Archive for the ‘Uncategorized’ Category

„Škit“ hižo njetrjebamy

11. Oktober 2019

Nas nichtó „škitać“ njetrjeba. Štóž je Serb, njeje potencielny wopor. So wě, zo je kóždy přeco z wěstej statistiskej (nje)prawdźepodobnosću wohroženy, hač pěši abo w awće, haj hladajo na smjertne njezboža je domjacnosć najstrašniše městno swěta. A to najhórše je lěharnja: Wjetšina ludźi je dotal swoje žiwjenje we łožu přisadźiła .

Z kipu na hłowje po puću być je we wšalkich kónčinach wjetše riziko hač pola nas serbowanje. A kak riziku zadźěwaš, kotrež je sćěh předsudka, pokazuje tón prowokantny esej „Tel Aviv statt Auschwitz“, mjeztym samo w „Jüdische Allgemeine“ wozjewjeny. Hesło: Radšo ludźom podźěl brać dać na načasnym žiwjenju tych, kotřiž su přežiwili.

https://www.salonkolumnisten.com/tel-aviv-statt-auschwitz/

Ně, my Serbja „škit“ w klasiskim zmysle njetrjebamy. My trjebamy samozrozumliwosć poskitka (!) serbować. Zo na zarjedźe hižo so prašeć njetrjebam: „Móžu z Wami serbsce rěčeć?“, ale zo tam steji resp. so praji: „Ze mnu móžeće serbować.“ Zo njeby hižo rozmołwny partner w statnej / komunalnej instituciji prajił „Mit mir müssen Sie schon deutsch sprechen“, ale tón wobydler, kiž serbsce njemóže.

Tajke něšto rěka Active offer. Mudri ludźo w Serbach su hižo wjele wo tym rěčeli. Nětko to do centruma našeje narodnostneje politiki słuša. Na wšěch polach: w kubłanju, kulturje, strowotnistwje, na zarjadach atd. Model dawno eksistuje:

https://careinspectorate.wales/more-just-words-follow-strategic-framework-welsh-language-health-social-services-and-social-care

Mój přinošk k wodźacemu wobrazej Łužicy

29. September 2019

Sym so dźensa jako druhi Serb na online-woprašowanju wobdźělił:

https://beteiligung.zw-lausitz.de/lausitz/de/draftbill/52552/para/7

Lubi ludźo, mějće so prošu do spěcha a čińće sobu, zo bychu serbski lud jako aktiwneho partnera při tworjenju přichoda Łužicy zaznać móhli.

Sym wćipny, kotre stejišća nětko zapodaće!

„Sejm“ Serbow wróćo do lěsa pósćele

27. September 2019

Pola zwjazkoweje kanclerki Angele Merkel, nutřkowneho ministra Horsta Seehofera, předsydow frakcijow zwjazkoweho sejma a prezidenta zwjazkoweje rady, Daniela Günthera, je list gremija „Serbski sejm“ dóšoł. Wo tym nowinska rěčnica Jadwiga Pjacec informowaše. W spisu sej sejmarjo žadaja připóznaće Serbow jako „indigeny lud“ w zmysle dokumentow UNO. Što to woznamjenja, móže kóždy sam čitać

https://de.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cbereinkommen_%C3%BCber_eingeborene_und_in_St%C3%A4mmen_lebende_V%C3%B6lker_in_unabh%C3%A4ngigen_L%C3%A4ndern

Potajkim serbski lud z wida „Serbskeho sejma“ do tuteje kategorije słuša: „Ihre oftmals jahrtausendealten Kulturen unterscheiden sich zumeist durch ihre besondere Beziehung zur Natur von der herrschenden westlichen Kultur.“ Ja pak dotal ani jeničkeho Serba njeznaju, kiž by tajku sadu hladajo na Serbstwo podpisał.

Zaměr tajkeje kročele klasifikacije jako „indigeny lud“ je, „Maßnahmen zu ergreifen, um das Recht der betreffenden Völker zur Nutzung von Land zu schützen, das nicht ausschließlich von ihnen besiedelt ist, zu dem sie aber im Hinblick auf ihre der Eigenversorgung dienenden und ihre traditionellen Tätigkeiten von alters her Zugang haben.“ To kóždy hnydom rozumi, hdyž wo konkurencu mjez narokom kmjenow w južnoameriskim pralěsu a potrjebu małych burow wot wonka dźe. Ale hladajo na naše połoženje we Łužicy je to njezmysł.

Haj, Serbja su „first nation“, prawobydlerjo. Ale smy doprědkarscy, načasni moderni ludźo ze samsnym hospodarstwom kaž němscy a dalši susodźa. Tuta iniciatiwa spyta nas takrjec wróćo do lěsa zažneho srjedźowěka pósłać. To njeje rozumna a zamołwita narodnostna politika, ale skutkowanje swobodnych radikalow. Budu přiwisnikow sejma we Wojerowskich kónčinach wo tutej strašnej poziciji informować.

Rěčna swětłownja – serbska sebjepomoc

26. September 2019

swetlownja_wobraz

Gabriela Linakowa, społnomócnjena města Wojerec a čłon župneho předsydstwa Domowiny, informuje regionalnu zjawnosć a serbsce wuknjacych wo nowej „rěčnej swětłowni“:

Beim Italiener in Hoywoy sorbisch über Spanien sprechen

Dale a wjac kubłanja a dalekubłanja wožiwjenje serbšćiny w zjawnosći zaručeć njemóže – trjebamy lokalne iniciatiwy za tworjenje rěčnych rumow, kaž je we Wojerowskich kónčinach mjez druhim na Horach, w Čisku, z klubu młodych swobodnych myslerjow a z tutej dźěłarničku „rěčna swětłownja“ mamy. Kompetenca nałožowanja rěče rosće jeničce we jeje wšědnym wužiwanju. Potajkim: Rěčće serbsce, to je najskutkowniša sebjepomoc.

Causa Luhmann – prawa inkluzija Němcow w Serbach na dnjowym porjedźe

20. September 2019

Tomaš Bjeńš, gmejnski radźićel w Ralbicach-Róžeńće, ma w swojim komentarje w SN prawje: Špak w zapřijeću „dwurěčnosć“ tči. Tohodla ženje „dwurěčne gmejny” abo „dwurěčne wosady” njepišu, ale „serbske gmejny”, „serbske wosady“, „serbske kónčiny”, „serbski kraj”. Wšako prajimy wo njeboh ludźoch, zo njech je jim „serbska zemja” lochka najebać Němcow a druhich, kotřiž runja nam na njej chodźa. To, štož hladajo na wěčnosć płaći, dyrbi tež za nas na zemi žiwych płaćić. Připódla prajene: Štwórć swjateho Jurja wokoło Hamburgskeho hłowneho dwórnišća, hdźež sym wosrjedź wjetšiny ludźi wotrostł, kotrymž němčina maćeršćina njeje, je bjezdwěla dźěl němskeje metropole – tak kaž je hamtsce postajeny serbski sydlenski rum serbski najebać zestawu ludnosće w jednotliwych sydlišćach.

Smy w dobje inkluzije žiwi, tohodla smě sej tež serbsce njerozumjacy podpěru přeć. Wot stata, kotryž móže na přikład simultane přełožowanje na wuradźowanjach gmejnskeje rady zmóžnjeć. Knjez Eduard Luhmann je tola samo zastupowacy wjesnjanosta, potajkim njech so stara. Tuta inkluzija mjenujcy njeje nadawk maćernorěčnych Serbow. Předstajće sej, do rjadownje zakładneje šule chodźi w ramiku projekta inkluzije hłuchoněme dźěćo. Nichtó njeby sej žadał, zo druhe dźěći hižo „normalnje” rěčeć njesmědźa, ale maja wotnětka wšitcy jeničce w gestikulaciskej rěči komunikować. Ně, hłuchoněme dźěćo dóstawa profesionelny pedagogiski přewod.

So wě, zo móžeš tajkim komunikaciskim problemam hdys a hdys tež priwatnje wotpomhać. Tak sym na Chróšćan zběžku korespondentej nadregionalneje nowiny hrube přełožowanje narěčow přišeptał. To tež na župnym předsydstwje we Wojerecach činju, hdyž hosća mamy, kiž chce so na posedźenju wobdźělić, ale wšo njerozumi. Jako župan pak zakročam, hdyž Serbja w tutym kole tajkeho hosća dla započinaja němcować. To je zakazane, dokelž je župne předsydstwo rěčny rum – a mnohim jenički tajki we wšědnym žiwjenju! (So wě, zo je wuwzaćow, jeli smy sej eksterneho partnera za jedyn dypk dnjoweho porjada přeprosyli, kiž serbsce njemóže. Tón pak smě tež dožiwić, zo je zawod do temy serbski.)

Wupuć ze smjertneje „zdwórliwosće” njeje, na rěčne rumy w swójbje, na šuli a w cyrkwi pokazać, wšako mamy w tutych wobłukach lěto a bóle samsne wužadanje, zo je ludźi nutřka, kotřiž serbsce njemóža a nawuknyć nochcedźa. Cyła problematika 2plus so lěta dołho wo to wjerći, zo su maćernorěčne dźěći w měšanych rjadownjach k němcowanju nuzowane. Ja so jara wjeselu – to směm jako předsyda kubłanskeho wuběrka po lětach rozmołwow po cyłej Łužicy zwěsćić –, zo je mjeztym konsens zrostł: Serbska šula budźe přichodnje zaso na wšěch stejnišćach a njedźiwajcy rozdźělneje zestawy šulerstwa konsekwentnišo rěčny rum. W tutym zmysle so tež nowozałožena staršiska iniciatiwa w Radworju angažuje.

Srjedu je so w załoženskim domje Domowiny, w kofejowni „Kulturneje fabriki” we Wojerowskim starym měsće „rěčna swětłownja” wotewrěła. Tam ludźo bjesadujo z pomocu wučerki na wuměnku, něhdyšeje županki Brigity Šramineje, serbsce wuknu. Knježe Luhmanno, sće rady witany w tutej dźěłarničce za serbowanje wšědny dźeń. Dalši kurs je w Čornym Chołmcu. Hladajo na to, zo starši z Wojerowskich kónčin dźěći do Ralbičan šule sćelu, směm snadź nawopak na tón puć pokazać. Wězo je to wšo dobrowólne, smy w swobodnym kraju žiwi, bohudźak. Tohodla maće tež swobodu, sej słuchatko a přełožowarja organizować.

Prawnisce, lubi ludźio, ani sekundu diskutować njetrjebamy. Kóždy Serb ma po płaćacym sakskim Serbskim zakonju zaručene prawo, we wobchadźenju ze zarjadami serbować. Gmejnska rada je gremij komunalneho samozarjadnistwa. Potajkim smě a móže – na dobro zdźerženja rěče a ludu – kóždy serbski gmejnski radźićel wo wšěch naležnosćach na posedźenjach tutoho gremija serbować. Nichtó prawo nima, našim ludźom to zakazać. A sebi samym to zakazać njetrjebamy.

Nowa politiska doba za Serbow w Sakskej – naše narodne wužadanje

18. September 2019

Prěni přewrót po přewróće w sakskej krajnej politice. Wšě frakcije nimo jedneje su něšto přisadźili: CDU štwórćinu zapósłancow, Lěwica a SPD nimale połojcu, a Zeleni maja drje kusk wjac mandatow, ale mjenje srědkow, dokelž budźe jim přiražka za opoziciju pobrachować. Michael Kretschmer, amtěrowacy ministerski prezident, móže jeničce w swojim zastojnstwje wostać, jeli wón so z dalšim koaliciskim partnerom aranžuje, ze Zelenymi, kotrychž wulki dźěl CDU raznje wotpokazuje.

Z toho wuchadźa: Wšo budźe hinak. Frakciski předsyda CDU je po wólbach připowědźił, zo budźe najsylniša frakcija přichodnje wotewrjeniša namjetach druhich. Wubědźowanje wo najwjetšu politisku fleksibelnosć je zahajene: „Módri“ su čerwjeno-zeleno-čerwjenym iniciatoram ludoweho namjeta za zhromadnu šulu (dlěše zhromadne wuknjenje dźěći znajmjeńša hač do 8. lětnika) poskićili, jim k wjetšinje w parlamenće dopomhać, jeli bychu k jednanjam z AfD zwólniwi byli. Mjeztym za kulisami słyšiš, zo chce CDU porno dotalnej liniji šulam swobodu zmóžnjeć, so za tajki model rozsudźić – to je eksaktnje, štož su sej tež serbscy podpěraćeljo ludoweho namjeta přeli, wšako wo wotstronjenje wyšich šulow abo gymnazijow njeńdźe:

https://www.domowina.de/pl/doniesienia-prasowe/blog/38af516a0a922b66c6490d4d48d6c2fc/?tx_news_pi1%5Bnews%5D=1121&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail

Zajimawe běše tež njedawny nastork ministerskeho prezidenta za změnu wustawy w zmysle wjac direktneje demokratije. Za tajkule kročel trjebaš dwě třećinje parlamenta. Nimale třećina sydłow w sejmje pak „módri“ wobsadźeja. Z nimi po měnjenju SPD, Zelenych a wjetšeho dźěla CDU wjetšinu tworić njesměš. Potajkim dyrbiš z frakciju Lěwicy a jeje zaso wolenym předsydu Ricom Gebhardtom jednać. Kaž hižo tehdom w zwisku ze zakótwjenjom zakaza zadołženja w sakskej wustawje. A porno minjenej legislaturnej periodźe, hdyž Lěwicu ani za wolenje sudnikow wustawoweho sudnistwa (tohorunja z dwěmaj třećinomaj) njetrjebachu, byrnjež wona sylniša była…

Potajkim: Nihdy po přewróće je wotewrjenišich poměrow w sakskej krajnej politice było hač nětko. To je tež wulka šansa za zastupowanje serbskich zajimow. Město zbytnych strukturnych debatow mamy so najradšo na tute politisko-komunikatiwne wužadanje koncentrować. Najebać wšě strachi nic jenož w serbskej ludnosći před „módrymi“ tči we wuslědku wólbow wulki potencial za zastupowanje zajimow Serbow. Hdy je jónu kaž nětko Michael Kretschmer w Chrósćicach po musicalu Worklečan šulorjow „dokal dźeš?“ načolny politikar Sakskeje slubił, zo ženje na we Łužicy wurjadny wotum Serbow při wólbach njezabudźe a to přichodnje wězo (!) wobkedźbuje?

Po wólbach: Nowe časy, nowe kwasy

9. September 2019

Štó by sej to loni předstajić móhł, zo so w Sakskej CDU a Zeleni (!) zhromadnje z SPD na koaliciju hotuja? A to po wólbach, po kotrychž je najbóle “serbski” wokrjes, tón Budyski, jeničce hišće ze zapósłancami AfD (4) a CDU (3) w Sakskim krajnym sejmje zastupjeny. To rěka, přichodnej dwě knježerstwowej stronje stej w našim wokrjesu lědma zakótwjenej.

Tohodla nowiny mjeztym wo straše pokročowaceho pačenja kraja do wulkoměšćanskich a wjesnych kónčin přez předwidźanu čorno-zeleno-čerwjene knježerstwo pisaja. 40 procentow wobydlerjow Sakskeje sej CDU/AfD-koaliciju přeje, jenož někak štwórćina to, wo kotrymž chcedźa nětkole wjednistwa třoch stron jednać.

Mjez serbsce rěčacymi Serbami je wěcka jasna. Absolutna wjetšina za křesćanskich demokratow, potajkim je serbska politiska wola: Njech CDU sama knježi. Druhe wuprajenje serbskeho ludu z wólbnej cedlku: božedla nic AfD! A porno “módrym” je tež zjawnje znatych angažowanych Serbow w rjadach Zelenych a SPD, kotrymž to serbske na wutrobje leži.

Předsyda Domowiny, Dawid Statnik, je so w serbskim rozhłosu k móžnej CDU/Zeleni/SPD-koaliciji zasadnje pozitiwnje wuprajił – štož je hladajo na alternatiwy rozumne. Třeća realistiska opcija mjenujcy by jeničce była: mjeńšinowe knježerstwo CDU a tworjenje wjetšiny po temach. Potom pak by “módra” třećina sejma faktisce sobu knježiła.

Šiman je dźiw zdokonjał

8. September 2019

Hišće krótko do 1. požnjenca njeby so nichtó sadźił, zo budźe Budyski Serb Marko Šiman tež z čłonom 7. Sakskeho krajneho sejma. Přewulki bĕše předskok AfD runje w tutych kónčinach při wólbach do zwjazkoweho sejma a při europskich wólbach.

Samo načolny kandidat woneje strony, knjez Urban, je sej tón wólbny wokrjes wuzwolił, zo by Budyšin za „módrych“ zdobył. Ale Šiman, tón přećelny křesćan, pilny zastupjer regionalnych zajimow a spušćomny zakitowar prawniskeho stata, je so přesadźił.

Mjez 15 kandidatami CDU, kotřiž su přěhrali, je dotalny Wojerowski zapósłanc Frank Hirche. To jako župan jara wobžaruju. Smój z Frankom wusko a kaž dobraj přećelej hromadźe dźěłałoj.

Nětkole politikarka Wojerecy w sejmje reprezentuje, kotraž na prašenja Serbskich Nowin wo serbskich naležnosćach wotmołwiła njeje. Štož so mi lubi, je wuprajenje Marka Šimana, zo je sej wón wědomy: Wón je wólbny wokrjes z pomocu hłosow přiwisnikow druhich demokratiskich stron zakitował.

Serbske dźěłowe městna su rjap regionalizacije

29. August 2019

Loni běštej we Wojerecach dwě „serbskej dźěłowej městnje“: regionalna rěčnica Domowiny a referent zarjada třěšneho zwjazka. Nětkole je jich pjeć: Nowa serbskorěčna sobudźěłaćerka za serbsku kulturu w Krabatowym młynje a dwaj přełožowarjej w serwisowym běrowje za serbsku rěč su so přidružili. Potajkim stopnjowanje wo 150 procentow w běhu jědnaće měsacow, štož zdobom pokazuje, zo je wšo relatiwne …

Kelko serbskich dźěłowych městnow (nimo pěstowarnjow a šulow) je w Budyšinje? Potajkim dźěłowe městna w serbskich institucijach resp. na zarjedźe. Štóz dokładnu ličbu znaje, njech mi praji. Ja tukam na wjac hač dwěsćě. To njeje porok, ale zwěsćenje fakta, kotryž předwidźanej regionalizaciji spěchowanja rěčnych rumow hišće njewotpowěduje.

So wě, zo mam perspektiwiske předstawy wo přichodźe: znajmjeńša połsta serbskich dźěłowych městnow we Wojerecach, załoženskim měsće serbskeho třěšneho zwjazka a cyłołužiski centrum. Widźiće, zo njejsym na dospołnu statistisku runowahu wusměrjeny, ale skromnišo na přiměrjeny podźěl. Wězo maja so dalše tajke w druhich regionach zaměstnić. Dokelž su serbske dźěłowe městna z rjapom serbskeho žiwjenja w regionach.

To je tež krajnopolitiske wužadanje. Přiwšěm dźe wo tworjenje so hodźacych politiskich ramikowych wuměnjenjow. Kóždy njech po našej serbskej politiskej tradiciji w „swojej“ stronje za to wojuje. Sym plakaty „Rumy za rěč“ Lěwicy wupjekł – jako pokiw na jadro serbskeje narodnostneje politiki. A swojemu bjezposrědnjemu słužbnemu šefej Ricej Gebhardtej, kiž chce so w nowej legislaturnej periodźe wo serbske naležnosće jako „wěc šefa“ starać, budu poboku, k tomu přinošować, zo so po lětdźesatkach knjejstwa centralizacije něšto na dobro Serbow w regionach hiba.

Krótko do wólbow je dotalna knježaca strona hišće znamjenja stareje doby roznjesła: nowu „rěčnu šulu“ (bjez konkretneho plana, kaž jedyn docent sam serbskemu rozhłosej praješe) – w Budyšinje. Nowu „manufakturu přichoda“ k temje wuwiće Serbstwa w dobje změny struktury, nic w brunicowym rewěrje, ale po zdźělence ministerskeho prezidenta w Budyšinje. To wšo něšto dnjow do wólbow do krajneho sejma . Jasne poselstwo to je.

Budyšin a Wojerecy = Drježdźany a Lipsk Łužicy

24. August 2019

Piwarc za nowy produktiwniši poměr mjez Budyšinom a Wojerecami piše – w blogu župana za wšěch:

https://hoywoy.home.blog/2019/08/24/hoyerswerda-lost-bautzen-ab-leipzig-und-dresden-der-lausitz/