Archive for the ‘serbska solidarita’ Category

Čestnohamtske dźěło w Serbach – jenož hišće kwakla? Forum SN a Domowiny za wšě generacije

12. September 2014

Forum SN-Čestnohamtske dźěło

Primitiwne předsudki přećiwo přećiwnikam Wochožanskeje jamy II w Serbach přewinyć! FINALE ZA PODPISANJE PETICIJE!!!

26. Oktober 2013

Na zeńdźenjach Akciskeho zwjazka „Strukturnu změnu nětko – žane Wochozy II“ móžeš tež z ludźimi serbsce rěčeć, wšako je w kruhu domoródnych mjez druhim z Rownoho a Miłoraza tež Serbow. Tuchwilu dochadźeja wjele lisćinow z podpismami přećiwo jamje „Wochozy II“ a přesydlenju 1.500 ludźi, wězo tež z Hornjeje Łužicy.

Sprawnje prajene sym lědma hdy serioznišu wobydlersku iniciatiwu dožiwił: Woni njewojuja jenož přećiwo zničenjenju serbskeje kulturneje krajiny, ale so stajnje z inowatiwnymi projektami zastarowanja z energiju kaž na přikład w Rěčicach a směrodajnymi strategijemi wutworjenja dźěłowych městnow zwonka wuhlowych jamow zaběraja, wšako dyrbi region přichodnje tak a tak jónu bjez brunicy wuńć.

Tohodla bych sej přał, hdyž bychu so w Serbach wšitcy zamołwići primitiwnych předsudkow wo zelenych wopicach na štomach wzdali. Strukturnokonserwatiwna ignoranca 😦 njeje zamołwjenje za zranjenje angažowanych ludźi połnje ciwilneje kuraže. Zastupowanje konserwatiwnych hódnotow (!) a lobbyizm za wotbagrowanje kulturnych a přirodnych hódnotow njedatej so zjednoćić.

Byrnjež hišće wšitcy we Łužicy na wědomje njebrali: Njejsmy hižo w NDR žiwi, ale we wotewrjenej towaršnosći. Vattenfall to wě a je w swojich rumnosćach wustajeńcu Borbory Wiesnerec z jasnym stejišćom přećiwo wotbagrowanju wsow serbskeho sydlenskeho ruma zmóžnił. Tón towaršnostny niwow šwedskeho koncerna dyrbimy najprjedy docpěć. 🙂

Naš narodny nadawk njeje, bojazliwosć „mjelčaceje wjetšiny“ spěchować, ale zmužitym ludźom pomhać. Budu-li woni wuspěšni, wjeseli so tež wjetšina a praji: „Derje, zo tajkich ludźi mamy.“ Zo su tajcy ludźo do toho pozdatnje „wopicy“, „alternatiwni“, nerwy rubjacy, mylacy byli, budźe potom zabyte.

Wšitcy, kotřiž dotal na lisćinach podpisali njejsu, móža to nětk online nachwatać:

https://secure.avaaz.org/de/petition/Stoppt_den_neuen_Tagebau_Nochten_II

KEDŹBU: MAĆE JENOŽ HIŠĆE TYDŹEŃ CHWILE ZA TUTU PODPĚRU SLEPJANSKIM SERBAM! Online-peticija je jedyn dobry instrument za zwoprawdźenje jednomyslneho wobzamknjenja zwjazkoweho předsydstwa Domowiny we Wochozach 14. požnjenca, přetož słuša pomocy potrjechenym wobdydlerjam.

PS.: Wurěč „Ja so z brunicu njewuznaju“ nochcemy hižo wot žanoho zastupjerja serbskeho ludu słyšeć: Štóž přeco hišće njewě, wo čo dźe, ma problemy z předźěłanjom zjawnje dawno přistupnych informacijow w swojich mozach a trjeba wočiwidnje lěkarja :-). 

Wulki pjatk 2013 w sněze – ćiche rozmyslowanje wo kulturje dowěry a njedowěry w Serbach

29. März 2013

Z woknom won hladajo widźiš, zo najzymniši nalětnik wšěch časow na kóncu sčasom do jutrow hišće wjele sněha přinjese. To znajmjeńša dołholětnemu prawidłu wotpowěduje: Hody 2012 smy pře wšu měru miłe wjedro měli, susodźa su patoržicu grilowali, a nětkole nas k jutram to nawopačne wočakuje. Njedźiwajcy toho přeju křižerjam dobre přihoty a jim palcy tłóču, zo budźe jutrowńčku snadź tola něšto stopnjow wjac …

wulki_pjatk_1

Wulki pjatk je tež ćichi pjatk. Najwjetši čas za rozmyslowanje wo rěčenju a mjelčenju. Cyły tydźeń je w medijach wjele kritikow redakcije Serbskich Nowin, zo njejsu delegaća hłowneje zhromadźizny dosć diskutowali. Bě pak mjez druhim wjacorych přinoškow k šmórnjenju župneje pawšale, pobrachowacemu młodźinskemu koordinatorej a zakónčenju debaty wo sejmiku. A k wšěm druhim palacym prašenjam je so předsyda Domowiny w swojej narěči wuprajił – a hdyž wón potom při wólbach 96,5 procentow hłosow dóstanje, rěka to wočiwidnje, zo ludźo jeho analyzy a zaměram přihłosuja.

wulki_pjatk_2

Na stronskich zjězdach knježi njepočink, zo chcedźa so wšitcy kandidaća za wšelake gremije do toho w generalnej debaće słowa jimać, zo bychu tak za sebje wabić móhli. Potom wěmy, zo je kóždy za měr, socialnu sprawnosć, dobru komunikaciju a chce so wězo z połnej paru za lěpši swět zasadźować. Nětk so Serbske Nowiny na tym postorkuja, zo tajke něšto wobćežneho w Domowinje z wašnjom njeje – bohudźak!

Samo mi připućowarjej su nimale wšitcy kandidaća znaći byli – wěm, čehodla jednych wolu a druhich nic. A ći, kotřiž su mje wolili, su sej něšto při tym myslili, a ći, kotřizž njejsu mje wolili, tohorunja. Zmysł narěčow njeje, zo kóždy k wšemu něšto do swěta pušći, ale zo su wone z nastorkom za tworjenje aktualnych a přichodnych rozsudow. Hłowna zhromadźizna njeje talkshow a Domowina njeje debatowanski klub. Smy cyły dźeń wuradźowali a wothłosowali – štóž chce to w nocy při piwje abo winku pokročować, ma swobodu to činić.

wulki_pjatk_3

K směcham pak su poroki z erta ludźi, zo pozdatnje njebě dosć čiłeje diskusije, kotřiž sami njejsu so słowa jimali. To samsne płaći za wumjetowanje, zo je Domowina něšto wopačne wobzamknyła, z pjera muža, kiž njeje k hłownej zhromadźiznje přišoł.

So wě, zo sym jako kandidat za wšě pady na to přihotowany był, sebje samoho předstajić a prajić, što chcu wosebje k dźěławosći zwjazkoweho předsydstwa přinošować. Po pjeć lětach a hladajo na stajnje stupacu ličbu čitarstwa bloga Piwarca móžu tak a tak wot toho wuchadźeć, zo ludźo wědźa, što ja chcu. Wšěch młodych kandidatow z Delnjeje Łužicy wězo dotal wosobinsce znał njejsym, ale mějach dowěru k župje, zo su woni nam dobrych ludźi pósłali, a tohodla sym jich mjena nakřižował.

A tež tajka dowěra k intaktnej demokratiskej kulturje słuša. Na njedowěrje móžeš drje zwady  natwarjeć, ale nic kooperaciju. Hdyž knježi w swójbje njedowěra, je cyła zhromadnosć skažena. Tohodla njesměmy na posołow njedowěry poskać, přetož jich poselstwo je rozkora. My pak chcemy na kóncu debatow kreatiwny konsens namakać.

Spěchowanski čas za Serbstwo – a komunikaciju: Starodostojna kultura trjeba načasnu rěč

9. März 2013

Za tónle přinošk sym sej jednu swojich najlubšich krawatow zwjazał, přetož chcu z nowym biskopom Heinerom Kochom započeć – jeho interview w najnowšim wudaću „Zeit“

http://www.zeit.de/2013/11/Heiner-Koch-Bischof-Dresden

sym runje z wulkim zajimom čitał. Druhe prašenje: „Móžeće hižo něšto słowow saksce abo samo hornjoserbsce?“ Jasna wotmołwa sympatiskeho muža z Porynskeje: „Nu freilich.“

ja

Piwarc w swjedźenskim outfiće k češći našeho noweho porynskeho biskopa 🙂

Mój nimale runolětnik Til Schweiger je před poł lětom w telewiziji na konopeju Thomasa Gottschalka we „Wetten, dass…?“ připowědźił, zo budźe wón z nowym komisarom „Tatort“. Jutře wječor je tak daloko. Jako rodźeny Hamburgčan so wjeselu, zo rěka wusyłanje „Witajće k nam do Hamburga“.

Wjele časa – wažny wokomik

Za nastudowanje filma trjebaš tydźenje abo měsacy, za natwar wobšěrneho słowoskłada wjele lět. A za tajke něšto bytostne kaž identitu? Jedyn wokomik. Sym tehdom jako „Marcel Braumann“ próstwu wo zastup do TCM zapodał, a woni su „Marcela Braumana“ přiwzali, druhi „n“ bě preč. Tak chětř móžeš so ze Serbom stać :-). A kajki ty sy, to ći druzy potom praja. „Katolski Serb Hamburgskeho pochada“ bě definacija na kwasu z erta dźowki swakoweje – z tym bě těz tute prašenje rozrisane.

Inwesticija časa za žiwjensku kulturu

W medijach je w artiklach wo přichodźe Serbow přeco wo spěchowanskich pjenjezach z rěču. Hišće wažniši pak je spěchowanski čas – škoda, zo so tajkile wobrot dotal njewužiwa. Štóž w lajskej dźiwadłowej skupinje abo wjesnym ansamblu sobu hraje, w chórje spěwa, basnje abo blog pisa, kulturne abo sportowe zarjadowanja organizuje atd., tón inwestuje dobry čwak swojeje eksistency do spěchowanja serbskeje žiwjenskeje kultury.

Biskop při kopańcy

Nowy biskop chce sej dosć chwile brać – nic jenož za do opery chodźenje, ale wón budźe tež při kopańcy Dynamo Drježdźany – 1. FC Köln přitomny. A z Kölnskim karnewalom njedźiwajcy noweho zastojnstwa zwjazany wostanje, je wón přilubił. Jeho identita pak so wulce njezměni, dokelž je „Bóh w Drježdźanach a Kólnje samsny.“

Ćeže při přełožowanju wěrnosće do wšědneho dnja

A što je najwjetše wužadanje Serbstwa a katolicizma dźensniši dźeń? Heiner Koch rěči w interviewje wo wocuzbnjenju mjez cyrkwinskej liturgiju a wšědnym žiwjenjom ludźi, štož wón při bjesadźe w swojej najlubšej korčmje spóznawa. Wjele ludźi njeje direktnje njewěriwych, ale nima hižo přistup k zapřijećam nabožiny, na přikład k słowu „hnada“. Potom woni praja: „Nochcemy hnadu měć, ale swoje prawo.“ Cyrkej ma „komunikaciski problem“.

Kak rěčimy wo serbskej kulturje?

Podobne problemy mamy ze słowoskładom narodneho patosa, kotryž jednym wutrobu wohrěwa a druhich wotstorkuje. W Serbach je hižo spomóžny konsens, zo přisłušnosć wšelakim swětonahladam a stronam žanu rólu při zhromadnym pěstowanju serbskeje rěče a kultury njehraje. Ale z kotrymi słowami wo swojej kulturje rěčimy, to dyrbimy w kóždej dobje znowa wunamakować.

Lubosć jako přikład za wšo druhe

To nima ničo z wonječesćenjom starodostojnych tradicijow činić. Muž a žona so dźensa tež hinak namakataj hač před sto lětami. Ale wěra do wulkeje lubosće poražena njeje, nawopak: Wona njeje ženje sylniša była hač w našej dobje, kaž cyły program kinow po cyłym swěće njepřestawajcy pokazuje. Žeńtwa z lubosće je w našich kónčinach mjeztym dawno standard, štož w starych časach hustodosć tak było njeje. Lubosćinska kultura je so pak tež w rěčnym nastupanju zasadnje změniła – a to je tež derje tak :-).

Dawid Statnik: Serbski přichod, to su Serbja – a Serbja, to smy my, naše swójby, naše dźěći

11. Oktober 2012

Tři prašenja Piwarca, tři wotmołwy předsydy Domowiny składnostnje 100. róčnicy třěšneho zwjazka Łužiskich Serbow

1. Z kotrymi znamjenjemi budźe Serbstwo we wšědnym žiwjenju prezentne, hdyž jónu poslednja žona, kotraž w narodnej drasće chodźi, woteńdźe?

Dobre prašenje. Serbska drasta je bjezdwěla mócne znamjo Serbstwa, ale dawno nic jeničke. Dalše mócne, dyžli nic najmócniše znamjo, je serbska rěč. Dołhož je serbska rěč žiwa, maja Serbja přichod. Z teho wurosće tež wažnosć rěč spěchowacych naprawow. W tutym zmysle je přichod rěče serbska abo wotewrjena měšana swójba.

Dołhož mamy serbsku maćeršćinu, kotruž při kolebce a z maćerneho erta přijimujemy, tak dołho změjemy zmužitych potomnikow, kotřiž so za to serbske zasadźuja. Pak w swójbje, w zjawnosći, na dźěle, w towarstwje abo w politice.

2. Jeli by sej nowe mjeno za Domowinu wumyslić móhł, kak by wona potom rěkała?

Raz něšto samozrozumliwe: Domowina – Zwjazk Łužiskich Serbow, rěčnica Serbow a serbskich zajimow. Třěšny zwjazk Serbow. Steju k namjetej Šwjele a widźu jón jako mudry a přeco hišće načasny. Mjeno je mi z dźěćatstwa znate a je so mi jako moja domizna zašćěpiło. Njetrjebam žane druhe mjeno.

„Lubosć“ wostanje tež přeco „lubosć“ – wšojedne w kajkej barbje.

3. Budźe za sto lět tež zwonka katolskich Serbow wjac serbsce rěčacych swójbow hač dźensa?

To leži na nas a na konsekwency, z kotrejž chcemy to serbske pěstować. Delnja Łužica je dobry přikład: Witaj stwori móžny přichod, wšako je naš najmócniši rěč spěchowacy instrument. Wuwědomimy-li sebi tole, zastupujemy-li tole a wužiwamy-li tež instrumenty, kotrež dotalne skutkowanje koncepta dale kwalifikuja (rěčne certifikaty, zasady, prawidwa atd.), potom widźu to jako móžne. Wono zaleži jeničce na nas a hač smy zmužići dosć, přez swójski chłódk skoćić, so jako jedyn lud z jednej wolu zrozumić a w mjesobnosći naprawy formulować, kotrež „Witaj“-hibanju tyja.

Nimo toho, na to so druhdy kusk pozabudźe: Mamy serbskej gymnazijej, mamy serbske šule a mamy wučbu serbšćiny tež na druhich šulach: Dźe tež wo to, jich – a měnju tu wučerjow runje tak kaž šulerjow – připóznawać, pozbudźować a zesylnjeć.

Bjez maćernorěčnych pěstowarkow a wučerjow, serbskich duchownych, wjesnjanostow, předsydow towarstwow a župow, serbskeje inteligency a wosebje wjele Serbow z narodnym wědomjom, tole pak docpějemy. Tohodla je wažne, zo so w tutym zmysle mjezsobu dorozumimy a skrućimy.

Serbski přichod, to su Serbja –  a Serbja, to smy my, naše swójby, naše dźěći. Toho měli sej přeco wěsći być.

Dźeń serbskeje jednoty – „Dźeń Serbow“

2. Oktober 2012

Dźeń němskeje jednoty je 3. winowca, dźeń serbskeje jednoty eksaktnje dźesać dnjow po tym: 13.10.1912 bu třěšny zwjazk Łužiskich Serbow we Wojerecach załoženy. Lětuši swjedźeń k stoćinam Domowiny by dobry nastork być móhł, tónle dźeń kóžde lěto jako towaršnostny wjeršk z wotpwědnymi kulturnymi a politiskimi zarjadowanjemi w serbskej protyce pěstować.

Nic prěnjotnje w formje protokolariskeje winowatosće, ale na přikład jako swjedźeń serbskich towarstwow – Dźeń Serbow – runja ludowemu swjedźenju sakskich towarstwow prěni kónc tydźenja požnjenca, kiž so „Dźeń Saksow“ mjenuje. To zhromadnej identiće bóle tyje hač někajke politiske diskusije abo chwalobne kolokwije, kotrež su něšto za małe mjeńšiny, ale nic za „lud“.

K dnjej Serbow bychu hudźba, dźiwadło, kabaret, reje, bjesada atd. słušeli, ale wězo tež kofejpiće, disko, hrajkanišćo, sport, dosć dobrych kapkow a serbskich kulinariskich chłóšćenkow, předstajenje rjemjeslnikow a lajskich skupinow, wobydlerskich iniciatiwow a politiskich zjednoćenstwow, wězo tež skupiny „Serbski sejmik“. Wšo serbske ma na tajkim dnju swje městno.

Organizacija njech Domowina čini. Wona to – hladaj na Europeadu – najlěpje móže.

Pomocna akcija za Anke Lautenbach

11. Februar 2012

Husto hižo smy móhli na žołmach Serbskeho rozhłosa słyšeć mócny a hłós z Halberstadta pochadzaceje spěwarki Anke Lautenbach. Jako zahorjaca interpretka musicalow a šlagrow je pola publikuma po cyłym kraju pripóznata. A za serbski rozhłós je nic mjenje hač 18 spěwow produkowała, mjez druhim z tekstami Jěwy-Marje Čornakec, Wernera Měškanka, Cyrila Kole a Bena Budarja.

Nětko hižo přez poł lěta bědzi so Anke Lautenbach ze schorjenjom na rak krjewje. Po štyrjoch njewuspěšnych chemoterapijach je poslednja šansa wustrowjenja, namakać za nju wotpowědneho darićela mozowca!

Z pomocu mnoho prominentnych kolegow a přećelow, mjez nimi Puhdys, Rockhaus, City, Günther Fischer, Wolfgang Lippert, Carmen Hatschi a Rainer Oleak, tohorunja tež serbskeje skupiny SERVI, chcemy njedzelu, 12. februara 2012 přewjesć wulku pomocnu akciju. Prosymy wšitkich, kotrymž je móžno, přińć mjez 10 a 17 hodź. do zwukoweho studija Tonscheune OLEAK do Berlina-Hoppegarten a wotedać probu za pruwowanje specifikacije móžneho darićela krjewje (hlej tež lětak). Flyer für Anke

Je nuznje trěbne, zo so mnozy na zestawu swójskich genow pruwować dadza. Hakle je-li wotpowěduje wšitkich 10 parametrow genow darićela genam potrěcheneho/neje wobsteji nadzija na wuspěšnu transplantaciju. Za pruwowanje znjesliwosće mozowca móže pak so tež kóždy sam přzjewić na internetnej stronje Deutsche Knochenmarkspendedatei: http://www.dkms.de
Online-registrowanje je cyle jednore a njekomplikowane. Po registrowanju připósćele so Wam list z małymaj štabikomaj za probu z Wašimi pluwankami. Laborne pruwowanje specifikacije genow je bjezpłatne.

Jan Bělk
Hebbelstr. 36
15370 Fredersdorf
Tel.: 033439. 81299
eMail: info@servi.de
http://www.jan-bilk.de

Zbóžnoprajenje a zemske wuskutki za Serbow

13. Juni 2011

„Jenož Serbja su originarni Saksojo, wšitcy druzy su připućowali“, je dr. Martin Gillo, społnomócnjeny swobodneho stata za wukrajnikow, njedawno jónu prajił – tohodla je to zajimawe Bože wjedźenje, zo je prěni zbózno- resp. swjatoprajeny rodźeny Saks (wšako je zbóžnoprajeny po cyrkwinskim prawje swjatoprajeny z regionalnym wuznamom) serbski martrar z Radworja, Alojs Andricki. Akt zbóžnoprajenja samoho je scomter předstajenjom wosoby noweho zbóžneho na Božej mši z 11.000 wěriwymi před Dwórskej cyrkwju w sakskej stolicy jenož dźesać mjeńšin trał, ale runja wšěm woprawdźitym wjerškam w žiwjenju čłowjeka rěka tule: Krótki podawk z wěčnym wuskutkom.

Tež dźakowano wusahowacemu prědowanju biskopa Drježdźansko-Mišnjanskeje diecezy, Joachima Reinelta, bě swjedźeń zbóžnoprajenja dźensa na trójne wašnje profetiski wuraz jednoty w swobodźe: Sprěnja jednota křesćanskich wěrywuznaćow. Rjenje, zo su ewangelscy pozawnisća z Radeberga sobu skutkowali, ale jara chwalobne tež wujasnjenje z erta najwyšeho katolskeho dušepastyrja našich kónčin, zo je w katolskej cyrkwi „zakazane“, so k swjatym abo swjatej Mariji modlić. Z tym chcyše wón „njedorozumjenjam“ mjez ewangelskimi křesćanami wotpomhać. So wě, zo smě kóždy wěriwy druheho – hač na zemi abo w njebjesach – wo pomoc prosyć, a kak to dźe, je biskop sam ke kóncej kemšow napřećo nowemu zbóžnemu přikładnje pokazał.

Zdruha jednota ludow. Mjezynarodna zestawa duchownych při wołtarje – mjez nimi kardinal Angelo Amato, hłowny celebrant a přisłušny za přednjesenje oficielneho zbóznoprajenskeho dokumenta w łaćonskej rěči – je k tomu runja sylnemu podźělej serbskich tekstow a spěwanjow přinošowała. Dekan Clemens Hrjehor je deklaraciju potom serbsce předčitał, prjedy hač bu tekst wěriwym němsce sposrědkowany. A nic naposledk pokiw Reinelta na to, zo bě wjetšina smjertnych woporow z kruha měšnikow w Dachauskim kaceće pólskeho pochada a zo su Židźa pod nacijemi najhórje ćerpjacy lud byłi. Střeća jednota kulturow: Družki a serbske chóry su hromadźe z druhimi skupinami dostojny raz cyłeho zarjadowanja sobu tworili.

Parita při próstwach – tři serbske (mjez druhim wot ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha za młodźinu) a tři němske – je znowa wuzběhnyła, zo su Serbja při tutym swjedźenju zbóžnoprajenja „jich“ martrarja jako runoprawni partnerojo němskich wěriwych samozrozumliwje akceptowani byli. Jara dobre znamjo za přichod! Jednu jednotu pak maja Serbja – tohorunja w swobodźe – hišće sami w Serbach zwoprawdźeć: Zhromadnu platformu duchowneje wuměny wo kulturnje mnohotnym a rěčnje sebjewědomym Serbstwje – a to na komunikatiwnje njezasakłe wašnje. Za to je nam Alojs Andricki z přikładom, a tež jeho sotra Marta Hantušowa, kotraž hač do dźensnišeho mjez nami wjesołu zmyslenosć rozšěrja.

Bamž dźensa k zbóžnoprajenju: Tule powěsć.

Z nowinskeje zdźělenki Sakskeje Statneje kenclije:

Ministerpräsident würdigt Alojs Andritzki als Vorbild

(…) Anlässlich der Seligsprechung Andritzkis sagt der Ministerpräsident in Dresden: „Er hat in der Zeit der menschenverachtenden nationalsozialistischen Diktatur unerschütterlich zu seinem Glauben gestanden, und er hat seine christlichen Werte niemals verleugnet. Alojs Andritzki ist daher ein großes Vorbild für mehr Menschlichkeit und Nächstenliebe“. (…)

„Bis in den Tod hinein war ihm sein fester Glaube ein Fels. Noch in der Haft setzte er sich selbstlos für Mithäftlinge ein. Sachsen und die Sorben können stolz darauf sein, dass das seltene Ereignis einer Seligsprechung 2011 in Dresden stattfindet, und einem sorbischen Kaplan aus Radibor gilt, der im Konzentrationslager Dachau als Märtyrer gestorben ist“, sagt Tillich. (…)

Im Gottesdienst spricht Ministerpräsident Tillich folgende sorbischsprachige Fürbitte zur Seligsprechung Andritzkis:

Alojs je młodych ludźi zahorjał: Spožč našej młodźinje dobrych přewodźerjow, kotřiž z jich rěču rěča a jich za to zahorja, zo njepytaja sebje samych zachować, ale so wo dobru zhromadnosć ludźi zasadźeja.

(Alojs hat die jungen Menschen begeistert: Schenke unserer Jugend gute Weggefährten, die ihre Sprache sprechen und begeistern können für ein Leben, das sich nicht aufspart, sondern einsetzt für das Miteinander der Menschen).

Dialog w Serbach – Domowina jako moderatorka

16. April 2011

Předsyda Domowiny, Dawid Statnik, a rěčnik iniciatiwy za wolene serbske zastupnistwo, Měrćin Wałda, staj so k dołhej rozmołwje zetkałoj. Časy monolitneje jednoty su nimo – dźensniši dźeń dźe w kooperaciju pisaneje – serbskeje – towaršnosće. Tohodla tež nichtó prawo na samozastupnistwo nima.

Ale třěšny zwjazk Serbow ma jako najwjetša serbska organizacija legitimny narok, proces wuwića do kubłanskeje a kulturneje awtonomije serbskeho ludu moderować. Statnik je to sčasom spóznał, wón njeje so jako wulki wjednik wupěrał, ale hižo při kandidaturje sebje samoho jako moderatora poskićił.

Měrćin Wałda je ze swojej kritiskej knihu „Wie man seine Sprache hassen lernt“ nastorki za nowe serbske sebjewědomje dał, a hdyž by iniciatiwa k pospěšowanju zjawneje diskusije wo konkretnych formach serbskeje kubłanskeje a kulturneje awtonomije přinošowała, by to na dobro wšěch było. Při tym pak dyrbi Domowina z moderatorku stać, přetož za to ma wona z wida serbskeje a němskeje towaršnosće dosć legitimacije.

Dialog je kluč k rozrisanju hišće njerozrisanych problemow. To njetrjeba při piwje być, hdyž to nětk tež ze zelenym čajom běži, kaž sym słyšał, je to tež rjenje :-).

Wšitcy Serbja su wěriwi – w tworićelskej swěrje Serbstwu

14. April 2011

Njedawno je mje něchtó so prašał, hač njebych diskusiju „kelko wěry trjeba čłowjek?“, na kotrejž so tež ewangelski teologa prof. Gerhard Besier wobdźěli, w kinje „Schauburg“ moderować móhł. Tamle budźe składnostnje Ewangelskeho cyrkwinskeho dnja w Drježdźanach tak mjenowana „cona bjez nabožiny“.

Kusk šibale sym přispomnił: Čehodla nic, wšako su marxisća sami wěriwi runja katolikam, a hdyž so tak a tak wo Boda Ramelowa, najznaćišeho wěriweho ewangelsko-lutherskeho lěwicarja dokoławokoło ewangelskeho wulkopodawka staram, móžu tež k wuměnje mjez humanistami, kotřiž maja sebje samych hustodosć za ateistow, hacřunjež woni maksimalnje agnostikarjo su, a křesćanami přinošować. (Ateist kruće wěri do ideje, zo Bóh njeekstistuje, to lědma štó čini; najwjac ludźi w Sakskej nimaja prašenje, hač Bóh je abo njeje, za relewantne za swoje žiwjenje, to pak je nastajenje agnostikarja.) Zarjadowarjo Ewangelskeho cyrkwinskeho dnja su tónle alternatiwny poskitik dawno oficielnje jako wobohaćenje diskusije wo nabožinje witali.

So wě, zo je tuta tematika tež w Serbach relewantna, přetož přeco zaso rěka, zo je wěriwych a njewěriwych Serbow. To pak njetrjechi. Ja znaju jenož wěriwych Serbow, wězo kóždy do něčeho druheho wěri. Bjez ideje, kotrež ryzy materielnu eksistencu přesahuja, njemóže nichtó wuńć.

Sam sym eksistencialist, eksponentaj tuteje filozifije staj ateist Jean-Paul Sartre a katolik Gabriel Marcel. Marcel je nimo lubosće a nadźije jako zmysł a zaměr swobodneho žiwjenja „tworićelsku swěru“ sformulował – njeje to něšto, štož na přikład stareho „čerwjeneho“ Jurja Grosa runja fararjej Hrjehorjej wučinja? Tworićelska swěra Serbstwu je tola zhromadna wěra wšěch Serbow – wšojedne, hač sy katolski eksistencialist kaž ja (kiž praji: Marcel je moje hódnoty derje wopisał, ale bjez škrički elementarneho dwělowanja kaž pola Sartre wostanu wone skóstnjene) abo něchtó druhi.

Tohodla nochcemy hižo agnostikarjow a ateistow jako „njewěriwych“ diskriminować, cyle wothladajo wot toho, zo je moderny cyrkwinski wótc Karl Rahner wo „njewědomych křesćanach“ rěčał, kotřiž su Bože poselstwo praktisce žiwi, bjez toho zo do biblije wěrja. Tež nim, tak Rahner, su njebjesa slubjene.