Tak to je

9. Dezember 2017

Wid čěskeje wučerki w Serbach:

Budyski centralizm Serbam njetyje – Wojerecy su srjedźišćo přichoda

8. Dezember 2017

Na zetkanju načolnych serbskich gremijow póndźelu w Budyskim serbskim domje smy so mjez druhim na sćěhowacu směrnicu dorozumili: „Rěčna a kulturna wšelakorosć serbskich kónčin we Łužicy je wulke bohatstwo, kotrež chcemy zaměrnišo podpěrować.“ Srjedu běch jako stajny hósć na posedźenju předsydstwa župy „Handrij Zejler“ Wojerecy. Tam su woni na to skedźbnili, zo so tute kónčiny w serbskej zjawnosći tak njewobkedźbuja, kaž by so słušało.

Nimam za prawe, zo w ródnym měsće třěšneho zwjazka žana wažna serbska institucija swoje sydło nima. Wojerecy su geografiske srjedźišćo Serbstwa mjez polomaj Hornjeje a Delnjeje Łužicy w Budyšinje a Choćebuzu.

Jako dźěl něhdyšeho Choćebuskeho wobwoda njejsu ludźo tule jeničce ze Sakskej zwjazani, ale začuwaja zwisk k Braniborskej. Nowina „Łužiski rozhlad“ z Choćebuza so we Wojerowskim regionje wjele čita. Wojerecy su tohorunja bliske tak mjenowanym jadrowym kónčinam: Wot Ralbic je přerězny puć do centruma města Łužiskeje jězoriny 18 kilometrow, do Budyšina pak 23 kilometrow.

We Wojerecach knježi chwalobna oficialna dwurěčnosć: Wjele napismow serbsce a němsce w samsnej wulkosći, a hdyž na torhošću při radnicy stejiš, widźiš na sćěnje wobydlerskeho centruma, załožerskeho domu Domowiny, jeničce wulke serbskorěčne pomjenowanje! Tež zwěrjenc je přikładny, dźěći móža z pomocu tafličkow serbske mjena družin zwěrjatow nawuknyć.

Wojerowski region je domizna najwažnišeje historiskeje wosobiny w Serbach, Krabata. Tajki potencial kuzłarstwa nam bóle pomha hač koncentrat zarjadow. Přemóžacy nawal přihladowarstwa při Krabatowych swjedźenskich hrach to nazornje dokumentuje. By-li centrum Domowiny we Wojerecach był, bychmy mjenje problemow w poćahu mjez Delnimi a Hornimi Serbami měli. Tule knježi prěnjotna serbska toleranca a mnohotnosć ewangelskich, katolskich a bjezkonfesijnych, konserwatiwnych a doprědkarskich, wjesnych a měšćanskich.

Nimo toho je we Wojerecach wjele swobodneho městna, nišich podružow, nadosć darmotnych parkowanskich městnow, šěrokich, njezatykanych dróhow a wotewrjeneje ludnosće. Woni maja přijomniše wjetše kino a krasnu Łužisku halu z wjele kulturnymi poskitkami. Štóž tu dźěła, móže so w dlěšej připołdnišej přestawce abo po swjatoku w bliskim jězorje kupać a swojoraznu rjanosć noweje jězoriny dožiwjeć. A te njepřećelne Budyske politesy će jow njepřesćěhaja. Tohodla su sej Wojerecy zasydlenje znajmjeńša jedneje wažneje serbskeje institucije zasłužili.

Swoje sylne strony móže Serbstwo tradicionelnje w decentralnosći wuwiwać. Inowatiwny duch našeho časa w digitalnej bohemje tči, kotraž je ze swojimi małymi ličakami wšudźe za nowe ideje přistupna – najlěpje tam, hdźež so doma čuješ, čerstwy powětr duje a – wuskosć běrokratije je daloko preč. Tohodla: Božemje, Budyšinje, a witajće do Wojerec! Někotři njech w Budyšinje wostanu, ale štóž chce kaž po wójnje něšto noweho – njech přińdźe dotud.

Načolne zetkanje serbskich gremijow: To najwažniše je wutworjenje wjac rěčnych rumow

5. Dezember 2017

Lěpše wothłosowanje a zaměrniše zhromadne zasadźowanje za bytostne temy serbskeho ludu – na to su so wčera na přeprošenje předysdy Domowiny, Dawida Statnika, a pod moderaciju předsydku załožboweje rady, Susann Šenkec, zastupjerjo načolnych serbskich gremijow dorozumili. Při tym je so wukopało, zo steji wutworjenje wjac rěčnych rumow (tak Bogna Korjeńkowa, kotrejž smy přihłosowali) w srjedźišću najwažnišeje temy: spěchowanje wšědneho nałožowanja serbskeje rěče na dale a wyšim niwowje. Po měnjenju Piwarca dyrbja při tym prěnjotni nošerjo našeje rěče, maćernorěčne dźěći, wotnětka w srjedźišću stać, kotrež su dotal wot kubłanskeho systema zanjechane. Ale jenož tamle, hdźež su wone sylne dosć, móža so jim dźěći druheho pochada rěčnje přidružeć.

dźensa w Serbskim rozhłosu:

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/index.html

medijowe wozjewjenje

Čłonojo serbskich gremijow so zaměrnišo wothłosuja

Strukturne wuwiće Łužicy wobwliwuje tež ramikowe wuměnjenje dalšeje eksistency serbskeje rěče a z tym serbskeho ludu. Tohodla widźa čłonojo serbskich gremijow, prezidija Domowiny, Rady za nastupnosći Serbow w Kraju Bramborska, Serbskeje rady Sakskeje a serbscy čłonojo rady Załožby za serbski lud potrjebu, wobdźělenje Serbow na wšěch planowanskich procesach na zawjazowace wašnje zakótwić. To bě wuslědk zetkanja, kotrež přewjedźe so dnja 04.12.2017 w Serbskim domje w Budyšinje.

Po mjezsobnym rozprawjenju su so wobdźělnicy na to dojednali, so zaměrnišo wo zaměrach a zasadach zastupnistwa serbskich zajimow we woběmaj krajomaj a na zwjazkowej runinje wothłosować.

W diskusiji su so wobdźělnicy na sćěhowace směrnicy dźěławosće dorozumili:

  1. Při kubłanskej a kulturnej politice steji spěchowanje rěče a rěčnych rumow w srjedźišću.
  2. Rěčna a kulturna wšelakorosć serbskich kónčin we Łužicy je wulke bohatstwo, kotrež chcemy zaměrnišo podpěrować.
  3. Serbske gremije kooperuja na dobro serbskeho ludu w a zwonka serbskeho sydlenskeho ruma.

Dorozumili su so, lětny plan 2018 zestajić a dalše zetkanje přihotować.

Budyšin, 04.12.2017

W mjenje přitomnych – Dawid Statnik, předsyda Domowiny

foto: Clemens Škoda, Domowina

Štó je nam hwězdu před durje stajił?

3. Dezember 2017

Rjane wobradźenje k prěnjemu adwentej 😊.

„Smy lud!“ – „My tež!“

1. Dezember 2017

Kaž je znate, njejsym za dwurěčnosć, ale za serbskosć (jeje pódlanski efekt budu potom dwurěčne poměry, ale nawopak njeńdźe: komuž je jeničce dwurěčnosć na starosći, tón njeda serbstwu trěbny swójski rum wosebje za wuwiwanje rěče), tohodla njetrjebam nětk swój aktualny statement k rozsudej rady Załožby za serbski lud wo njespěchowanju wólbow „předparlamenta“ zeserbšćeć – wy to rozumiće . Hladajo na to, zo so sejmikarjo dale a bóle na němsku zjawnosć wusměrjeja a dale a mjenje na serbsku, sym to tak sčinił.

„Wir sind das Volk!“ „Wir aber auch!“

Für Verschwörungstheoretiker wird der Fall klar sein: Eine unheilige Allianz von Staatsvertretern und Domowina-Abgesandten, die beide nur ihre Ruhe haben wollen, haben im Stiftungsrat der Stiftung für das sorbische Volk die Finanzierung der Vorwahlen für ein sorbisches Parlament blockiert. Man kann sich der Sache natürlich auch rational nähern und die Argumente der „Sejmik“-Befürworter – siehe aktuellen Offenen Brief und Pressemappe – einfach ernst nehmen.

Sie sagen faktisch: Wir sind das Volk, und dieses Volk will ein eigenes Parlament. Maybe. Ich widerspreche dem nicht. Nun gibt es seit 1912 eine gesellschaftliche Formation im Sorbenland, die sagt: Wir sind das Volk, und dieses Volk will einen Dachverband der Vereine, Verbände und Einzelnen, die mitmachen wollen. Das ist die Domowina. Sie steht mittlerweile als legitimierte Interessenvertreterin sorbischer Interessen sogar in sächsischen und brandenburgischen Gesetzen.

Die Stiftung hat die ihr anvertrauten Geldmittel für sorbische Sprache und Kultur auszugeben. Und sonst nichts. Die Frage, wer das „Volk“ ist (das ist ja auch unter Deutschen und gerade in Sachsen zurzeit höchst strittig), müssen wir schon selbst untereinander ausstreiten. Es geht hier ja nicht nur um die Frage der „legitimierten Vertretung“. Da steht Smy e.V. (die Sejmik-Gruppe) gegen Domowina e.V., also Verein gegen Verein.

Im Moment konstituiert sich das „sorbische Volk“ durchs sorbische Mitsprechen, Mitmusizieren, durch gemeinsame Arbeit an Bildung und Kultur, vor allem aber an der sorbischen Community selbst. Das ist wie in einem Dorf, wo Freiwillige Feuerwehr, Sportverein und Dorfklub das gesellschaftliche Leben prägen – auch derer, die selbst nirgendwo mitmachen.

Das „Sejmik“-Modell kreiert ein neues „Volk“: derer, die sich per Postident-Verfahren zum Wahlberechtigten machen. Mit der Folge, dass jemand, der weder sorbisch spricht noch irgendwo am sorbischen Leben mitwirkt, plötzlich „Sorbe“ ist, derjenige, der zu Hause sorbisch spricht, in sorbischem Chor mitsingt, seine Kinder an die sorbische Schule schickt, in den sorbischen Gottesdienst geht usw. usf., aber sich an dieser Wahl nicht beteiligen will, eigentlich nicht mehr.

Wohlgemerkt: Ich halte mich strikt an die Denke der Sejmik-Vorkämpfer, die ja sagen, wer nicht irgendwie Mitglied der Domowina ist, kann durch sie nicht vertreten werden. Dann ist auch der, der sich an den Sejmik-Wahlen nicht beteiligt, durch dieses Gremium nicht vertreten. Das ist eben anders als mit einem sonstigen Parlament, das für ein Territorium zuständig ist und damit auch für die, die da wohnen, aber nicht wählen gegangen sind. Auch die Sejmik-Leute wollen kein separatistisches Territorial-Prinzip.

So sagen die Sejmik-Leute: Wir sind das Volk! Und die Domowina sagt: Wir aber auch. Die Pointe ist nun: Während die Domowina staatsfern von der sorbischen Zivilgesellschaft gegründet worden ist, erwartet die Sejmik-Bewegung, gewissermaßen vom Staat, an ihre Stelle gesetzt zu werden. Emanzipation geht anders. Ob es im 21. Jahrhundert noch einer aufklärerischen Position entspricht, überhaupt noch abseits des Feuilletons mit dem Begriff „Volk“ zu hantieren, steht auf einem anderen Blatt. Vielleicht beerdigen beide „Völker“ (Domowina und Sejmik) im Dialog dieses verstaubte Wort der Vergangenheit, dessen Einheits- und Harmoniewahn in der Postmoderne nicht mehr zeitgemäß ist, und bringen das Sorbische gemeinsam auf einen neuen Begriff.

171127 Offener Brief SR SSV.pdf

Pressemappe 2017.04 DE.pdf

Serbske podawki w hodowniku 2017 a we wulkim róžku 2018

29. November 2017

11-29 Terminy December 2017 a januar 2018.pdf

11-30 Aktualizowane terminy december 2017 a januar 2018.doc

2plus – žohnowanje abo zahuba?

27. November 2017

Z njedźelnišeho wusyłanja serbskeho rozhłosa – mjez druhim ze stejišćemi dr. Beaty Brězanoweje, Ludmile Budarjoweje, Diany Wowčerjoweje, Michała Nuka a Marcela Braumana.

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/index.html

143. schadźowanka 2017: Tilich serbski wučer? Trump we Łužicy? Kulow won ze serbskeho kraja?

26. November 2017

https://www.youtube.com/watch?v=mhYRjtgvbCk&feature=youtu.be

Budźe Łužica 51. stat USA? Změjemy serbski stat, kotryž pak "Wittichenau" wopušći? Móže so Stanisław Tilich po kóncu zastojnstwa ministerskeho prezidenta ze serbskim wučerjom stać (1 hodź. 40 mjeńšin)? Kak namakaja hólcy holcy? To je jenož małki wurězk wjele prašenjow bytostneho razu, na kotrež je lětuša schadźowanka přeswědčace wotmołwy prezentowała. A dźakowano SAEK w Budyšinje je zaso wšo za wěčnosć składowane.

Nowa serbska nowela „Handrij mjez wjelkami“ wušła

20. November 2017

Dźensa je druha serbska nowela Piwarca „Handrij mjez wjelkami“ wušła. Z 41.333 znamješkami ma nimale dwójny wobjim přirunujo z prěničku „Handrij a jeho rěčna rewolucija“ (22.779). Najebać to tež tuta knižka jenož 0,99 Euro płaći. To je standardna płaćizna tutoho rjada.

Zjimanje wobsaha, wurězki knižki (lěwy button tłóčić) móžeš sej pod sćěhowacym linkom wobhladać a nowelu, hdyž je so ći probna lektura zespodobała, skazać (prawy button tłóčić), chětř darmotny account zarjadować (deleka na stronje), 99 centow přepokazać a w běhu jednoho dnja dóstać, to rěka wotwołać pod „Meine Texte“ w swojim accounće:

http://bestselleridee.de/text_pool_detail.php?id=334#.WhMA9Wce4a4

Prěnja serbska nowela z pjera Piwarca „Handrij a jeho rěčna rewolucija“ je dale tež tu na předań přistupna, tohorunja za 0,99 euro:

http://bestselleridee.de/text_pool_detail.php?id=299#.WhH17DsxlLN

Nowy narodny projekt: Jazykowe „r“

18. November 2017

Zo Češa, hdyz zdaloka Serbow w bjesadźe słyšaja, mysla, zo su woni Němcy, ma nimo dale a bóle přeněmčeneje fonetiki tež něšto z jazykowym „r“ činić, kotrež hižo nimamy. Klaws Thielmann z Chasowa wopisuje w aktualnym kónctydźenskim wudaću Serbskich Nowin rozpad słowjanskeho zynka serbšćiny w běhu jedneje generacije. A wón namołwja, specifiski duch a raz serbšćiny zaso zaměrnje pěstować – jako kubłansku iniciatiwu.

To je dobra ideja za nowy zhromadny narodny kubłanski projekt wšěch Serbow Hornjeje a Delnjeje Łužicy, cyle njewotwisnje wot toho, hač widźa Domowinu abo sejmik jako ludowe zustupnistwo. Při tym je tež wšojedne, štó dotal kotry kubłanski model na šulach podpěruje. Snadź móža Delni Serbja hornjoserbskim bratram a sotram w tutym projekće samo rěčnje pomhać, wšako je w staršej generaciji Delnjeje Łužicy jazykowe „r“ po mojim zaznawanju hišće kusk bóle rozšěrjene.

Thielmann je dołho w swěće po puću był – „jako so do domizny wróćich, bě so serbšćina přeměniła.“ Štož je jemu napadynło: „Tež serbšćina měješe wězo słowjanski zynk, tehdy, we wonym času. Tajku serbšćinu zrědka hišće słyšiš, ani w serbskim rozhłosu, chiba w rozmołwje ze staršimi Serbami. Do serbšćiny je so sylny němski akcent zadobył. (…) Serbska kultura na hračkach steji. Wona wšak je wjac hač spěwy, reje, bajki, jutrowne jejka a křižerjo. Naša serbskosć je tež a skerje wašnje myslenja a mjezyčłowjeskeho wobchada, socialna zwjazanosć. Zwuraznja nazhonjenja a bytosć ludu, zrosćene w tysaclětnych stawiznach. A wšitko to so w rěči špiheluje (…)“ Abo nic wjac …Jeho facit: „Ze serbskimi słowami němsce rěčeć njepřinjese nadhódnoty.“

Tohodla je „wožiwjenje słowjanskeho zwuka“ bytostne prašenje w kubłanju. Při tym móža nam snadź nowi wučerjo z Čěskeje pomhać. Hdyž budźemy wo lěpšim spěchowanju maćernořěcnych dźěći wuradźować, prašenje słowjanskosće serbšćiny k tomu słuša. Kompetenca wšěch kubłanskich strategow – ze Serbskeho šulskeho towarstwa, Rěčneho centruma Witaj, z kruha kubłarjow a wučerjow, spěwarjow, lajskich dźiwadźelnikow atd. je prašana.

W interneće je wjele widejow, kotrež při nawuknjenju jazykoweho r pomhać slubja. Snadź móžemy jowle pokiwy na pomocliwe wideja za přiswojenje tutoho r resp. powšitkownje słowjanskeho zwuka w serbšćiny nazběrać. Móžu so hišće derje na natočenja starych serbskich dialektow w muzeju wotbagrowanych wsow w Nowym Rogowje dopomnić. To najwažniše pak je wobnowjenje wotzamknjenych serbskorěčnych rumow, hdźež njeje němčina a jeje zwuk prezentna.

So wě, zo njetrjebamy we wšěm perfektni być. Tež swětosławny něhdyši čěski prezident Václav Havel njemóžeše čěske „ř“ wurjekować.