Archive for the ‘Domowina’ Category

Serbski sejm Domowinu připóznawa

1. April 2019

Narěč Alexa Pólka, čłona prezidija „Serbskeho sejma“, na hłownej zhromadźiznje Domowiny w Chrósćicach

Lubi Serbja,

Wam wšitkim su zawěsće wospejtne apely Serbskeho Sejma za zhromadny dialog ze zwjazkowym předsydstwom znate. Tutón dialog so nažel njeje hišće zwoprawdźił, štož jara wobžarujemy.

Dnja 15.02. wozjewi so wobzamknjenje zwjazkoweho předsydstwa, mjez druhim z wotmołwu na „Ćiskowske zawdaće rukow“ mjez Wojerowskim županom knjezom Braumanom a starobnostnej prezidentku Sejma knjeni Edith Pjenkowej. Z toho cituju: „Zwjazkowe předsydstwo je sebi přezjedne: dołhož Serbski Sejm Domowinu jako politisce připóznatu rěčnicu zajimow wotpokazuje, njeje zakład zhromadneho dźěła date.“

Serbski Sejm je tutu zdźělenku z wěstej iritcaiju a zadźiwanjom na wědomje brał, dokelž hłowne wuprajenje njewotpowěduje scyła poziciji Serbskeho Sejma. Njewědźachmy, što ma to rěkać, kak mamy to zrozumić?

Sym tuž we wosobinskej rozmołwje ze zastupjerjemi třěšneho zwjazka spytał poziciju zwjazkoweho předsydstwa dale wuswětlić. Tak zhonich, zo knježa předstawy wo Sejmje, zo wobstejace gremije a jich dźěło negěruje a zo chce so jako dalši, konkurenčny gremij zastupjenja serbskich zajimow etablować.

Po dlěšim času refleksiji dowjedźech k dopóznaću, zo po wšěm zdaću eksistuje zasadna diskrepanca mjez tym, kak Serbski Sejm a zwjazkowe předsydstwo Domowiny mjezsobny poměr interpretuja. Hinak zwuraznjenje: wobaj gremijej rěčitej dospołnje wšelaku rěč a tuž njerozumitej, što tamny chce abo čini.

Nochcu nětko na tutym městnje wo tym spekulować, kajke dokładne je te stejnišćo zwjazkoweho předsydstwa abo jeju jednotliwych sobustawow – tajke něšto mi jako zwonkastejacemu njepřisteji.

Město toho chcu na tutym městnje zjawnje a jasnje wuprajić, što Sejm woprawdźe chce – a kak naš poměr k Domowinje widźimy.

Wotewrić chcu pak ze slědowacym jasnym statementom:

Serbski Sejm připóznawa Domowinu jako zastupnistwo zajimow serbow a serbskich towarstwow.

Připóznawamy tež prócowanja Serbskeju radow a druhich gremijow wo polěpšenju situacije serbskeho luda. Připóznawamy status Domowiny jako politisce připóznatu rěčnicu za Serbski lud napřečo zwjazkowej republice, a krajomaj Sakskej a Braniborskej. Je cyle jednorje fakt, zo tomu hižo lětdźesatki dołho tak je, a zo Domowina tutu rólu na prawniskim zakładźe Serbskeho zakonja legitimnje wukonja.

Narok zastupnistwa, kiž je Serbski Sejm dnja 17.11.2018 při swojej konstituciji wozjewił je so nažel tak interpretował, kažbrjek Sejm tute pozicije negěruje. Tuta interpretacija naroka njewotpołwěduje zaměrej awtorow – je potajkim mylna.

Wospjetuju, zo to kóždy słyši: Wuprajenje zdźěleńki Domowiny, zo Serbski Sejm Domowinu jako rěčnicu zajimow Serbow wotpokazuje, njewotpowěduje wěrnosći.

Tak zwosta prašenje: što chce Serbski Sejm potom woprawdźe? Što je woprawdźity zaměr, jeli nochce Sejm Domowinu „wotstronić“ a sebje samoho na tute městno sadźić?

Je to slědowace: Serbski Sejm chce zhromadźenstwo Serbow, kiž ma awtonomiju w zasadnych swójskich naležnosćach – prěnjotnje na polu kubłanja a kultury, sekundarnje w prašenjach hospodarstwa a regionalneho wuwiće – hesło: brunica a strukturna změna. To rěka konkretnje, zo njeměł serbski lud jeno sobu rěčeć směć – štož je nětko hižo móžne – ale sam rozsudźić, sam zarjadować, sam zamołwitosć přewzać.

Naše přeswědčenje je, zo je mjeztym hižo lětdźesatki trajaca dramatiska situacija Serbstwa z wulkeho dźěla resultat politiskeje struktury, kiž swobodne samopostajenje wuwića Serbstwa znjemóžni. Runje tak přeswědčeni smy, zo přewzaće zamołwitosće w mjenowanych polach zasadnje trěbne je, problematisku situaciju dołhodobnje na dobro Serbstwa rozrisać.

Potajkim, to je zaměr Serbskeho Sejma: Samopostajowanje za naš lud, w zasadnych swójskich naležnosćach.

Što to nětko rěka za poměr mjez Serbskim Sejmom a Domowinu? Hdźe leži zasadna diskrepanca mjez stejišćomaj Domowiny a Serbskeho Sejma?

Domowina, jako towarstwo, je zastupnistwo zajimow Serbow – němsce: „Interessenvertretung“. Za zwoprawdźenje awtonomije njeje pak nažel zastupnistwo zajimow dosahace – je trěbne ludowe zastupnistwo – „Volksvertretung“. A to chce być Serbski Sejm.

Zastupnistwo zajimow a ludoweho zastupnistwo – stej to dwě zasadnje rozdźělnej wěcce:

Zastupnistwo zajimow hromadźi a definuje zajimy skupiny, a spyta tute přesadźić z tym, zo ćisć na poprawnych nošerjow rozsudow skutkuje. Konkretnje: Domowina zastupuje zajimy Serbstwa napřečo němskemu statej, krajomaj Sakskej a Braniborskej a komunami a spyta tute runiny wobwliwować – poprawny rozsud pak leži na kóncu dale w ruce tutych statnych runinow. Ludowe zastupnistwo pak je sam nošer rozsudow, bjez wokołopuća přez eksterne statne gremije a aktery.

To je, štož Sejm chce – to je samopostajowanje. Wězo we wěstych hranicach – njejsmy žani separatisća, ale złožujemy so jako staćanjo Zwjazkoweje republiki Němskeje na zakładny zakoń a zakonje Němskeje.

Sejm potajkim nochce być dalše zastupnistwo zajimow, chce być ludowe zastupnistwo, to je docyła hinaša runina jednanja. Njewobhladujemy so tuž jako konkurenca, ale jako wudospołnjenje – to, štož je dotal serbskemu ludej za woprawdźite samopostajowanje falowało.

Z wolenym Sejmom smy hišće w poměrnje zažnej fazy wutworjenja ludoweho zastupnistwa. Je hišće daloki puć, ale – prěnju kročel smy činili. Chcemy-li woprawdźite, tež prawnisce zaručene samopostajowanje za zhromadźenstwo Serbow, je hišće dołhi wujednanski proces trěbny, tež z reformu Serbskeho zakonja a wudźěłanjom noweho statneho zrěčenja. To z wěstosću tež wobstejace gremije potrjechi – a tuž njemóžemy tutón puč sami kročić – a tohodla dyrbimy mjezsobu rěčeć!

A tak chcu skónčić, z tym, zo apel Serbskeho Sejma wospjetuju: Rěčće z nami! Rěčće z nami, zo my puć do samopostajowanja serbskeho ludu hromadźe chodźimy – a nic swoje wobmjezowane mocy njetrjebawši brojimy. Dokelž naju zhromadny cil je samsny: skutkować na dobro Serbstwa.

Rěčće z nami, zo so njejasnosće wotstronja. Dyrbimy jednu rěč rěčeć, kiž wobě stronje rozumitej, zo njepřińdźe k dalšim njetrjebawšim njedorozumjenjam.

Rěčće z nami, zo so poměr mjez Domowinu a Serbskim sejmom dołhodbonje definuje a wujedna. W našej wiziji za přichod Serbstwa widźimy potrjebu za Domowinu. Jako třěšny zwjazk serbskich towarstwow spjelnja wona njeparujomny a wažny nadawk, kiž Sejm njemóže, haj samo njesmě wukonjeć.

Rěčće z nami, zo tež my wot Sejma swoje zmylki spóznawamy a wuporjedźamy. Hakle we wosobinskim dialogu ze zastupjerjami Domowiny so mi wujasni, hdźe smy ze Sejmom hranicy překročili, byrnjež to njebył naš wotpohlad. Kak dyrbimy to spóznać, hdyž so nam to njerjeknje? Chcemy zhromadne dźěło! A wězo, mamy tež wot Sejma wěsty dołh, so lěpje wobdźělić a móžnosće nětčišeho systema maksimalnje wučerpać – dołhož njejsmy zhromadnje nowy natwarili.

Rěčće z nami, dokelž je lěpje mjezsobu rěčeć hač jedyn wo druheho.

Wutrobny dźak.

Moja narěč před Serbskim sejmom w Ćisku

9. Februar 2019

starobna prezidentka Edit Pjenkowa a župan Marcel Brauman

W přezjednosći ze župnym předsydstwom sym jako Wojerowski župan přeprošenje Anety Zahrodnikoweje z Ćiska, čłonki našeho gremija, sćěhował. Wona je mje w nadawku Serbskeho sejma, w kotrymž je wona tohorunja ze sobustawom, přeprosyła, na štwórtym posedźenju sejma moje “ideje předstajić”. Sejm je so dźensa na teritoriju našeje župy w Ćisku schadźował. Tule je dokumentacija mojeje narěče na zakładźe manuskripta. Jej je so čiła diskusija přizamknyła.

Lube sotry, lubi bratřa,

witam Was wutrobnje do centralnych serbskich kónčin našeje Łužicy! Mam to za dobru mysl, zo so kóždy raz w druhim regionje schadźujeće – kaž zwjazkowe předsydstwo Domowiny tež. Z tym so hižo prěnja zhromadnosć mjez serbskim sejmom a třěšnym zwjazkom jewi.

Jako župan župy “Handrij Zejler” Wojerecy je w prěnim rjedźe mój nadawk, zajimy Serbow w tutym regionje zastupować. Zdobom pak zwěsćam, zo mamy we Wojerowskich kónčinach wužadanja zmištrować, kotrež su podobne wšelakim druhim łužiskim regionam. Kaž snadź z medijow wěsće, leži mi zaměstnjenje serbskeje institucije na wutrobje, wšako smy w tutym nastupanju dotal takrjec běły blak.

Tohodla je rjenje, hdyž mamy kaž dźensa takrjec serbsku instituciju kaž serbski sejm znajmjeńša na wopyće. Jeli chceće sej snadź w přichodźe porjadny dom parlamenta natwarić, chcył Wam hižo nětko Wojerecy za to poručić. Naše dróhi njejsu zatykane, a płaćizny za ležownosće a twary su přihódne. A nimo toho smy srjedźišćo mjez Budyšinom a Choćebuzom.

Běłych blakow pak je na zemjepisnej karće institucionelneho spěchowanja Serbstwa wjele wjac. Rěču rady wo “Budyskim centralizmje”, wo kotrymž njedawno w telewiziji rěkaše, zo je wón pozdatnje “historisce zrosćeny”. Alzow, to je fake, zo njebych prajił: falšowanje stawiznow. Hladajo na Wojerecy je to mjenujcy takle: Z lěta 1844 hač do 1935 je we Wojerecach poł ducenta titulow serbskich periodikow wuchadźało, a w samsnym času běše tež w Budyšinje aktiwne serbske publikowanje. Hišće krótko po wójnje běchu Wojerecy jedyn centrum zjawnje žiweho Serbstwa, doniž njebu w połstatych lětach politisce postajene, zo maja so serbske institucije w Budyšinje koncentrować. A z tym je institucionelne Serbstwo krok po kroku z Wojerec wućahnyło.

Tu w Ćisku je jedne z našich jadrow serbšćiny we Wojerowskim regionje. Kaž na přikład tež na Horach so ludźo tu prawidłownje zetkawaja, zo bychu hromadźe serbsce powědali a spěwali. Serbske dźěćace towarstwo Ćisk je do hód w domje Domowiny maćerjam a nam jako zastupjerjam župy a serbskeje přirady města ze spodobnym kulturnym programom demonstrowało, zo serbšćina tule žiwa wostanje . Kaž su dźěći pod režiju Dory Gebaueroweje hudźili, bě wulkotna wěcka!

W aktualnych zaměrach Załožby za serbski lud steji, zo je stabilizowanje a tworjenje nowych rěčnych rumow najwažniši nadawk załožby. Potajkim tež rěčnych rumow kaž tu w Ćisku! Tute rumy abo hnězda pak njemóžeš z Budyšina mjez Hošic hasu a Lawskimi hrjebjemi ze žiwjenjom pjelnić, ale jenož bjezposrědnje tam, hdźež su ludźo doma. Tohodla trjebamy decentralizaciju a regionalizowanje cyłeho spěchowanja – a to nic něhdy jónu, ale hač do spočatka noweje financneje periody załožby w lěće 2021!

Z Tobiasom Čižikom, jednaćelom Krabatoweho młyna, smój cyłołužiski centrum za dźěći a młodostnych namjetowałoj, kiž ma so w Čornym Chołmcu w domje Jurja Brězana zaměstnić. Tute zarjadnišćo ma so wosebje na nałožowanje resp. trenowanje nałožowanja serbšćiny měrić. W měsće samym chcemoj koordinatorku z běrowom měć, kotraž w zhromadnym dźěle z kubłanišćemi a staršimi jězby a poskitki organizuje.

Jako přikład za to słuži namaj w Choćebuzu skutkowaca serbska koordinatorka. So wě, zo chcemy nimo fascinowaceje městnosće serbskeho kuzłarja Krabata wšě městna zapřijeć, hdźež je serbskosć na wšelake wašnje žiwa, hač na přikład tu w Ćisku abo we Wojerowskim zwěrjencu, hdźež su wšitke zwěrjata tež serbsce wupokazane.

Štož naše postupowanje tu w župje wot běrokratije abo technokratije rozeznawa: Naše wuchadźišćo njeje někajki abstraktny plan, ale přirodnje zrosćene žiwjenje. W młynje w Čornym Chołmcu so hižo dwěsće ludźi čestnohamtsce za hajenje tutoho serbskeho biotopa angažuje. Loni je tam hižo tři tysac dźěći pobyło. Zamołwići su zwólniwi, wozrodźenje serbšćiny jako wužadanje přiwzać, derje wědźo, zo je rěč dotal jich słaba stronka. To ma historiske přičiny, na kotrychž woni sami wina njejsu. Kaž mi na polu serbskeje kultury aktiwny muž njedawno praješe: Hdyž su započeli Čornu Pumpu twarić, je mój nan serbować přestał.

Nětko so doba zmilinjowanja brunicy nachila, wšojedne, hač z wuhlowej komisiju abo bjez njeje. Přichod regiona hinaše faktory postajeja, kaž wyši měšćanosta Wojerec na nowolětnym přijeću praješe: Naš wodźacy wobraz tworitaj Krabat a jězorina. Historiski Krabat pak je so w našej domiznje dla swojeje přichilnosće serbšćinje zasydlił, a na dźensniši čas přenjesene bych prajić chcył: Hdyž wšědny dźeń dale a wjac ludźi serbšćinu wšudźe, hdźežkuli jeno móžno, nałožuje, budźe to duchowny a dušiny fundament derjeměća regionalneje towaršnosće w přichodźe sobu tworić. Dokelž je serbšćina rěč domizny!

W lońšim woprašowanju Domowiny su tři štwórćiny Serbow Wojerowskeho regiona, kotřiž su so wobdźělili, wotmołwili: Nam je serbšćina jako wuraz našeje narodneje identity jara wažna. Wjetšina serbowacych tule njeje so na šuli rěčnje wukmanić móhła, ale wjele wólneho časa do kursow, bjesadnych zarjadowanjow a dalšich zhromadnych prócowanjow na tutym polu inwestuje. Ale to so stawa na priwatnej bazy. Tohodla praju – a to je druha praktiska naprawa, za kotrejež zwoprawdźenje so naša župa zasadźuje: Trjebamy zrowastanjenje hornjoserbskeje rěčneje šule za dorosćenych, ale prošu nic w Budyšinje! A nic jenož za wučerjow a přistajenych serbskich institucijow, ale tež za kubłarki pěstowarnjow, sobudźěłaćerjow zarjadow a za wšitkich, kotřiž chcedźa z powołanskich abo priwatnych přičin serbsce wuknyć.

Ja sej jara wšě wučerki a wučerjow wažu, kotřiž so wo serbsku wučbu resp. cyłodnjowske poskitki w našim regionje staraja, hač w Kulowje, Wóslinku, Sprjewinym dole, Wulkich Zdźarach abo we Wojerecach. Sym lětsa woprawdźe serbski kulturny program z wysokim niwowom na Wojerowskej zakładnej šuli Při Worjole dožiwił. Tež skutkowanje kubłarkow w Čornym Chołmcu je mje přeswědčiło, jako sym ptačokwasny program jich pěstowarskich dźěći widźał. Wjeselu so, zo mamy z Achimom Glücklichom, nawodu wyšeje šule Na kromje města, horliweho a kompetentneho Serba jako kubłanskopolitiskeho poradźowarja župy. Chcemy z nim hromadźe jako župa dalše serbske cyłodnjowske poskitki wutworić. A wjeselu so hižo dźensa na zetkanje ze wšěmi pedagogami, kotřiž so za posrědkowanje serbšćiny zasadźuja.

Kubłanska a kulturna awtonomija stej njeparujomnej zakładaj přichoda serbskeho ludu. Štož serbsku kulturu nastupa, mamy po mojim měnjenju dosć swobody, serbskosć zwoprawdźeć. Porno kulturje pak je połoženje na polu kubłanja njespokojace, kaž zjawny list nawodow wšěch serbskich institucijow demonstruje. Při wšěm pak njepomha, kultusowymaj ministromaj zjawne listy pisać a wo to žebrić, zo njech stat nas z bědy pobrachowacych rěčnych kmanosćow wumóži. My smy za naš narodny dóńt sami zamołwići!

Tež serbske institucije maja so sebjekritisce přepruwować. Móža wšitcy sobudźěłaćerjo Serbskeho instituta serbsce? Je serbšćina wšudźe w serbskich institucijach jednanska rěč? Što su serbske institucije same zu rozšěrjenje serbskorěčnych rumow činili?

Domowina so samu jako domiznu wšěch Serbow wobhladuje. Kaž hižo prajach: Jako župan mam zajimy Serbow w regionje zastupować. Mjez nimi je hornjo- a delnjoserbsce rěčacych, katolikow, ewangelskich, sekularnych, měšćanow a wjesnjanow. A wězo tež ludźi, kotrymž serbšćina z mjenowanych historiskich přičin wažna njeje. Smy jenička župa, kotraž ma wšě druhe župy jako susodow. Poprawom su jowle wšě fasety Serbstwa doma, tohodla prajach w interviewje z Nowym Casnikom: My smy ta multikulti-župa.

Mjez nami je horliwych přiwisnikow serbskeho sejma a ludźi, kotřiž do njeho njewěrja. Ja mam zrozumjenje za wšěch, kotřiž bolostnych wosobinskich nazhonjenjow wosebje ze zaprajenjom serbskeho kubłanja dla konkluzije sćahnywši praja: Chcemy po nowych pućach kročić.

Zjawnosć za ćahańcu mjez Domowinu a sejmom zrozumjenje nima. Jako Serbja budźemy jenož wuspěšni, hdyž signal kooperacije wusyłamy. Tohodla sym Waše přeprošenje rady přiwzał a dźakuju so za składnosć, zo smědźach Wam swoje ideje předstajić. Na Wašim dźensnišim wuradźowanju tu w Ćisku přeju Wam wjele wjesela a wuspěcha!

 

Nowinska zdźělenka Serbskeho sejma wo posedźenju:

Posedźenje Serbskeho sejma we Wulkim Ćisku (09.02.2019) je so zahajiło ze zwjeselacym podawkom: Župan Wojerowskeje župy Domowiny, Marcel Braumann, je w swojich witanskich słowach wabił za to, zo měli so stare rozkory mjez sejmom a Domowinu zakónčić a wobej za docpěće mnohich zhromadnych zaměrow přichodnje zhromadnje dźěłać. Starobna prezidentka sejma je to wobkrućiła ze symboliskim zawdaćom ruki. Wyše teho je wjesny předstejićel Wulkeho Ćiska, knjez Jens Zarodnik, Serbski sejm do swojeje jsy witał a jemu wjele wuspěcha wupřał.

W dźělu wuradźowanjow je so kubłanski wuběrk namołwił, mjez druhim jako wotmołwu na alarmowace wuslědki ewaluacije serbskorěčneho kubłanja w Braniborskej, ze wšěmi akterami přewjesć kubłanske zetkanje w Delnjej Łužicy. Temu je sćěhowało wobzamknjenje z namołwu krajnymaj knježerstwomaj Sakskeje a Braniborskeje, zo bychu so jako prěnje spěšne naprawy

  • serbšćina za maćernorěčnych připóznała jako połnohódna maćerna rěč a za njemaćernorěčnych jako połnohódna cuza rěč,
  • we wšěch šulach posrědkowanje wědy wo stawiznach, kulturje, identiće a rěče Serbow obligatorisce do kubłanskich planow zapisać a zwoprawdźić,
  • přihódne statistiske daty wo wobstatku serbskich wučerjow a wo wobsahu wučby zjawnje k dispozicji stajałe.

W samsnym wobzamknjenju podpěruje Serbski sejm žadanje Domowinskeje župy Budyšin na přewjedźenje eksterneje ewaluacije serbskich poskitkow w sakskich šulach po braniborskim přikładźe.

Wuběrk za kubłanje, kulturu a młodźinu je powołał Anetu Zahrodnikowu jako swoju předsydku a dr. Handrija Klugu jako jeje zastupjerja.

Wuběrk za regionalne wuwiće a hospodarstwo je dóstał nadawk, so postarać wo zakótwjenje prawow Serbow do zakonjetwórjaceho procesa k zakónčenju wuhloweho hórnistwa a za to konkretne wobzamknjenja přihotować.

Wuběrkej za wustawu a prawo je so dał nadawk, zo měł so ze šěrokim wobdźělenjom byrgarjow zaběrać z wuwićom wustawkow serbskeho zhromadźenstwa a ze za to trěbnymi statnymi zrěčenjami. Nawjedowanje wuběrka staj dóstałoj jako nadawk Hajko Kozel jako předsyda a Hanzo Wilhelm-Keł jako zastupowacy předsyda.

Wyše teho je so powołał IT-wuběrk, kotryž mjez druhim posedźenske protokole zjawnosći spřistupnja.

Na kóncu je so měrowe poselstwo z konstituowanja sejma w oktobrje 2018 wudospołniło z namołwu k wujednanju serbskeho luda kaž tež z poručenjom, so zasadźeć na dobro wšitkich w regionje.

Starobna prezidentka přeprosy skupinu „Kukowske prašaki“ a wobdźělnicy naprašowanja na posedźenje sejma w měrcu.

 

 

„Naš wječornik“: Domowinu zatamować, „sejmej“ hołdować – njewotwisnje na kromje

1. Dezember 2018

Serbske Nowiny so přežadane čuja, w běhu dweju tydźenjow jědnaće kandidatow za załožbowu radu předstajić. Tak šefredaktor pjatk w komentarje na titulnej stronje zdźěli Domowinje wumjetujo, zo je pozdatnje přepozdźe mjena wozjewiła.

Někak tři króć telko kandidatow „sejma“ móžeše „naš wječornik“ wězo bjez problemow na ekstrastronach prezentować. Njewěm, hač stej ze „serbskim ludom“ w podtitulu nowin jeničce wonej dwaj procentaj měnjenej, kotrejž stej so na wólbach imaginarneho „serbskeho sejma“ wobdźěliłoj.

Wječornik je w podtitulu tež „njewotwisny“. Wočiwdnje tež njewotwisny wot winowatosće, z towaršnostnej realitu w Serbach fairnje wobchadźeć. To rěka, třěšnemu zwjazkej puki dawać je přeco trěbne – a „sejmej“ hołdować tohorunja. Dialektika SN.

Ja „sejmej“ přeju …

21. November 2018

Kaž Bernd Pittkunings z Choćebuza w swojim nastawku za aktualny „Nowy Casnik“ prawje piše, njeje serbski lud ze „sejmom“, kiž bu wot „2,13 % serbskeje ludnosće woleny“ a ma „prawnisce status kliki młodostnych před Choćebuskej měšćanskej halu“, lěpje zastupjeny hač z Domowinu a serbskimaj radomaj.

Ja sej dowolu wudospołnić: Historiski běše na skonstituowanju „serbskeho sejma“ jeničce wobraz ze žonami we wšěch (!) serbskich drastach, samo Mužakowskej. Za to sym „sejmej“ dźakowny.

Hewak móžu Pittkuningsej tež chwalbje „wusahowaceho nowinarskeho dźěła“ woneho „serbskeho sejma“ přihłosować. Tež kaž su woni nětk ze zdwórliwych wotprajenjow wobdźělenja politikarjow na swjatočnym akće „gratulacije“ sčinili, je kedźbyhódne. Ale nic trajnje spomóžnje skutkowace. Sakske Nowiny su před něšto dnjemi we wulkej rozprawje hakle zwěsćili, zo je drje wjele medijow najprjedy interpretaciju propagandy bjez pruwowanja přewzało, zo je woleny gremij „sejm“, štož pak, tak awtorka SZ, njetrjechi.

Posledni mytos z PR-produkcije „serbskeho sejma“ je teza, zo to přichodnje kaž pola Samow póńdźe, hdźež je so dale a wjac ludźi w běhu lět na wólbach swójskeho parlamenta wobdźěliło. Wězo přerězny němski žurnalist njewě, zo stej našej ludaj hižo tohodla njepřirunujomnej, dokelž je samska identita genealogiska; zawjazowacy zakład serbskosće čłowjeka pak njeje, zo ma serbsku wowku. Nimo toho bě na prěnich wólbach tam jadro ludnosće wobdźělene, pola nas je runje serbski „jadrowy lud“ najbóle zdaleny.

Najebać to přeju wolenym čłonam „serbskeho sejma“ duchapołne wuradźowanja, pěstowanje serbskeje zhromadnosće dale a bóle w serbskorěčnej komunikaciji, a konkretne praktiske namjety, kotrež móža wšěm prócowarjam we winicy narodneje politiki pomhać. Hišće rjeńšo by wězo było, jeli byšće so na aktualnych „twarnišćach“ gratu přimali.

Byrnjež wospjet činił, ale načasne žołmy fake news su tež w našich kónčinach sylne, chcu jenož na to skedźbnić, zo ani wotbagrowanje serbskich wjeskow ani pobrachowacy wučerjo a duchowni tuchwilu (!) eksistencu serbskeho ludu njewohrožuja. Naš najwjetši aktualny problem runje na polu kubłanja je wobnowjenje rěčnych rumow (hesle: serbske rjadownje, woprawdźita imersija). Spodźiwne dosć, zo k tomu dotal wot zastupjerjow ideje „sejma“ ničo słyšał njejsym.

Do dźěła zdar! Najradšo tam, hdźež nam dźěło do rukow hlada.

Europeada 2020: Mužojo z Delnjeje a žony z Hornjeje Łužicy – Domowina dyrbi rozsudźić

26. Oktober 2018

„Serbske koparje“ z pjatnaće delnjołužiskich wjeskow pochadźeja a chcedźa Serbow na Europeadźe narodnych mjeńšin w smažniku lěta 2020 w Korutanskej zastupować. Srjedu w Choćebuzu na zhromadnym posedźenju prezidija a župneho předsydstwa su angažowani hosćo za to wabili, zo Domowina jich napřećo FUEN jako „narodne mustwo“ serbskeho ludu pomjenuje.

Hladajo na to, zo prawdźepodobnje jenož jedne muske a jedne žónske mustwo pósłać móžemy, maja woni pod předsydu swojeho Domowinje přisłušaceho towarstwa, Horsta Adama, jasny namjet na blidźe: Přichodny raz smy my na rjedźe, dokelž běše „Serbska wubranka“ dotal tři razy na Europeadźe wobdźěleny, ale z jednym jeničkim hrajerjom z Delnjeje Łužicy (Willi Paška), a posledni raz ze žanym. Tohodla sej za přichodnu Europeadu sćěhowace wobzamknjenje zwjazkoweho předsydstwa přeja: Muži z Delnjeje a žony z Hornjeje Łužicy do Korutanskeje, wšako mějachmy hižo 2016 tež žónske mustwo na Europeadźe.

Jězusmarja, što je to do rozsuda za mnje, wšako su so „serbske koparjo“ w Dešnje skonstituowali, hdźež mam tohorunja swójbnych kaž w srjedźnjej a Hornjej Łužicy 😊.

https://m.lr-online.de/lausitz/cottbus/wendische-fussballauswahl-spielt-zum-auftakt-gegen-sorben-elf_aid-4121273

Mjez hosćimi běštaj Paška a trenar mustwa, rodźeny Žylowski, znaty hrajer z NDRskeho časa a pozdźišo trenar módźiny Energie Cottbus:

https://de.m.wikipedia.org/wiki/Horst_Krautzig

W „Serbskej wubrance“ je (hornjo)serbšćina wobchadna rěč. Paška, kiž běše jako šuler jedne lěto w Pólskej, móžeše so dorozumić. Druzy pak njebychu to móhli. Najebać to woni nětko po treningu přeco tež rěč zwučuja (hlej cedlku za wuknjenje), zo ja prajach: Štož w kabinje rěčiće, je mi wšojedne, ale na kopanišću dyrbi to, štož mjez sobu wołaće, serbske być 😎. Dokelž tam so Serbstwo na drasće njepokazuje, ale jeničce na jazyku …

Z tym sym hižo swoje wuměnjenje za „haj“ w jich zmysle prajił. Nimo toho dyrbi po mojim měnjenju wotnětka tež zastupjer Delnich Serbow w organizatoriskim kruhu Domowiny za Europeadu zastupjeny być. Ćežki rozsud to pak budźe, wšako sej angažement Serbskeho Sokoła jara wažu. Derje by było, hdyž by (hornjoserbska) wubranka (delnjoserbskich) koparjow tohorunja na hru přeprosyła.

Sejmikarjo: Škit serbskorěčneho ruma je „rasizm“

24. Oktober 2018

Na přeće serbskeho aktiwista za serbšćinu w zjawnym rumje „Prošu pisaj serbsce, dokelž so wo serbsku skupinu jedna“, sejmikarka-kandidatka za „serbski parlament“ w diskusiji na platformje Knihi wobličow wotmołwješe: „Je to rasistisce.“ Tež druhi sejmikar-kandidat za „serbski parlament“ mi napřećo na samsne wašnje „argumentowaše“: Hdyž na tym wobstejimy, zo je zastupnistwo Serbstwa serbskorěčny rum, „je to rasizm“.

Njewěm, hač dyrbi knjez Dyrlich nětk dalšu němsku zdźělenku w swojim rozdźělowaku přećiwo škaranju blogowarja Piwarca rozpósłać. Wšojedne, njetrjebam jeho so prašeć, wšako tež iniciatiwna skupina (IS) so serbskeho ludu prašała njeje, hač chce wón tón „sejm“ měć. Tute naprašowanje nětkole Kukowske prašaki nachwatuja. Dotalne mjezywuslědki su hižo wjele wuprajace, kaž móžachmy póndźelu na wědomje brać (hlej přinošk w blogu).

Zo bych ja ze „sejmom“ za kubłansku awtonomiju kooperować dyrbjał, je hubjeny žorćik. W srjedźišću kubłanskeje politiki třěšneho zwjazka, Domowiny, steji zdźerženje, skrućenje a dalewuwiwanje rěčnych rumow a nic jich rozpušćenje. Porno „mojim“ wjacerěčnym kurdam ze Syriskeje, kiž maja respekt před serbskorěčnymi rumam, IS to nima. Najskerje dokelž tu ludźo dominuja, kotrymž njeje dotal serbowanje w swójbje wažne dosć było.

Serbowanje w swójbje pak je najwažniši stołp přichodneje eksistency serbskeho ludu. Jadrowy lud to wě. Nimam ničo přećiwo tomu, zo so němcowacy Łužičan jako Serba wuznawa. Ale njeakceptuju, zo chce wón politisce towaršnostny dóńt serbowacych Serbow postajować. Jeli wón to chce, dyrbi najprjedy serbsce nawuknyć. Štóž to w Němskej (!) jako „rasizm“ difamuje, je so na wšě časy za serbsku politiku diskwalifikował.

Bohudźak njebudźe žadyn politiski zamołwity z wolenym pseudo-„sejmom“ wo statnym zrěčenju abo njewěm wo čim jednać, dokelž na wobrazu němskeje zjawnosće wo Serbach je jadrowy lud widźeć. Tež nutřkownoserbsku kooperaciju nimam za předstajomnu: Štóž serbskich prócowarjow rasistow mjenuje, zwonka narodneho diskursa steji. Po mojim wosobinskim měnjenju. Ja so radšo po serbskim rozhłosu mam: Wupuć z načasneho konflikta ze „sejmom“ je: Milan Grojlich budźe serbski kejžor Mirosław I. :

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-860226.html

ODEG: Nowy ćah mjez Wojerecami a Zhorjelcom snadź tež ze serbskim mjenom

16. Oktober 2018

20181016_151935

K finalu wothłosowanja wo přichodnym mjenje noweha ćaha mjez Zhorjelcami a Wojerecami

https://odeg.de/unternehmen/presse/pressemitteilungen/242018/

je blogowar Piwarc předewzaću ODEG prašeni sposrědkował, na kotrejž je Katharina Hoffmann (Senior Referentin Marketing und Kommunikation w Berlinskim běrowje ODEG) hnydom wotmołwiła.

Sće těz serbske resp. dwurěčne namjety za mjeno noweho ćaha dóstali?

„Es gab einen sorbischen Namensvorschlag. Dieser ist leider nicht in die engere Auswahl gekommen.“

Je předwidźane, dobyćerske mjeno hladajo na to, zo słušeja Wojerecy k najwažnišim městnam serbskeho sydlenskeho ruma, hdźež je załožerski dom třěšneho zwjazka Serbow, Domowiny, do serbšćiny přenjesć a ćah runja zjawnym zarjadnišćam w serbskej Łužicy dwurěčnje popisać?

„Wir danken Ihnen vielmals für Ihren sehr wertvollen Hinweis. Eine Übertragung des Siegernamens ins Sorbische steht aktuell zur Diskussion.“

 

Kontrowersa 2plus nimo – nětk rěka: „Čińće!“

6. Oktober 2018

Wurězk o-tona njedawneho přinoška Serbskeho rozhłosa „Kak su dźěći w prěnim lětniku rozrjadowane?“ Měrćina Wjenka

… Zo pak so přez měšenje kmanosće maćernorěčnych serbskich dźěći pozhubjuja, kaž kritikarjo konceptej 2-plus wumjetuja, Sabina Hejdušcyna wobkedźbowała njeje. Runje pak wo tym rozprawja direktora Pančanskeje zakładneje šule Jadwiga Čižankowa.

„Lońše 4. lětniki, kiž smy lětsa wužohnowali tak rjec, smy my po wjeskach dźělili, cyle wědomje dwě dwurěčnej rjadowni wutworili a smy pytnyli, zo tón serbskorěčny rum potom za maćernorěčne dźěći njebě tón optimalny.”

Rěčna situacija nětčišich nowačkow pak bě jara spokojaca.

„Pola nas je woprawdźe ta zestawa lětsa tajka, zo smy my w pěstowarnjach zwěsćili, 14 dźěći maja rěčne kmanosće jednoho serbskorěčneho dźěsća. Tohodla, zo bychu wone swój serbskorěčny rum měli, wuknu hromadźe w tej rjadowni 1 A1.”

Tamni dwanaće šulerjo – někotři z wjace, tamni z mjenje znajomosćemi serbšćiny – tworja dwurěčnu rjadownju. W njej wuwučuja jich po koncepće 2-plus, štož rěka, zo so zdźěla dwaj wučerjej wo rjadownju starataj.

K tomu sym so sebje samoho naprašował .

Marcel: Je to samsna direktorka šule, kotraž je so scomter kolegijom před měsacami na poł stronje SN do kritikarjow 2plus dała, kotřiž su sej tajke zrjadowanje za serbske dźěći žadali?

Piwarc: Polarizowace debaty maja swójsku dynamiku, na woběmaj stronomaj. Njeńdźe wo to, štó je hdy prawje měł, ale wo zhromadny zaměr: serbske rjadownje. Mje abstraktne kontrowersy tak a tak njezajimuja, mi dźe wo praktiske wuslědki. Hdyž je na wšelakich stejnišćach serbskich šulow w nowym šulskim lěće tajki konkretny postup – mi su tři wotpwědne pady znate – a so potajkim něšto hiba, to wjele Serbow wjeseli, a mje tež. Wo teoriji hižo diskutować njetrjebamy, přetož smy so wočiwidnje praktisce přezjedni.

Marcel: Někotři praja, štóž chce změny we wšědnym žiwjenju z dotalnej koncepciju 2plus, dyrbi najprjedy intensiwnišo z wučerjemi diskutować …

Piwarc: To praja ći, kotřiž žadyn problem z tym njemějachu, zo njeje so tehdom nichtó serbskich wučerjow prašał, hač chcedźa 2plus měć. Kaž mjeztym wěmy, njebu ani zwjazkowe předsydstwo (ZP) jako najwyši demokratisce legitimowany serbski gremij do praktiskich prašenjow zawjedźenja 2plus w našim kubłanskim systemje zapřijate. A dołhož dyrbi kóždy wučer, kiž so zjawnje kritisce wupraji, z hamtskim telefonatom z Budyšina ličić, je tuta namołwa zwonka reality.

Marcel: Ale njedyrbimy na praktikarjow poskać?

Piwarc: Wězo. Kubłanski wuběrk so z wučerjemi zetkawa. W Radworju a Choćebuzu smy byli, a chcemy perspektiwisce wšudźe tajku mjezsobnu wuměnu přewjesć. Njejsmy pak statna kenclija, ale horstka čestnohamtskich ludźi, zdźěla studowacych, wothłosowanje terminow z telko ludźimi a partnerami šulow trjeba swój čas.

Při wšěm njesměmy na to pozabyć: Přepruwowanje praksy w ewaluaciji wědomostnikow, kotřiž su z praktikarjemi komunikowali, hižo w lěće 2006 RCW předležeše a je jasnje dopokazało, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. A něhdy jónu je kónc sćerpliwosće a zwólniwosće, so wěčnje w kole wjerćace debaty znjesć – k potrychenym tež starši słušeja: Katrin Suchec-Dźisławkowa w x-tej debaće ZP wo temje do wulkich prózdnin w Rownom Domowinskemu zarjadej a Rěčnemu centrumej Witaj praješe: „Čińće skónčnje, njerěčće dale!“ Wona ma prawje.

Marcel: Nimaš zrozumjenje za pedagogow, kotřiž su so wjele lět w systemje 2plus prócowali a nětk so boja, zo běše wšo z wida kritiki za stareho Frycu?

Piwarc: Sprěnja jich prošu na wědomje brać, zo sym kaž „modlerski młynčk“ wospjetował, zo nochcu 2plus za serbske (!) dźěći měć; hdyž je 2 plus druhim spomóžniši hač stary B-rjadownje, njech za nje wostanje. Ja sym fan A-, nic B-rjadownjow. Zdruha sej wšěch zamołwitych kaž knjeni Čižankowu wažu, kotřiž su před pjatnaće lětami spytali, z přiwzaćom tutoho eksperimenta swoje šule zachować. Tehdom běchu hinaše časy, dyrbjachmy brutalitu woneho kultusoweho ministra Rößlera w zwisku z Chróšćan zběžkom poćerpjeć, kiž je na minimalnych ličbach šulerjow wobstał, kotrež jeničce ze Serbami spjelnić njemóžachmy.

Marcel: A w kotrym nastupanju je dźensniša situacija hinaša?

Piwarc: Runje na šulach z najkomplikowanišej rěčnej situaciju w Radworju a Budyšinje je najwjetši nawal němskich šulerjow. W Radworju bychmy hakle rumnosće za dalše swójske serbske rjadownje měli, by-li so wjac Němcow za druhe šule rozsudźiło. Šula ma po wusudźe sakskeho wyšeho zarjadniskeho sudnistwa garantowane wobstaće jako „serbska šula“. Problem njejsu tuchwilu pobrachowacy serbscy wučerjo. Chcemy-li wšudźe 2plus za wšěch, njeby (hlej teamteaching) snadź dosć pedagogiskeho personala było. Nochcemy pak 2plus za wšěch, ale – kaž je kubłanski wuběrk Domowiny loni do hód wobzamknył – „rěčnu homogenitu“ serbskich rjadownjow, steji dosć serbskich wučerjow k dispoziciji.

Marcel: Njewohrožuje tajke rozrjadowanje němsko-serbsku zhromadnosć?

Piwarc: Hdyž so Serbstwo rěčnje pominje, njemóže Němc hižo ze Serbami zhromadnosć pěstować. Nimo toho nichtó ničo přećiwo tomu nima, zo matej serbska a druha rjadownja na přikład předmjet sport hromadźe.

Marcel: Wjele ludźi ma zaćišć, zo Domowina lědma něšto docpěwa …

Piwarc: Najebać našu nadźiju na spomóžne sobuskutkowanje w šulskich konferencach, hdźež smy nětk zastupjeni, je skepsis ludźi woprawnjena. Cyle njewotwisnje wot temy kubłanje to na našich aktualnych serbskich wječorkach ze serbskej radu a załožbu dožiwjamy, kotrež su prěni pospyt wotewrjenišeho wustupowanja w zjawnosći. W Radworju je wysoce připóznaty Serb protestujo blido dočasnje wopušćił, prajo, zo hižo ženje tajke přeprošenje dóstać nochce. Smy jemu najskerje na čuwy šli. A štož wječork w Pančicach nastupa, je mi młody serbski prócowar skoržił, zo je wuprajenje direktora załožby, spěchowanje móhło kreatiwiće hudźbnikow zadźěwać, lózyskosć. Město wottrašaceje běrokratije by załožba kóždej hudźbnej skupinje młodostnych w Serbach financowanje CD – zběrki poskićić móhła, jako přinošk ke kulturnemu herbstwu.

Marcel: Kaž móžachmy w SN čitać, budźe zaso někajka dźěłowa skupina ZP w kubłanskich naležnosćach. Němc praji: Wenn ich nicht weiter weiß, gründe ich Arbeitskreis …

Piwarc: Z mojeho wida budźe to posledni pospyt, zhromadnje ze zajimcami z Hornjeje a Delnjeje Łužicy konkluzije z nazhonjenjow wot přewróta hač do dźensnišeho sćahnyć a so na praktiske wěcki koncentrować. Jan Nuk, kiž je čłon tuteje dźěłoweje skupiny, w Radworju praješe: Serbski lud wjednikow njetrjeba, ale narodne sebjewědomje w swójbje, na šuli atd. Tak to je. Za konsekwente hladanje rěčnych rumow rewoluciju njetrjebaš, ale – druhdy kusk mjenje bojazliwosće. Njewěm, kak dołho knjeni Merkel hišće kanclerka budźe, ale jeje swětosławne hrónčko móžemy sej přiswojić: „My to šafnjemy!“

Myto Domowiny a čestne znamješko 2018

6. Oktober 2018

Čestne čłonstwo: Jan Bart.

Myto Domowiny: Hilža Mehrowa, Alena Kubankowa, Bjarnat Rjentš.

Myto Domowiny za dorost: Deyzidoxs a Berlinska dróha.

Čestne znamješko: Resi Lotrina, Sybille Bertram, Doris Hajncowa, Daniel Wjenk (ze Smjerdźaceje), Pětr Korjeńk (z Pančic-Kukowa), Milan Hrabal, Cyril Pjech, Lucian Kaulfürst, Jan Wawrik (z Chrósćic), Lukáš Novosad.

Mišter ceremonije: Clemens Škoda.
Kulturny program: Jan Brězan.

Foto: Deyzidoxs a Berlinska dróha čakatej po wuznamjenjenju na fotografowanje wšěch mytowanych wčera wječor w Serbskim domje.

Gratulaciju wšěm horjeka mjenowanym!

Někotre wosebitosće zarjadowanja: jara dobra nalada, hubjeny bifet – a při lawdaciji za Deyzidoxs je znamjo Domowiny z wulkim praskom z prědnjeho boka pulta rěčnika dele padnyło 😎.

Rozhlad 09/2018: Imersiju město 2plus (MARCEL BRAUMAN)

3. September 2018

Kompletny nastawk:
http://www.rozhlad.de/nastawk_319.html

Serbska rjadownja w přenim lětniku serbskeje zakładneje šule w Pančicach-Kukowje – dokelž to rěčnemu niwowej tyje – šulska wjednica Jadwiga Čižankowa w rozmołwje z Měrćinom Wjenkom w rozprawje Serbskeho rozhłosa:

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/audio-810452_zc-e69288eb_zs-d584fc5f.html