Archive for the ‘słowjanske žiwjenske wašnje’ Category

Naše serbske hrodźišća susodow fascinuja – stražujemy nad pokładami hódnotow

7. Oktober 2019

Što Čechow kaž hłownu organizatorku „Lěta Łužiskich Serbow w Liberecskim kraju”, Janu Vančatovu a towarstwo Societas Amicum Liberec pohnuwa, so tak sylnje za nas zasadźować? To nima ničo z nostalgiskim překrasnjenjom čěskeje solidarity ze serbskej młodźinu po druhej swětowej wójnje činić, cyle wothladajo wot toho, hlej Chróšćan zběžk a financowanje čěskich wučerjow w serbskej Łužicy, zo je tuta zwjazanosć ze słowjanskimi sotrami a bratrami za hranicu Němskeje hač do dźensnišeho praktisce žiwa. Runja stajnej kulturnej wuměnje mjez serbskimi a čěskimi ćělesami.

Kaž móžeše na kromje swjatočnosćow minjeny pjatk zhonić, dźe wo „hódnoty, kotrež Serbja maja – porno wulkej towaršnosći, kotraž je tute hódnoty dawno přisadźiła.” Tajke něšto tež husćišo wot němskich přećelow serbskeho ludu słyšiš. Što su to do hódnotow? Mi sydom aspektow do mysli přińdźe.

  1. Wšě generacije hromadźe dźerža.
  2. Ludźo maja chwile za podźělbraće na žiwjenju druhich.
  3. Móžemy wo wšěm rěčeć, ale njetrjebamy wšo do prašenja stajeć.
  4. Wjesołeje nalady być je wažnišo hač něšto wurjadneho měć.
  5. „Kak so ći wjedźe?” ma prioritu před „Kak so ja při tym čuju?”
  6. Naše mała eksistenca je w uniwersalnym porjedźe zakótwjena.
  7. Duša tči w zemi a saha hač do njebjes.

To wšo dohromady su naše ideelne hrodźišća, w kotrychž porno powšitkownej modernej towaršnosći indiwiduelna wosamoćenosć njeknježi. Tohodla běše předstajenje oratorija „Hrodźišćo” dobry zakład za přemyslowanje: „Swět so wjerćeše, horstka mjeztym smy. Naše korjenje hišće su, w kruhu hrodźišćow. Serbja doma smy, serbsce rěčimy. Dołhi, trajny čas. Duša prawótcow bije w’ wutrobje.”

Serbja_Cecham_Liberec

Mojej faworitaj w Sorbian Street Style

24. September 2019

Wobraz na sćěnje Serbskeho muzeja w Budyšinje (naprawo) a serbska moda za sawnu – woboje jako wuraz našeho sebjewědomeho wotputaneho žiwjenja we Łužicy. To je moja wosobinska estetika.

Při tym je mi napadnyło, zo je mje šmjatk minjenych měsacow wot přewjele dobreho, tež serbskeje sawny w Korzymje wotdźeržował. Tohodla njech nětk je zaso žiwa normalita! A wam wšěm přeju, zo byšće sej bórze wustajeńcu wobhladać móhli!

Łuh pola Łuha

15. September 2019

Hdyž bydliš we Łuze kaž Piwarcecaj, potom móžeš sej drje předstajić, zwotkel sej wjes swoje mjeno bjerje. Ale ćim rjeńšo je, hdyž při njedźelskim wuchodźowanju njejapcy spóznaješ, hdźež žiwe korjenje woznama wjesneho mjena woprawdźe su: w bliskim hajku. Tu je bajkojta domizna wódneho muža a pochad duše našeho sydlišća. Runje w babylěću krasny blečk za wodychnjenje a wočerstwjenje. A nic naposledk zaso w přichodnym horcym lěću, wšako je łuh přirodnje derje klimatizowany.

luh_wobraz

Wjesołe prózdniny!

26. Juli 2019

Wobraz Piwarca – dowolnikarja při Baltiskim morju drje hižo cyle aktualny njeje, wšako wón dawno zaso na dźěło chodźi. Ale steji za zakładne alternatiwy 🙂 .20190715_140213 Na zasowidźenje w serbskim žiwjenju po prěnim požnjencu!

 

 

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Zhromadźenstwo domoródnych a Beutesorben na dobro přeserbšćenja srjedźneje Łužicy

24. April 2019

Migracija je w serbskim konteksće dotal něšto negatiwne, a to samo dwójne: Na jednym boku je tajkich, kotřiž su nutřkownje jako wotrodźency abo wonkownje jako wupućowarjo ze Serbstwa wotešli. Na tamnym boku je připućowarjow, kotřiž su jako dźěłaćerjo do Pančic abo Halštrowskeje hole přišli a swoje wokoliny přeněmčeli. So wě, zo běše přeco tež hinašich migrantow, mjenujcy ludźi, kotřiž su so wotpohladnje abo nimowólnje přeserbšćeli. Negatiwna migracija pak so zdawa z normalitu być, pozitiwna wobdźiwanja hódne wuwzaće.

We wšěch wjetšich ludach Europskeje je tradicionelnje ambiwalentneje debaty wo migraciji: Je pozdatnje pak dobrych pak hubjenych, pak přewjele pak přemało migrantow, tu radźeneje, tam zwrěšćeneje integracije. Z toho wurostu namjety za polěpšenje mjezsobneho wobchadźenja mjez domródnymi a připućowarjemi resp. za wuměnjenja, kotrež matej takrjec wobě stronje w zmysle dobreje zhromadnosće dodźeržeć. W diskusiji mjeńšich awtochtonych ludow je po mojim zaznawanju bóle sćěhowaca polarizacija: mjez “my smy my, nas našeje tradicije dla tak a tak nichtó wot wonka rozumić njemóže” a “wotmjezowany cyłk tak a tak zańdźe, dyrbimy z sej z kubłanjom nowych přisłušnikow našemu ludu pjec”.

So wě, zo je wšědne zhromadne žiwjenje potomnikow tych, kotřiž su hižo přeco tule žiwi byli, a tych, kotřiž su so hakle njedawno přidružili, wužadowace. “Beutesorbe” wězo přećelnišo hač “kanaka” klinči, najebać to móže Serb z migraciskim pozadkom swojim nowym krajanam ze swojim njezwučenym wašnjom na čuwy hić. Jemu zrozumjenje pobrachuje, při swojich wuprajenjach – hač w priwatnym ramiku abo zjawnje – tradicionelnje zrosćene disursy wjesnych cyłkow wobkedźbować, “što budu ludźo prajić”. Nawopak je domoródnemu hustodosć samozrozumliwe, “što so njesłuša”, přičiny tutych tabujow připućowarjej pak potajnstwo wostanu.

Přiwšěm su wuměnjenja integracije w Serbach lěpše hač druhdźe: Tu njejsu paralelne towaršnosće móžne, kóždy ma so z kóždym někak aranžować. Tohodla móža poćahi mjez awtochtonymi Serbami a Serbami z migraciskim pozadkom jara płódne być. Po mojim měnjenju su wone lěto a bóle spomóžniše. Mjeztym je serbskich wupućowarjow, kotřiž w Lipsku abo Berlinje Serbja wostanu, a připućowarjow, kotřiž ze swojim zapalom za to serbske samo wotrodźencow nakazuja.

Hdyž nam so zešlachći, tuchwilnu strukturnu změnu za paradigmowu změnu managementa migracije w Serbach wužiwać, by to serbskemu ludu na dobro było. Runje w brunicowym rewěrje je wjele připućowarjow druheje abo třećeje generacije, kotřiž sej tuchwilu serbsku rěč a kulturu jako pokład regionalneje identity po puću do doby po kóncu wudobywanja wuhla wotkrywaja. We Wojerecach su samo najwjetše měšćanske institucije serbskeho kuzłarja Krabata jako patrona za přichodne “město swójbow” deklarowali.  Potajkim we wonym měsće, hdźež su, kaž mi redaktor “Łužiskeho rozhlada” praješe, nimale wšitcy ludźo poprawom připućowarjo.

Synteza a symbioza serbskich awtochtonych a imigrantow budźe potom zdokonjana, hdyž serbske swójby ze zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe město napřemoběha wo dale a dróše twarske ležownosće w swojich wsach swój nowy domicil we Łužiskej jězorinje, z pomocu připućowarjow wozrodźenym serbskim kraju nadeńdu. A hdyž so kulturne cyłki ze srjedźneje Łužicy w jadrowych kónčinach tak doma čuja kaž w Ćisku abo Brětni-Michałkach. Dokelž přeserbšćenje teritorija Wojerowskeje župy je zdobom škit přećiwo přeněmčenju Kamjenskeho regiona.

Něhdyši imigrant Krabat jako načasny wumóžer města připućowarjow:

https://hoywoy-stories.de/eine-revolution-im-stadtmarketing-von-hoyerswerda/

Hoywoy_Krabat

Pjaty Handrij nětko tež w Narodnej bibliotece

29. April 2018

Wšitcy, kotřiž su sej pdf-dataju „Handrij_V“ składowali (zapłać Bóh za zajim), tule ničo noweho njezhonja. Štóž pak linki radšo ma, tu wotpowědny přistup do eksemplara w Němskej narodnej bibliotece namaka.

Handrij a Hanka w Hamburgu

Deutsche Nationalbibliothek:

https://d-nb.info/1156840392/34

małe woptawančko knihi:

Ze swojimi prěnimi w Hamburgu zasłuženymi sto eurami w zaku Handrij na zastanišću „St. Pauli“ ze slěborneho ćaha měšćanskeje linije U 3 wulěze. „U“ steji za prěni pismik podzemskeje železnicy němsce. Ale wulki dźěl tych U-čarow jězdźi horjeka, a tohodla jich syć Hamburgska hornja železnica rěka, jemu kolega powědaše.

Hanka ma wječor hišće seminar a Handrij tohodla tróšku chwile za dundanje. Wón wězo wě, zo su pódlanske dróhi tule zajimawše hač hłowne, tohodla ze swětosławneje Reeperbahny radšo do juha a do směra přistawa wotboči.

Po črjódce sej hrajkacych arabskich dźěći so jemu jaskrawje zdrasćena rjanolinka do puća stupi: Za sto euro změješ cyłu rjanu hodźinku ze mnu! – Handrij chcyjo nochcyjo stejo wostanje a dyrbi něšto wotmołwić, štož so jemu tež radźi: To pak je moja kompletna dźensniša mzda, štó móže telko za hodźinku zabawy płaćić? – Wón sej mysli, zo je wěcka z tym wotbyta, ale nětko so hakle započina: Pój, tebi to za sydomdźesat sčinju, lakowana rjanolinka bjez wahanja poskića.

Je mi žel, ale mam termin, jej Handrij łži, dokelž jemu ničo kmańše njezeschadźa. – Do profesionalnje wabjaceho holčeho wobliča so kusk mjerzanja měša: Pola twojeje mamy abo što? Sy ty šwulny abo što? – To sej dotal nichtó Cyžec Handrijej prajić zwěrił njeje. To je jemu pokiw, zo tu zwučene wašnje bjesady dodźeržeć njetrjebaš: A ty wěsće jenož z holcami darmotnje lěhaš, abo što? – Wona perpleksnje na njeho suta, a Handrij tutón wokomik wužiwa a so woměrje wotsala.

Ale wokoło róžka hižo zaso tajki žónski zadźěwk wosrjedź chódnika steji. Z nadutymaj nadromaj a, spodźiwnje dosć, cyle hłubokim hłosom. (…)

Dotalne wudaća Handrija:

4. Handrij w dojutrownej turbuleny

https://d-nb.info/1150468394/34

„Hanka, ta Sara z Budyšina nam afriskeho ćěkanca wjeze.“ „Aha, pon maš zawěsće hižo ideju, hdźe ma kadla w tutym domje kampěrować.“ „Hoj, hdyž budźe kofej hotowy.“ Při chěžinych durjach klinka. Młoda socialna dźěłaćerka w tróšku alternatiwnym outfiće steji tam z dołhim suchim kadlu w čornej kožanej jace, jeansach samsneje barby a z čerwjenym basecapom, kotrehož špodka je dozady wusměrjena, kaž je za młodźencow z tajkej špodkatej čapku z wašnjom. 

„Dobry dźeń, ja sym Handrij.“ Wón wjerchej ćěmnoty ruku tyka. Tón tróšku njewěsće hlada. „Nicht deutsch sprechen?“ – „Nur im Notfall. Pójtaj nutř. Chcemy najprjedy kofej pić.“ – „O.k., ich heiße Mohamed.“ – „To sej hižo myslach“, Handrij praji, mjeno kaž pola nas Jurij abo Handrij. Wšitcy so za blido sydaja. Handrij wšěm kofej naliwa. 

1.-3. Handrij a jeho rěčna rewolucija / Handrij mjez wjelkami / Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1149195258/34

Farar: „Derje, myslu sej, zo smy so zrozumili. Staj zwólniwaj, swoje dźěći katolsce kubłać?“ (Hlada na Hanku.) 

Hanka (hlada na Handrija): „Swjaty Pawoł tola praji, zo je muž hłowa. Potajkim njech so nawoženja wupraji.“

Handrij: „Ja scyła hinak njemóžu hač katolsce, wšako ani wo Mohamadźe ani wo Lutheru zdaća nimam.“

3. Handrij w hodownym chaosu

https://d-nb.info/1148460594/34

„Ty tola wěš, zo so pola nas njekuri!“ mać jeho napomina. „Jowle so hižo jara kuri, hdyž so nětk dźělić dataj.“ „To njeje dźělenje, smy tola katolscy, mamoj so po kaznjach cyrkwje – porno tebi“, mać praji. Prjedy hač móžeše Handrij wotmołwić, nan na nju wujědźe: „Tej poslednjej słowje by sej zalutować móhła! Wón ma swoje žiwjenje kaž mój swoje.“ 

2. Handrij mjez wjelkami

https://d-nb.info/1144932513/34

Zatrabanske, to je wjelk! Handrij je hižo raz w Rěčicach był, před lětami je so dokładnje wobhonił – wjelk, dźiwje, njeskludźene zwěrjo, jeho fascinuje. Pjatnaće metrow wot njeho zdaleny steji dorosćeny wjelk a jemu při čilanju přihladuje. Pucher je prózdny a tuž ma Handrij ruce zaso swobodnej a z nimaj placa, tak wótře kaž móžno. Wjelk so njehiba. Handrij so stopnjuje: Z cyłeje šije rjeji: „Ćěr so, preč z tobu, nablaku!“ Ale wjelk drje serbsce njemóže a kaž přismoleny steji. Dalši pospyt: „Spadaj obesrańcu!“ Bohužel wjelk tež pólsce njerozumi a so ani milimeterčk njehiba.

1. Handrij a jeho rěčna rewolucija

https://d-nb.info/1144932289/34

Hanka ma akciju za wrótnu. Sedźi w swojim wuskim krótkim čornym šaće na čerwjenym konopeju, naliwa sej sekt, kiž je po bjesadźe z přećelkami zwostał, a čuje so kaž w filmje. Hłowu scomter dołhimi čornymi włosami dozady ćisnjenu a noze přez křiž hlada zasonjena na při blidku stejaceho šwižneho kadlu, kiž ju šibale-žedźiwje z wočomaj měri, a nimo njeho z woknom won do nocy.

K tomu so njedźelskej epizodźe Handrija tu w blogu přidružatej, kotrejž buštej lětsa w nalětniku wozjewjenej (ze zapodaćom titulow potajkim hnydom zaso namakaće):

STRAŠNE KUPANSKE CHOLOWY

Handrij kaž prašak na nju hlada: „Znajemoj so?“ – „Och, sy ty süß, ty tola z wěstosću zabył njeje, kak je z namaj we whirlpoolu było! Bohužel sy so bórze njejapcy zminył, bjeztoho zo telefoniskej čisle wuměnić móžachmoj. Ale to móžemy dźens nachwatać!“ Holca ze swojim kulojtym mjezwočom jemu dale a bliše přińdźe a cyle zbóžnje Handrijej do woči hlada. „O.k.“, wona po małkej přestawce pokročuje, „dźensa sy tróšku hinaši, ale to rozumju. Ty so kusk hańbuješ za to, štož smój we whirlpoolu činiłoj. Ale to njetrjebaš, běše smjerćrjenje.“

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

 Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło. We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

 

Lubosć w tutych sydom tekstach

Maš orientaciju na pućach Handrija? Poptom wěš, hač je tutu lubosćinsku scenu při sewjernym morju abo we Łužiskej jězorinje dožiwił:

Tón njemdry wukřik w sonje Handrija zaso zbudźi. Da swoje krótke jeansy na špundowanje padnyć, sam padnje na łožo a sej hnydom wusnje. Hdyž je wotućił, leža tež jeho spódnje cholowčki při łožu a Hancyne mjezwočo je bjezposrědnje před jeho wočomoj: „Što to dyrbi, knježe zaspanco, za čo z tobu w tutej spodźiwnej chaće přenocuju?“ Wonka wichor bjez přestawća howri. Wonaj so bjeze słowow namakataj a tworitaj katamaran na žołmach wótře šumjaceho morja, doniž na kupu zbóžnosće njedóńdźetaj.

Poćah k najlěpšemu přećelej

Štóž dokładnje čita, sobu dóstanje, zo je Handrijowy najlěpši přećel w prěnjej knize hišće serbski muž, ale wot druheje němski kadla. Wobchadźenje mjez twarskimaj dźěłaćerjomaj Handrijom a Ronnyjom je bjez tabuwow, kaž je mjez najlěpšimaj přećelomaj z wašnjom:

„Bin ich hier dein deutscher Sam?“, z Ronnyjoweho erta wujědźe, a k tomu: Samo sobotu mi druhdy samomu roboćić daš, hdyž so tebi radšo kumplej při swinjorězanju pomhać chce. A po swjatoku je ći žlokanje něhdźe druhdźe wažniše hač naš zhromadny projekt tu na statoku. – Handrij nožički a britwičku na kromu wumywadła kładźe a Ronnyjowemu rozhorjenemu wobliču w špihelu šibale praji: „Vergiss nicht, ich bin dein sorbischer Kanacke, der komische Bräuche hat.“ Na přikład zhromadnosć pěstować, Handrij wujasnjujo přispomni.

(Tuta scena rano w kupjele ze štwórteje knižki potom dale eskalěruje)

Dźěło

 Štož je dźensniši dźeń pozdatnje najwažniše w žiwjenju, dźěło, je w žiwjenju Handrija a Hanki wězo stajnje prezentne, ale jenož jako pozadk. Čehodla to tak je, čitar hižo w prěnim powědančku zhoni:

Što je wón na někajkim zdalenym twarnišću rył abo rumował, ju wulce njezajimuje. Wona ma w móšni jeho foto. Wón, cyle zbrunjeny wot pražaceho słónca, w krótkich jeansach na róštach, šibale dele na fotografa hlada. Wobraz wšo praji. So wě, zo ma tež wón ju na foće přeco při sebi, ale nic před laptopom sedźacu abo wosrjedź polcow połne knihow w bibliotece. Wobdźiwuje jeje mudrosć a to, štož wona z njej čini. Ale jeje dźěłowy biotop jemu jako fotomotiw powabny njeje. Tohodla wona na foće w jeho móšni bičwolejbul hraje.

 

„Handrij a Hanka w Hamburgu“ – a ze serbskim kwasom na Helgolandźe

23. April 2018

Tule je knižka direktnje a darmotnje přistupna (pdf-dataja):

Handrij_V

Handrij_V

„Pjaty Handrij“, lětnje powědančko, je wušoł. Runja wjele druhim młodym ludźom Łužicu wopušćiwši staj so Handrij z Hanku w Hamburgu zadomiłoj. A hdźe budźe nětko dawno planowany kwas – w Haslowje abo na Helgolandźe? Wonaj so za kupu w sewjernym morju rozsudźitaj, a tak jenička šěrokomórska němska skała prěni serbski kwas dožiwja.

Čitarjo w tutej serbskej knižce samo halunder namakaja, na kupje zakótwjenu frizišćinu. Do toho pak maja Handrija přez Łužisku jězorinu, Hamburgsku Reeperbahn, zetkanje ze žonu, kotraž je poprawom muž, požadansku rozmołwu za job w přistawje a wšědny dźeń w „eksilu“ mjez morjomaj přewodźeć. Tež w tutym rjedźe mjeztym zwučene powabne mjezyčłowjeske podawki parować njetrjebaće.  

Knižka zaso jako PDF-dataja k dispoziciji steji. Štóž chce tekst na papjerje čitać, njech sej jón wućišći. Wjele wjesela při čitanju! Je dotal z wotstawkom najdlěše (34 stron) powědančko rjada z Handrijom. Ale da so zaso krok po kroku „genießwać“. Hdyž maš pon telko šposa kaž Handrij sam, je so próca napisanja wudaniła, wšako chce Piwarc zbožownych ludźi měć.  🙂

 

Móžemy so swobodnišo hač Němcy hibać

17. April 2018

Koslowčenjo wospjet kritzowachu, zo serbski napis na Njeswačanskej radnicy pobrachuje. Budźemy widźeć, hač přilubjena „radnica“ smasnu wulkosć kaž „Rathaus“ změje. Z mjenje spokojom njejsmy, knježe Schustero. Hdyž sym so z wjesnjanostu před lětami falowaceje serbšćiny na podłožkach za wólby nasadźował, sym takrjec připódla pisomnje a ertnje na ilegalnje jednorěčnu sćěnu radnicy skedźbnił. Ale bjez wuspěcha. Tohodla sym Serbam z Koslowa za jich stajny ćišć w tutej nalěznosći dźakowny.

W susodnej gmejnje blisko Rakec steji na přikład tón zakaz na tafli. Za nas Serbow to njepłaći. To njeje naša rěč. Smy na tajkich městnosćach w samsnej situaciji kaž wony legendarny Słowjenc w Korutanskej, kiž njeje předpisanu spěšnosć na wjesnej dróze dodźeržał, wšako na wjesnej tafli słowjenske mjeno wsy falowaše. Wón běše na kóncu před sudnistwom wuspěšny. Ja budu přichodnje napřećiwo gmejnskemu zarjadej na tym dwělować, zo su jich hamtske zličbowanki płaćiwe, dokelž su w domje bjez serbskeho napisa zdźěłane.

Potajkim: Tajki zakaz

tafla

ignorujemy. Rěčnistwo je nam – porno Němcam – legalnje přistupne.

woda.jpg

Krónowanje pobyta dyrbi wězo načasne selfie być.

woda_ja

Čehodla Piwarc wo Piwarzu nětko njepiše a dokładny posudk Handrija pobrachuje

18. März 2018

Hdy Piwarc skónčnje tróšku wjac wo Piwarzu piše? Wšako měješe nowy kultusowy minister Sakskeje swoju prěnju wulku narěč w krajnym sejmje. Tola tam Piwarc sam dźěła a sej tohodla mysleše, zo je lěpje, zwonkastejaceho so za posudkom prašeć. Bohudźak Pětr, přećel Handrija, w krajnoradnym zarjedźe dźěła a styki k zapósłancej Šawmanej ma, a tohodla bě oficialny wopyt Handrija w parlamenće takrjec z druhim tiketom lochko organizujomny. To by dźensniša njedźelna epizoda być dyrbjała, ale někak je so to z wida Piwarca nimokuliło. Handrij drje je sej rjany wulět sčinił, ale kaž wurězk zapiskow wo tym pokazuje, njeje so poprawny projekt zešlachćił. Tohodla tu jako dopokaz prócowanjow jenož něšto fragmentow. Komuž to njedosaha, njech so radšo w sněze wuchodźuje!

 „To tla wěrno njeje, kajki ty wupadaš!“ Přećel Pětr, hewak w tutym času za pisanskim blidom w krajnoradnym zarjedźe sedźo, so puzoli: „Tak tola nadźijomnje do krajneho sejma w Drježdźanach hić njechaš!“ Handrij, z cigaretku w ruce, zadźiwany na pochmurneho Pětra hlada, kiž wupikany w čornym sakku, běłej košli, čornych jeansach a čornych črijach před nim steji. „Ey, alzow ja wupadam kaž přec“ a šibale přispomni: „Hdyž to widźeć njemóžeš, trjebaš snadź brylu!“

Pětr, nimale samsny lětnik kaž Handrij, njeda so wot wotmołwy přećela změrować. „Njetrjebam nawoči, zo bych spóznał: Twojej kolenje stej pod hołym njebjom, te cholowy maja znajmjeńša poł ducenta dźěrow a su dwě čisle přewuske, te wotběhane sportowe črije k tomu a jako krónowanje tón blakaty, wupłokany shirt – hdźe sy ty to z gullyja sćahnył?“ Handrij sej woměrje cigaretku zažehli a Pětrej kur mjezwoči duje: „Hdyž chceš adresu tutoho cool wobchoda w Lipsku měć, pon ći hnydom dam.“

W tutym wokomiku pak smjerćpřećelny zapósłanc Šawman rozmołwu přetorhnje: „Witajće k nam na jězbu do sakskeho krajneho sejma!“ A so na Pětra wobroćejo pokročuje: „Wjeselu so, zo je tež naša młoda elita ze zarjadnistwa pódla!“ Nětk so Šawmanowa přećelnosć hišće stopnjuje, hdyž wón Handrijej kruće ruku da prajo: „Wosebje nam wutrobu zhrěje, hdyž je młodźina, naš přichod, mjez nami. Maće cyle prawje, zo chceće sej jónu wobhladać, što wot Was woleni ludźo za Was w Drježdźanach činja!“

Handrij runje tak přećelnje, ale zdobom tróšku zadźiwanje na knjeza Šawmana hlada: „Njemóžu so na to dopomnić, zo sym Was wolił.“ Nětk so knjez Šawman hišće přećelnišo směje a wotmołwi: „Wězo nic, wšako běchu poslednje wólby před třomi lětami, to je tola jara dołhi čas w młodosći!“ Dokelž Handrij hnydom njewotmołwi, knjez Šawman doda: „Smy tola wšitcy demokraća. Snadź sće tež tehdom někoho druheho wolił, to tola dźensa njewadźi!“ – „Njebych wědeźał, zo sym tehdom docyła něšto do tuteje popjelnicy ćisnył.“

Knjez Šawman je zadźiwany, ale wězo hišće smjerćpřećelny: „Do popjelnicy? To ja njerozumju …“ – „Nó haj, tehdom so w medijach praješe, zo mamy ,k urnam hić’. Njewěm, kajka ta wupada, ja znaju jenož urny, kotrež su popjelnicy“, Handrij Šawmanej rozkładźe. Zapósłanc swoju rólu lubozneho wuja nětk na přećelneho wučerja přeměni: „Ja sej myslu, zo je to zmylk. Měnju, jako połnolětny čłowjek chceće tola ramikowe wuměnjenja swojeho žiwjenja sobu postajować …“

„Alzow, ramikowe wuměnjenja pola mnje na dźěle šef postaja a doma moja přećelka. Njebych wědźał, zo je so pola nas jónu politikar nutř měšał.“ Zapósłanc nowu poziciju něhdźe mjez wučerjom a wujom pyta: „Njechamy so do Wašeho priwatneho abo powołanskeho žiwjenja tykać. Ale ty jako fachowa móc chceš tola w našim kraju sobu rěčeć …“ – „Nimam wukubłanje, sym prjedy ze šle won, dźěłam jako twarski pomocnik …“ – „Ty pak lěpje serbuješ hač wjele serbskich akademikarjow“, zapósłanc chwali, w kotrehož přećelnym mjezwoču so wuraz njewěstoty wupřestrěwa.

„Najlěpje tak a tak ći serbuja, kotřiž ženje do serbskeje šule chodźili njejsu, praji mój přećel Piwarc.“ Najebać konstantnu přećelnosć w mjezwoču zapósłanc tróšku raznišo a nětko zaso bjez njewěstoty praji: „Njedaj sej wot socialista přewjele napowědać!“ Handrij je bjezradny: „Njebych wědźał, zo je wón socialist. Samo ja sym hišće na šuli sobu krydnył, zo běše posledni socialist tón třěchikryjer z Posaarskeje … kak wón glaj rěkaše … ach tak: Honecker!“ – Knjez Šawman sebi samomu łahodne směkotanje do mjewoča nakuzła: „Měnju, wón je lěwicar.“ – „Hoj“, z tym je Handrij přezjedny, „to trjechi, wón ma dwě lěwej ruce!“ Dźakowano busej, kiž runje nětk so zjewi, zapósłancej dosaha, wuprajenje ze smějkotacym nyganjom kwitować.

sejm_awta

W busu Pětr Handrijej městno při woknje přewostaji. Tón so sydnje a čěsku tyzku piwa z nachribjetnika sćehnje. Pětr, kiž je mjeno Handrija na lisćinu wobdźělnikow skupiny pisać dał, so stróži: „Njewěš, kak maš so w busu zadźeržeć?“ – „To kóžde dźěćo wě, njesměš ani horje storkać ani pjerdźeć.“ – „Ty tla njechaš etwa jow rano napoł dźewjećich piwo pić?“ – „Ey, Pětrje, njejsym na dźěle, ale w dowolu. Pon směš sej něšto dowolić, moja wowka přec praješe.“

Pětr so pak dale huntori: „Nimo toho mamy póstny čas!“ – Handrij tyzku wupiwši cyle měrnje wotmołwi: „Runje ty jako studowany pjerdźak do křesła hamta by dyrbjał wědźeć, zo to njepłaći, hdyž sy po puću. To hižo moja wowka wědźeše!“ – Pětr so wróćo lehnje a wotputanje kapituluje: „Nó derje, pon daj mi tež jednu, wšako Lydija mje jow njewidźi.“ Tute přeće přećela Handrij so smějkotajo hnydom spjelni: „K strowosći – hdyž sam swój špos maš, njebudźeš mi hižo zawistny!“

Telefon klinka. Hancyny hłós: „Handrijo, sym dźens rano zabyła, ći hišće něšto rjec. Njedawno w małkim wobchodźe w Galeriji při starym torhošću rjany šaćik wuhladach. Bohužel na mojej visa-karće dosć fenkow za to njeběchu. Ja ći přez whatsapp foće ze šaćikom a mjenom wobchoda pósćelu, zo by snadź skrótka po krasny klejdźik skočić móhł. Njewěm, kak tuchwilu na twojej visa-karće wupada …“ – „Za tebje přeco derje. Ja tola drohe wino nježlokam, ale tunje piwo piju.“ – „Nó, pon popřej sej dźens jedne piwko wjac a mi šaćik – budźe so ći tež lubić.“

Krajny sejm docpěwši wočakuje młoda wjednica w krótkim šěrym šaće skupinu z Łužicy we wosebitej rumnosći a kóždemu wulku cedlu z pisanej tortu do ruki tłóči. Skibki torty maja wšelake barby a su rozdźělne frakcije krajneho sejma. K tomu wona retomas mjenow a ličbow naliči. Handrijowa hłowa pak je napjelnjena z dołhimaj nohomaj wjednicy, kotrejž při jeje referaće łahodnje gracilnje čumpotatej. Tak by dale hić móhło, ale njejapcy wona jich namołwi, so z njej na tribunu wopytowarjow podać. Piwarz rěči.

Wězo chcyše Piwarc wot Handrija wědźeć, što wón wo narěči Piwarza ma. Handrij potajkim poska na změrowace přijomne pluskotanje ministra, doniž Piwarz njepraji: „Unser erfolgreiches System kommt an seine Grenzen. Es droht massiver Qualitätsverlust. Wir müssen handeln!“ Potom Handrij wusnje.

Hdyž Handrij zaso wotuči, Piwarz přeco hišće rěči: „Verantwortung für schulische Qualität trägt in erster Linie die Schule vor Ort. Eigenverantwortung impliziert damit eine Gestaltungsaufgabe für die Schulleitungen und beinhaltet zugleich einen Unterstützungsauftrag für die Schulaufsicht.“ Hdźe je wjednica z dołhimaj nohomaj? Ta přichwata a jich namołwi, městna přichodnej skupinje přewostajić.

Wobjed jich w hosćencu na třěše sejma wočakuje. Tak je so prajiło.We wosobnym restauranće pohosćenje pak tak dołho traje, zo Handrij prěnje piwko wupiwši dwě škleńcy na raz skaza, zo njeby čakacy zalačinił. „Tebje dla dyrbju so poprawom hańbować“, jemu Pětr do wucha šepta, ale skerje šibały, bjez poroka. Skónčnje wobjed přińdźe. Steak je tajki małki, zo sej Handrij mysli: To dyrbi předjědź być. Ale Pětr jeho powuči: „Tu chodźa ludźo, kotřiž ćělnje njedźěłaja, jim je to prawje tak.“

Prjedy hač Handrij k Hancynemu šaćikej chwata, zo by sčasom do wotjězda zaso wróćo był, jeho knjez Šawman so praša, „kak je so našej młodźinje lubiło?“ Wón je ekstra ze stólca zaskočił, zo by so nimoduceho Handrija woprašeć móhł. „Tón Piwarz běše o.k. Móže rěčeć. Měnju nětk Piwarza ze zetom.“ – „To mje jara wjeseli! Ja widźu, sće pola nas wjele nazhonić móhł.“ – „Hoj. Tež ta wjednica běše gudd. Snadź přichodny raz tola sam wolić budu, mól hladać.“

Wobličo knjeza zapósłanca so zabłyšći: „Maće prawje, čłowjek dyrbi so na wólbach wobdźěleć, zo by wón tež z tutym instrumentom towaršnosć sobu postajować móhł!“ – „Nó haj, wobdźěleny hižo běch, ale em, kaž so praji, indirektnje …“ – „?“ – „Smój z listom woliłoj, potajkim nic z urnu, ale doma. Ja dyrbjach přeco jenož podpisać. Hanka je tej listaj skazała a na tych dołhich šlebjerdkach něšto nakřižowała, štož běše zawěsće prawje tak. Wona ma ahnunku wo politice. Maće tež tajku mudru žonu kaž ja?“

(Štóž so z politiku pola nas w detailu wuznaje, wě, zo dyrbi to wšo jow hotowy kał być. Někak alternatiwne fakty w fiktiwnej formje a z tym načasnemu trendej powšitkowneje komunikacije wotpowědujo. Hišće rjanu njedźelu přejetaj Piwarc a Handrij.)