Archive for the ‘strowe žiwjenje’ Category

Naše serbske hrodźišća susodow fascinuja – stražujemy nad pokładami hódnotow

7. Oktober 2019

Što Čechow kaž hłownu organizatorku „Lěta Łužiskich Serbow w Liberecskim kraju”, Janu Vančatovu a towarstwo Societas Amicum Liberec pohnuwa, so tak sylnje za nas zasadźować? To nima ničo z nostalgiskim překrasnjenjom čěskeje solidarity ze serbskej młodźinu po druhej swětowej wójnje činić, cyle wothladajo wot toho, hlej Chróšćan zběžk a financowanje čěskich wučerjow w serbskej Łužicy, zo je tuta zwjazanosć ze słowjanskimi sotrami a bratrami za hranicu Němskeje hač do dźensnišeho praktisce žiwa. Runja stajnej kulturnej wuměnje mjez serbskimi a čěskimi ćělesami.

Kaž móžeše na kromje swjatočnosćow minjeny pjatk zhonić, dźe wo „hódnoty, kotrež Serbja maja – porno wulkej towaršnosći, kotraž je tute hódnoty dawno přisadźiła.” Tajke něšto tež husćišo wot němskich přećelow serbskeho ludu słyšiš. Što su to do hódnotow? Mi sydom aspektow do mysli přińdźe.

  1. Wšě generacije hromadźe dźerža.
  2. Ludźo maja chwile za podźělbraće na žiwjenju druhich.
  3. Móžemy wo wšěm rěčeć, ale njetrjebamy wšo do prašenja stajeć.
  4. Wjesołeje nalady być je wažnišo hač něšto wurjadneho měć.
  5. „Kak so ći wjedźe?” ma prioritu před „Kak so ja při tym čuju?”
  6. Naše mała eksistenca je w uniwersalnym porjedźe zakótwjena.
  7. Duša tči w zemi a saha hač do njebjes.

To wšo dohromady su naše ideelne hrodźišća, w kotrychž porno powšitkownej modernej towaršnosći indiwiduelna wosamoćenosć njeknježi. Tohodla běše předstajenje oratorija „Hrodźišćo” dobry zakład za přemyslowanje: „Swět so wjerćeše, horstka mjeztym smy. Naše korjenje hišće su, w kruhu hrodźišćow. Serbja doma smy, serbsce rěčimy. Dołhi, trajny čas. Duša prawótcow bije w’ wutrobje.”

Serbja_Cecham_Liberec

Mojej faworitaj w Sorbian Street Style

24. September 2019

Wobraz na sćěnje Serbskeho muzeja w Budyšinje (naprawo) a serbska moda za sawnu – woboje jako wuraz našeho sebjewědomeho wotputaneho žiwjenja we Łužicy. To je moja wosobinska estetika.

Při tym je mi napadnyło, zo je mje šmjatk minjenych měsacow wot přewjele dobreho, tež serbskeje sawny w Korzymje wotdźeržował. Tohodla njech nětk je zaso žiwa normalita! A wam wšěm přeju, zo byšće sej bórze wustajeńcu wobhladać móhli!

Wjesołe prózdniny!

26. Juli 2019

Wobraz Piwarca – dowolnikarja při Baltiskim morju drje hižo cyle aktualny njeje, wšako wón dawno zaso na dźěło chodźi. Ale steji za zakładne alternatiwy 🙂 .20190715_140213 Na zasowidźenje w serbskim žiwjenju po prěnim požnjencu!

 

 

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Lěćo je čas swjedźenjow – nic problemow

6. Juli 2013

Lětuše lěćo je so nětkole w našich kónčinach z wotpowědowacym wjedrom zadomiło: Je rjenje ćopło, ale nic přehorco a wječor móžeš na zahrodźe sedźeć, wino pić a jěžikej přihladować, kiž wot jednoho boka přez łuku na druhi smali. Nimo narodnin susodow a swójbnych, kotrež su w protyčce cyłeho lěta rozdźělene (kalender z narodninami mojich kolegow na dźěle pak pokazuje, zo je zajimawych nakopnjenjow tajkich terminow we wěstych časach – na přikład je hač do dźensnišeho wočiwidnje  po žnjach prawdźepodobnosć płodźenja dźěći wjetša hač w přerězku lěta :-)), je dosć swjedźenjow.

Wjesne swjedźenje, wulke kulturne a towaršnostne wjerški kaž přichodny kónc tydźenja (nic jenož) w Chrósćicach, koncerty runja jutřišemu w Radworju, hudźbny festiwal we Łužiskej jězorinje, zarjadowanja młodźinskich klubow, zhromadne kokanje při grilwanju atd. Nic naposledk je sezona kwasow. W bibliji je hosćina woblubowany wobraz za njebjeske byće, potajkim móžemy prajić, zo w lěću poprawne žiwjenje dožiwjamy a nic w nalěću a nazymu, hdyž maja načasni dźěławi najwjac terminow a winowatosćow.

Ludźo pak jenož hromadźe swjeća, ale so tež druhdy mjezsobu na čuwy du … Krótko do wulkich prózdnin a do hód je połoženje hustodosć najbóle napjate – a potom wulke wotputanje, wolóženje přińdźe. Ja změju přichodny tydźeń hišće tři dny z dołhimi posedźenjemi, zdźěla hač do nocy, ale hižo wutoru a štwórtk swjedźeni – krajneje nowinskeje konferency a prezidenta Sakskeho krajneho sejma. Tajki typ swjedźenja park prěnjotnje ze zabawu njeje, ale dźěl powołanja, wšako dyrbiš so wo smalltalk starać :-(, štož je porno bjesadźe na folklornym festiwalu sobotu a njedźelu z wužadanjom.

Respekt před lěćnym časom za mje rěka, zo so čas wobchadźenja z problemami nachila. Nětkole steji lochkosć byća na programje. Njetrjebaš we wólnym času lěća telko drasty kaž hewak, to je symbol za pušćenje balasta. Pražnik a žnjenc stej měsacaj bjez krizowych posedźenjow – znajmjeńša nochcu žane měć – a połnje pućowanjow, na kotrychž njeje zaměr to najwažniše, ale wjeselo na puću. A w dobje dojězdźowarjow a dale a wjac na termin wjazanych winowatosćow poskićuje lěćo dosć składnosćow, so spontanje z ludźimi zetkać, za kotrychž hewak bohužel přemało chwile maš.

Serbja su swobodniši – bjez klišejow

25. Mai 2013

K najhusćišo wužiwanym předsudkam słuša wuprajenje, zo Němcy pozdatnje woblubowani njejsu. Tola woprašowanje BBC po cyłym swěće to nawopačne pokazuje: Němska je najwoblubowaniši kraj swěta – čitajće tule zajimawu aktualnu powěsć.

Wjele so piše wo SED a Serbach po wójnje. Ale tež to namakamy:  Der sächsische Landtag beschloß auf Antrag der SED-Fraktion im Frühjahr 1948 ein „Gesetz zur Wahrung der Rechte der sorbischen Bevölkerung“, und Altkommunist Wilhelm Koenen, Erster Sekretär der sächsischen Partei-Organisation, erklärte es zur „Ehrenpflicht eines jeden Deutschen“, die „bisher im Schatten gestandene schöne Blume der sorbischen nationalen Kultur in die Sonne zu stellen“ — zur „Verschönerung unseres gemeinsamen Vaterlandes Deutschland“. A štó to cituje? Nic „Neues Deutschland“, ale zapadnoněmski powěsćowy magacin „Der Spiegel“ w lěće 1974 – čitajće tule smjerćzajimawu rozprawu „Špihela“ wo Serbach w NDR.

Kardinal Meisner ma w němskej zjawnosći image zezadkarja – nimale wšitke medije čujachu so nětk zaso w tutym widźe na duchowneho wobkrućene. Žurnalisća su so na jeho interviewje wo towaršnostnych prašenjach postorkowali – čitajće tule prowokantne tezy w originalu. – Na kongresu re.publica blogowacych ludźi staj Tanja a Johnny Haeusler njedawno w narěči prajiłoj, zo trjebaja ludźo z dźěćimi prěnjotnje wjac chwile město dale a fleksibelnišich modelow dźěłoweho časa a poskitkow pěstowarnjow zo by dyrbjała jedna mzda za zežiwjenje swójby dosahać. Hladajće tule widejo z jeju narěču, za kotruž staj na městnje a w syći njesměrnje wjele přihłosowanja žnjałoj:

http://www.youtube.com/watch?v=PDYEl62g1b8 – Wjele rozdźěla pak mjez reakcionarjom a supermodernymi njeje :-).

Tohodla: Swobodne žiwjenje zwonka zakótwjenja we wopačnych klišejach je móžne. Runje w Serbach, hdźež su ludźo tradicionelnje bóle na praktiske aspekty hač na wulke ideologije wusměrjeni, kaž je tež SEDnikam – hlej přinošk Špihela – pozdźišo switało :-).

http://de.wikipedia.org/wiki/Johnny_Haeusler

http://www.re-publica.de/about

Kniha za staršich, zo bychu wobchadźenje dźěći z internetom lěpje rozumić móhli: http://netzgemuese.com/ (awtoraj: Tanja a Johnny Haeusler)

PS.: Dźakuju so facebook-přećelce Kristin za pokiw na widejo Haeuslerec mandźelskeju.

Sport: Sněh sypać

19. März 2013

zady

Zady domčka nawječor do spočatka nalěća: Je dosć dźěła, na puću ke kólnjam a wotpadkowym tonam sněh sypać. Ale to njewadźi, po dołhim dnju za pisanskim blidom w měsće je kusk sporta w čerstwym powětře něšto jara wokřewjaceho. Hewak njejsu ćělne mocy wućežene, a to mužej njetyje :-).

Připowědźene temperatury za sobotu, termin hłowneje zhromadźizny: Maksimalnje nula, minimalnje minus wosom stopnjow. Potajkim je na žurli najrjeńšo :-). Jutře budźe nachwilnje milišo: plus štyri stopnje. Kalendariske nalěćo jutře startuje, zdźěla z dešćom. K jutram pak chcu kolesować – ke křižerjam.

Wrótna „normalita“

30. Januar 2013

Dale a wjac hólcow je pozdatnje hyperaktiwnych – cyła generacija dźěći je jako nošerjo ADHS wuwołana. Mjeztym samo chorobna kasa před diagnozami lěkarjow warnuje. Bohudźak smědźachmy my w młodych lětach prosće „normalni“ być – bjez njeličomnych ekspertow, kotřiž chcedźa krok po kroku cyłu ludnosć choru pisać… Přeju sej, zo bychmy sej w Serbach dale wěstu čłowječu „normalitu“ wobchowować móhli, to by rjany přikład za sebjewědmnu awtochtonu kulturu był.

A nětk hišće jako absolutny wjeršk aktualneje politiskeje komunikacije snědań z knjezom Brüderle a wonej žurnalistku redakcije „stern“, kiž chcyše z nim před lětom w połnocy při barje bledźić a nětk zjawnosć wo tym informuje, zo je wón jej tehdom po x-tej škleńcy wina hladajo na jeje figuru bayersku šaćik doporučił. Hdyž je mój nan jako reporter „stern“ po cyłym swěće po puću był, dźěše wo žiwjenje a smjerć we wójnach, nětk po jednym lěće (!) wo snadź kusk njelepy flirt. Jeli chutniše problemy nimamy :-).

Wjesołe hody a strowe nowe lěto Wam přeju – witaj, lěćo lětstotka 2013, tež k nam we Łužicy!

23. Dezember 2012

„1913 – lěćo lětstotka“ rěka nowa kniha, kotraž lěto wopisuje, hdyž je so naša nětčiša doba započinała. Literatura, wuměłstwo a hudźba su swój potencial wuměrjowali. Po dwěmaj swětomaj wójnomaj, po kóncu stareju antagonistiskeju blokow a přechadźe čłowjestwa do bjezkónčneje syće mjezsobnosće so nětk 2013, lěćo lětstotka, scomter kóncom tuteje doby bliža, nic jenož dokelž je Maya-protyka za čas po 2012 zahajenje noweje fazy stawiznow připowědźiła … 🙂 Běrtlk lětstotka po přewróće je najwjetši čas stare kolije a přežite konflikty wopušćić.

wid_hody

Apropos kolije: Rańše slědy dźensa na jutřiše hody bjez sněha pokazaja – w stopach a kolijomaj je hižo kusk wody widźeć, taće ćišći wčerawšu zymu nabok. Ničo njebudźe drje z běłymi hodami, ale přeju Wam wšěm njedźiwajcy toho krasnu hodownu naladu, rjane swjate dny, měrny čas „mjez lětomaj“ a dobry start do stroweho noweho lěta! A taće bě symbol za přewinjenje „zymneje wójny“ (mjeztym tež za změnu klimy, ale to njech tule wulku rólu njehraje, přetož njewěmy, kotry podźěl matej na tym čłowjek a słónco):

Połsta lět po 1913 sym so narodźił, sydomnaće měsacow po twarjenju Berlinskeje murje. Dźensa ani njeje cłownikow mjez Němskej a susodnymi krajemi, a mjez mojim ródnym městom Hamburgom a wuzwolenej domiznu we Łužicy njeje hižo murjow, kałatych grotow a wojakow na stražnicach, ale derje wuhotowanych awtodróhow, na kotrychž móžeš w pjeć hodźinach bjez přestawki z Hamburga do Zhorjelca jězdźić. A EU je lětsa za swój model zhromadnosće ludow bjez hranicow měrowe nobelowe myto dóstała. Na „starym kontinenće“ z – tuchwilu hišće – najstaršej ludnosću na swěće je najkompleksnišich administratiwnych strukturow, z kotrymiž móžeš zasadnje wšě nutřkowne konflikty bjez namocy rozrisać.

Stupace žiwjenske wočakowanje ludźi po cylym swěće ma něšto z ewoluciju činić: Čłowjek trjeba dale a wjac časa, zo by so w dale a kompleksnišim globalizowanym swěće zadomić móhł. 35-lětny wobydler starokamjentneje doby je starc był, rowjenk samsneje staroby w našim času je hišće „młodostny“. A hdyž dźěše lětsa wo nowe wjednistwo Lěwicy, bě w medijach tež rěč wo wuznamje Hamburgskeho politikarja z mjenom Jan van Aken (51), a wón bu předstajeny jako „młody muž“. Nó haj, z mojeho subjektiwneho wida su abrahaminy z dobrej składnosću, so jako dorosćeny začuwać, kiž je nětk poprawnym wužadanjam žiwjenja zrosćeny. Stary być móžeš potom hišće běrtlk lětstotka pozdźišo – abo tež nic …

Čehodla tež klětuše „serbske lěćo lětstotka“ wočakuju? Dokelž maja ludźo wšě „ekstremy“ syte, kotrež su protagonisća wšelakich kulturnych a politiskich prudow sto lět dołho wuspytowali. Jim je tež dosć a nadosć wospjetowanjow starych konfliktow dokoławokoło přeco samsnych temow a to lětdźesatki dołho ze samsnymi eksponentami w zjawnych rozestajenjach. Na proze k nowej dobje steji přesyćenosć – přewjele informacijow, přewjele tworow, přewjele poskitkow a přewjele žwanjow na wšěch kanalach dla. A konkluzija je, jenož to k wědomju brać, što nam dale pomha k połnosći zhromadneho žiwjenja.

Nowa narodna ideja Serbstwa po „kóncu swěta“

3. November 2012

Po kóncu swěta po Maya-protyce w lětušim hodowniku 🙂 njech so nowa doba noweje narodneje ideje Serbow započnje. My hižo „posledni Indianojo Europy“ njejsmy, kotrychž je Jurij Brězan w swojim ludźe widźał. Ani rezerwat ani nostalgiske dopomnjenki na zańdźenu kulturu njetrjebamy, wšako je serbska rěč we wšědnym žiwjenju dale a wjac młodych ludźi žiwa a ma přichod. Rěč pak je najwažniše znamjo identity modernych ludow.

Serbska zemja je (mjez druhim) při Baltiskim morju, w Chrósćicach, w Berlinje, Drježdźanach a w Texasu. Kategoriji „serbski sydlenski rum“ a „awtochtona mjeńšina“ změjetej dale a mjenje wuznama za načasne Serbstwo. Jeho kredo njeje „zdźerženje“ tradicije, ale wuwiwanje potencialow serbskich kulturnych stawiznow. Serbscy ludźo wšudźe serbske kupy w globalnym – nic jenož němskim – morju tworja, hdźež je znajmjeńša dweju abo třoch Serbow hromadźe.

Za połsta lět so nichtó za specielnym horncom spěchowanskich pjenjez za serbske institucije njepraša, přetož budźe dosć nošerjow serbskeje towaršnosće a jeje sympatizantow, njech su towarstwa, drustwa a druhe zjednoćenstwa. Wone formelnu politisku awtonomiju njetrjebaja, ale su hospodarsce njewotwisne wot statow a koncernow, dokelž maja dosć čłonow, stajnych sponsorow a projekty wičnohospodarskeho wobhospodarjenja. Kóždolětne kolektiwne žebrjenje wo podpěru je nimo.

Něšto pak budźe kaž dźensa: Tež naši potomnicy budu w přibrjóžniku blisko morja sedźo sonić a sej ze swójbnymi w pěsku a wodźe lěćo lubić dać. Stołp Serbstwa wostanje kaž hižo połdra lěttysaca: swójba.