Archive for the ‘strowe žiwjenje’ Category

Lěćo je čas swjedźenjow – nic problemow

6. Juli 2013

Lětuše lěćo je so nětkole w našich kónčinach z wotpowědowacym wjedrom zadomiło: Je rjenje ćopło, ale nic přehorco a wječor móžeš na zahrodźe sedźeć, wino pić a jěžikej přihladować, kiž wot jednoho boka přez łuku na druhi smali. Nimo narodnin susodow a swójbnych, kotrež su w protyčce cyłeho lěta rozdźělene (kalender z narodninami mojich kolegow na dźěle pak pokazuje, zo je zajimawych nakopnjenjow tajkich terminow we wěstych časach – na přikład je hač do dźensnišeho wočiwidnje  po žnjach prawdźepodobnosć płodźenja dźěći wjetša hač w přerězku lěta :-)), je dosć swjedźenjow.

Wjesne swjedźenje, wulke kulturne a towaršnostne wjerški kaž přichodny kónc tydźenja (nic jenož) w Chrósćicach, koncerty runja jutřišemu w Radworju, hudźbny festiwal we Łužiskej jězorinje, zarjadowanja młodźinskich klubow, zhromadne kokanje při grilwanju atd. Nic naposledk je sezona kwasow. W bibliji je hosćina woblubowany wobraz za njebjeske byće, potajkim móžemy prajić, zo w lěću poprawne žiwjenje dožiwjamy a nic w nalěću a nazymu, hdyž maja načasni dźěławi najwjac terminow a winowatosćow.

Ludźo pak jenož hromadźe swjeća, ale so tež druhdy mjezsobu na čuwy du … Krótko do wulkich prózdnin a do hód je połoženje hustodosć najbóle napjate – a potom wulke wotputanje, wolóženje přińdźe. Ja změju přichodny tydźeń hišće tři dny z dołhimi posedźenjemi, zdźěla hač do nocy, ale hižo wutoru a štwórtk swjedźeni – krajneje nowinskeje konferency a prezidenta Sakskeho krajneho sejma. Tajki typ swjedźenja park prěnjotnje ze zabawu njeje, ale dźěl powołanja, wšako dyrbiš so wo smalltalk starać :-(, štož je porno bjesadźe na folklornym festiwalu sobotu a njedźelu z wužadanjom.

Respekt před lěćnym časom za mje rěka, zo so čas wobchadźenja z problemami nachila. Nětkole steji lochkosć byća na programje. Njetrjebaš we wólnym času lěća telko drasty kaž hewak, to je symbol za pušćenje balasta. Pražnik a žnjenc stej měsacaj bjez krizowych posedźenjow – znajmjeńša nochcu žane měć – a połnje pućowanjow, na kotrychž njeje zaměr to najwažniše, ale wjeselo na puću. A w dobje dojězdźowarjow a dale a wjac na termin wjazanych winowatosćow poskićuje lěćo dosć składnosćow, so spontanje z ludźimi zetkać, za kotrychž hewak bohužel přemało chwile maš.

Serbja su swobodniši – bjez klišejow

25. Mai 2013

K najhusćišo wužiwanym předsudkam słuša wuprajenje, zo Němcy pozdatnje woblubowani njejsu. Tola woprašowanje BBC po cyłym swěće to nawopačne pokazuje: Němska je najwoblubowaniši kraj swěta – čitajće tule zajimawu aktualnu powěsć.

Wjele so piše wo SED a Serbach po wójnje. Ale tež to namakamy:  Der sächsische Landtag beschloß auf Antrag der SED-Fraktion im Frühjahr 1948 ein „Gesetz zur Wahrung der Rechte der sorbischen Bevölkerung“, und Altkommunist Wilhelm Koenen, Erster Sekretär der sächsischen Partei-Organisation, erklärte es zur „Ehrenpflicht eines jeden Deutschen“, die „bisher im Schatten gestandene schöne Blume der sorbischen nationalen Kultur in die Sonne zu stellen“ — zur „Verschönerung unseres gemeinsamen Vaterlandes Deutschland“. A štó to cituje? Nic „Neues Deutschland“, ale zapadnoněmski powěsćowy magacin „Der Spiegel“ w lěće 1974 – čitajće tule smjerćzajimawu rozprawu „Špihela“ wo Serbach w NDR.

Kardinal Meisner ma w němskej zjawnosći image zezadkarja – nimale wšitke medije čujachu so nětk zaso w tutym widźe na duchowneho wobkrućene. Žurnalisća su so na jeho interviewje wo towaršnostnych prašenjach postorkowali – čitajće tule prowokantne tezy w originalu. – Na kongresu re.publica blogowacych ludźi staj Tanja a Johnny Haeusler njedawno w narěči prajiłoj, zo trjebaja ludźo z dźěćimi prěnjotnje wjac chwile město dale a fleksibelnišich modelow dźěłoweho časa a poskitkow pěstowarnjow zo by dyrbjała jedna mzda za zežiwjenje swójby dosahać. Hladajće tule widejo z jeju narěču, za kotruž staj na městnje a w syći njesměrnje wjele přihłosowanja žnjałoj:

http://www.youtube.com/watch?v=PDYEl62g1b8 – Wjele rozdźěla pak mjez reakcionarjom a supermodernymi njeje :-).

Tohodla: Swobodne žiwjenje zwonka zakótwjenja we wopačnych klišejach je móžne. Runje w Serbach, hdźež su ludźo tradicionelnje bóle na praktiske aspekty hač na wulke ideologije wusměrjeni, kaž je tež SEDnikam – hlej přinošk Špihela – pozdźišo switało :-).

http://de.wikipedia.org/wiki/Johnny_Haeusler

http://www.re-publica.de/about

Kniha za staršich, zo bychu wobchadźenje dźěći z internetom lěpje rozumić móhli: http://netzgemuese.com/ (awtoraj: Tanja a Johnny Haeusler)

PS.: Dźakuju so facebook-přećelce Kristin za pokiw na widejo Haeuslerec mandźelskeju.

Sport: Sněh sypać

19. März 2013

zady

Zady domčka nawječor do spočatka nalěća: Je dosć dźěła, na puću ke kólnjam a wotpadkowym tonam sněh sypać. Ale to njewadźi, po dołhim dnju za pisanskim blidom w měsće je kusk sporta w čerstwym powětře něšto jara wokřewjaceho. Hewak njejsu ćělne mocy wućežene, a to mužej njetyje :-).

Připowědźene temperatury za sobotu, termin hłowneje zhromadźizny: Maksimalnje nula, minimalnje minus wosom stopnjow. Potajkim je na žurli najrjeńšo :-). Jutře budźe nachwilnje milišo: plus štyri stopnje. Kalendariske nalěćo jutře startuje, zdźěla z dešćom. K jutram pak chcu kolesować – ke křižerjam.

Wrótna „normalita“

30. Januar 2013

Dale a wjac hólcow je pozdatnje hyperaktiwnych – cyła generacija dźěći je jako nošerjo ADHS wuwołana. Mjeztym samo chorobna kasa před diagnozami lěkarjow warnuje. Bohudźak smědźachmy my w młodych lětach prosće „normalni“ być – bjez njeličomnych ekspertow, kotřiž chcedźa krok po kroku cyłu ludnosć choru pisać… Přeju sej, zo bychmy sej w Serbach dale wěstu čłowječu „normalitu“ wobchowować móhli, to by rjany přikład za sebjewědmnu awtochtonu kulturu był.

A nětk hišće jako absolutny wjeršk aktualneje politiskeje komunikacije snědań z knjezom Brüderle a wonej žurnalistku redakcije „stern“, kiž chcyše z nim před lětom w połnocy při barje bledźić a nětk zjawnosć wo tym informuje, zo je wón jej tehdom po x-tej škleńcy wina hladajo na jeje figuru bayersku šaćik doporučił. Hdyž je mój nan jako reporter „stern“ po cyłym swěće po puću był, dźěše wo žiwjenje a smjerć we wójnach, nětk po jednym lěće (!) wo snadź kusk njelepy flirt. Jeli chutniše problemy nimamy :-).

Wjesołe hody a strowe nowe lěto Wam přeju – witaj, lěćo lětstotka 2013, tež k nam we Łužicy!

23. Dezember 2012

„1913 – lěćo lětstotka“ rěka nowa kniha, kotraž lěto wopisuje, hdyž je so naša nětčiša doba započinała. Literatura, wuměłstwo a hudźba su swój potencial wuměrjowali. Po dwěmaj swětomaj wójnomaj, po kóncu stareju antagonistiskeju blokow a přechadźe čłowjestwa do bjezkónčneje syće mjezsobnosće so nětk 2013, lěćo lětstotka, scomter kóncom tuteje doby bliža, nic jenož dokelž je Maya-protyka za čas po 2012 zahajenje noweje fazy stawiznow připowědźiła … 🙂 Běrtlk lětstotka po přewróće je najwjetši čas stare kolije a přežite konflikty wopušćić.

wid_hody

Apropos kolije: Rańše slědy dźensa na jutřiše hody bjez sněha pokazaja – w stopach a kolijomaj je hižo kusk wody widźeć, taće ćišći wčerawšu zymu nabok. Ničo njebudźe drje z běłymi hodami, ale přeju Wam wšěm njedźiwajcy toho krasnu hodownu naladu, rjane swjate dny, měrny čas „mjez lětomaj“ a dobry start do stroweho noweho lěta! A taće bě symbol za přewinjenje „zymneje wójny“ (mjeztym tež za změnu klimy, ale to njech tule wulku rólu njehraje, přetož njewěmy, kotry podźěl matej na tym čłowjek a słónco):

Połsta lět po 1913 sym so narodźił, sydomnaće měsacow po twarjenju Berlinskeje murje. Dźensa ani njeje cłownikow mjez Němskej a susodnymi krajemi, a mjez mojim ródnym městom Hamburgom a wuzwolenej domiznu we Łužicy njeje hižo murjow, kałatych grotow a wojakow na stražnicach, ale derje wuhotowanych awtodróhow, na kotrychž móžeš w pjeć hodźinach bjez přestawki z Hamburga do Zhorjelca jězdźić. A EU je lětsa za swój model zhromadnosće ludow bjez hranicow měrowe nobelowe myto dóstała. Na „starym kontinenće“ z – tuchwilu hišće – najstaršej ludnosću na swěće je najkompleksnišich administratiwnych strukturow, z kotrymiž móžeš zasadnje wšě nutřkowne konflikty bjez namocy rozrisać.

Stupace žiwjenske wočakowanje ludźi po cylym swěće ma něšto z ewoluciju činić: Čłowjek trjeba dale a wjac časa, zo by so w dale a kompleksnišim globalizowanym swěće zadomić móhł. 35-lětny wobydler starokamjentneje doby je starc był, rowjenk samsneje staroby w našim času je hišće „młodostny“. A hdyž dźěše lětsa wo nowe wjednistwo Lěwicy, bě w medijach tež rěč wo wuznamje Hamburgskeho politikarja z mjenom Jan van Aken (51), a wón bu předstajeny jako „młody muž“. Nó haj, z mojeho subjektiwneho wida su abrahaminy z dobrej składnosću, so jako dorosćeny začuwać, kiž je nětk poprawnym wužadanjam žiwjenja zrosćeny. Stary być móžeš potom hišće běrtlk lětstotka pozdźišo – abo tež nic …

Čehodla tež klětuše „serbske lěćo lětstotka“ wočakuju? Dokelž maja ludźo wšě „ekstremy“ syte, kotrež su protagonisća wšelakich kulturnych a politiskich prudow sto lět dołho wuspytowali. Jim je tež dosć a nadosć wospjetowanjow starych konfliktow dokoławokoło přeco samsnych temow a to lětdźesatki dołho ze samsnymi eksponentami w zjawnych rozestajenjach. Na proze k nowej dobje steji přesyćenosć – přewjele informacijow, přewjele tworow, přewjele poskitkow a přewjele žwanjow na wšěch kanalach dla. A konkluzija je, jenož to k wědomju brać, što nam dale pomha k połnosći zhromadneho žiwjenja.

Nowa narodna ideja Serbstwa po „kóncu swěta“

3. November 2012

Po kóncu swěta po Maya-protyce w lětušim hodowniku 🙂 njech so nowa doba noweje narodneje ideje Serbow započnje. My hižo „posledni Indianojo Europy“ njejsmy, kotrychž je Jurij Brězan w swojim ludźe widźał. Ani rezerwat ani nostalgiske dopomnjenki na zańdźenu kulturu njetrjebamy, wšako je serbska rěč we wšědnym žiwjenju dale a wjac młodych ludźi žiwa a ma přichod. Rěč pak je najwažniše znamjo identity modernych ludow.

Serbska zemja je (mjez druhim) při Baltiskim morju, w Chrósćicach, w Berlinje, Drježdźanach a w Texasu. Kategoriji „serbski sydlenski rum“ a „awtochtona mjeńšina“ změjetej dale a mjenje wuznama za načasne Serbstwo. Jeho kredo njeje „zdźerženje“ tradicije, ale wuwiwanje potencialow serbskich kulturnych stawiznow. Serbscy ludźo wšudźe serbske kupy w globalnym – nic jenož němskim – morju tworja, hdźež je znajmjeńša dweju abo třoch Serbow hromadźe.

Za połsta lět so nichtó za specielnym horncom spěchowanskich pjenjez za serbske institucije njepraša, přetož budźe dosć nošerjow serbskeje towaršnosće a jeje sympatizantow, njech su towarstwa, drustwa a druhe zjednoćenstwa. Wone formelnu politisku awtonomiju njetrjebaja, ale su hospodarsce njewotwisne wot statow a koncernow, dokelž maja dosć čłonow, stajnych sponsorow a projekty wičnohospodarskeho wobhospodarjenja. Kóždolětne kolektiwne žebrjenje wo podpěru je nimo.

Něšto pak budźe kaž dźensa: Tež naši potomnicy budu w přibrjóžniku blisko morja sedźo sonić a sej ze swójbnymi w pěsku a wodźe lěćo lubić dać. Stołp Serbstwa wostanje kaž hižo połdra lěttysaca: swójba.

Woda je won – karpy na blido!

31. Oktober 2012

Nimale tak stary kaž Domowina

19. September 2012

Dr. Achim Nawka (97) z Radworja, kuzenk a přećel Alojsa Andrickeho, na lětušim koncerće chóra „Meja“, kaž přeco w dobrej zhromadnosći a w přijomnej duchownej wuměnje z druhimi ludźimi.

Přihot na wječer

11. September 2012

Prěni šěry kozak na wačokniku …

Kolesowanje jako wupuć ze wšěch problemow

30. August 2012

Dale a wyše płaćizny za diesel resp. bencin, kotrež tele dny stajnje stupaja, pohnuwaja k přemyslowanju wo žiwjenskim stilu. Na přikład, hač njeje kolesowanje tež zwonka dowola a swjatoka dobry instrument, puće wšědneho dnja zmištrować. Ale porno našim prjedownikam, kotřiz su přewažnje w bliskosći dźěłoweho městna a wjesnych klamow bydlili, je to w našej dobje hustodosć cyle hinak.

Někotři jězdźa z wokolnych wsow z kolesom na dźěło do Budyšina. Mój puć do sejma w Drjedźanach pak je tam a sem hižo z awtom 130 kilometrow, z kolesom by kusk dlěši był, přetož nochcu so w powěsćach rozhłosa zwěčnić – jako kolesowar na awtodróze :-). Z kolesowanjom njeda so jenož wjele energije zalutować, ale tež strowotu skrućić, štož nam samym a dołhodobnje při financowanju strowotnistwa njehladajo na demografiske wuwiće pomha.

Mje by wězo zajimowało, kelko ludźi w Serbach je, kotřiž su hižo dźensa kóždy dźeń dlěše tury ze swojim kolesom po puću – nic jenož sportowsce, ale dla spjelnjenja winowatosćow wšědneho dnja …