Archive for the ‘Domowina’ Category

Załožba njeje institut za „Serbow w Budyšinje” – nětk cyłołužisku perspektiwu zaměrnje přesadźic!

8. Juni 2019

20190607_182540_resized

Tezy z cyłołužiskeje serbskeje perspektiwy po wčerawšim zarjadowanju wo zwadnym projekće „Lawske hrjebje”

  1. Njeńdźe jeničce wo „Serbow w Budyšinje”, ale wo Serbow po cyłej Łužicy scomter jich „hnězdami” zwonka njeje.
  2. Haj, centralizowanje serbskich institucijow w Budyšinje je „historisce rostło” – pod knjejstwom SED, a tuta doba je nimo.
  3. Potrjeba Serbskeho instituta njesmě so z planami za wšě móžne realne abo fiktiwne institucije do jednoho horna mjetać.
  4. Zakład za nowowusměrjenje stejnišćow institucijow ma spjelnjenje bytostneho nadawka załožby być: spěchowanje regionalnych rěčnych rumow.
  5. W syći stejnišćow institucijow ma so cyły serbski sydlenski rum zjawnosći prezentować, zo bychu Němcy lěpje zaznawać móhli, hdźež wšudźe smy.
  6. Hornjoserbska rěčna šula słuša do wokolin ze serbskorěčnym wobswětom, potajkim do wsy w jadrowych kónčinach, na přikład do Chrósćic.
  7. Institucije, kotrež za Hornju a Delnju Łužicu dźěłaja, njesmědźa jenož na južnej kromje teritorija być, ale trjebaja sydło w centralnej Łužicy (jězorina)
  8. Galerjia za načasne tworjace wuměłstwo słuša do Wojerec, něhdyšeho stejnišća serbskeho muzeja. Tam steji twar hnydom k dispoziciji.
  9. Wuwiće stejnišcow serbskich institucijow ma so ze wšěmi župami wothłosować.

Połwěrnosće wo „Lawskich hrjebjach”

18. Mai 2019

kamjen_parkbludzenkow

Na pjatkownym posedźenju zwjazkoweho předsydstwa we Wochozach na terenje parka błudźenkow informowaše załožbowy radźićel Bjarnat Cyž wo tuchwilnym stawje zwadneho wulkoprojekta Załožby za serbski lud w Budyšinje (Lawske hrjebje”). Z tym su nětk tež wšě połwěrnosće” (Cyž) z blida, kotrež móže čitar Budyskeho wudaća Sakskich Nowin na zakładźe zjawnostneho dźěła založboweho zarjada na wědomje brać.

Město Budyšin njeje załožbje areal přewostajiło, ale za tři lěta rezerwowało. Hdyž so załožbje njezešlachći, w běhu dweju lět realistisku perpektiwu wuwiwać, je to nimo. Piwarc tak a tak do zakładneho kamjenja noweho serbskeho centruma njewěri a so z rjanym kamuškom ze serbskej wutrobu, darom zamołwitych parka błudźenkow spokoju. Jeli pak bychu chutnje započeli, tola tu zwonka njewućeženeho Serbskeho domu miliony euro pohrjebać, njebuchu zawěsće jenož Wojerowscy Serbja na Budyskich dróhach přećiwo tomu demonstrowali.

Dotal pak njeje zarjad załožby swoje winawtosće w zwisku z přihotowanjom projekta dodźeržał, wothłosowanje ze zastupjerjemi Serbow tež pobrachuje, tak Cyž. Wón je na dopomnił, zo je zaručenje žiweho Serbskeho domu za přichod wulke wužadanje. To ja runja wjele druhim w Maćicy a župje Budyšin tež tak widźu. A hdyž trjebaja institucije přidatne składy, njech so same staraja. My serbske pjenjezy” za regionalne rěčne rumy trjebamy – štož pisomnym zaměram załožby wotpowěduje.

Stajne blido serbskich swobodnych myslerjow na třěše srjedźneje Łužicy

16. Mai 2019

VALausitztower

Tip: Campingstólčk (a napoj scomter hrymzankami, jeli chceš) sobu přinjesć, nětk powěsć dale dać a potom hromadźe přińć.

Nowy wobraz za nowe město

11. Mai 2019

Na papjerje poměrnje wulki takrjec hamtsce definowany serbski sydlenski rum mamy. W realiće pak je w nim wjele něhdyšich serbskich wsow, hdźež je dźensa serbske pomjenowanje sydlišća na wjesnej tafli to jeničke serbske. Tu a tam je wězo kedźbyhódnych aktiwitow, na stawizny znajmjeńša kulturnje někak nawjazać. Nimo toho pak je tež městnow, hdźež wot spočatka sem lědma něšto serbske eksistowaše, haj kotrež su to serbske samo spóžěrali.

Typiski přikład městnosće noweje doby bjez serbskosće je nowe město Wojerec, bydlenskotwarski připlack kombinata Čorneje Pumpy. Stare město je swoju žiwu serbskosć wšědneho dnja w połstatych a šěsćdźesatych lětach přisadźiło, nowe město běše konglomerat zapućowacych Němcow wšelakich cuzych regionow, někotrych domoródnych, kotřiž su so přez moderne bydlenje wjeselili, a wotbagrowanych, mjez nimi tež Serbow z wjeskow srjedźneje Łužicy.

Po přewróće je Wojerowske nowe město swoju towaršnostnu funkciju a hač do dźensnišeho dwě třećinje ličby wobydlerstwa přisadźiło. Klětu so dalši wysokodom spotorha. Najebać to, zo su woni w běhu třoch lětdźesatkow faktisce cyłe bydlenske štwórće wotbyli, je hišće wjele prózdnych bydlenjow – a dale a wjac zelenych płoninow mjez domami. Tohodla je najwjetši čas, tón wakuum za rozšěrjenje realneho serbskeho sydlenskeho ruma wužiwać. Je zakładna šula ze serbskej wučbu w bliskim starym měsće, dosć pěstowarnjow a tunich rjanych wulkich bydlenjow. Žane zatykane dróhi, za parkowanje njetrjebaš nihdźe po cyłym měsće ničo płaćić.

Header_DomHoywoyBlog-1

Doba wudobywanja wuhla so nachila, ludźo za nowej zhromadnej identititu pytaja. To jim poskićujemy: DOM Wojerecy – serbsku-němsku zhromadnosć za wuwiwanje serbskeje identity regiona. https://marceldavidbraumann.com/2019/05/10/neu-haus-hoyerswerda/ Po pozitiwnym wothłosu prezentacije noweho wobraza w najwjetšej facebook-skupinje Wojerowčanow sym składnostnje dnja znowazałoženja Domowiny blog z prěnim přinoškom wo symbolu třěšneho zwjazka zahajił: https://hoywoy.home.blog/.

Potajkim: Komuž hišće so hodźace bydło w druhich městach abo nawsy pobrachuje: pój do Wojerec a twar z nami na nowej identiće města! Hdyž chceće z wjacorymi swójbami při sebi bydlić, prajće mi, sposrědkuju Wam z měšćanskej bydlenskej towaršnosću poskitki. Ale tež wo ležownosćach za domy rěčeć móžemy.

Mjez pozitiwnymi reakcijemi na nowy wobraz běchu tež tute linki młodeho muža: “Unsere Stadt tut gut daran, das unheimliche Potenzial in vielerlei Hinsicht für sich zu erkennen. Die Sorben gehören zu unserer Heimat, sie üben Heimatbräuche aus und geben damit vielen Menschen hier etwas. Auch touristisch ist da sicher noch einiges für Hoywoy zu holen.“ Tež lokalni načolni politikarjo wot CDU hač do Lěwicy su tutomu wobrazej přihłosowali.

Wuznaće wjetšiny ludnosće k serbskej identiće regiona je fundament swětłownjow serbšćiny

26. April 2019

20190426_095806_resized

Jako župan hustodosć zajimawe dopisy – w socialnych syćach abo přez blogaj – dóstawaš. Na přikład z pjera nawjedowaceje sobudźěłaćerki měšćanskeje towaršnosće: Sym so wosebje serbskeje identity našeho regiona dla do domizny nawróćiła. Priwatnje tajke wuznaće k serbskej identiće regiona nastajnosći słyšiš, hač we wjesnych towarstwach kaž w Ćisku, w rozmołwje z multiplikatorami města Wojerec abo w přihotowanju wustupa na 29. Parcowskim zetkanju.

Smy wčera na klawsurje serbskeje přirady Wojerec w Jurja Brězanowym domje Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu wjele wo rěčnych rumach rěčeli, kaž je to bohudźak mjeztym wšudźe w Serbach z wašnjom. Při tym je cyle jasnje, zo njeńdźe wo funkcionalitu inteligency: Naši kurdojo ze Syriskeje su trojorěčni do Němskeje přišli a zdobom ani hač do dźesać ličić njemóžachu. A štó chce so słowjanskim rěčam bližić, móže hnydom pólsce, čěsce abo rusce wuknyć, serbšćina je jenož njetrjebawša wokołopuć. Serbšćina je rěč domizny, a to je najwažniši argument za přiswojenje našeje rěče.

Najebać to budźe to w formje nawuknjenja druheje maćeršćiny tež dołhodobnje poměrnje mały dźěl ludnosće činić. Přičiny su znate. Hdyž pak krajinu samozrozumliweje serbskeje regionalneje identity změjemy, budu rěčne rumy runja hnězdam resp. serbskim swětłownjam w njej zakótwjene. Tohodla smy aktiwny dźěl noweho hibanja za „bajkojte město za swójby w krajinje Krabata a Łužiskeje jězoriny“.

https://www.instagram.com/mein_hoyerswerda/?hl=de

My sej ničo wot tak mjenowaneje „wjetšinoweje towaršnosće“ nježadamy, kaž wčera prajach. My jako Serbja mamy najwjetši ideelny pokład regionalneje identity w rukach. A naš nadawk jako organizowane Serbstwo je, swojim sobuwobydlerjam regiona tón pokład darić. A jim šansu dać, nas tohorunja wobdarjeć. Ja sym přestał, za wužiwanje rumnosćow wotnajenske zrěčenje wobzamknyć. Doba handlowanja je nimo, zhromadnje wróćo ke korjenjam! Naš dar by njezapłaćujomny był, tohodla: Dajće sej zakuzłać wot Serbstwa! A dajće nas praktiski podźěl brać na nowym hesle „žiwjenje kaž w dowolu“ #lebenwieimurlaub .

Zhromadźenstwo domoródnych a Beutesorben na dobro přeserbšćenja srjedźneje Łužicy

24. April 2019

Migracija je w serbskim konteksće dotal něšto negatiwne, a to samo dwójne: Na jednym boku je tajkich, kotřiž su nutřkownje jako wotrodźency abo wonkownje jako wupućowarjo ze Serbstwa wotešli. Na tamnym boku je připućowarjow, kotřiž su jako dźěłaćerjo do Pančic abo Halštrowskeje hole přišli a swoje wokoliny přeněmčeli. So wě, zo běše přeco tež hinašich migrantow, mjenujcy ludźi, kotřiž su so wotpohladnje abo nimowólnje přeserbšćeli. Negatiwna migracija pak so zdawa z normalitu być, pozitiwna wobdźiwanja hódne wuwzaće.

We wšěch wjetšich ludach Europskeje je tradicionelnje ambiwalentneje debaty wo migraciji: Je pozdatnje pak dobrych pak hubjenych, pak přewjele pak přemało migrantow, tu radźeneje, tam zwrěšćeneje integracije. Z toho wurostu namjety za polěpšenje mjezsobneho wobchadźenja mjez domródnymi a připućowarjemi resp. za wuměnjenja, kotrež matej takrjec wobě stronje w zmysle dobreje zhromadnosće dodźeržeć. W diskusiji mjeńšich awtochtonych ludow je po mojim zaznawanju bóle sćěhowaca polarizacija: mjez “my smy my, nas našeje tradicije dla tak a tak nichtó wot wonka rozumić njemóže” a “wotmjezowany cyłk tak a tak zańdźe, dyrbimy z sej z kubłanjom nowych přisłušnikow našemu ludu pjec”.

So wě, zo je wšědne zhromadne žiwjenje potomnikow tych, kotřiž su hižo přeco tule žiwi byli, a tych, kotřiž su so hakle njedawno přidružili, wužadowace. “Beutesorbe” wězo přećelnišo hač “kanaka” klinči, najebać to móže Serb z migraciskim pozadkom swojim nowym krajanam ze swojim njezwučenym wašnjom na čuwy hić. Jemu zrozumjenje pobrachuje, při swojich wuprajenjach – hač w priwatnym ramiku abo zjawnje – tradicionelnje zrosćene disursy wjesnych cyłkow wobkedźbować, “što budu ludźo prajić”. Nawopak je domoródnemu hustodosć samozrozumliwe, “što so njesłuša”, přičiny tutych tabujow připućowarjej pak potajnstwo wostanu.

Přiwšěm su wuměnjenja integracije w Serbach lěpše hač druhdźe: Tu njejsu paralelne towaršnosće móžne, kóždy ma so z kóždym někak aranžować. Tohodla móža poćahi mjez awtochtonymi Serbami a Serbami z migraciskim pozadkom jara płódne być. Po mojim měnjenju su wone lěto a bóle spomóžniše. Mjeztym je serbskich wupućowarjow, kotřiž w Lipsku abo Berlinje Serbja wostanu, a připućowarjow, kotřiž ze swojim zapalom za to serbske samo wotrodźencow nakazuja.

Hdyž nam so zešlachći, tuchwilnu strukturnu změnu za paradigmowu změnu managementa migracije w Serbach wužiwać, by to serbskemu ludu na dobro było. Runje w brunicowym rewěrje je wjele připućowarjow druheje abo třećeje generacije, kotřiž sej tuchwilu serbsku rěč a kulturu jako pokład regionalneje identity po puću do doby po kóncu wudobywanja wuhla wotkrywaja. We Wojerecach su samo najwjetše měšćanske institucije serbskeho kuzłarja Krabata jako patrona za přichodne “město swójbow” deklarowali.  Potajkim we wonym měsće, hdźež su, kaž mi redaktor “Łužiskeho rozhlada” praješe, nimale wšitcy ludźo poprawom připućowarjo.

Synteza a symbioza serbskich awtochtonych a imigrantow budźe potom zdokonjana, hdyž serbske swójby ze zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe město napřemoběha wo dale a dróše twarske ležownosće w swojich wsach swój nowy domicil we Łužiskej jězorinje, z pomocu připućowarjow wozrodźenym serbskim kraju nadeńdu. A hdyž so kulturne cyłki ze srjedźneje Łužicy w jadrowych kónčinach tak doma čuja kaž w Ćisku abo Brětni-Michałkach. Dokelž přeserbšćenje teritorija Wojerowskeje župy je zdobom škit přećiwo přeněmčenju Kamjenskeho regiona.

Něhdyši imigrant Krabat jako načasny wumóžer města připućowarjow:

https://hoywoy-stories.de/eine-revolution-im-stadtmarketing-von-hoyerswerda/

Hoywoy_Krabat

Serbski sejm Domowinu připóznawa

1. April 2019

Narěč Alexa Pólka, čłona prezidija „Serbskeho sejma“, na hłownej zhromadźiznje Domowiny w Chrósćicach

Lubi Serbja,

Wam wšitkim su zawěsće wospejtne apely Serbskeho Sejma za zhromadny dialog ze zwjazkowym předsydstwom znate. Tutón dialog so nažel njeje hišće zwoprawdźił, štož jara wobžarujemy.

Dnja 15.02. wozjewi so wobzamknjenje zwjazkoweho předsydstwa, mjez druhim z wotmołwu na „Ćiskowske zawdaće rukow“ mjez Wojerowskim županom knjezom Braumanom a starobnostnej prezidentku Sejma knjeni Edith Pjenkowej. Z toho cituju: „Zwjazkowe předsydstwo je sebi přezjedne: dołhož Serbski Sejm Domowinu jako politisce připóznatu rěčnicu zajimow wotpokazuje, njeje zakład zhromadneho dźěła date.“

Serbski Sejm je tutu zdźělenku z wěstej iritcaiju a zadźiwanjom na wědomje brał, dokelž hłowne wuprajenje njewotpowěduje scyła poziciji Serbskeho Sejma. Njewědźachmy, što ma to rěkać, kak mamy to zrozumić?

Sym tuž we wosobinskej rozmołwje ze zastupjerjemi třěšneho zwjazka spytał poziciju zwjazkoweho předsydstwa dale wuswětlić. Tak zhonich, zo knježa předstawy wo Sejmje, zo wobstejace gremije a jich dźěło negěruje a zo chce so jako dalši, konkurenčny gremij zastupjenja serbskich zajimow etablować.

Po dlěšim času refleksiji dowjedźech k dopóznaću, zo po wšěm zdaću eksistuje zasadna diskrepanca mjez tym, kak Serbski Sejm a zwjazkowe předsydstwo Domowiny mjezsobny poměr interpretuja. Hinak zwuraznjenje: wobaj gremijej rěčitej dospołnje wšelaku rěč a tuž njerozumitej, što tamny chce abo čini.

Nochcu nětko na tutym městnje wo tym spekulować, kajke dokładne je te stejnišćo zwjazkoweho předsydstwa abo jeju jednotliwych sobustawow – tajke něšto mi jako zwonkastejacemu njepřisteji.

Město toho chcu na tutym městnje zjawnje a jasnje wuprajić, što Sejm woprawdźe chce – a kak naš poměr k Domowinje widźimy.

Wotewrić chcu pak ze slědowacym jasnym statementom:

Serbski Sejm připóznawa Domowinu jako zastupnistwo zajimow serbow a serbskich towarstwow.

Připóznawamy tež prócowanja Serbskeju radow a druhich gremijow wo polěpšenju situacije serbskeho luda. Připóznawamy status Domowiny jako politisce připóznatu rěčnicu za Serbski lud napřečo zwjazkowej republice, a krajomaj Sakskej a Braniborskej. Je cyle jednorje fakt, zo tomu hižo lětdźesatki dołho tak je, a zo Domowina tutu rólu na prawniskim zakładźe Serbskeho zakonja legitimnje wukonja.

Narok zastupnistwa, kiž je Serbski Sejm dnja 17.11.2018 při swojej konstituciji wozjewił je so nažel tak interpretował, kažbrjek Sejm tute pozicije negěruje. Tuta interpretacija naroka njewotpołwěduje zaměrej awtorow – je potajkim mylna.

Wospjetuju, zo to kóždy słyši: Wuprajenje zdźěleńki Domowiny, zo Serbski Sejm Domowinu jako rěčnicu zajimow Serbow wotpokazuje, njewotpowěduje wěrnosći.

Tak zwosta prašenje: što chce Serbski Sejm potom woprawdźe? Što je woprawdźity zaměr, jeli nochce Sejm Domowinu „wotstronić“ a sebje samoho na tute městno sadźić?

Je to slědowace: Serbski Sejm chce zhromadźenstwo Serbow, kiž ma awtonomiju w zasadnych swójskich naležnosćach – prěnjotnje na polu kubłanja a kultury, sekundarnje w prašenjach hospodarstwa a regionalneho wuwiće – hesło: brunica a strukturna změna. To rěka konkretnje, zo njeměł serbski lud jeno sobu rěčeć směć – štož je nětko hižo móžne – ale sam rozsudźić, sam zarjadować, sam zamołwitosć přewzać.

Naše přeswědčenje je, zo je mjeztym hižo lětdźesatki trajaca dramatiska situacija Serbstwa z wulkeho dźěla resultat politiskeje struktury, kiž swobodne samopostajenje wuwića Serbstwa znjemóžni. Runje tak přeswědčeni smy, zo přewzaće zamołwitosće w mjenowanych polach zasadnje trěbne je, problematisku situaciju dołhodobnje na dobro Serbstwa rozrisać.

Potajkim, to je zaměr Serbskeho Sejma: Samopostajowanje za naš lud, w zasadnych swójskich naležnosćach.

Što to nětko rěka za poměr mjez Serbskim Sejmom a Domowinu? Hdźe leži zasadna diskrepanca mjez stejišćomaj Domowiny a Serbskeho Sejma?

Domowina, jako towarstwo, je zastupnistwo zajimow Serbow – němsce: „Interessenvertretung“. Za zwoprawdźenje awtonomije njeje pak nažel zastupnistwo zajimow dosahace – je trěbne ludowe zastupnistwo – „Volksvertretung“. A to chce być Serbski Sejm.

Zastupnistwo zajimow a ludoweho zastupnistwo – stej to dwě zasadnje rozdźělnej wěcce:

Zastupnistwo zajimow hromadźi a definuje zajimy skupiny, a spyta tute přesadźić z tym, zo ćisć na poprawnych nošerjow rozsudow skutkuje. Konkretnje: Domowina zastupuje zajimy Serbstwa napřečo němskemu statej, krajomaj Sakskej a Braniborskej a komunami a spyta tute runiny wobwliwować – poprawny rozsud pak leži na kóncu dale w ruce tutych statnych runinow. Ludowe zastupnistwo pak je sam nošer rozsudow, bjez wokołopuća přez eksterne statne gremije a aktery.

To je, štož Sejm chce – to je samopostajowanje. Wězo we wěstych hranicach – njejsmy žani separatisća, ale złožujemy so jako staćanjo Zwjazkoweje republiki Němskeje na zakładny zakoń a zakonje Němskeje.

Sejm potajkim nochce być dalše zastupnistwo zajimow, chce być ludowe zastupnistwo, to je docyła hinaša runina jednanja. Njewobhladujemy so tuž jako konkurenca, ale jako wudospołnjenje – to, štož je dotal serbskemu ludej za woprawdźite samopostajowanje falowało.

Z wolenym Sejmom smy hišće w poměrnje zažnej fazy wutworjenja ludoweho zastupnistwa. Je hišće daloki puć, ale – prěnju kročel smy činili. Chcemy-li woprawdźite, tež prawnisce zaručene samopostajowanje za zhromadźenstwo Serbow, je hišće dołhi wujednanski proces trěbny, tež z reformu Serbskeho zakonja a wudźěłanjom noweho statneho zrěčenja. To z wěstosću tež wobstejace gremije potrjechi – a tuž njemóžemy tutón puč sami kročić – a tohodla dyrbimy mjezsobu rěčeć!

A tak chcu skónčić, z tym, zo apel Serbskeho Sejma wospjetuju: Rěčće z nami! Rěčće z nami, zo my puć do samopostajowanja serbskeho ludu hromadźe chodźimy – a nic swoje wobmjezowane mocy njetrjebawši brojimy. Dokelž naju zhromadny cil je samsny: skutkować na dobro Serbstwa.

Rěčće z nami, zo so njejasnosće wotstronja. Dyrbimy jednu rěč rěčeć, kiž wobě stronje rozumitej, zo njepřińdźe k dalšim njetrjebawšim njedorozumjenjam.

Rěčće z nami, zo so poměr mjez Domowinu a Serbskim sejmom dołhodbonje definuje a wujedna. W našej wiziji za přichod Serbstwa widźimy potrjebu za Domowinu. Jako třěšny zwjazk serbskich towarstwow spjelnja wona njeparujomny a wažny nadawk, kiž Sejm njemóže, haj samo njesmě wukonjeć.

Rěčće z nami, zo tež my wot Sejma swoje zmylki spóznawamy a wuporjedźamy. Hakle we wosobinskim dialogu ze zastupjerjami Domowiny so mi wujasni, hdźe smy ze Sejmom hranicy překročili, byrnjež to njebył naš wotpohlad. Kak dyrbimy to spóznać, hdyž so nam to njerjeknje? Chcemy zhromadne dźěło! A wězo, mamy tež wot Sejma wěsty dołh, so lěpje wobdźělić a móžnosće nětčišeho systema maksimalnje wučerpać – dołhož njejsmy zhromadnje nowy natwarili.

Rěčće z nami, dokelž je lěpje mjezsobu rěčeć hač jedyn wo druheho.

Wutrobny dźak.

Moja narěč před Serbskim sejmom w Ćisku

9. Februar 2019

starobna prezidentka Edit Pjenkowa a župan Marcel Brauman

W přezjednosći ze župnym předsydstwom sym jako Wojerowski župan přeprošenje Anety Zahrodnikoweje z Ćiska, čłonki našeho gremija, sćěhował. Wona je mje w nadawku Serbskeho sejma, w kotrymž je wona tohorunja ze sobustawom, přeprosyła, na štwórtym posedźenju sejma moje “ideje předstajić”. Sejm je so dźensa na teritoriju našeje župy w Ćisku schadźował. Tule je dokumentacija mojeje narěče na zakładźe manuskripta. Jej je so čiła diskusija přizamknyła.

Lube sotry, lubi bratřa,

witam Was wutrobnje do centralnych serbskich kónčin našeje Łužicy! Mam to za dobru mysl, zo so kóždy raz w druhim regionje schadźujeće – kaž zwjazkowe předsydstwo Domowiny tež. Z tym so hižo prěnja zhromadnosć mjez serbskim sejmom a třěšnym zwjazkom jewi.

Jako župan župy “Handrij Zejler” Wojerecy je w prěnim rjedźe mój nadawk, zajimy Serbow w tutym regionje zastupować. Zdobom pak zwěsćam, zo mamy we Wojerowskich kónčinach wužadanja zmištrować, kotrež su podobne wšelakim druhim łužiskim regionam. Kaž snadź z medijow wěsće, leži mi zaměstnjenje serbskeje institucije na wutrobje, wšako smy w tutym nastupanju dotal takrjec běły blak.

Tohodla je rjenje, hdyž mamy kaž dźensa takrjec serbsku instituciju kaž serbski sejm znajmjeńša na wopyće. Jeli chceće sej snadź w přichodźe porjadny dom parlamenta natwarić, chcył Wam hižo nětko Wojerecy za to poručić. Naše dróhi njejsu zatykane, a płaćizny za ležownosće a twary su přihódne. A nimo toho smy srjedźišćo mjez Budyšinom a Choćebuzom.

Běłych blakow pak je na zemjepisnej karće institucionelneho spěchowanja Serbstwa wjele wjac. Rěču rady wo “Budyskim centralizmje”, wo kotrymž njedawno w telewiziji rěkaše, zo je wón pozdatnje “historisce zrosćeny”. Alzow, to je fake, zo njebych prajił: falšowanje stawiznow. Hladajo na Wojerecy je to mjenujcy takle: Z lěta 1844 hač do 1935 je we Wojerecach poł ducenta titulow serbskich periodikow wuchadźało, a w samsnym času běše tež w Budyšinje aktiwne serbske publikowanje. Hišće krótko po wójnje běchu Wojerecy jedyn centrum zjawnje žiweho Serbstwa, doniž njebu w połstatych lětach politisce postajene, zo maja so serbske institucije w Budyšinje koncentrować. A z tym je institucionelne Serbstwo krok po kroku z Wojerec wućahnyło.

Tu w Ćisku je jedne z našich jadrow serbšćiny we Wojerowskim regionje. Kaž na přikład tež na Horach so ludźo tu prawidłownje zetkawaja, zo bychu hromadźe serbsce powědali a spěwali. Serbske dźěćace towarstwo Ćisk je do hód w domje Domowiny maćerjam a nam jako zastupjerjam župy a serbskeje přirady města ze spodobnym kulturnym programom demonstrowało, zo serbšćina tule žiwa wostanje . Kaž su dźěći pod režiju Dory Gebaueroweje hudźili, bě wulkotna wěcka!

W aktualnych zaměrach Załožby za serbski lud steji, zo je stabilizowanje a tworjenje nowych rěčnych rumow najwažniši nadawk załožby. Potajkim tež rěčnych rumow kaž tu w Ćisku! Tute rumy abo hnězda pak njemóžeš z Budyšina mjez Hošic hasu a Lawskimi hrjebjemi ze žiwjenjom pjelnić, ale jenož bjezposrědnje tam, hdźež su ludźo doma. Tohodla trjebamy decentralizaciju a regionalizowanje cyłeho spěchowanja – a to nic něhdy jónu, ale hač do spočatka noweje financneje periody załožby w lěće 2021!

Z Tobiasom Čižikom, jednaćelom Krabatoweho młyna, smój cyłołužiski centrum za dźěći a młodostnych namjetowałoj, kiž ma so w Čornym Chołmcu w domje Jurja Brězana zaměstnić. Tute zarjadnišćo ma so wosebje na nałožowanje resp. trenowanje nałožowanja serbšćiny měrić. W měsće samym chcemoj koordinatorku z běrowom měć, kotraž w zhromadnym dźěle z kubłanišćemi a staršimi jězby a poskitki organizuje.

Jako přikład za to słuži namaj w Choćebuzu skutkowaca serbska koordinatorka. So wě, zo chcemy nimo fascinowaceje městnosće serbskeho kuzłarja Krabata wšě městna zapřijeć, hdźež je serbskosć na wšelake wašnje žiwa, hač na přikład tu w Ćisku abo we Wojerowskim zwěrjencu, hdźež su wšitke zwěrjata tež serbsce wupokazane.

Štož naše postupowanje tu w župje wot běrokratije abo technokratije rozeznawa: Naše wuchadźišćo njeje někajki abstraktny plan, ale přirodnje zrosćene žiwjenje. W młynje w Čornym Chołmcu so hižo dwěsće ludźi čestnohamtsce za hajenje tutoho serbskeho biotopa angažuje. Loni je tam hižo tři tysac dźěći pobyło. Zamołwići su zwólniwi, wozrodźenje serbšćiny jako wužadanje přiwzać, derje wědźo, zo je rěč dotal jich słaba stronka. To ma historiske přičiny, na kotrychž woni sami wina njejsu. Kaž mi na polu serbskeje kultury aktiwny muž njedawno praješe: Hdyž su započeli Čornu Pumpu twarić, je mój nan serbować přestał.

Nětko so doba zmilinjowanja brunicy nachila, wšojedne, hač z wuhlowej komisiju abo bjez njeje. Přichod regiona hinaše faktory postajeja, kaž wyši měšćanosta Wojerec na nowolětnym přijeću praješe: Naš wodźacy wobraz tworitaj Krabat a jězorina. Historiski Krabat pak je so w našej domiznje dla swojeje přichilnosće serbšćinje zasydlił, a na dźensniši čas přenjesene bych prajić chcył: Hdyž wšědny dźeń dale a wjac ludźi serbšćinu wšudźe, hdźežkuli jeno móžno, nałožuje, budźe to duchowny a dušiny fundament derjeměća regionalneje towaršnosće w přichodźe sobu tworić. Dokelž je serbšćina rěč domizny!

W lońšim woprašowanju Domowiny su tři štwórćiny Serbow Wojerowskeho regiona, kotřiž su so wobdźělili, wotmołwili: Nam je serbšćina jako wuraz našeje narodneje identity jara wažna. Wjetšina serbowacych tule njeje so na šuli rěčnje wukmanić móhła, ale wjele wólneho časa do kursow, bjesadnych zarjadowanjow a dalšich zhromadnych prócowanjow na tutym polu inwestuje. Ale to so stawa na priwatnej bazy. Tohodla praju – a to je druha praktiska naprawa, za kotrejež zwoprawdźenje so naša župa zasadźuje: Trjebamy zrowastanjenje hornjoserbskeje rěčneje šule za dorosćenych, ale prošu nic w Budyšinje! A nic jenož za wučerjow a přistajenych serbskich institucijow, ale tež za kubłarki pěstowarnjow, sobudźěłaćerjow zarjadow a za wšitkich, kotřiž chcedźa z powołanskich abo priwatnych přičin serbsce wuknyć.

Ja sej jara wšě wučerki a wučerjow wažu, kotřiž so wo serbsku wučbu resp. cyłodnjowske poskitki w našim regionje staraja, hač w Kulowje, Wóslinku, Sprjewinym dole, Wulkich Zdźarach abo we Wojerecach. Sym lětsa woprawdźe serbski kulturny program z wysokim niwowom na Wojerowskej zakładnej šuli Při Worjole dožiwił. Tež skutkowanje kubłarkow w Čornym Chołmcu je mje přeswědčiło, jako sym ptačokwasny program jich pěstowarskich dźěći widźał. Wjeselu so, zo mamy z Achimom Glücklichom, nawodu wyšeje šule Na kromje města, horliweho a kompetentneho Serba jako kubłanskopolitiskeho poradźowarja župy. Chcemy z nim hromadźe jako župa dalše serbske cyłodnjowske poskitki wutworić. A wjeselu so hižo dźensa na zetkanje ze wšěmi pedagogami, kotřiž so za posrědkowanje serbšćiny zasadźuja.

Kubłanska a kulturna awtonomija stej njeparujomnej zakładaj přichoda serbskeho ludu. Štož serbsku kulturu nastupa, mamy po mojim měnjenju dosć swobody, serbskosć zwoprawdźeć. Porno kulturje pak je połoženje na polu kubłanja njespokojace, kaž zjawny list nawodow wšěch serbskich institucijow demonstruje. Při wšěm pak njepomha, kultusowymaj ministromaj zjawne listy pisać a wo to žebrić, zo njech stat nas z bědy pobrachowacych rěčnych kmanosćow wumóži. My smy za naš narodny dóńt sami zamołwići!

Tež serbske institucije maja so sebjekritisce přepruwować. Móža wšitcy sobudźěłaćerjo Serbskeho instituta serbsce? Je serbšćina wšudźe w serbskich institucijach jednanska rěč? Što su serbske institucije same zu rozšěrjenje serbskorěčnych rumow činili?

Domowina so samu jako domiznu wšěch Serbow wobhladuje. Kaž hižo prajach: Jako župan mam zajimy Serbow w regionje zastupować. Mjez nimi je hornjo- a delnjoserbsce rěčacych, katolikow, ewangelskich, sekularnych, měšćanow a wjesnjanow. A wězo tež ludźi, kotrymž serbšćina z mjenowanych historiskich přičin wažna njeje. Smy jenička župa, kotraž ma wšě druhe župy jako susodow. Poprawom su jowle wšě fasety Serbstwa doma, tohodla prajach w interviewje z Nowym Casnikom: My smy ta multikulti-župa.

Mjez nami je horliwych přiwisnikow serbskeho sejma a ludźi, kotřiž do njeho njewěrja. Ja mam zrozumjenje za wšěch, kotřiž bolostnych wosobinskich nazhonjenjow wosebje ze zaprajenjom serbskeho kubłanja dla konkluzije sćahnywši praja: Chcemy po nowych pućach kročić.

Zjawnosć za ćahańcu mjez Domowinu a sejmom zrozumjenje nima. Jako Serbja budźemy jenož wuspěšni, hdyž signal kooperacije wusyłamy. Tohodla sym Waše přeprošenje rady přiwzał a dźakuju so za składnosć, zo smědźach Wam swoje ideje předstajić. Na Wašim dźensnišim wuradźowanju tu w Ćisku přeju Wam wjele wjesela a wuspěcha!

 

Nowinska zdźělenka Serbskeho sejma wo posedźenju:

Posedźenje Serbskeho sejma we Wulkim Ćisku (09.02.2019) je so zahajiło ze zwjeselacym podawkom: Župan Wojerowskeje župy Domowiny, Marcel Braumann, je w swojich witanskich słowach wabił za to, zo měli so stare rozkory mjez sejmom a Domowinu zakónčić a wobej za docpěće mnohich zhromadnych zaměrow přichodnje zhromadnje dźěłać. Starobna prezidentka sejma je to wobkrućiła ze symboliskim zawdaćom ruki. Wyše teho je wjesny předstejićel Wulkeho Ćiska, knjez Jens Zarodnik, Serbski sejm do swojeje jsy witał a jemu wjele wuspěcha wupřał.

W dźělu wuradźowanjow je so kubłanski wuběrk namołwił, mjez druhim jako wotmołwu na alarmowace wuslědki ewaluacije serbskorěčneho kubłanja w Braniborskej, ze wšěmi akterami přewjesć kubłanske zetkanje w Delnjej Łužicy. Temu je sćěhowało wobzamknjenje z namołwu krajnymaj knježerstwomaj Sakskeje a Braniborskeje, zo bychu so jako prěnje spěšne naprawy

  • serbšćina za maćernorěčnych připóznała jako połnohódna maćerna rěč a za njemaćernorěčnych jako połnohódna cuza rěč,
  • we wšěch šulach posrědkowanje wědy wo stawiznach, kulturje, identiće a rěče Serbow obligatorisce do kubłanskich planow zapisać a zwoprawdźić,
  • přihódne statistiske daty wo wobstatku serbskich wučerjow a wo wobsahu wučby zjawnje k dispozicji stajałe.

W samsnym wobzamknjenju podpěruje Serbski sejm žadanje Domowinskeje župy Budyšin na přewjedźenje eksterneje ewaluacije serbskich poskitkow w sakskich šulach po braniborskim přikładźe.

Wuběrk za kubłanje, kulturu a młodźinu je powołał Anetu Zahrodnikowu jako swoju předsydku a dr. Handrija Klugu jako jeje zastupjerja.

Wuběrk za regionalne wuwiće a hospodarstwo je dóstał nadawk, so postarać wo zakótwjenje prawow Serbow do zakonjetwórjaceho procesa k zakónčenju wuhloweho hórnistwa a za to konkretne wobzamknjenja přihotować.

Wuběrkej za wustawu a prawo je so dał nadawk, zo měł so ze šěrokim wobdźělenjom byrgarjow zaběrać z wuwićom wustawkow serbskeho zhromadźenstwa a ze za to trěbnymi statnymi zrěčenjami. Nawjedowanje wuběrka staj dóstałoj jako nadawk Hajko Kozel jako předsyda a Hanzo Wilhelm-Keł jako zastupowacy předsyda.

Wyše teho je so powołał IT-wuběrk, kotryž mjez druhim posedźenske protokole zjawnosći spřistupnja.

Na kóncu je so měrowe poselstwo z konstituowanja sejma w oktobrje 2018 wudospołniło z namołwu k wujednanju serbskeho luda kaž tež z poručenjom, so zasadźeć na dobro wšitkich w regionje.

Starobna prezidentka přeprosy skupinu „Kukowske prašaki“ a wobdźělnicy naprašowanja na posedźenje sejma w měrcu.

 

 

„Naš wječornik“: Domowinu zatamować, „sejmej“ hołdować – njewotwisnje na kromje

1. Dezember 2018

Serbske Nowiny so přežadane čuja, w běhu dweju tydźenjow jědnaće kandidatow za załožbowu radu předstajić. Tak šefredaktor pjatk w komentarje na titulnej stronje zdźěli Domowinje wumjetujo, zo je pozdatnje přepozdźe mjena wozjewiła.

Někak tři króć telko kandidatow „sejma“ móžeše „naš wječornik“ wězo bjez problemow na ekstrastronach prezentować. Njewěm, hač stej ze „serbskim ludom“ w podtitulu nowin jeničce wonej dwaj procentaj měnjenej, kotrejž stej so na wólbach imaginarneho „serbskeho sejma“ wobdźěliłoj.

Wječornik je w podtitulu tež „njewotwisny“. Wočiwdnje tež njewotwisny wot winowatosće, z towaršnostnej realitu w Serbach fairnje wobchadźeć. To rěka, třěšnemu zwjazkej puki dawać je přeco trěbne – a „sejmej“ hołdować tohorunja. Dialektika SN.

Ja „sejmej“ přeju …

21. November 2018

Kaž Bernd Pittkunings z Choćebuza w swojim nastawku za aktualny „Nowy Casnik“ prawje piše, njeje serbski lud ze „sejmom“, kiž bu wot „2,13 % serbskeje ludnosće woleny“ a ma „prawnisce status kliki młodostnych před Choćebuskej měšćanskej halu“, lěpje zastupjeny hač z Domowinu a serbskimaj radomaj.

Ja sej dowolu wudospołnić: Historiski běše na skonstituowanju „serbskeho sejma“ jeničce wobraz ze žonami we wšěch (!) serbskich drastach, samo Mužakowskej. Za to sym „sejmej“ dźakowny.

Hewak móžu Pittkuningsej tež chwalbje „wusahowaceho nowinarskeho dźěła“ woneho „serbskeho sejma“ přihłosować. Tež kaž su woni nětk ze zdwórliwych wotprajenjow wobdźělenja politikarjow na swjatočnym akće „gratulacije“ sčinili, je kedźbyhódne. Ale nic trajnje spomóžnje skutkowace. Sakske Nowiny su před něšto dnjemi we wulkej rozprawje hakle zwěsćili, zo je drje wjele medijow najprjedy interpretaciju propagandy bjez pruwowanja přewzało, zo je woleny gremij „sejm“, štož pak, tak awtorka SZ, njetrjechi.

Posledni mytos z PR-produkcije „serbskeho sejma“ je teza, zo to přichodnje kaž pola Samow póńdźe, hdźež je so dale a wjac ludźi w běhu lět na wólbach swójskeho parlamenta wobdźěliło. Wězo přerězny němski žurnalist njewě, zo stej našej ludaj hižo tohodla njepřirunujomnej, dokelž je samska identita genealogiska; zawjazowacy zakład serbskosće čłowjeka pak njeje, zo ma serbsku wowku. Nimo toho bě na prěnich wólbach tam jadro ludnosće wobdźělene, pola nas je runje serbski „jadrowy lud“ najbóle zdaleny.

Najebać to přeju wolenym čłonam „serbskeho sejma“ duchapołne wuradźowanja, pěstowanje serbskeje zhromadnosće dale a bóle w serbskorěčnej komunikaciji, a konkretne praktiske namjety, kotrež móža wšěm prócowarjam we winicy narodneje politiki pomhać. Hišće rjeńšo by wězo było, jeli byšće so na aktualnych „twarnišćach“ gratu přimali.

Byrnjež wospjet činił, ale načasne žołmy fake news su tež w našich kónčinach sylne, chcu jenož na to skedźbnić, zo ani wotbagrowanje serbskich wjeskow ani pobrachowacy wučerjo a duchowni tuchwilu (!) eksistencu serbskeho ludu njewohrožuja. Naš najwjetši aktualny problem runje na polu kubłanja je wobnowjenje rěčnych rumow (hesle: serbske rjadownje, woprawdźita imersija). Spodźiwne dosć, zo k tomu dotal wot zastupjerjow ideje „sejma“ ničo słyšał njejsym.

Do dźěła zdar! Najradšo tam, hdźež nam dźěło do rukow hlada.