Archive for the ‘sakska politika’ Category

Zjawne słyšenje wo Serbach w sakskim sejmje

7. Juni 2018

Póndźelu, 11. smažnika, so w 10 hodź. na plenarnej žurli krajneho sejma w Drježdźanach zjawne posedźenje wuběrka za wědomosće, wysoku šulu, kulturu a medije wotměje. Temje steji: Rozprawa Sakskeho statneho knježerstwa k połoženju serbskeho ludu“ (ćišćenka 6/11575) a „Rozprawa Rady za serbske naležnosće w swobodnym staće Sakskej wo swojej dźěławosći w lětomaj 2016 a 2017“ (ćišćenka 6/12860). Štóž chce sej to naposkać a wobhladować, móže sej dojěć (naměsto Bernharda von Lindenaua, parkowanje w podzemskim parkowanišću Semperoweje opery) a so sam do sejma podać. Domowinski zarjad je wčera (!) zdźělił, zo móža so zajimcy hač do dźensnišeho wječora za transport přizjewić: sekretariat@domowina.de a 03591550102.

Statna ministerka Stange je hižo do toho na pisomne prašenja frakcijow wotmołwiła – jenož AfD nochcyše ničo wědźeć. Katalog prašenjow a wotmołwow namakaće w dataji Antworten_StR_AWK_Sorben.pdf . Zo 2plus k „Sicherung eines stabilen sorbischsprachigen Bildungsangebotes“ přinošuje (str. 2), wězo njetrjechi, hlej na přikład do Radworja, hdźež budźe w pjatym lětniku wosom Serbow z dwaceći Němcami w jednej – wězo – němskorěčnej rjadowni. Ale tutu wopačnu wotmołwu njemóžeš ministerce wumjetować, wšako su jej to někotři Serbja we wjacorych gremijach sami napowědali.

Zo koordinator za serbske naležnosće w krajnym zarjedźe za šule a kubłanje „Gewinnung“ čěskich wučerjow „realisiert“ (str. 3), je hubjeny žorćik, hladajo na to, zo je jedyn čěski chowanc před nim na priwatnu šulu w Hamorje ćeknył a čěska wučerka Šárka Blažková, jeho druhi wopor, něšto njedźel do kónca šulskeho lěta zadwělowana na informaciju za dalšu perspektiwu čaka, wšako dyrbi wona hač do kónca měsaca z bydlenčka won a njewě, hač změje potom hišće scomter dźěsćomaj přichod we Łužicy. Cyle wothladajo wot runje tak zadwělowaneho listowanja přesydy čěskich přećelow Serbow, kiž je při tutej tematice najbóle angažowany:

Česćeny knježe Handriko,

wot najeho zetkanja w Domowinje je hižo wjele wody w Satkule do morja přišło a bohužel mój dwaj zaso njejsmój w kontakće. Smoj sej słubiłoj, zo wostanjemoj. Bohužel njejsće mi pósłał ničo, štož smój so dorěčiłoj (mejlku knjeza Zdobinskeho atd.), ale to je w porjadku, wšo sym sej sam wobstarał. Ja sym pón kusk chory był, pón zaso wjele dźěła na dźěłe měł a wy sće w dowolu byl (nadźijam so, zo bě rjany; dyrbju napisać, zo sym Wam jara zawidźał, bych tež jara rady do wukraja ćeknył, wot swojich starosćow wottdychnyć — snano w prózdninskim času to skónčnje póndźe).

Na kóždy pad: mjeztym sym słyšał, zo nadźija žije, zo zajim wo projekt čěskich wučerjow je knjez Zdeněk Valenta z uniwerzity w Ústiju nad Labom pokazał, zo snano Wy wosobinsce z čěskimi uniwerzitami rěčiće, zo je nadźija Šárku Blažkowu w Serbach dalej dźerźeć kaž koordinatorku projekta (to bych so jara wjeselil, dokelž tajki konstrukt wulki zmysł dawa: wona je lěto šulski system zeznała, wě, kak što funguje, znaje hižo ludźi, rěč atd., to rěka wona by najlěpje dalej wabila).

Nowostka za mnje je powěsć, zo nětko je nowy plan, wabić jenož studentow poslednich uniwerzitnych lětnikow, je to prawje? A natwari so nowy fleyer, kotryž možemy pokazać a rozdawać?

Chcym so tohodla woprašeć, hač hišće chcyće z SPL sobudźěłać, hač na př. směm organizować druhe zetkanje w Serbskim seminaru pola Sakskeho kontaktneho běrowa, abo nic. Jeli haj, bych so woprawdźe wjeselil, hdyž možemoj sobu komunikować a hdyž mi napisaće, kak směm(y) pomhać. Je to woprawdźe naš wulki zajim, zo by tutón projekt swój wuspěšny kónc namakał.

Jara so dźakuju za kajkužkoli Wašu wotmołwu, wjeselu so na naje přichodne sobudźěło.
Wjele postrowow ze słónčneje Prahy,

Lukáš Novosad

We wotmołwach tohorunja zhonimy, zo nječuje so statne knježerstwo za serbskorěčne wukubłanje wučomnika rjemjesła přisłušne. Wšo, štož je zwonka wobłuka profila Serbskeje fachoweje šule za socialnistwo w Budyšinje, knjeni Stange njezajimuje. To em tak jo, zo „nicht möglich, die berufliche Bildung bzw. einen erheblichen Teil der beruflichen Bildung in Obersorbisch anzubieten.“ Bohudźak mamy dosć serbskich předewzaćelow, kotřiž so najebać zaprajenje stata wosobinsce wo słowoskład swojeho powołanskeho dorosta staraja.

„Wjeršk“ pak je wuprajenje na stronje 20, zo maja serbske gmejny dwurěčnosć „auf eigene Kosten sicherzustellen“. Sakska ma drje oficielny plan za zbudźenje k nałožowanju serbšćiny, ale hdyž chcedźa Serbja w gmeinskej radźe abo na zjawnych zarjadowanjach serbować, to na tym zwrěšći, zo njeje pjenjez za techniku simultanoweho přełožowanja Němcam, kotřiž serbsce wuknyć nochcedźa. Namjetuju kónc zdwórliwosće – njech sej potom němscy sobuwobydlerjo statne srědki za přełožowanje žadaja, zo bychu něšto zrozumili .

K rozprawje serbskeje rady ničo njepraju. W prezidiju třěšneho zwjazka je so z rěčnych a wobsahowych přičin njespokojnosć pokazała. Tohodla smy rozmołwu z předsydku rady wobzamkli. Zarjad Domowiny njeje najebać wospjetnu namołwu z mojeje strony w běhu měsacow zwólniwy abo kmany by, tutu wuměnu z radu organizować. Z přičin loyalnosće so wozjewjenja detailow wobmyslenjow k rozprawje wzdam. Ale tajki stil njeakceptuju. A to wozjewju, wšako dyrbimy powšitkownje jako jednotliwcy zjawnje za wšo móžne faktisce rukować, wšojedne, hač je so něchtó nas do toho prašał abo nic.

Zajimawe je, zo póndźelniši termin internje „zjawne posedźenje“ a eksternje „zjawne słyšenje“ rěka. To na tym zaleži, zo njeje kaž hewak na zjawnych słyšenja kruh ekspertow přeprošeni – na namjet frakcijow. Ale so słowa jimać smědźa „wobdźělnicy“. To su zapósłancy wuběrka, serbskopolitiscy rěčnicy frakcijow a čłonojo serbskeje rady. Nimo toho je tule wuwzaćnje wuběrk zjawny, štož hewak w parlamenće nimamy. Potajkim wosebity podawk, kotryž móža zajimcy na tribunje sćěhować.

Antworten_StR_AWK_Sorben.pdf

Smój z Ludmilu Budarjowej přezjednaj

15. Mai 2018

Nochcemy „serbska mjeńšina“ być, ale smy serbski lud. Tak předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa na Serbskim dnju frakcijow Lěwicy w Choćebuzu praješe. Takrjec připódla, wšako běše tema kubłanska politika. Po tym zo Ludmila Budarjowa znapřećiwjenje z prawniskeho wida žněješe, sym ju wuraznje podpěrał.

Najebać prawnisku rěč njech so politiska rěč na wšědnym žiwjenju orientuje. Smy lud, hač mały, njewěm, w pralěsu je kmjenow ze sto ludźimi, kotřiž su lud. Ludowa skupina tež njejsmy – porno wšelakim tajkim němskim we wukraju. „Mjeńšina“ je hotowy kał, w ducentach wjeskow smy wjetšina ludnosće. Tak jako předsyda kubłanskeho wuběrka Domowiny prajach.

Potajkim: prošu „serbsku mjeńšinu“ hnydom a na wšě časy šmórnyć! Mamy „Załožbu za serbski lud“, nic za serbsku mjeńšinu …

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

18. März 2018

Hdy Piwarc skónčnje tróšku wjac wo Piwarzu piše? Wšako měješe nowy kultusowy minister Sakskeje swoju prěnju wulku narěč w krajnym sejmje. Tola tam Piwarc sam dźěła a sej tohodla mysleše, zo je lěpje, zwonkastejaceho so za posudkom prašeć. Bohudźak Pětr, přećel Handrija, w krajnoradnym zarjedźe dźěła a styki k zapósłancej Šawmanej ma, a tohodla bě oficialny wopyt Handrija w parlamenće takrjec z druhim tiketom lochko organizujomny. To by dźensniša njedźelna epizoda być dyrbjała, ale někak je so to z wida Piwarca nimokuliło. Handrij drje je sej rjany wulět sčinił, ale kaž wurězk zapiskow wo tym pokazuje, njeje so poprawny projekt zešlachćił. Tohodla tu jako dopokaz prócowanjow jenož něšto fragmentow. Komuž to njedosaha, njech so radšo w sněze wuchodźuje!

 „To tla wěrno njeje, kajki ty wupadaš!“ Přećel Pětr, hewak w tutym času za pisanskim blidom w krajnoradnym zarjedźe sedźo, so puzoli: „Tak tola nadźijomnje do krajneho sejma w Drježdźanach hić njechaš!“ Handrij, z cigaretku w ruce, zadźiwany na pochmurneho Pětra hlada, kiž wupikany w čornym sakku, běłej košli, čornych jeansach a čornych črijach před nim steji. „Ey, alzow ja wupadam kaž přec“ a šibale přispomni: „Hdyž to widźeć njemóžeš, trjebaš snadź brylu!“

Pětr, nimale samsny lětnik kaž Handrij, njeda so wot wotmołwy přećela změrować. „Njetrjebam nawoči, zo bych spóznał: Twojej kolenje stej pod hołym njebjom, te cholowy maja znajmjeńša poł ducenta dźěrow a su dwě čisle přewuske, te wotběhane sportowe črije k tomu a jako krónowanje tón blakaty, wupłokany shirt – hdźe sy ty to z gullyja sćahnył?“ Handrij sej woměrje cigaretku zažehli a Pětrej kur mjezwoči duje: „Hdyž chceš adresu tutoho cool wobchoda w Lipsku měć, pon ći hnydom dam.“

W tutym wokomiku pak smjerćpřećelny zapósłanc Šawman rozmołwu přetorhnje: „Witajće k nam na jězbu do sakskeho krajneho sejma!“ A so na Pětra wobroćejo pokročuje: „Wjeselu so, zo je tež naša młoda elita ze zarjadnistwa pódla!“ Nětk so Šawmanowa přećelnosć hišće stopnjuje, hdyž wón Handrijej kruće ruku da prajo: „Wosebje nam wutrobu zhrěje, hdyž je młodźina, naš přichod, mjez nami. Maće cyle prawje, zo chceće sej jónu wobhladać, što wot Was woleni ludźo za Was w Drježdźanach činja!“

Handrij runje tak přećelnje, ale zdobom tróšku zadźiwanje na knjeza Šawmana hlada: „Njemóžu so na to dopomnić, zo sym Was wolił.“ Nětk so knjez Šawman hišće přećelnišo směje a wotmołwi: „Wězo nic, wšako běchu poslednje wólby před třomi lětami, to je tola jara dołhi čas w młodosći!“ Dokelž Handrij hnydom njewotmołwi, knjez Šawman doda: „Smy tola wšitcy demokraća. Snadź sće tež tehdom někoho druheho wolił, to tola dźensa njewadźi!“ – „Njebych wědeźał, zo sym tehdom docyła něšto do tuteje popjelnicy ćisnył.“

Knjez Šawman je zadźiwany, ale wězo hišće smjerćpřećelny: „Do popjelnicy? To ja njerozumju …“ – „Nó haj, tehdom so w medijach praješe, zo mamy ,k urnam hić’. Njewěm, kajka ta wupada, ja znaju jenož urny, kotrež su popjelnicy“, Handrij Šawmanej rozkładźe. Zapósłanc swoju rólu lubozneho wuja nětk na přećelneho wučerja přeměni: „Ja sej myslu, zo je to zmylk. Měnju, jako połnolětny čłowjek chceće tola ramikowe wuměnjenja swojeho žiwjenja sobu postajować …“

„Alzow, ramikowe wuměnjenja pola mnje na dźěle šef postaja a doma moja přećelka. Njebych wědźał, zo je so pola nas jónu politikar nutř měšał.“ Zapósłanc nowu poziciju něhdźe mjez wučerjom a wujom pyta: „Njechamy so do Wašeho priwatneho abo powołanskeho žiwjenja tykać. Ale ty jako fachowa móc chceš tola w našim kraju sobu rěčeć …“ – „Nimam wukubłanje, sym prjedy ze šle won, dźěłam jako twarski pomocnik …“ – „Ty pak lěpje serbuješ hač wjele serbskich akademikarjow“, zapósłanc chwali, w kotrehož přećelnym mjezwoču so wuraz njewěstoty wupřestrěwa.

„Najlěpje tak a tak ći serbuja, kotřiž ženje do serbskeje šule chodźili njejsu, praji mój přećel Piwarc.“ Najebać konstantnu přećelnosć w mjezwoču zapósłanc tróšku raznišo a nětko zaso bjez njewěstoty praji: „Njedaj sej wot socialista přewjele napowědać!“ Handrij je bjezradny: „Njebych wědźał, zo je wón socialist. Samo ja sym hišće na šuli sobu krydnył, zo běše posledni socialist tón třěchikryjer z Posaarskeje … kak wón glaj rěkaše … ach tak: Honecker!“ – Knjez Šawman sebi samomu łahodne směkotanje do mjewoča nakuzła: „Měnju, wón je lěwicar.“ – „Hoj“, z tym je Handrij přezjedny, „to trjechi, wón ma dwě lěwej ruce!“ Dźakowano busej, kiž runje nětk so zjewi, zapósłancej dosaha, wuprajenje ze smějkotacym nyganjom kwitować.

sejm_awta

W busu Pětr Handrijej městno při woknje přewostaji. Tón so sydnje a čěsku tyzku piwa z nachribjetnika sćehnje. Pětr, kiž je mjeno Handrija na lisćinu wobdźělnikow skupiny pisać dał, so stróži: „Njewěš, kak maš so w busu zadźeržeć?“ – „To kóžde dźěćo wě, njesměš ani horje storkać ani pjerdźeć.“ – „Ty tla njechaš etwa jow rano napoł dźewjećich piwo pić?“ – „Ey, Pětrje, njejsym na dźěle, ale w dowolu. Pon směš sej něšto dowolić, moja wowka přec praješe.“

Pětr so pak dale huntori: „Nimo toho mamy póstny čas!“ – Handrij tyzku wupiwši cyle měrnje wotmołwi: „Runje ty jako studowany pjerdźak do křesła hamta by dyrbjał wědźeć, zo to njepłaći, hdyž sy po puću. To hižo moja wowka wědźeše!“ – Pětr so wróćo lehnje a wotputanje kapituluje: „Nó derje, pon daj mi tež jednu, wšako Lydija mje jow njewidźi.“ Tute přeće přećela Handrij so smějkotajo hnydom spjelni: „K strowosći – hdyž sam swój špos maš, njebudźeš mi hižo zawistny!“

Telefon klinka. Hancyny hłós: „Handrijo, sym dźens rano zabyła, ći hišće něšto rjec. Njedawno w małkim wobchodźe w Galeriji při starym torhošću rjany šaćik wuhladach. Bohužel na mojej visa-karće dosć fenkow za to njeběchu. Ja ći přez whatsapp foće ze šaćikom a mjenom wobchoda pósćelu, zo by snadź skrótka po krasny klejdźik skočić móhł. Njewěm, kak tuchwilu na twojej visa-karće wupada …“ – „Za tebje přeco derje. Ja tola drohe wino nježlokam, ale tunje piwo piju.“ – „Nó, pon popřej sej dźens jedne piwko wjac a mi šaćik – budźe so ći tež lubić.“

Krajny sejm docpěwši wočakuje młoda wjednica w krótkim šěrym šaće skupinu z Łužicy we wosebitej rumnosći a kóždemu wulku cedlu z pisanej tortu do ruki tłóči. Skibki torty maja wšelake barby a su rozdźělne frakcije krajneho sejma. K tomu wona retomas mjenow a ličbow naliči. Handrijowa hłowa pak je napjelnjena z dołhimaj nohomaj wjednicy, kotrejž při jeje referaće łahodnje gracilnje čumpotatej. Tak by dale hić móhło, ale njejapcy wona jich namołwi, so z njej na tribunu wopytowarjow podać. Piwarz rěči.

Wězo chcyše Piwarc wot Handrija wědźeć, što wón wo narěči Piwarza ma. Handrij potajkim poska na změrowace přijomne pluskotanje ministra, doniž Piwarz njepraji: „Unser erfolgreiches System kommt an seine Grenzen. Es droht massiver Qualitätsverlust. Wir müssen handeln!“ Potom Handrij wusnje.

Hdyž Handrij zaso wotuči, Piwarz přeco hišće rěči: „Verantwortung für schulische Qualität trägt in erster Linie die Schule vor Ort. Eigenverantwortung impliziert damit eine Gestaltungsaufgabe für die Schulleitungen und beinhaltet zugleich einen Unterstützungsauftrag für die Schulaufsicht.“ Hdźe je wjednica z dołhimaj nohomaj? Ta přichwata a jich namołwi, městna přichodnej skupinje přewostajić.

Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło.We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

Prjedy hač Handrij k Hancynemu šaćikej chwata, zo by sčasom do wotjězda zaso wróćo był, jeho knjez Šawman so praša, „kak je so našej młodźinje lubiło?“ Wón je ekstra ze stólca zaskočił, zo by so nimoduceho Handrija woprašeć móhł. „Tón Piwarz běše o.k. Móže rěčeć. Měnju nětk Piwarza ze zetom.“ – „To mje jara wjeseli! Ja widźu, sće pola nas wjele nazhonić móhł.“ – „Hoj. Tež ta wjednica běše gudd. Snadź přichodny raz tola sam wolić budu, mól hladać.“

Wobličo knjeza zapósłanca so zabłyšći: „Maće prawje, čłowjek dyrbi so na wólbach wobdźěleć, zo by wón tež z tutym instrumentom towaršnosć sobu postajować móhł!“ – „Nó haj, wobdźěleny hižo běch, ale em, kaž so praji, indirektnje …“ – „?“ – „Smój z listom woliłoj, potajkim nic z urnu, ale doma. Ja dyrbjach přeco jenož podpisać. Hanka je tej listaj skazała a na tych dołhich šlebjerdkach něšto nakřižowała, štož běše zawěsće prawje tak. Wona ma ahnunku wo politice. Maće tež tajku mudru žonu kaž ja?“

(Štóž so z politiku pola nas w detailu wuznaje, wě, zo dyrbi to wšo jow hotowy kał być. Někak alternatiwne fakty w fiktiwnej formje a z tym načasnemu trendej powšitkowneje komunikacije wotpowědujo. Hišće rjanu njedźelu přejetaj Piwarc a Handrij.)     

Je serbska załožba tótka kultury Zhorjelskeho wokrjesa?

14. März 2018

Hrožace zbankrotowanje Gerharta-Hauptmannoweho dźiwadła Zhorjelc-Žitawa je dźens w sakskim krajnym sejmje wulku rólu hrało. Mjeztym zo widźeše kulturnopolitiski rěčnik frakcije Lěwicy winu w přeniskim powšitkownym niwowje financow kulturnych rumow swobodneho stata, bě z rjadow koalicije CDU a SPD hinaša teza słyšeć: Kulturny rum Hornja Łužica / Delnja Šleska je sam wina, dokelž spěchuje drje muzej poprjancow a wjacore zwěrjency, ale nic dosć dźiwadło w Zhrojelskim wokrjesu.

Wězo wěmy, zo matej wokrjes Budyšin a Załožba za serbski lud w kulturnym konwenće wjetšinu napřećo zastupjerjej wokrjesa Zhorjelca. Bych sej přał, zo widźimy Łužicu jako cyłk – jednostronski lobbyizm na dobro jednoho wokrjesa abo wobhrodźenja za lawy njeby ničo dobreho było. By-li Załožba za serbski lud tótka kultury Zhorjelskeho wokrjesa była, njeby to nadawkej Serbow – twarcow mostow – wotpowědowało. Ale snadź móže Załožba w swojim zjawnostnym dźěle jónu swoju strategiju w kulturnym konwenće wujasnjować.

Dokelž je zhromadne postupowanje Budyskeho wokrjesa a Załožby w zańdźenosći hustodosć hižo zjawnu kritiku w nowinje rozbudźało, je tajke zjawne wujasnjenje wažne. Za mnje tež njezrozumliwe je, zo su na přikład dźiwadźelnicy w Žitawje wjele hubjeńšo płaćeni hač w Budyšinje. Wupada tak cyłołužiska solidarita?

Nowinska zdźělenka k debaće w sejmje: https://www.linksfraktionsachsen.de/nc/presse/detail/news/cduspd-koalition-stellt-kulturraum-oberlausitz-an-den-pranger/

Njedźelska epizoda z Handrijom: STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

11. März 2018

Po retomasu smjerćchutnych přinoškow w blogu trjebamy nuznje zabawnu chwilku. Tohodla je blogowar z kašćikow cedlkow wo Handriju – kiž budźe znowa zaso knižnje tu něhdy po jutrach přitomny – jednu epizodu won wzał, kotraž njeje zastup do knižkow namakała. Ale za popołdniše njedźelske lěhanje na konopeju z likerom w jednej a mobilnym internetom w druhej ruce runje tak dosaha.

Jakub so kaž přeco komdźi. Handrij z wostudy hižo třeću cigaretku kuri, hdyž so stary kumpl ze swojim motorskim bliži. Před na kamjenju kokacym Handrijom wón stejo wostanje, „chwaleń Jězus Chryst!“, a jako přidatne postrowjenje tak na płun tłóči, zo motorske na wuši pohłušace wašnje zawuje. Zdobom so postrowjeny w ćmowomódrej mróčeli wotpłuna zhubi. Handrij tule wóń lubuje.

„Na wěki wěkow. Ey, Alter, njemóžeš jónu w žiwjenju dypkowny być“, so Handrij z posměwkom puzoli. „Wěš ty, pola nas na uniwersiće“, so Jakub započnje, ale Handrij jeho hnydom přetorhnje: „Njebych wědźał, zo sym twój profesor!“ – „Ně, ale wučer móžeš nětk hodwać, bratrě, jako twarski pomocnik snadź za předmjet ručne dźěło. W Sakskej wot najnowšeho kóždeho jako wučerja bjeru!“

„Přestań žwać a pój nutř!“ Handrij chětř stanywši kumpla namołwi. Tón žwjenkačk wuplunje a motorske zady awtow na kromu parkowanišća staji. Parkowanišćo je přepjelnjene, a nutřka je wšo z ludźimi połne. Wonaj posledni wěšak hrabnjetaj a so do jedneje swobodneje kabiny tłóčitaj.

Handrij a Jakub wot daloka nimale kaž dwójnikaj wupadataj, štož je jimaj tehdom w zhromadnym času na kopanišću hustodosć pomhało: Hrajerjo přećiwneho mustwa běchu iritowani najprjedy njewědźo, koho runje před sobu maja. So wě, hdyž dokładnje hladaš, widźiš na Handriju wšudźe por wjac kosmow hač pola Jakuba, a jeho nós je wjetši. Zo wón wot zašłeje młodosće sem bjez přestawki kuri, mjeztym zo Jakub ani njewě, kak tobak słodźi, a – wězo bjez słónčneje kremy – cyłe lěto w słóncu na róštach steji, je hižo prěnje slědy zawostajiło. Ale jeju jakna, poměrnje mała postawa je podobna, šibały raz někak róžkateho mjezwoča tež – a tak dokładnje ludźo na cuzych ludźi tak a tak njehladaja.

Potom je so Jakub bayerskeje přećelki dla kopańcy wzdał, wšako by jenož hišće kóždy druhi kónc tydźenja za to chwile měł. Nětk pak wobaj chwile mataj, po tym ze je Handrij z kopańcu hotowy. Tak běše dorěčane, wšako Jakub prawidłownje na kupanje do tuteje kupjele chodźi.

Njedźelu popołdnju je wulki hołk a tolk w tajkej dožiwjenskej kupjeli. Nastajnosći něšto praska, dźěći haruja, starši swarja, hdys a hdys so něchtó pumpota. Ale to někak k tutej specielnej njedźelnej atmosferje w „spós-kupjeli“ słuša. Mjeztym zo so Jakub hišće ze swojimi čornymi kožanymi motorskimi cholowami bětluje, je so Handrij hižo slekł a wšě swoje drasty do sačka wěšaka tyka.

Wonka so holca hórši: „Wšo wobsadźene!“ Jakub so smějkota: „Chcemoj ju nutř pušćić?“ Handrij pak w swojej wobwěšnej toboli na ławce spody trěnja za swojimi kupanskimi cholowami pyta a bórboli: „Dobra ideja, ale pon dyrbi najprjedy jedyn wot naju won, za třoch w tutym pukloće městno njeje.“ – „Potajkim ty, wšako sy porno mni hižo nimale hotowy“, Jakub šibale měni a swoju motorsku kožanu jaku nad Handrijowym t-shirtom na wěšak pójsnje.

„Ja mam chwile“, měni Handrij, nowe whatsapp-powěsće na smartfonje checkujo, mjeztym zo w swojich jaskrawych módrych kupanskich cholowach na ławce sedźi. Nětk horje hlada a pytnje, zo je so brjuch kumpla přeměnił: „Ey, krydnješ ty te dźěćo, kotrehož ultrazwukowy wobraz sy na facebooku wozjewił?“ Jakub swoje wěcki tež do sačka tykajo so zadźiwanje k njemu wobroći: „Sehr witzig, knježe, wěš tola, zo moja přećelka w Mnichowje bydli. Te swinjace nohi em jara słodźa.“

nopowy_slip

Tola njejapcy Handrijej něšto cyle hinaše do woči bije: „Što do kupanskich cholowow w ruce dźeržiš, su to etwa twoje?!“ Čorny kupanski slip ze so smějacym běłym nopom. „Gajl, něwěrno?“ Jakub hordźe wotmołwi a z mikotom doda: „Njebudź zawistny, ja ći dźens wupožču, hdyž mi twoje módre daš!“

„O.k., to je dobry handl“, so Handrij wjeseli a nopowe cholowčki wobuje. Při tym Jakub pruwowacy přihladuje a triumfuje: „A małe wjelbowanje je pola tebje najebać w fitness-studiju natrenowane myški tež widźeć!“ – „Popřej mi, to je te piwo!“, Handrij ze so błyšćacym mjezwočom praji, ćehnje bleši z toboły, jej wočini a jednu Jakubej da: „K strowosći!“ Mjeztym wonka hólc so hórši: „Wšo wobsadźene!“ – „Za njeho chwatać njetrjebamoj“, so Jakub smějkota, a tak wonaj najprjedy piwowu přestawku přijomnje na ławce kokajo činitaj.

Njedźiwajcy mjerwjeńcy w hali kupjele staj hišće swobodnu čaru za kupanje w arealu za sportowcow namakałoj, wšako so masa ludźi njedźelu radšo w nišej wodźe druhich wobłukow zabawja. Wonaj staj mócnje krawlowałoj, ale Handrij, hižo mjenje abo bóle wučerpany wot kopańcy, je so bórze z basenka zminył a so radšo w prudźenskim kanalu znošować dawa. Tam je jenož por małych dźěći, pak z nanom pak z maćerju poboku, kotrež wjesele sobu ćahnu.

A jedna tołša přećelna holca w jaskrawym smužkatym kupanskim wobleku, kotraž so před nim srjedź kanala jewi. Handrij we wěstym wotstawku z nohomaj borzdźi a so stupi, tak ze je wón hišće hač do brjucha we wodźe, a hlada do směra Jakuba. Ale tón widźeć njeje, najskerje pilnje dale płuwa. Prjedy hač nimo holcy běžeć móže, jemu napadnje, zo wona napjeće na něšto při nim we wodźe suta, doniž z njeje njewuprasnje: „To sy woprawdźe ty z tutym nopom! Dźensa je mój dźeń zboža!“

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Skónčnje so Handrij zhraba: „Alzow, ja docyły njewěm, što ty měniš …“ – „Prašej so swojeho nopa, tón je tola wšo direktnje sobu dóstał“, so wona směje. Na kromje prudźenskeho kanala so pochmurny zasadźity hólc pokazuje, kiž na Handrija hlada, hač by jeho zežrać chcył. To Handrijej wupuć ruba: „Njechaš nětk radšo dale ze swojim přećelom płuwać?“ –

„Tón mój přećel njeje, tón sej to jenož mysli. Njestaraj so wo njeho!“ – Handrij hlada so prašacy na woneho młodeho muža w bokserskich cholowach z pisanymi palmami. „Wona łži“, tón praji. „A hdyž chceš ju mi zaso wupřahnyć, to sej lubić njedam“, kadla hrozy.

Handrij wotpohlad nima, so holcy dla młóćić, kotruž ani njeznaje. Tohodla wón tak čini, hač by tola Jakuba wuhladał, kotrehož fiktiwnej postawje nětk kiwa. „Wodajtaj prošu, móžemy hnydom wšo někak wujasnić. Ale dyrbju skrótka ze swojim kumplom něšto dorěčeć, prjedy hač woteńdźe. Čakajtaj dwě minutce, prošu.“ Při tym so Handrij na kromu kanala zepěra a z njeho wulěze. Hólc a holca tróšku perpleksnje hladataj a so njehibataj. Potom holca tola hišće słowčko piknje: „Ale pój tón raz wróćo!“

Basenk sportowcow docpěwši Handrij Jakubej přiwoła: „Skoč hnydom won, mam wažnu wěcku za tebje!“ Jakub drje zadźiwany hlada, ale so do spěcha ma, přeće sćěhować. Zwonka wody Handrij jeho na chribjeće hrabnje a bjeze słowow z kupjele won do dušow ćehnje. Tam tuchwilu připadnje nichtó njeje. Handrij sej Jakubowe kupanske cholowy wuzuje a na městno za mydło połoži: „Daj mi moje kupanske cholowy wróćo!“

Nětk Jakub kaž prašak hladajo Handrijowe kupanske cholowy wuzuje a pódla swojich kładźe: „Sy ty někak wobłudnił, Handrijo?“ – „Docyła nic, nawopak, wostrózbnjeny. Mi je tón nop na kupanskich cholowach přestrašny. A wote tebje chcu ja wědźeć, što je jow eigentlich lós.“ A potom swojemu kumplej spodźiwny podawk w prudźenskim kanalu powěda. Tón zastróženy reaguje: „Jězusmarja, ta je zas jow?“

Jónu je Jakub wotydźenja wječor z njej bachtał, kaž wón to kóždy raz z druhimi ludźimi čini, wšako je wón runja Handrijej towaršliwy typ. Nó haj, a hdyž jej wo wěstych partyjach „bussi-bussi“-šikimiki w Mnichowje powědaše, hdźež so ludźo k witanju łahodnje na lico wokošeja, chcyše sej wona to wot njeho pokazać dać. Jakub měješe por colu-rum-napojow intus a njeje sej ničo wosebiteho při tym myslił.

„Ta wboha holca, snadź dotal w žiwjenju jenož mało lubosćow zwučena, je so hnydom do mnje zahladała. A tón hólc z jeje kliki, kiž ma najskerje z njej tajki, kaž Němcy praja, poměr z praženymi běrnami, je so hnydom do mnje dał, myslo, zo chcu ja ju jemu wupřahnyć. Tohodla sym někak ćeknył.“

„Što je to do poměra?“, so Handrij praša. „Ženje słyšał njejsym.“ – „Nó haj, ničo kruteho, muž wopytuje wěsty čas žonu, na přikład k wječeri a potom z njej lěha, bjeztoho zo hromadźe bydlitaj. Tohodla wona tež twjerdźi, zo wón jeje ,přećel’ njeje.“ W tutym wokomiku so durje z kupjele wočinja, młody muž zastupiwši swoje jaskrawe bokserske cholowy wuzuje, shampoo z toboły hrabnje a so do dušowanskeje rumnosće poda. Pochmurny kadla jeju wuhladawši kaž pjenk stejo wostanje a so hnydom rozhorjenje na Jakuba wusypa: „Kak daloko chceš swoju mašu dale plesć?“

„Ey, reg dich ab, dźens běch ja tón, kotrehož je twoja holca narěčała“, Handrij jemu ze šibałym posměwkom rozkładźe. „Ale wój jenož na te kupanske cholowy z nopom hladataj, to pak su poprawom jeho draby“, nětk na Jakuba pokaza. „Z nim je wona prěni raz pobachtała. Zo je wón jej blöderweise demonstrował, kak so ludźo na partyjach w Mnichowje strowja, njetrjeba će mylić. Tón ma přećelku w Bayerskej a nima chwile za wulke afery we Łužicy, a ja mam swoju Hanku, kopańcu, twarnišća a fecich kumplow – alzow tež chwile za druhe holcy nimam, rozumiš?“

Tón kadla, kusk wjetši hač wonaj, je nětk bóle překwapjeny hač pochmurny. Handrij k swojej toboli skočiwši blešku piwa přinjese: „To sej nětk dźělimy – k strowosći, mužej!“ – Tón třeći jako druhi z blešu připije a praji přećelnje: „Ja sym Franc.“ – Potom blešu Jakubej da, kiž wotmołwi: „Ja sym Jakub, a ći te kupanske cholowy z nopom darju – Handrijej a mi wone zbožo njewobradźeja!“ Franc zbóžnje hlada. Nětk je zas Handrij na rjedźe: „Ale zo by to jasne było, Franco: Twój bokserski měch z tymi bekloppt palmami njecham měć!“ Wšitcy třo so wótře směja.

Krótko po tym so zaso durje wočinja a spłóšiwy žónski hłós so praša: „Franco, je něšto so stało?“ Tola Franc jenož so smějkotajo porst na hubu dźerži. Mužojo mjelča. Holca w swojim kupanskim wobleku do dušowanskeje rumnosće zastupi a – porjadu na Jakuba, Handrija a Franca hladajo – z hłowu wije: „Ich fass es nicht, to je přewjele za mnje!“ – „Maš prawje“, Handrij wotmołwi, „koncentruj so na Franca, tón so smějacy nop nětk k njemu přećehnje!“

Piwarc_zona

— To běše poslednja sada tuteje epizidy, a někotryžkuli čitar so praša: Ey, Piwarco, hdźe je tón raz erotiska scena wostała? Prošu wo zrozumjenje: Handrij je swojej Hance swěrny (po tym zo je so z druhimi w puberće wurajtwał) a ta njeje pódla. Jakub chcyše prosće płuwać (hač je swojej přećelce swěrny, to šće njewěmy). Ronny, kiž k dyrdomdejam tajkeho razu chila, njeje sobu přišoł. Potajkim byštaj jeničce ta holca a jeje njepřećel-přećel teoretisce k dispoziciji stałoj. Praktisce pak nic: Štóž w tajkich drabach do wody chodźi, tajke něšto nječini. —

 

Za krótkodowol, přichodne prózdniny abo bjezsparne nocy steji knižny Handrij k dispoziciji:

 Handrij w dojutrownej turbuleny:

https://d-nb.info/1150468394/34

 Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu:

https://d-nb.info/1149195258/34

 Handrij w hodownym chaosu:

https://d-nb.info/1148460594/34

 Handrij mjez wjelkami:

https://d-nb.info/1144932513/34

 Handrij a jeho rěčna rewolucija:

https://d-nb.info/1144932289/34

Serbstwo w Sakskej je porno Braniborskej bjezmócne – to ma jasne přičiny

9. März 2018

W Braniborskej so tuchwilu krajnopolitisce wjele na dobro Serbow hiba:

https://www.rbb24.de/politik/beitrag/2018/03/sorben-wenden-gesetz-landtag-sorbenbeauftragte.html

https://www.lr-online.de/nachrichten/brandenburg/brandenburgs-landtag-will-mehr-sorbenradio_aid-7150076

A předsyda Serbskeje rady w krajnym sejmje rěči.

W Sakskej je čas za Serbow dawno stejo wostał. Ničo so njehiba. Čehodla je to tak? Na jednym boku to na specifiskej sakskej CDU zaleži, kotraž je zrowastanjenje SED w nowej postawje a tajke přesahowace iniciatiwy kaž w susodnym kraju njedopušća. Ale na druhim boku na Serbach samych. Tež hdyž nětk shitstormy žněju, dyrbi so prajić, kak to em jo:

W Braniborskej so tendencielnje lěwicarscy Serbja (nic w stronskopolitiskim zmysle, ale jako wuraz doprědkarskeho wida) z lěwicarskim knježerstwom kritsce rozestajeja, dokelž mjezsobna kritika k lěwicarskej kulturje słuša – a (najebać wjele njedostatkow) něšto docpěwaja. W Sakskej so dwójce – politisce a nabožnje – konserwatiwni Serbja w srjedźowěkowskej poddanosći konserwatiwnej nowej statnej stronje CDU kłonja. A serbske CDU-„seilšafty“ sebjewědomu narodnu politiku njemóžnu činja. Wjeršk groteski: Braniborske knježerstwo je dwurěčne serbsko-němske pućniki do wotjězdow awtodróhow přiopowědźiło, něhdyši serbski CDU-ministerski prezident Sakskeje, Stanisław Tilich, je tajke něšto pisomnje wotpokazał. Ale Domowina a mnozy druzy Serbja su Tilicha chwalili.

A tak so „2 plus“ jako wulkopřerada na maćernorěčnych dźěćoch ponižnje pěstuje – hač do sebjezaničowanja. A přećiwo kóždemu, kiž něšto kritiske praji, so z metodami denunciacije a zatrašenja dźěła kaž pola stasi.

Hdźe je katolska cyrkej konsekwentna pomoc chudym a steji na stronje wuswobodźenja potłóčenych? We Łaćonskej Americe, hdźež su bohosłowcy lěwicarscy kaž amtěrowacy bamž .

Tilich, Kretschmer, MDR a Sakska – z wida „zapadnych“ medijow

10. Januar 2018

Jan Nuk, něhdyši předsyda Domowiny, je so njedawno zjawnje na wusyłanju telewizije MDR z nowym ministerskim prezidentom Michaelom Kretschmerom postorkował. Wjesnjanosta je so w diskusiji wjeselił, zo maja skónčnje „sakskeho“ ministerskeho prezidenta, po tym zo běchu wesijej a Serb w tutym zastojnstwje. Ani Kretschmer ani moderator tutomu wuprajenju njeznapřećiwi (hlej tež wotpowědny přinošk w tutym blogu).

Tuta tema dawno wothóčkowana njeje, kaž přinošk ze „Schwäbische Post“ pokazuje. Scena słuži žurnalistam jako indic za zahubnu towaršnostnu atmosferu w Sakskej.

http://www.schwaebische-post.de/ueberregional/politik/1639253

Hišće bóle kritiski je sćěhowacy aktualny nadawk:

http://www.t-online.de/nachrichten/deutschland/id_83030534/sachsen-kretschmer-die-sorben-und-ein-fataler-irrtum.html

 

Demokratisku kulturu w Serbach etablěrować – kubłansku awtonomiju zaměrnje zrealizować

27. Dezember 2017

Lětsa smy diskusiju wo serbskej kubłanskej politice zahajili. W tutym zwisku je mi wospjet něšto jara spodźiwne napadnyło: Naša kultura zjawnych diskusijow w Serbach je hišće NDR, kotraž je poprawom před nimale třiceći lětami zahinyła, bliša hač načasnym wašnjam demokratiskeje kultury we wotewrjenej towaršnosći.

Tež wučer smě šulstwo kritizować

Na přikład je drje samozrozumliwe, zo ma wučer po zakonjach stata a směrnicach dźěłodawarja wuwučować. Tón ramik pak Boža kaznja njeje, ale nachwilnje płaćacy standard, kiž je jenož tohodla demokratisce legitimny, dokelž je wón jeničce přechodny wuslědk zašłych diskusijnych procesow. Tež kubłanski system so bjez přestawki dale wuwiwa, hewak bychmy hišće fyziske chłostanje šulerjow a šulski pjenjez stařsich za wyšu šulu a gymnazij měli. Tohodla ma kóždy wučer / kóžda wučerka prawo, so w medijach a socialnych syćach kritisce k aktualnemu stawej serbskeho kubłanja wuprajić, a ani nawodźe šule ani wotnožce kubłanskeje agentury njepřisteji, na njeho abo na nju tohodla ćišć wukonjeć.

Strašne jenakowanje w NDR

W NDR bě to hinak. Po jeje swětonahladnej zasadźe běše tak mjenowana dźěłaćerska klasa na zakładźe pozdatnje wěčnych zakonitosćow marxizma-leninizma dobyła. Teoretisce běchu ludźo drje stajnje k přemyslowanju wo polěpšenju praktiskich detailow socialistiskeje towaršnosće přeprošeni, ale přeco strach hrožeše, zo so jim „wopačne klasowe stejišćo“ abo „kaženje měra a socializma“ wumjetowaše. A tohodla statna bjezstrašnosć samo najmjeńše diskusijne koła wobkedźbować spytaše. Tež wjele patriotiskich Serbow, kotřiž ani z fašizmom ani z imperializmom ničo činić njemějachu, buchu z woporom tuteje ideologiskeje hysterije.

W koncepće 2plus tči kubłanska awtonomija

Moderny demokratiski stat princip přeměnjenja hižo sam do swojich postajenjow integruje, tak na přikład na kóncu oficielneje koncepcije „2plus – wučba po šulske družiny přesahowacym koncepće dwurěčna serbsko-němska šula w serbskim sydlenskim rumje Swobodneho stata Sakska“ rěka, zo so „přidźěła serbskich gremijow do regularneho systema přewozmu“. Tuta sada běše moje wotkryće lěta. Hdyž to chutnje bjerjemy, je to serbska kubłanska awtonomija ze statnej podpěru (wězo w ramiku zakonjow, to pak za kóždy model awtonomije płaći a je tež zmysłapołne – hewak by něchtó, hdyž jemu so chce, w Němskej resp. Sakskej šulu po zakonjach šarije załožić móhł).

Serbske rjadownje tworić, teamteaching wotstronić

Postajena praksa na serbskich šulach je tuchwilu principielnje měšeńca šulerjow wšěch rěčnych schodźenkow plus teamteaching (dwaj wučerjej w rjadowni, jedyn za „Němcow“). Tule njeńdźe nětk wo realitu, kotraž so tak a tak we wšědnym žiwjenju wot postajenja hustodosć wotchila. Tutu postajenu praksu pak móžemy w ramiku wobstejacych zakonjow a pjenježnych resp. personelnych ressourcow kóždy čas změnić. Wšěch šulerjow rěčneho schodźenka 1 (maćernorěčnych a Witaj-dźěći na wotpowědnym niwowje) do jedneje rjadownje zjednoćić, je ryzy organizatoriska naležnosć. Hdyž serbscy starši sej to přeja, ma so to tak činić. Tajka je demokratija.

Swobodu staršich pěstować

K njej atmosfera słuša, w kotrejž njetrjebaja so starši bojeć, zo njeby so snano wuprajenje „Chcu swoje dźěćo w serbskej rjadowni měć“ „wyšnosći“ lubiło, wšako je system serbskich kubłanišćow słužownica serbskeho ludu. W katolskej cyrkwi (kotraž ze znatych přičin demokratija njeje) je dołho trało, doniž njeje bamžowstwo swój proklamowany zakład skutkownosće – „słužownik wšěch słužownikow“ woprawdźe chutnje brało. W našej serbsko-sakskej demokratiji budźemy klětu pokazować, zo je NDR nětk woprawdźe nimo a nowa tež kulturnje demokratiska doba z realitu.

Z dobreho přikłada wuknyć

Měrćin Wjenk ma prawje, zo je metoda „chcemy, žadamy, namjetujemy“ zastarska. Tohodla njech je naše hesło „čińmy“! K tomu słuša, nic z teorije, ale z „best practice“ wuknyć. Štóž so trochu ze statisku zaběra, so dźiwa, zo je wuchadźišćo Chróšćan zakładneje šule mjenje „serbske“ hač sej wšitcy mysla. Połojca nowačkow njeje na maćernorěčnym niwowje. Ale najebać to šula rěčnje swój serbski raz wuspěšnje wuwiwa. Što to woznamjenja, bych rady diskutował. W tutym padźe „měšeńca“ wočiwidnje derje funguje.

W Domowinje pluralita knježi

Připódla prajene njehraje ani w kubłanskim wuběrku ani w cyłej Domowinje wuznaće ke kubłanskim teorijam hižo žanu rozsudnu rólu. Nas wjaza praktiske pytanje za pućemi do serbskosće našich narodnych kubłanišćow. Kotreho „jowpřińdźenja“ sy, je tohorunja wšojedne. A žana bjezstrašnosć njepřepruwuje, z kim maš styki a što sy před dźesać lětami hdźe prajił. W tutym zmysle: Čińće prošu sobu – hdyž chceće.

Měrćina Wjenkowy słowo lěta: http://www.rozhlad.de/nastawk_300.html

 

———-

 

trojjedne powědančko Piwarca

ze šibałym Handrijom

wo rěči, domiznje, mandźelstwje:

 

https://d-nb.info/1149195258/34

 

(wšo dohromady 54 stron, tule

nic jenož na mnohich,

ale za wšěch přistupna zběrka)

 

———-

 

Piwarz nowy sakski kultusowy minister

18. Dezember 2017

https://www.christian-piwarz.de/

https://de.wikipedia.org/wiki/Christian_Piwarz

A serbsce (dźak za pokiw w komentarje!): https://hsb.wikipedia.org/wiki/Christian_Piwarz

https://www.freiepresse.de/NACHRICHTEN/TOP-THEMA/Sachsen-Kretschmer-tauscht-fast-halbes-Kabinett-aus-Auch-Kultusminister-Haubitz-nicht-mehr-dabei-artikel10082269.php

Piwarc gratuluje.

 

———-

 

trojjedne powědančko Piwarca

ze šibałym Handrijom

wo rěči, domiznje, mandźelstwje:

 

https://d-nb.info/1149195258/34

 

(wšo dohromady 54 stron, tule

nic jenož na mnohich,

ale za wšěch přistupna zběrka)

 

———-

Tilich woteńdźe, „korčmar“ přińdźe – statna kenclija w serbskich rukach :-)

12. Dezember 2017

Statna kenclija Sakskeje wostanje tež po dźensnišim oficielnym wotstupje serbskeho ministerskeho prezidenta Tilicha znajmjeńša z mjenom designowaneho naslědnika, Michaela Kretschmera, w serbskich rukach:

Z Wikipedije: Kretschmar, Kretzschmar oder Krätschmar ist ein aus dem Tschechischen beziehungsweise Sorbischen stammender Familienname. Er leitet sich von krčmář bzw. korčmar („Schankwirt“) ab, was eingedeutscht zu Kretschmar oder Kretschmer wurde, und gehört damit zu den Berufsnamen.

http://www.bild.de/regional/dresden/stanislaw-tillich/reicht-offiziell-ruecktritt-ein-54164506.bild.html