Serbskorěčne staršiske zhromadźizny za serbskich staršich – tren d přeněmčenja zawróćić

10. Oktober 2017

Małe ličby su pozdatnje načasny serbski problem. To pak wěrno njeje. Wobhóńće so jónu, štó je w NDR – a to běše tola, kaž so hustodosć praji, „stat njeprawdy – jako šuler w A-rjadowni ze šěsć, sydom abo wosom sobušulerjemi wuknył. Bychu woni tehdom hižo wšěch B-šulerjow z maćernorěčnymi do zhromadnych rjadownjow tykli, bychu Serbja hižo „w starych časach“ z mjeńšinu w swojim domje byli.

To pak jenož dźěći a młodostnych njepotrjechi, ale tež staršich. Normalita w Serbach njech je, zo móža serbscy starši na zhromadźiznach serbskich kubłanišćow ze serbskimi wučerjemi tež w swojej maćeršćinje wo kubłanju swojich dźěći rěčeć. Wězo tež na konferencach serbskich nošerjow wo kubłanskich prašenjach. Dźensa pak je nimale naša cyła wuměna wo wužadanjach kubłanja přeněmčena. Je dale a mjenje staršiskich zhromadźiznow w serbskej rěči.

Herbstwo „Chróšćan zběžka“ z lěta 2001 pak je tworjenje zjawnych rěčnych rumow. Je najwjetši čas, to nětk nachwatać. Hewak za dwaceći lět starši wo tajkich prašenjach hižo docyła serbować njemóža, dokelž su woni to woteznali. Poskajće na zredukowanu maćeršćinu němskich wupućowarjow w USA po lětdźesatkach – my pak druhi serbski kraj nihdźe nimamy. Tu je serbska Łužica.

Dyrbja Serbja ze serbskimi dźěćimi tola kusk němcować? Ně, wězo nic

9. Oktober 2017

Hač w pěstowarni abo w ministerstwje: přeco zaso so powěda, zo dyrbiš ze serbskim dźěsćom hdys a hdys tež němsce rěčeć, zo njeby wone do wušparanjow přišło, jeli dyrbi na přikład do chorownje. Tohodla tule něšto myslow k rozswětlowanju.

Načasny zakładny zakoń přiswojenja rěče je a wostanje: Jedna wosoba – jedna rěč. Potajkim su tole optimalne wuměnjenja: Serbska pěstowarka rěči a serbskaj staršej rěčitaj z dźěsćom serbsce a hewak ničo. Wot dorosćenych ludźi wočakujemy wobknježenje maćeršćiny, hamtskeje rěče kraja a znajmjeńša kusk jedneje rěče za mjezynarodne dorozumjenje. To rěka połnolětny krajan dyrbi serbsce, němsce na najwyšim jemu móžnym (ertnym a spisownym!) niwowje a jendźelsce jako wobchadnu rěč nałožować móc.

Samo wšitcy Serbja, kotřiž su w połstatych lětach hišće jednorěčnje serbsce bjez wliwa němcowacych susodow abo němskich masowych medijow wotrostli, nimaja z wužiwanjom němčiny we wšěch sitaucijach žiwjenja žane problemy. Serbske dźěćo hišće njetrjeba tak derje němsce móc kaž němske, kotrež tež hišće serbsce njemóže. Štož chorownju nastupa: Kliniki w našich kónčinach, kotrež móža mjeztym samo (bohudźak!) z arabsce rěčacymi ludźimi wobchadźeć, maja tež dosć potenciala za komunikaciju ze serbskimi dźěćimi.

Wšě stejnišća chorownjow w serbskim sydlenskim rumje dyrbja so jako zjawne resp. ze zjawnymi srědkami financowane institucije po serbskim zakonju tak a tak wo zmóžnjenje serbskeje komunikacije starać, hornjołužiskej klinice w Budyšinje a Biskopicach jako předewzaće Budyskeho wokrjesa stej samo prawnisce direktnje winowatej, młodych a starych serbskich pacientow rozumić móc. Ale njewotwisnje wot toho su ludźo pobyt swojich dźěći w chorowni dotal přeco někak zrjadować móhli.

Tohodla je z wida rozuma cyle jasne: Skaženje spušćomneje maćernorěčneje komunikacije w pěstowarni a w swójbje je na škodu a nikomu njepomha. Zo němski wuj abo susod ze serbskim dźěsćom němcuje, wězo runje tak nješkodźi kaž pólske zynki twarskeho dźěłaćerja .

Pjeć wotmołwow kritikarjam mojeje kritiki kubłanskeho modela 2plus w Serbach

8. Oktober 2017

Ty tola pozadki tutoho kubłanskeho modela njeznaješ.

Wo teoretiskich zakładach 2plus, štož je ze zapada importowany asimilaciski koncept za migraciskich młodostnych, sym w běhu lět w tutym blogu dosć a nadosć pisał. Tohorunja wo praktiskich njedostatkach. Štóž chce tute moje wuprajenje přepruwować, njech pytansku funkciju z pomocu wotpowědnych hesłow wužije. Najwažniše politiske wuchadźišćo 2plus pak bě politiska njezwólniwosć tehdomnišeho kultusoweho ministra Matthiasa Ericha Rößlera, mjeztym je wón prezident krajneho sejma, Serbam mjeńše minimalne ličby za rjadownje wot pjateho lětnika přizwolić. Z tym běše wón tótka srjedźneje šule w Chrósćicach, hdźež mějachmy 17 přizjewjenjow – tři (!) přemało.

Jenož pozadki 2plus njeznaju, ale tež kompletne předstawizny. Chróšćan zběžk, kiž dokumentowach z tikotakom w internecach, dawno zhubjenej serbskej cyber-wjesce, a w zešiwku za mojeho dźěłodawarja (tutu papjerjanu zběrku móže kóždy zajimc wote mje dóstać, z njeje je na zakładźe dokumentow tež jasnje wučitać, kotři CDUnicy su Serbow tehdom podpěrali, krajny minister za zwjazkowe a europske naležnosće Stanisław Tilich njebě pódla), je z poražku skónčił. Protest bě rjekowski, hišće dźensa zapłać Bóh wšěm, z kotrymiž wotměwachmy rano na šulskim dworje swoje protestne manifestacije.

Bjez 2plus by so syć serbskich šulow roztorhała.

Najbóle serbska srjedźna šula (w Chrósćicach) bu začinjena. Tež srjedźnu šulu w Pančicach su zawrěli. Wostali su stejnišća (dźensa tak mjenowanych) wyšich šulow w Ralbicach, Worklecach, Radworju (tule pak jeničce dla wuspěšneje skóržby gmejny přećiwo zawrjenju šule) a w Budyšinje. Porno katolskemu biskopej Timmereversej, kiž je so nětk w zwisku z fuzijemi po cyłej diecezy za wurjadny puć serbskich wosadow jich wosebiteho połoženja dla rozsudźił, njeje swobodny stat Sakska na polu serbskeho šulstwa k tomu zwólniwy był.

Runja druhim kónčinam tež we Łužicy, hdźež su ludźo jako wotmołwu na zawrjenje statnych šulow swobodne šule załožili, by załoženje swobodneho serbskeho šulstwa (ze zaručenym financowanjom ze stron stata po sakskej wustawje kaž pola druhich swobodnych šulow) jedyn wupuć był. Město toho su so wěsći serbscy fachowcy za druhi puć rozsudźili: pod wuměnjenjom hamtskeho wudrěwanja – pak čińće po našej woli sobu pak skóncujemy waše šule – pozdatnje dobrowólnje a samostatnje swójski hybridny model wunamakać: město serbskich šulow němsko-serbske, město serbskich rjadownjow cyłki, hdźež němska rěč dominuje.

To najwažniše je, zo so w staršiskim domje z dźěsćom serbuje.

Haj wšak, ale serbscy starši sćelu swoje dźěći do šule, zo bychu so na zakładźe serbskosće swójby w serbšćinje wukmanili – a na kóncu šulskeho časa na wšěch polach žiwjenja ertnje a pisomnje swoju maćeršćinu tak wobknježili kaž přerězny Němc swoju rěč. Tón zaměr je Domowina jako třěšny zwjazk před lětami jasnje sformulowała – a nikoho njeznaju, kiž twjerdźi, zo 2plus-šulstwo tomu wotpowěduje.

Ignoruješ stajne dalewuwiwanje tutoho modela.

Nawopak. Sym na wědomje brał, zo sće so krok po kroku rozžohnowali wot spočatneho cila, němske dźěći tak chětr kaž móžno do serbskeho maćernorěčneho niwowa integrować. Wy sće lěto wob lěto naroki za njeserbskich šulerjow znižowali – a so mjeztym faktisce stareho zaměra rěčneho přiměrjenja wzdali. Z tym pak woni ženje partnerojo za serbowanje we wšědnym žiwjenju njebywaja a dyrbja serbscy šulerjo jich dla němcować.

Tež wašu njelogiku, zo sej na jednym boku porno Samam a druhim awtochtonym ludam telko wučerjow za naše małe rjadownje dowolić njemóžemy, a na druhim boku personal za teamteaching mamy, sym zahe registrował. A tež waše aktualne zwěsćenje, zo dawno za teamteaching wučerjo pobrachuja. Z tym maja wšitcy serbscy starši prawje, kotřiž nochcedźa tajkele kubłanje na kóšty swojich dźěći.

Što ta kritika dyrbi, wšako su wšitcy sobu činili.

Na spočatku mojeho zaběranja z 2plus sym rešeršował, hač je so třěšny zwjazk wot prěnich pospytow z tutym modelom hdy jónu jasnje za to wuprajił, zo je to něšto dobre za Serbow. Tajki statement njeeksistuje. Domowina je to přeco kritisce přewodźowała a na problemy maćernorěčnych skedźniła. Poručam rešerše w archiwje Serbskich Nowin, štó je hdy a kelko razow pozdatne lěpšiny 2plus wuzběhował.

Zo Serbja hišće we wodźenskej skupinje 2plus z ministerstwom sobu dźěłaja, mi drje so njelubi, dokelž nimam 2plus ani za reparujomny ani za polěpšujomny. Ale dyrbjach při zastupje do zwjazkoweho předsydstwa w lěće 2013 na wědomje brać, zo knježi hižo „móc faktow“ – přez lěta trajace sobučinjenje w horjeka mjenowanym procesu. Woni su hižo wo so bližacym zakonskim zakótwjenju 2plus rěčeli. Potajkim dźěše wo to, jasne měrtika postajić: serbšćinu na samsnym niwowje kaž němčinu. K porjadnemu zakótwjenju njeje dóšło a měritka njejsu spjelnjene. Potajkim je po mojim měnjenju w zmysle Chróšćan zběžka nětkole najwjetši čas za pohrjebanje 2plus a zrowastanjenje serbskich rjadownjow.

Dodawk:

Najwoblubowaniši srědk za wotwobaranje kritiki je podsunjenje, so kritikar prócu wučerjow zańč nima. Wěrnosć je nawopačna: Dokelž sym z wjele wučerjemi rěčał, mam swoje měnjenje. Nimo toho wjele serbskich wučerjow pod wuměnjenjemi, kotrež njejsu sej wupytali, to najlělše za šulerjow z toho, štož je jim strukturelnje kazane, čini. Wězo wěm, zo je situacija rěče na šulach jara wšelaka. Maš hač do dźensnišeho serbske kućiki – dźakowano wučerjam a zestawje šulerjow.

Hdyž pak na přikład w Hodźiju wot staršich žadana serbska wučba na tym zwrěšći, zo wotnožka statneje kubłanskeje agentury serbski šulski centrum w Budyšinje zesłabjeć nochce, spóznawaš, zo tuchwilu systematisce wjele wopak běži. Mějach jónu rjadownju tamnišeje serbskeje srjedźneje šule na wopyće w krajnym sejmje. Lědma serbsku sadu prajić móžeše, bjeztoho zo su wobužnje z wotpokazanjom reagowali. Tak njewupada přichod serbskeho ludu.

W „Muzeju Němcow“

7. Oktober 2017

Knjez Hilse zaso mjez wopytowarjemi „Muzeja Němcow“ NSLDź njeběše. „Prowokaciju bjez zmysła“ wón w tutej jónkrótnej dźiwadłowej hrě widźeše, kotruž sej pak dotal wobhladał njeje. Poslednja šansa budźe njedźelu, 15. winowca, w 17 hodź. w dźiwadle na hrodźe.

Smjerćzajimawe dožiwjenje mějachmy pjatk wječor w „Muzeju Němcow“. Njesedźiš na swojim stólcu, ale maš po cyłym domje běhać. A so na kóncu na přikazu dźěćatka samo lehnyć. Wjac tule njepřeradźu.

Je serbskim wopytowarjam – a jich bě wjele – lóštna hra sej předstajić, zo nic my, ale Němcy so zminu. Tež hdyž serbscy młodostni hižo dźensa wjac němskich ludowych spěwow spěwać móža hač Němcy sami, njeje pak plawsibelne, zo Serbja sta lět po kóncu Němcowstwa přeco hišće němcuja – kaž na wjedźenju w tutym muzeju.

Na stronje horjeka naspomnjeneho zastupjerja Budyskeho wólbneho wokrjesa w zwjazkowym sejmje, zapósłanca AfD, w Knize wobličow je hiżo 77 komentarow k jeho wuprajenju wo koprodukciji NSLDź a „friendly fire“ z Lipska. Potajkim so čile diskutuje, Němcowstwo je hiśce žiwe. Što to němske docyła wučinja, je hižo lětstotki dołho mjez Nĕmcami horco diskutowane.

Štó je Serb a što je serbske, to njeje poprawom w Serbach žadyn tema. Naša tema je: Kelko Serbow (hišće) je?

Budyski zapósłanc AfD škara přećiwo NSLDź

4. Oktober 2017

Zo sej Němcy realnje na wjacorych městnach wustajeńcy wo zahinjenej prjedawšej serbskej kulturje a rěči wobhladuja, ma knjez Karsten Hilse za normalne. Ale šibału fikciju, zo Serbja za pjeć stow lět do „Muzeja Němcow“ chodźa, njemóže nowy zastupjer Budyskich kónčin w zwjazkowym sejmje wutrać.

So wě, zo za swój posudk na swojim profilu w Knize wobličow sam do NSLDź hić njetrjebaše. Konfrontacija z realitu jenož myli 😎. Direktnje woleny zapósłanc AfD ze swojim zadźerženjom našim wočakowanjam wotpowěduje.

Štož je w žiwjenju woprawdźe wažne, móže čłowjek najlěpje z perspektiwy smjerće pohódnoćić. Wšě naše prócowanja su zachodne. Tak dawa so tohorunja to „poprawne němske“ wosebje derje fiktiwnje wróćo hladajcy jako historiske herbstwo wopisać.

A kusk humora při tym pomha, kotryž politikar AfD hladajo na němske nacionalne wěčki nima.

3.10.: Dźeń serbskeho kraja 😊

3. Oktober 2017

Chwalbu Chróšćanam za wobdźělenje na wubědźowanju „Rěčam přichilena komuna“ – přikład to je tež pozdatnej stolicy Serbow, Budyšinej.

Kak chceš so hišće w gmejnje stopnjować, hdźež je na nadróžnych tafličkach serbski napis nad němskim a so we wsy „halo“ njepraji, ale „chwalen Jězus Chryst“? Na přikład hłowne wustawki gmejny a jednanski porjad gmejnskeje rady zeserbšćeć.

Tak wjesnjanosta Marko Kliman w interviewje SN do dnja němskeje jednoty. Praktiski přinošk k zdźerženju a wuwiwanju serbskosće našeho kraja. Njech to je přikład tohorunja gmejnje znateho serbskeho wjesnjanosty, kotrehož hesło je ta dołhodobna skutkownosć 😎.

Chróšćenjo su praktiscy ludźo a njejsu najskerje zaměrowa skupina za brainstorming-wječorki. Tohodla móže zwrěšćene zarjadowanje k temje samo dobre předznamjo być 😊.

Za tydźeń serbsce nawuknyć – tak budźe Łužica dwurĕčna 😊

2. Oktober 2017

Britiskaj dwójnikaj pokazujetaj nětkole, kak móžeš w běhu tydźenja serbsce nawuknyć.

https://www.deutschlandfunknova.de/beitrag/sprachen-lernen-mit-matthew-und-michael-youlden

Tak móže Łužica skónčnje dwurĕčna bywać 😎. Dotalny model 2plus pomha serbskim dźěćom, w běhu 10-12 lět swoju maćeršćinu wotwuknyč, z wonym nowym modelom sčinimy z Němcow w běhu tydźenja Serbow 😉 (wšako tež tutaj mnohorěčnaj bratraj prajitaj, zo rěka nawuknjenje rěče přiswojenje swójskeho myslenja a začuwanja), a Serbja móža Serbja wostać.

Tež problem z wučerjemi je rozrisany: Najprjedy nochcyše stat hižo dosć wučerjow za mjeńše serbske rjadownje k dispoziciji stajeć. Wotmołwa knjenje Ludmile Budarjoweje a druhich Serbow: Čińće z našimi dźěćimi Teamteaching, za to trjebamy pak dweju wučerjow za rjadownje. Pjatk w SN praješe knjeni Budarjowa, zo tych wučerjow docyła njeje. Potajkim je faktisce wšo preč: serbske rjadownje a Teamteaching.

Němcy bychu prajili: Stunde Null. 2plus na smjećišćo serbskich stawiznow, zrowastanjenje A-rjadownjow a nowotarske modele za přidružnikow kaž tónle jowle na Deutschlandfunk.

Zapłać Bóh Markej Njekej za pokiw! ✌

Mój winowc

1. Oktober 2017

Winowc je mój najlubši měsac. Spočatk požnjenca sym zrudny, přetož so lěćo nachila. Hdyž je pak september nimo, so wjeselu, zo hišće nazymnik njeje. Dokelž je oktober porno nowembrej słónčniši.

Nětko čerwjene wino zaso lěpje słodźi a je wjele zajimawych zarjadowanjow. Nazyma je počas kultury, kotraž wostanje, hdyž so přiroda rozžohnuje. Nawječor po dźěle so w haće abo jězorje kupać – do je doskónčnje nimo. Hač do klětušeho.

Wotměna počasow je motor našeje kultury. Lěčne prózdniny na přibrjoze su krasne, ale přeco – prošu nic. A hdyž budźe mój luby winowc nimo, tróštuje mje serbske nakładnistwo: z literarnej kermušu 5. nowembra 😊.

Za naslědnu dobu po kóncu 2plus

29. September 2017

Rady so praji: Serbske dźěći su přichod serbskeho ludu. To trjechi, jeli (!) je zhromadnje jako „serbske dźěći“ wobhladujemy a hladamy – a nic jenož jako žiwe předmjety pedagogiskeho systema rěčnych skupin. Tohodla njeje zmóžnjenje takrjec techniskeje němsko-serbskeje dwurěčnosće hišće kubłanje w narodnym duchu. To tež kóždy Serb na přirodne wašnje wě.

Bohužel bu minjene lětdźesatki te „płuwanje w swójskej jušce“ lěto a bóle difamowane. Kóždy rěčnokulturny cyłk trjeba pak nimo wotewrjenosće swětej wěste wotmjezowanje wot druhich. Pokročowace přeněmčenje serbšćiny a woteběranje serbskeje komunikacije stej z sćěhom zničenja zjawnych serbskorěčnych rumow.

Serbskej duch a duša trjebatej swój „biotop“. Serbske dźěći maja prawo, tež zwonka staršiskeho domu wšědny dźeń njemylenu zhromadnosć ze serbowacymi towaršemi dožiwjeć móc. Přesadźenje serbšćiny jako wobchadnu rěč njeje ničo separatistiske abo ekstremistiske, kaž hybridologojo prěduja, ale poprawom narodna normalita.

Tuchwilu smy hišće we wuwzaćnym stawje. To nima ničo z małymi ličbami činić, ale z pobrachowacym sebjewědomjom. Serbowacy Serbja maja wjac dźěći hač němscy susodźa. Tohodla budźe nam so radźić, wšěm serbskim dźěćom kubłanski wobswět organizować, kiž je woprawdźe serbski.

Kóžde stejnišćo šulow ma so ze swojim přinoškom k „jušce“, w kotrejž dawa so stajnje płuwać, legitimować. Někajka dwurěčnosć hdys a hdys – to njemóže naš zaměr być. Tule dźe wo serbskosć. Je dosć staršich, dźěći, młodostnych a wučerjow, kotřiž to tak widźa. A chcedźa. Wšitcy su tohodla přeprošeni, naslědnu dobu po kóncu hybridneho 2plus-modela tworić.

Sprěnja za tych, kotřiž chcedźa wysoki maćernorěčny niwow nawuknyć (jadro Serbstwa, wšojedne kotreho pochada) a zdruha za tych, kotřiž su z kusk serbskeje rěče a kultury spokojom. Bjez prěnich pak njebudźe Serbstwa, tohodla maja woni w srjedźišću stać.

ZAPŁAĆ BÓH, KNJEŽE BISKOPJE! Serbske wosady wostanu – „wosebity puć“

28. September 2017

https://www.freiepresse.de/NACHRICHTEN/SACHSEN/Pfarreien-in-sorbischem-Siedlungsgebiet-bis-2025-sicher-artikel10012487.php

Kaž je biskop na přijeću slubił (Piwarc rozprawješe), tak wón nětko jedna – wón přizwola Serbam "wosebity puć" za zdźeržerjenje našich serbskokatolskich wosadow.