Archive for the ‘Uncategorized’ Category

Bosćij Handrik namjetuje załoženje  serbskeje staršiskeje iniciatiwy 

20. Oktober 2017

Štyrceći ludźi bě dźensa na wječork za staršich w Chróšćan „Jednoće“ přichwatało, zo bychu sej přednošk prof. Olivera Meyera z Mainza wo podpěrje dwurěčnosće naposkali a wo temje diskutowali. Přeprosyłoj stej Sakska kubłanska agentura (SBAB) a Rěčny centrum Witaj (RCW). Po zawodnych słowach Bosćija Handrika (zamołwiteho za serbske kubłanske naležnosće SBAB) a dr. Beaty Brězanoweje (nawodnicy RCW) zhonichmy wot jara sympatiskeho wědomostnika, kiž tež nazornje wo nazhonjenjach ze swojimaj dźěsćomaj powědaše, zo móže serbskorěčna wučba tohorunja dźěćom druheje maćeršćiny wjac fachoweje wědy posrědkować.

Zajimawy přikład z hłowneje šule je Meyer přinjesł: Tamniši šulerjo su matematiku jendźelsce lochšo a lĕpje wukli hač němsce. Přičina: Wučer je wšo dokładnišo rozkładł, dokelž chcyše sej wěsty być, zo su woni wšo zrozumili. Za to trjebaš wězo wjac chwile. Tohodla dyrbjeli, tak Meyer, wučerjo wučbny plan kaž „ćahatu harmoniku“ wužiwać, to rěka fleksibelnje. Wjać maćizny njeje přeco wjac wužitka.

Beata Brězanowa přeje sej wjac zawjazowaceho wukubłanja didaktiskich kompetencow (metodow wuwučowanja) pola wučerjow runja pěstowarkam. Bosćij Handrik namjetowaše na kóncu załoženje serbskeje staršiskeje iniciatiwy. Meyer rozprawješe wo wuspěšnej staršiskej initiatiwje za wjacerěčnosć w Šleswigsko-Holsteinskej. Přezjedni běchu sej wšitcy, zo ma serbšćina na našich šulach prěnja rěč być, wšako je wona maćeršćina Serbow.

Serbscy starši trjebaja swójski hłós w zjawnym rumje. Hdyž chceće, móže Domowinski wuběrk za kubłanje Was podpěrować, puć k załoženju iniciatiwy serbskich staršich namakać. Štóž ma zakładnje zajim, njech mje skontaktuje, mejlnje marcel.braumann(at)gmx.de abo přez Whatsapp 0171 89 83 985. Meyer praješe, zo maja wučerjo, kotřiž su sami starši, bóle začuće za potrjeby šulerjow. Serbska kubłanska politika trjeba praktisku kompetencu serbskich staršich!

„Što?! Serbski parlament?!“

20. Oktober 2017

Dźens rano pola frizerki w Budyšinje. Wona bě nimale swój nadawk na mojich hłosach zdokonjała, hdyž smój připódla w pozadku němske regionalne powěsće MDR słyšałoj. Myslach, zo mam měrne ranje, ale dźens słušeše wčerawša nowinska konferenca sejmikarjow do wusyłanja. „Was? Ein sorbisches Parlament?!“ Zadźiwana-překwjapena do špihela hladaše, na moju wotmołwu čakajo.

Sym wězo temu z tym pokiw chětř skónčił, zo to po mojim měnjenju tak a tak ničo njebudźe, dokelž wulka wjetšina Serbow to měć nochce. Ale hdys a hdys so prašam, hač so „sejmikarjo“, hdyž so hižo wo měnjenje Serbow njestaraja, znajmjeńša kusk na to mysla, što jich ideja w němskej ludnosći wuskutkuje. A hač je to na dobro serbskeho ludu. Tule aktualne linki k wšelakim wozjewjenjam:

http://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-521690.html

https://www.freiepresse.de/NACHRICHTEN/SACHSEN/Sorben-wollen-ein-eigenes-Parlament-artikel10030921.php

http://www.focus.de/regional/sachsen/minderheiten-initiative-legt-plan-fuer-eigenes-sorbisches-parlament-vor_id_7737555.html

Stejišćo Domowiny k dźensnišej prezentaciji sejmikarjow

19. Oktober 2017

Hladajo na to, zo so iniciatiwa za "serbski sejm" bóle wo němsku hač wo serbsku zjawnosć prócuje, je tekst němski.

10-19 Stellungnahme Sejm.pdf

Tilich woteńdźe, Kretschmer přińdźe

18. Oktober 2017

Pjeć dnjow po wólbach zwjazkoweho sejma při rozžohnowanju z dołholětnym korespondentom Freie Presse w Drježdźanach, Uwe Kuhrom, běše mjez hosćimi tež Michael Kretschmer (naprawo na foće). Wón přindźeše w ležernym outfiće z dźěsćom – a po ćežkej njewočakowanej poražce: Swój mandat w Berlinskim parlamenće bě politikar CDU přěhrał, AfDnik přewza Zhorjelski wólbny wokrjes.

Dźensa popołdnju sedźach ze žurnalistom pola mojeho šefa. Tema: Štó je Tilich a kak póńdźe ze Sakskej dale? W štyrjoch dyrbjachmy njejapcy přestać, dokelž chcyše so Stanisław Tilich w sakskej kencliji wuprajić. Serbski sakski ministerski prezident připowědźi, zo chce wotstupić a jako swojeho naslědnika Michaela Kretschmera namjetować.

Hdyž wjetšina krajneho sejma jeho woli, budźe wot hodownika tež přichodny nawoda sakskeho knježerstwa Łužičan. To sej wón sam zawěsće hižo předstajić njemóžeše, hdyž jeho na horjeka mjenowanym přijeću zetkach. A Stanisław Tilich? Wón ma image přećelneho, wurunaneho čłowjeka, ale nic managera we wulkich krizach. Po tym zo je so AfD z naksylnišej stronu w Sakskej stała, njeje sej wón samomu přewrót hač do wólbow 2019 w Sakskej přicpěwał.

Jubilej Serbskeho instituta – 25 lět slědźenje w Budyšinje a Choćebuzu

16. Oktober 2017

Serbski institut ze sydłomaj w Budyšinje a Choćebuzu woswjeći lětsa 25. jubilej po nowozałoženju w lěće 1992. Zapřijejo jeho předchadnik, w lěće 1951 załoženy Institut za serbski ludospyt, zhladuje z tym na wjace hač šěšć lětdźesatkow profesionelneho sorabistiskeho slědźenja we Łužicy. Na zarjadowanju pokazamy na stawizny instituta a předstajimy aktualne naprawy k podpěrje a dokumentaciji serbskeje rěče.

Swjedźenske zarjadowanje wotměje so 26. oktobra 2017 w Choćebuskim Měšćanskim domje:

16.30–17.45 hodź.:

*Witanje

*40 lět Institut za serbski ludospyt (1951–1991) a 25 lět Serbski institut (1992–2017), dr. des. Friedrich Pollack

*Delnjoserbšćina awditiwnje: zwukowe nahrawanja za spěchowanje a dokumentaciju rěče, dr. Hauke Bartels

*Předstajenje noweje institutneje brošurki 2015/16, dr. Anja Pohončowa

17.45–18.00 hodź.: Přestawka

18.00–18.30 hodź.: Postrowne słowa

18.30–19.00 hodź.: Swjedźenski přednošk, prof. dr. Roland Marti

19.00 hodź.: Přijeće

Zarjadowanje wotměje so w němskej a serbskej rěči. Simultany přełožk do němčiny poskićamy.

Kontakt: dr. Hauke Bartels, direktor, hauke.bartels@serbski-institut.de & 0355-48576-480

(medijowe wozjewjenje, 16.10.2017)

Recept za přichod Serbstwa: Ani sejm ani 2plus

15. Oktober 2017

Wjac hač štyrceći komentarow je na mojej stronje w Knize wobličow dóšło, po tym zo sym přinošk małeho němskeho blog-bratřika Piwarca k dispoziciji stajił. Nětk smy wšitcy mudriši – wuměna mysličkow přeco pomha.

Julian Nyča słušeše runja wjacorym młódšim Serbam k diskutantam. Zajimawe jeho wobsahowe zjimanje: Domowina (kaž załožba) ma jasny nadawk we swojich wustawkach: spěchowanje serbskeje rěče a kultury. Kotry zaměr serbski sejm změje, budu hakle zapósłancy rozsudźeć. Woni pak su postajeni – po wuprajenju rěčnika iniciatiwy, Měrćina Wałdy – wot přeněmčeneje, serbsce njerěčaceje wjetšiny wolerjow we Łužicy. Tuta wjetšina, kiž sama subjektwinje derje bjeze serbšćiny wuńdźe, móže – jeli jim so chce – potom wobzamknyć, zo je tuta asimilacija tež za „zbytk“ žiweho Serbstwa najlěpši puć.

Hdyž Měrćin Wałda pak praji, wuchadźišćo jich prócowanjow je woteběranje serbowanja we wšědnym žiwjenju, je za wotpomhanje tutej problematice z mojeho wida recept jasny:

  1. žadyn sejm, kiž budźe tak a tak najskerje nošer dalšeho přeněmčenja a město toho zesylnjenje kulturneho a kubłanskeho awtonomije Serbow přez Domowinu a załožbu – njejsmy swoje potenciale dawno wučerpali;
  2. wotstronjenje kubłanskeho modela 2plus, kiž hižo 16 lět přeněmčenje serbskich dźěći na šulach organizuje, město toho mjez druhim nawrót k serbskim rjadownjam.

Z tutej kombinaciju změjemy potom tež lěpšu podpěru staršim, kotřiž ze swojimi dźěćimi serbuja a z tym rjap přichoda serbskeho ludu tworja.

„Serbski sejm“ jako kónc Serbstwa

12. Oktober 2017

Něhdyši italski statny prezident Sandro Pertini praješe jónu hladajo na lětdźesatki dołho so w krótkich wotstawkach wotměnjace wšelake knježerstwa w swojej domiznje: Italska je jenički europski kraj, kiž poprawom docyła žane knježerstwo njetrjeba .

Kaž Serbja. W Serbach je hdys a hdys trjeba, dobreho moderatora měć, zo njeby Serbstwo do wjacorych mini-kralowstwow rozpadowało. Ale hewak naša jednota w mjezsobnym respektom před wšelakorosću rěčow, dialektow, regionow, wsow a nic naposledk nabožinow wobsteji.

Zo runje Serbja parlament trjebaja – porno Danam w Němskej, Frizam, Roman, Korutanskim Słowjencam, bretonam a dalšim mjeńšinam w Šwicarskej, Grjekskej atd. – je chrobła wizija zwonka zemje. Tohodla je rěčnik tuteje ideje nětk serbski lud faktisce šmórnył a nowu zaměrowu skupinu nadešoł: 700.000 Łužičanow. Woni bychu dyrbjeli jako potomnicy Serbow tajkile „serbski sejm“ wolić – tak z jeho erta w BILD.

Z tym je prašenje samo- a sobupostajowanje Serbow na wěki z blida, dokelž by potom dawno přeněmčena ludnosć wo spěchowanju rěče a kultury w Serbach rozsudźiła. Z tym by konstituowanje tajkeho "serbskeho parlamenta" kaž pohrjeb Serbstwa było.

Serbskorěčne staršiske zhromadźizny za serbskich staršich – tren d přeněmčenja zawróćić

10. Oktober 2017

Małe ličby su pozdatnje načasny serbski problem. To pak wěrno njeje. Wobhóńće so jónu, štó je w NDR – a to běše tola, kaž so hustodosć praji, „stat njeprawdy – jako šuler w A-rjadowni ze šěsć, sydom abo wosom sobušulerjemi wuknył. Bychu woni tehdom hižo wšěch B-šulerjow z maćernorěčnymi do zhromadnych rjadownjow tykli, bychu Serbja hižo „w starych časach“ z mjeńšinu w swojim domje byli.

To pak jenož dźěći a młodostnych njepotrjechi, ale tež staršich. Normalita w Serbach njech je, zo móža serbscy starši na zhromadźiznach serbskich kubłanišćow ze serbskimi wučerjemi tež w swojej maćeršćinje wo kubłanju swojich dźěći rěčeć. Wězo tež na konferencach serbskich nošerjow wo kubłanskich prašenjach. Dźensa pak je nimale naša cyła wuměna wo wužadanjach kubłanja přeněmčena. Je dale a mjenje staršiskich zhromadźiznow w serbskej rěči.

Herbstwo „Chróšćan zběžka“ z lěta 2001 pak je tworjenje zjawnych rěčnych rumow. Je najwjetši čas, to nětk nachwatać. Hewak za dwaceći lět starši wo tajkich prašenjach hižo docyła serbować njemóža, dokelž su woni to woteznali. Poskajće na zredukowanu maćeršćinu němskich wupućowarjow w USA po lětdźesatkach – my pak druhi serbski kraj nihdźe nimamy. Tu je serbska Łužica.

Dyrbja Serbja ze serbskimi dźěćimi tola kusk němcować? Ně, wězo nic

9. Oktober 2017

Hač w pěstowarni abo w ministerstwje: přeco zaso so powěda, zo dyrbiš ze serbskim dźěsćom hdys a hdys tež němsce rěčeć, zo njeby wone do wušparanjow přišło, jeli dyrbi na přikład do chorownje. Tohodla tule něšto myslow k rozswětlowanju.

Načasny zakładny zakoń přiswojenja rěče je a wostanje: Jedna wosoba – jedna rěč. Potajkim su tole optimalne wuměnjenja: Serbska pěstowarka rěči a serbskaj staršej rěčitaj z dźěsćom serbsce a hewak ničo. Wot dorosćenych ludźi wočakujemy wobknježenje maćeršćiny, hamtskeje rěče kraja a znajmjeńša kusk jedneje rěče za mjezynarodne dorozumjenje. To rěka połnolětny krajan dyrbi serbsce, němsce na najwyšim jemu móžnym (ertnym a spisownym!) niwowje a jendźelsce jako wobchadnu rěč nałožować móc.

Samo wšitcy Serbja, kotřiž su w połstatych lětach hišće jednorěčnje serbsce bjez wliwa němcowacych susodow abo němskich masowych medijow wotrostli, nimaja z wužiwanjom němčiny we wšěch sitaucijach žiwjenja žane problemy. Serbske dźěćo hišće njetrjeba tak derje němsce móc kaž němske, kotrež tež hišće serbsce njemóže. Štož chorownju nastupa: Kliniki w našich kónčinach, kotrež móža mjeztym samo (bohudźak!) z arabsce rěčacymi ludźimi wobchadźeć, maja tež dosć potenciala za komunikaciju ze serbskimi dźěćimi.

Wšě stejnišća chorownjow w serbskim sydlenskim rumje dyrbja so jako zjawne resp. ze zjawnymi srědkami financowane institucije po serbskim zakonju tak a tak wo zmóžnjenje serbskeje komunikacije starać, hornjołužiskej klinice w Budyšinje a Biskopicach jako předewzaće Budyskeho wokrjesa stej samo prawnisce direktnje winowatej, młodych a starych serbskich pacientow rozumić móc. Ale njewotwisnje wot toho su ludźo pobyt swojich dźěći w chorowni dotal přeco někak zrjadować móhli.

Tohodla je z wida rozuma cyle jasne: Skaženje spušćomneje maćernorěčneje komunikacije w pěstowarni a w swójbje je na škodu a nikomu njepomha. Zo němski wuj abo susod ze serbskim dźěsćom němcuje, wězo runje tak nješkodźi kaž pólske zynki twarskeho dźěłaćerja .

Pjeć wotmołwow kritikarjam mojeje kritiki kubłanskeho modela 2plus w Serbach

8. Oktober 2017

Ty tola pozadki tutoho kubłanskeho modela njeznaješ.

Wo teoretiskich zakładach 2plus, štož je ze zapada importowany asimilaciski koncept za migraciskich młodostnych, sym w běhu lět w tutym blogu dosć a nadosć pisał. Tohorunja wo praktiskich njedostatkach. Štóž chce tute moje wuprajenje přepruwować, njech pytansku funkciju z pomocu wotpowědnych hesłow wužije. Najwažniše politiske wuchadźišćo 2plus pak bě politiska njezwólniwosć tehdomnišeho kultusoweho ministra Matthiasa Ericha Rößlera, mjeztym je wón prezident krajneho sejma, Serbam mjeńše minimalne ličby za rjadownje wot pjateho lětnika přizwolić. Z tym běše wón tótka srjedźneje šule w Chrósćicach, hdźež mějachmy 17 přizjewjenjow – tři (!) přemało.

Jenož pozadki 2plus njeznaju, ale tež kompletne předstawizny. Chróšćan zběžk, kiž dokumentowach z tikotakom w internecach, dawno zhubjenej serbskej cyber-wjesce, a w zešiwku za mojeho dźěłodawarja (tutu papjerjanu zběrku móže kóždy zajimc wote mje dóstać, z njeje je na zakładźe dokumentow tež jasnje wučitać, kotři CDUnicy su Serbow tehdom podpěrali, krajny minister za zwjazkowe a europske naležnosće Stanisław Tilich njebě pódla), je z poražku skónčił. Protest bě rjekowski, hišće dźensa zapłać Bóh wšěm, z kotrymiž wotměwachmy rano na šulskim dworje swoje protestne manifestacije.

Bjez 2plus by so syć serbskich šulow roztorhała.

Najbóle serbska srjedźna šula (w Chrósćicach) bu začinjena. Tež srjedźnu šulu w Pančicach su zawrěli. Wostali su stejnišća (dźensa tak mjenowanych) wyšich šulow w Ralbicach, Worklecach, Radworju (tule pak jeničce dla wuspěšneje skóržby gmejny přećiwo zawrjenju šule) a w Budyšinje. Porno katolskemu biskopej Timmereversej, kiž je so nětk w zwisku z fuzijemi po cyłej diecezy za wurjadny puć serbskich wosadow jich wosebiteho połoženja dla rozsudźił, njeje swobodny stat Sakska na polu serbskeho šulstwa k tomu zwólniwy był.

Runja druhim kónčinam tež we Łužicy, hdźež su ludźo jako wotmołwu na zawrjenje statnych šulow swobodne šule załožili, by załoženje swobodneho serbskeho šulstwa (ze zaručenym financowanjom ze stron stata po sakskej wustawje kaž pola druhich swobodnych šulow) jedyn wupuć był. Město toho su so wěsći serbscy fachowcy za druhi puć rozsudźili: pod wuměnjenjom hamtskeho wudrěwanja – pak čińće po našej woli sobu pak skóncujemy waše šule – pozdatnje dobrowólnje a samostatnje swójski hybridny model wunamakać: město serbskich šulow němsko-serbske, město serbskich rjadownjow cyłki, hdźež němska rěč dominuje.

To najwažniše je, zo so w staršiskim domje z dźěsćom serbuje.

Haj wšak, ale serbscy starši sćelu swoje dźěći do šule, zo bychu so na zakładźe serbskosće swójby w serbšćinje wukmanili – a na kóncu šulskeho časa na wšěch polach žiwjenja ertnje a pisomnje swoju maćeršćinu tak wobknježili kaž přerězny Němc swoju rěč. Tón zaměr je Domowina jako třěšny zwjazk před lětami jasnje sformulowała – a nikoho njeznaju, kiž twjerdźi, zo 2plus-šulstwo tomu wotpowěduje.

Ignoruješ stajne dalewuwiwanje tutoho modela.

Nawopak. Sym na wědomje brał, zo sće so krok po kroku rozžohnowali wot spočatneho cila, němske dźěći tak chětr kaž móžno do serbskeho maćernorěčneho niwowa integrować. Wy sće lěto wob lěto naroki za njeserbskich šulerjow znižowali – a so mjeztym faktisce stareho zaměra rěčneho přiměrjenja wzdali. Z tym pak woni ženje partnerojo za serbowanje we wšědnym žiwjenju njebywaja a dyrbja serbscy šulerjo jich dla němcować.

Tež wašu njelogiku, zo sej na jednym boku porno Samam a druhim awtochtonym ludam telko wučerjow za naše małe rjadownje dowolić njemóžemy, a na druhim boku personal za teamteaching mamy, sym zahe registrował. A tež waše aktualne zwěsćenje, zo dawno za teamteaching wučerjo pobrachuja. Z tym maja wšitcy serbscy starši prawje, kotřiž nochcedźa tajkele kubłanje na kóšty swojich dźěći.

Što ta kritika dyrbi, wšako su wšitcy sobu činili.

Na spočatku mojeho zaběranja z 2plus sym rešeršował, hač je so třěšny zwjazk wot prěnich pospytow z tutym modelom hdy jónu jasnje za to wuprajił, zo je to něšto dobre za Serbow. Tajki statement njeeksistuje. Domowina je to přeco kritisce přewodźowała a na problemy maćernorěčnych skedźniła. Poručam rešerše w archiwje Serbskich Nowin, štó je hdy a kelko razow pozdatne lěpšiny 2plus wuzběhował.

Zo Serbja hišće we wodźenskej skupinje 2plus z ministerstwom sobu dźěłaja, mi drje so njelubi, dokelž nimam 2plus ani za reparujomny ani za polěpšujomny. Ale dyrbjach při zastupje do zwjazkoweho předsydstwa w lěće 2013 na wědomje brać, zo knježi hižo „móc faktow“ – přez lěta trajace sobučinjenje w horjeka mjenowanym procesu. Woni su hižo wo so bližacym zakonskim zakótwjenju 2plus rěčeli. Potajkim dźěše wo to, jasne měrtika postajić: serbšćinu na samsnym niwowje kaž němčinu. K porjadnemu zakótwjenju njeje dóšło a měritka njejsu spjelnjene. Potajkim je po mojim měnjenju w zmysle Chróšćan zběžka nětkole najwjetši čas za pohrjebanje 2plus a zrowastanjenje serbskich rjadownjow.

Dodawk:

Najwoblubowaniši srědk za wotwobaranje kritiki je podsunjenje, so kritikar prócu wučerjow zańč nima. Wěrnosć je nawopačna: Dokelž sym z wjele wučerjemi rěčał, mam swoje měnjenje. Nimo toho wjele serbskich wučerjow pod wuměnjenjemi, kotrež njejsu sej wupytali, to najlělše za šulerjow z toho, štož je jim strukturelnje kazane, čini. Wězo wěm, zo je situacija rěče na šulach jara wšelaka. Maš hač do dźensnišeho serbske kućiki – dźakowano wučerjam a zestawje šulerjow.

Hdyž pak na přikład w Hodźiju wot staršich žadana serbska wučba na tym zwrěšći, zo wotnožka statneje kubłanskeje agentury serbski šulski centrum w Budyšinje zesłabjeć nochce, spóznawaš, zo tuchwilu systematisce wjele wopak běži. Mějach jónu rjadownju tamnišeje serbskeje srjedźneje šule na wopyće w krajnym sejmje. Lědma serbsku sadu prajić móžeše, bjeztoho zo su wobužnje z wotpokazanjom reagowali. Tak njewupada přichod serbskeho ludu.