za to chwile měł. Nětk pak wobaj chwile mataj, po tym ze je Handrij z kopańcu hotowy. Tak běše dorěčane, wšako Jakub prawidłownje na kupanje do tuteje kupjele chodźi.

Njedźelu popołdnju je wulki hołk a tolk w tajkej dožiwjenskej kupjeli. Nastajnosći něšto praska, dźěći haruja, starši swarja, hdys a hdys so něchtó pumpota. Ale to někak k tutej specielnej njedźelnej atmosferje w „spós-kupjeli“ słuša. Mjeztym zo so Jakub hišće ze swojimi čornymi kožanymi motorskimi cholowami bětluje, je so Handrij hižo slekł a wšě swoje drasty do sačka wěšaka tyka.

Wonka so holca hórši: „Wšo wobsadźene!“ Jakub so smějkota: „Chcemoj ju nutř pušćić?“ Handrij pak w swojej wobwěšnej toboli na ławce spody trěnja za swojimi kupanskimi cholowami pyta a bórboli: „Dobra ideja, ale pon dyrbi najprjedy jedyn wot naju won, za třoch w tutym pukloće městno njeje.“ – „Potajkim ty, wšako sy porno mni hižo nimale hotowy“, Jakub šibale měni a swoju motorsku kožanu jaku nad Handrijowym t-shirtom na wěšak pójsnje.

„Ja mam chwile“, měni Handrij, nowe whatsapp-powěsće na smartfonje checkujo, mjeztym zo w swojich jaskrawych módrych kupanskich cholowach na ławce sedźi. Nětk horje hlada a pytnje, zo je so brjuch kumpla přeměnił: „Ey, krydnješ ty te dźěćo, kotrehož ultrazwukowy wobraz sy na facebooku wozjewił?“ Jakub swoje wěcki tež do sačka tykajo so zadźiwanje k njemu wobroći: „Sehr witzig, knježe, wěš tola, zo moja přećelka w Mnichowje bydli. Te swinjace nohi em jara słodźa.“

nopowy_slip

Tola njejapcy Handrijej něšto cyle hinaše do woči bije: „Što do kupanskich cholowow w ruce dźeržiš, su to etwa twoje?!“ Čorny kupanski slip ze so smějacym běłym nopom. „Gajl, něwěrno?“ Jakub hordźe wotmołwi a z mikotom doda: „Njebudź zawistny, ja ći dźens wupožču, hdyž mi twoje módre daš!“

„O.k., to je dobry handl“, so Handrij wjeseli a nopowe cholowčki wobuje. Při tym Jakub pruwowacy přihladuje a triumfuje: „A małe wjelbowanje je pola tebje najebać w fitness-studiju natrenowane myški tež widźeć!“ – „Popřej mi, to je te piwo!“, Handrij ze so błyšćacym mjezwočom praji, ćehnje bleši z toboły, jej wočini a jednu Jakubej da: „K strowosći!“ Mjeztym wonka hólc so hórši: „Wšo wobsadźene!“ – „Za njeho chwatać njetrjebamoj“, so Jakub smějkota, a tak wonaj najprjedy piwowu přestawku přijomnje na ławce kokajo činitaj.

Njedźiwajcy mjerwjeńcy w hali kupjele staj hišće swobodnu čaru za kupanje w arealu za sportowcow namakałoj, wšako so masa ludźi njedźelu radšo w nišej wodźe druhich wobłukow zabawja. Wonaj staj mócnje krawlowałoj, ale Handrij, hižo mjenje abo bóle wučerpany wot kopańcy, je so bórze z basenka zminył a so radšo w prudźenskim kanalu znošować dawa. Tam je jenož por małych dźěći, pak z nanom pak z maćerju poboku, kotrež wjesele sobu ćahnu.

A jedna tołša přećelna holca w jaskrawym smužkatym kupanskim wobleku, kotraž so před nim srjedź kanala jewi. Handrij we wěstym wotstawku z nohomaj borzdźi a so stupi, tak ze je wón hišće hač do brjucha we wodźe, a hlada do směra Jakuba. Ale tón widźeć njeje, najskerje pilnje dale płuwa. Prjedy hač nimo holcy běžeć móže, jemu napadnje, zo wona napjeće na něšto při nim we wodźe suta, doniž z njeje njewuprasnje: „To sy woprawdźe ty z tutym nopom! Dźensa je mój dźeń zboža!“

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Skónčnje so Handrij zhraba: „Alzow, ja docyły njewěm, što ty měniš …“ – „Prašej so swojeho nopa, tón je tola wšo direktnje sobu dóstał“, so wona směje. Na kromje prudźenskeho kanala so pochmurny zasadźity hólc pokazuje, kiž na Handrija hlada, hač by jeho zežrać chcył. To Handrijej wupuć ruba: „Njechaš nětk radšo dale ze swojim přećelom płuwać?“ –

„Tón mój přećel njeje, tón sej to jenož mysli. Njestaraj so wo njeho!“ – Handrij hlada so prašacy na woneho młodeho muža w bokserskich cholowach z pisanymi palmami. „Wona łži“, tón praji. „A hdyž chceš ju mi zaso wupřahnyć, to sej lubić njedam“, kadla hrozy.

Handrij wotpohlad nima, so holcy dla młóćić, kotruž ani njeznaje. Tohodla wón tak čini, hač by tola Jakuba wuhladał, kotrehož fiktiwnej postawje nětk kiwa. „Wodajtaj prošu, móžemy hnydom wšo někak wujasnić. Ale dyrbju skrótka ze swojim kumplom něšto dorěčeć, prjedy hač woteńdźe. Čakajtaj dwě minutce, prošu.“ Při tym so Handrij na kromu kanala zepěra a z njeho wulěze. Hólc a holca tróšku perpleksnje hladataj a so njehibataj. Potom holca tola hišće słowčko piknje: „Ale pój tón raz wróćo!“

Basenk sportowcow docpěwši Handrij Jakubej přiwoła: „Skoč hnydom won, mam wažnu wěcku za tebje!“ Jakub drje zadźiwany hlada, ale so do spěcha ma, přeće sćěhować. Zwonka wody Handrij jeho na chribjeće hrabnje a bjeze słowow z kupjele won do dušow ćehnje. Tam tuchwilu připadnje nichtó njeje. Handrij sej Jakubowe kupanske cholowy wuzuje a na městno za mydło połoži: „Daj mi moje kupanske cholowy wróćo!“

Nětk Jakub kaž prašak hladajo Handrijowe kupanske cholowy wuzuje a pódla swojich kładźe: „Sy ty někak wobłudnił, Handrijo?“ – „Docyła nic, nawopak, wostrózbnjeny. Mi je tón nop na kupanskich cholowach přestrašny. A wote tebje chcu ja wědźeć, što je jow eigentlich lós.“ A potom swojemu kumplej spodźiwny podawk w prudźenskim kanalu powěda. Tón zastróženy reaguje: „Jězusmarja, ta je zas jow?“

Jónu je Jakub wotydźenja wječor z njej bachtał, kaž wón to kóždy raz z druhimi ludźimi čini, wšako je wón runja Handrijej towaršliwy typ. Nó haj, a hdyž jej wo wěstych partyjach „bussi-bussi“-šikimiki w Mnichowje powědaše, hdźež so ludźo k witanju łahodnje na lico wokošeja, chcyše sej wona to wot njeho pokazać dać. Jakub měješe por colu-rum-napojow intus a njeje sej ničo wosebiteho při tym myslił.

„Ta wboha holca, snadź dotal w žiwjenju jenož mało lubosćow zwučena, je so hnydom do mnje zahladała. A tón hólc z jeje kliki, kiž ma najskerje z njej tajki, kaž Němcy praja, poměr z praženymi běrnami, je so hnydom do mnje dał, myslo, zo chcu ja ju jemu wupřahnyć. Tohodla sym někak ćeknył.“

„Što je to do poměra?“, so Handrij praša. „Ženje słyšał njejsym.“ – „Nó haj, ničo kruteho, muž wopytuje wěsty čas žonu, na přikład k wječeri a potom z njej lěha, bjeztoho zo hromadźe bydlitaj. Tohodla wona tež twjerdźi, zo wón jeje ,přećel’ njeje.“ W tutym wokomiku so durje z kupjele wočinja, młody muž zastupiwši swoje jaskrawe bokserske cholowy wuzuje, shampoo z toboły hrabnje a so do dušowanskeje rumnosće poda. Pochmurny kadla jeju wuhladawši kaž pjenk stejo wostanje a so hnydom rozhorjenje na Jakuba wusypa: „Kak daloko chceš swoju mašu dale plesć?“

„Ey, reg dich ab, dźens běch ja tón, kotrehož je twoja holca narěčała“, Handrij jemu ze šibałym posměwkom rozkładźe. „Ale wój jenož na te kupanske cholowy z nopom hladataj, to pak su poprawom jeho draby“, nětk na Jakuba pokaza. „Z nim je wona prěni raz pobachtała. Zo je wón jej blöderweise demonstrował, kak so ludźo na partyjach w Mnichowje strowja, njetrjeba će mylić. Tón ma přećelku w Bayerskej a nima chwile za wulke afery we Łužicy, a ja mam swoju Hanku, kopańcu, twarnišća a fecich kumplow – alzow tež chwile za druhe holcy nimam, rozumiš?“

Tón kadla, kusk wjetši hač wonaj, je nětk bóle překwapjeny hač pochmurny. Handrij k swojej toboli skočiwši blešku piwa přinjese: „To sej nětk dźělimy – k strowosći, mužej!“ – Tón třeći jako druhi z blešu připije a praji přećelnje: „Ja sym Franc.“ – Potom blešu Jakubej da, kiž wotmołwi: „Ja sym Jakub, a ći te kupanske cholowy z nopom darju – Handrijej a mi wone zbožo njewobradźeja!“ Franc zbóžnje hlada. Nětk je zas Handrij na rjedźe: „Ale zo by to jasne było, Franco: Twój bokserski měch z tymi bekloppt palmami njecham měć!“ Wšitcy třo so wótře směja.

Krótko po tym so zaso durje wočinja a spłóšiwy žónski hłós so praša: „Franco, je něšto so stało?“ Tola Franc jenož so smějkotajo porst na hubu dźerži. Mužojo mjelča. Holca w swojim kupanskim wobleku do dušowanskeje rumnosće zastupi a – porjadu na Jakuba, Handrija a Franca hladajo – z hłowu wije: „Ich fass es nicht, to je přewjele za mnje!“ – „Maš prawje“, Handrij wotmołwi, „koncentruj so na Franca, tón so smějacy nop nětk k njemu přećehnje!“

Piwarc_zona

— To běše poslednja sada tuteje epizidy, a někotryžkuli čitar so praša: Ey, Piwarco, hdźe je tón raz erotiska scena wostała? Prošu wo zrozumjenje: Handrij je swojej Hance swěrny (po tym zo je so z druhimi w puberće wurajtwał) a ta njeje pódla. Jakub chcyše prosće płuwać (hač je swojej přećelce swěrny, to šće njewěmy). Ronny, kiž k dyrdomdejam tajkeho razu chila, njeje sobu přišoł. Potajkim byštaj jeničce ta holca a jeje njepřećel-přećel teoretisce k dispoziciji stałoj. Praktisce pak nic: Štóž w tajkich drabach do wody chodźi, tajke něšto nječini. —

 

Za krótkodowol, přichodne prózdniny abo bjezsparne nocy steji knižny Handrij k dispoziciji:

 Handrij w dojutrownej turbuleny:

https://d-nb.info/1150468394/34

 Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu:

https://d-nb.info/1149195258/34

 Handrij w hodownym chaosu:

https://d-nb.info/1148460594/34

 Handrij mjez wjelkami:

https://d-nb.info/1144932513/34

 Handrij a jeho rěčna rewolucija:

https://d-nb.info/1144932289/34

Serbstwo w Sakskej je porno Braniborskej bjezmócne – to ma jasne přičiny

9. März 2018

W Braniborskej so tuchwilu krajnopolitisce wjele na dobro Serbow hiba:

https://www.rbb24.de/politik/beitrag/2018/03/sorben-wenden-gesetz-landtag-sorbenbeauftragte.html

https://www.lr-online.de/nachrichten/brandenburg/brandenburgs-landtag-will-mehr-sorbenradio_aid-7150076

A předsyda Serbskeje rady w krajnym sejmje rěči.

W Sakskej je čas za Serbow dawno stejo wostał. Ničo so njehiba. Čehodla je to tak? Na jednym boku to na specifiskej sakskej CDU zaleži, kotraž je zrowastanjenje SED w nowej postawje a tajke přesahowace iniciatiwy kaž w susodnym kraju njedopušća. Ale na druhim boku na Serbach samych. Tež hdyž nětk shitstormy žněju, dyrbi so prajić, kak to em jo:

W Braniborskej so tendencielnje lěwicarscy Serbja (nic w stronskopolitiskim zmysle, ale jako wuraz doprědkarskeho wida) z lěwicarskim knježerstwom kritsce rozestajeja, dokelž mjezsobna kritika k lěwicarskej kulturje słuša – a (najebać wjele njedostatkow) něšto docpěwaja. W Sakskej so dwójce – politisce a nabožnje – konserwatiwni Serbja w srjedźowěkowskej poddanosći konserwatiwnej nowej statnej stronje CDU kłonja. A serbske CDU-„seilšafty“ sebjewědomu narodnu politiku njemóžnu činja. Wjeršk groteski: Braniborske knježerstwo je dwurěčne serbsko-němske pućniki do wotjězdow awtodróhow přiopowědźiło, něhdyši serbski CDU-ministerski prezident Sakskeje, Stanisław Tilich, je tajke něšto pisomnje wotpokazał. Ale Domowina a mnozy druzy Serbja su Tilicha chwalili.

A tak so „2 plus“ jako wulkopřerada na maćernorěčnych dźěćoch ponižnje pěstuje – hač do sebjezaničowanja. A přećiwo kóždemu, kiž něšto kritiske praji, so z metodami denunciacije a zatrašenja dźěła kaž pola stasi.

Hdźe je katolska cyrkej konsekwentna pomoc chudym a steji na stronje wuswobodźenja potłóčenych? We Łaćonskej Americe, hdźež su bohosłowcy lěwicarscy kaž amtěrowacy bamž .

Z Handrijom w načasnych Serbach po puću

11. Januar 2018

Tuchwilu steja štyri powědančka „serbskeje hyperrealistiskeje literatury“ Piwarca w Němskej narodnej bibliotece swobodnje k dispoziciji.

 AKTUALNA KNIŽKA:

 Handrij w dojutrownej turbulency (24 stron)

https://d-nb.info/1150468394/34

Křižer Handrij ze swojej lubej Hanku pod jednej třěchu z přeswědčenym ateistom, jeho tróšku ewangelskej slubjenej a wćipnej pjećlětnjej dźowčičku, rodźenym muslimom a jeho punk-lubku – a z njewočakowanymi wopytami, dwójce policije. Čini to hišće špos? Namakaš jowle jutrowny měr? – Literarna wersija wědomostneho přepytowanja starych a nowych konfliktow.

Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu (trilogija – 54 stron)

https://d-nb.info/1149195258/34

Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

Handrijowaj staršej chcetaj swoje mandźelstwo anulować dać. Na to wotmołwi Handrij z njewšědnym wulětom, kotryž mać a nan hižo ženje njezabudźetaj. Připódla ma wón hišće diskusiju ze sejmikarjom wjesć, kopańcu hrać a so wot mjeztym najlěpšeho přećela Ronnyja překwapić dać. A na kóncu sedźitaj z Hanku při fararju …

Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Kak so ći wjedźe, hdyž wječor pozdźe ze sawny stupiš a sy na zahrodźe njejapcy z wjelkom konfrontowany? Tež spodźiwny poskitk inwestora płuwaceje wjeski wužaduje – a pon je tam hišće tuta fejta, hdźež Handrij w srjedźišću třiróžka wotući. Na montaži w Frankobrodźe nad Mohanom dóńdźe k přewrótej. Připódla Handrij a Hanka „dźender“ rozpušćataj.

Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Twarski pomocnik a wědomostnica – Handrij a Hanka staj w swojim minidomčku njemylenaj w luboznej harmoniji žiwaj, doniž sej Pětr z krajnoradneho zarjada jeju pomoc přećiwo „módrej žołmje“ nježada. Štož so na Bohatej hasy dorěči, móže Handrij hakle doma zwoprawdźić. Hancyny serbski algoritm skónčnje swojemu lubemu flashmob noweho typa zmóžni.

Demokratisku kulturu w Serbach etablěrować – kubłansku awtonomiju zaměrnje zrealizować

27. Dezember 2017

Lětsa smy diskusiju wo serbskej kubłanskej politice zahajili. W tutym zwisku je mi wospjet něšto jara spodźiwne napadnyło: Naša kultura zjawnych diskusijow w Serbach je hišće NDR, kotraž je poprawom před nimale třiceći lětami zahinyła, bliša hač načasnym wašnjam demokratiskeje kultury we wotewrjenej towaršnosći.

Tež wučer smě šulstwo kritizować

Na přikład je drje samozrozumliwe, zo ma wučer po zakonjach stata a směrnicach dźěłodawarja wuwučować. Tón ramik pak Boža kaznja njeje, ale nachwilnje płaćacy standard, kiž je jenož tohodla demokratisce legitimny, dokelž je wón jeničce přechodny wuslědk zašłych diskusijnych procesow. Tež kubłanski system so bjez přestawki dale wuwiwa, hewak bychmy hišće fyziske chłostanje šulerjow a šulski pjenjez stařsich za wyšu šulu a gymnazij měli. Tohodla ma kóždy wučer / kóžda wučerka prawo, so w medijach a socialnych syćach kritisce k aktualnemu stawej serbskeho kubłanja wuprajić, a ani nawodźe šule ani wotnožce kubłanskeje agentury njepřisteji, na njeho abo na nju tohodla ćišć wukonjeć.

Strašne jenakowanje w NDR

W NDR bě to hinak. Po jeje swětonahladnej zasadźe běše tak mjenowana dźěłaćerska klasa na zakładźe pozdatnje wěčnych zakonitosćow marxizma-leninizma dobyła. Teoretisce běchu ludźo drje stajnje k přemyslowanju wo polěpšenju praktiskich detailow socialistiskeje towaršnosće přeprošeni, ale přeco strach hrožeše, zo so jim „wopačne klasowe stejišćo“ abo „kaženje měra a socializma“ wumjetowaše. A tohodla statna bjezstrašnosć samo najmjeńše diskusijne koła wobkedźbować spytaše. Tež wjele patriotiskich Serbow, kotřiž ani z fašizmom ani z imperializmom ničo činić njemějachu, buchu z woporom tuteje ideologiskeje hysterije.

W koncepće 2plus tči kubłanska awtonomija

Moderny demokratiski stat princip přeměnjenja hižo sam do swojich postajenjow integruje, tak na přikład na kóncu oficielneje koncepcije „2plus – wučba po šulske družiny přesahowacym koncepće dwurěčna serbsko-němska šula w serbskim sydlenskim rumje Swobodneho stata Sakska“ rěka, zo so „přidźěła serbskich gremijow do regularneho systema přewozmu“. Tuta sada běše moje wotkryće lěta. Hdyž to chutnje bjerjemy, je to serbska kubłanska awtonomija ze statnej podpěru (wězo w ramiku zakonjow, to pak za kóždy model awtonomije płaći a je tež zmysłapołne – hewak by něchtó, hdyž jemu so chce, w Němskej resp. Sakskej šulu po zakonjach šarije załožić móhł).

Serbske rjadownje tworić, teamteaching wotstronić

Postajena praksa na serbskich šulach je tuchwilu principielnje měšeńca šulerjow wšěch rěčnych schodźenkow plus teamteaching (dwaj wučerjej w rjadowni, jedyn za „Němcow“). Tule njeńdźe nětk wo realitu, kotraž so tak a tak we wšědnym žiwjenju wot postajenja hustodosć wotchila. Tutu postajenu praksu pak móžemy w ramiku wobstejacych zakonjow a pjenježnych resp. personelnych ressourcow kóždy čas změnić. Wšěch šulerjow rěčneho schodźenka 1 (maćernorěčnych a Witaj-dźěći na wotpowědnym niwowje) do jedneje rjadownje zjednoćić, je ryzy organizatoriska naležnosć. Hdyž serbscy starši sej to přeja, ma so to tak činić. Tajka je demokratija.

Swobodu staršich pěstować

K njej atmosfera słuša, w kotrejž njetrjebaja so starši bojeć, zo njeby so snano wuprajenje „Chcu swoje dźěćo w serbskej rjadowni měć“ „wyšnosći“ lubiło, wšako je system serbskich kubłanišćow słužownica serbskeho ludu. W katolskej cyrkwi (kotraž ze znatych přičin demokratija njeje) je dołho trało, doniž njeje bamžowstwo swój proklamowany zakład skutkownosće – „słužownik wšěch słužownikow“ woprawdźe chutnje brało. W našej serbsko-sakskej demokratiji budźemy klětu pokazować, zo je NDR nětk woprawdźe nimo a nowa tež kulturnje demokratiska doba z realitu.

Z dobreho přikłada wuknyć

Měrćin Wjenk ma prawje, zo je metoda „chcemy, žadamy, namjetujemy“ zastarska. Tohodla njech je naše hesło „čińmy“! K tomu słuša, nic z teorije, ale z „best practice“ wuknyć. Štóž so trochu ze statisku zaběra, so dźiwa, zo je wuchadźišćo Chróšćan zakładneje šule mjenje „serbske“ hač sej wšitcy mysla. Połojca nowačkow njeje na maćernorěčnym niwowje. Ale najebać to šula rěčnje swój serbski raz wuspěšnje wuwiwa. Što to woznamjenja, bych rady diskutował. W tutym padźe „měšeńca“ wočiwidnje derje funguje.

W Domowinje pluralita knježi

Připódla prajene njehraje ani w kubłanskim wuběrku ani w cyłej Domowinje wuznaće ke kubłanskim teorijam hižo žanu rozsudnu rólu. Nas wjaza praktiske pytanje za pućemi do serbskosće našich narodnych kubłanišćow. Kotreho „jowpřińdźenja“ sy, je tohorunja wšojedne. A žana bjezstrašnosć njepřepruwuje, z kim maš styki a što sy před dźesać lětami hdźe prajił. W tutym zmysle: Čińće prošu sobu – hdyž chceće.

Měrćina Wjenkowy słowo lěta: http://www.rozhlad.de/nastawk_300.html

 

———-

 

trojjedne powědančko Piwarca

ze šibałym Handrijom

wo rěči, domiznje, mandźelstwje:

 

https://d-nb.info/1149195258/34

 

(wšo dohromady 54 stron, tule

nic jenož na mnohich,

ale za wšěch přistupna zběrka)

 

———-

 

Handrij I, II a III w jednym zwjazku

20. Dezember 2017

Nětk steja Wam prěnje tři nowele (powědančka) wo Handriju z pjera Piwarca jako zhromadny zwjazk (54 stron) k dispoziciji (hlej pdf-dataju Handrij_I-III). Tež přez link Němskeje narodneje biblioteki přistupny: https://d-nb.info/1149195258/34

Handrij_I-III.pdf

Serbske podawki w hodowniku 2017 a we wulkim róžku 2018

29. November 2017

11-29 Terminy December 2017 a januar 2018.pdf

11-30 Aktualizowane terminy december 2017 a januar 2018.doc

Po debaće w ZP: Kubłanski wuběrk Domowiny ma nadawk, 2plus praktisce přewinyć – na dobro maćernorěčnych dźěći a serbskich swójbow

11. November 2017

Facit diskusije wo 2plus na zjawnym posedźenju zwjazkoweho předsydstwa (ZP) pjatk, 10. nazymnika 2017, na załoženskej žurli Domowiny w dźensnišim wobydlerskim domje Wojerec: Nichtó njeje wčera na Piwarskej hasy 1 wuprajenju Piwarca znapřećiwił, zo njeje kubłanski system 2plus reparujomny.

Wopodstatnjenje: Hižo před dźesać lětami su ewaluacije dopokazali, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. Njeje so radźiło, bracham „modela“ wotpomhać – z dale a mjenje wučerjemi to docyła móžno njebudźe. Tohodla přewza kubłanski wuběrk třěšneho zwjazka nadawk, zhromadnje z fachowcami nowu strategiju serbskeho kubłanja tworić.

Tež na fachowym dnju 2plus njedawno w Chrósćicach su so njelěpšiny tutoho systema za serbskich šulerjow we wšelakich skupinach tematizowali. Na kontrowersne wašnje mjez wučerjemi. W tutej diskusiji dotal docyła njewobkedźbowani su serbscy starši, kotrychž maja serbske šule při serbskorěčnym kubłanju dźěći podpěrować. Tohodla je so Piwarc znowa za namjet Bosćija Handrika wuprajił, serbsku staršisku iniciatiwu załožić.

Debata wo 2plus njeje konflikt mjez Serbami a statom, ale nutřkownoserbske rozestajenje. 2plus njeje wunamakanka ani kultusoweho ministerstwa ani sakskeje kubłanskeje agentury, ale – hdyž wuprajenja Bjarnata Cyža sćěhuju – Ludmile Budarjoweje. Domowina njeje ženje wobzamknyła, zo je 2plus něšto dobre, ale wot spočatka sem rozsudźiła, jón kritisce přewodźeć. Cyž referowaše wčera wo wobmyslenjach, kotrež su so w běhu lět přeco zaso jewili – zo steja serbske dźěći pod ćišćom přeněmčenja přez němskorěčnu dominancu w 2plus-kubłanju.

We wobšěrnej pjatkownišej debaće je wučerka na dotal pobrachowacu wuměnu mjez serbskimi wučerjemi serbskich šulow wo wšědnych problemach skedźbniła. Je potajkim dosć a nadosć nadawkow a dźěła, kotrež nic jenož kubłanskemu wuběrkej do rukow hlada. Tajki wopačny kubłanski system je kaž tankowc na wopačnej čarje. Tón tak chětř wobroćić njemóžeš. Najebać to z toho wuchadźam, zo běše to posledni fachowy dźeń 2plus. W běhu tutoho šulskeho lěta dyrbi so nowy puć namakać.

Premjera staršiskeho wječorka w Chrósćicach do fachoweho dnja běše lětsa dobry signal za zapřijimanje zajimcow. Ja so dźakuju sakskej kubłanskej agenturje a Bosćijej Handrikej a Rěčnemu centrumej RCW a dr. Beaće Brězanowej za zmóžnjenje platformow rozjimanja zasadnych kubłanskich prašenjow. Na tym da so natwarjeć.

Piwarc je wčera na prašenje SN k rěčnej analyzy resp. strategiji prajił: Njeznajemy „nakromne kónčiny“, za nas steji kóždy region ze swojimi specifikami w srjedźišću. Móžu sej předstajić, zo změje 2plus zestawy šulerjow dla snadź z městnami w narańšich Serbach abo druhdźe přichod. Wo tym dyrbimy z regionalnymi akterami rěčeć. Wšudźe pak, hdźež je maćernorěčnych dźěći, njech budźe 2plus tak chětř kaž móžno nimo. Dokelž njeje nichtó we Wojerecach wuprajenju wučerki znapřećiwił, zo 2plus ženje na maćernorěčne dźěći wusměrjeny njeběše.

Přidawk Piwarca k diskusiji: Wězo wěmy, zo chcychu strategojo 2plus z tutym modelom dźěći druheho pochada wukmanjeć, maćernorěčny niwow docpěć. Wotpowědne naroki buchu lěto a dale znižene, doniž njejsu je faktisce spušćili. Wot tutoho časa njeje 2plus hižo imaginarny wuchowar serbskich šulow přez zwyšenje ličbow šulerjow, ale tótka Serbstwa přez asimilowanje serbskorěčnych rumow.

Domowina eksistuje 105 lět, 2plus 16 lět. Ja wočakuju pohrjeb 2plus do 106. róčnicy narodneje organzacije. Potom njebudźe spominanje kaž lětsa, ale swjedźeń.

Hižo 2007 dopokazane: 2plus na škodu serbskich šulerjow

13. Oktober 2017

Hižo 2007 je z wědomostneje ewaluacije modela 2plus w Serbach wuchadźało, zo je 2plus na škodu serbskich šulerjow (hlej citowacy wurězk z „Staatsexamensarbeit ,Die Schule als Ort der Sprachrevitalisierung für das Bretonische. Rahmenbedingungen und Schullandschaft mit einem Seitenblick auf das Sorbische'“, Bernadet Krauße, rodźena Wjeselic z Chrósćic, TU Drježdźany 2009).

W lěće 2001 su woni 2plus na wšěch serbskich zakładnych šulow zawjedli. Najebać wuslědki ewaluacije 2007 su serbscy 2plus-strategojo na wšěch dotalnych serbskich šulach z tym dale činili. 16 lět systematiskeho wobškodźenja maćernorěčneje substancy. Poprawom pad za přepytowanski wuběrk. Ale snadź přińdźe do 2plus-konferency wotmołwa.

Wolić hić

24. September 2017

Dźensa móžemy wolić hić. Snadź hladajo na nimale nazymske temperatury nic kaž ludźo z pjera Heinricha Zille. Wuhladach jich wčera w Maxa Liebermannowej wili napřećo swětosławnym Berlinskim přibrjóžnym kupjelam, załoženym před 110 lětami při wonym jězorje z wodu Habole.

Swoje prawo, zjawnje so kupać, je sej ludnosć němskeje stolicy brała, doniż njeje wyšnosć jej kupjele twariła. Potom přesadźachu krok po kroku přećiwo policiji kupansku modu po swojej woli, tež třiróžkate kupanske cholowy. Masy so kupacych mylachu ze swojim harowanjom bohatych susodow (tež Liebermanna), kotřiž so 1912 z protestnym listom wobarachu – podarmo.

Runje ludźo bjez wulkeho zamóženstwa dóstawaja prawo na postajenje swojeho žiwjenja jeničce na tutym puću: z nałožowanjom swojeho prawa. Dźensa směmy tež we Łužicy wšudźe so kupać, kaž nam so chce. A rozsudźić, štó ma kotru móc, ramik našeho wšědneho žiwjenja sobu postajować.