Film wo prjedownikach: „Pohanski“ kóń na spočatku, „křesćanski“ pak na kóncu pobrachuje

15. November 2017

Prapremjera němskeje wersije filma „Słowjenjo – naši potajni prjedownicy“, produkowaneho w nadawku ARTE, MDR a rbb, wčera wječor na wulkej žurli w Budyskim Serbskim domje je wosebje Serbow jara jimała. Dokumentaciska drama wo prěnich třoch lětstotkach po přichadźe našich prjedownikow do jich noweje domizny, doniž njeběchu pod němskim knjejstwom, su dźiwadźelnicy – najlěpši po mojim měnjenju knjez Geske (hlej foto) – z přewodom wšelakich wědomostnikow předstajili, kotřiž su přihladowarjam stawizny jara derje rozkładli. Film je so w běhu dweju lět nastał. Serbsku wersiju prezentuje „Wuhladko“ w hodowniku w třoch dźěłach.

Film ma sylny spočatk: scenu z konjom, kiž po pohanskim nałožku ze swojim teptanjom přez kruchi drjewa Serbam jako orakl słuži. A jara słaby kónc. Najprjedy so praji, zo je to słowjanske dźensa „stawizny“, prjedy hač so tola hišće na por Serbow we Łužicy pokazuje. Potom so něšto powěda, zo steji wobsah filma powšitkownje za „stawizny migracije“, hačrunjež tule poprawom wo dóńt awtochtonych dźe. Smjerćškoda pak je, zo historiska pointa pobrachuje: Serbja běchu jónu posledni pohanjo, a dźensa je jadro serbowaceho ludu poslednja kupa najkrućišeho křesćanstwa w Sakskej. To pak njeby so najskerje ani rbb ani ARTE lubiło. Logisce by po spočatku z „pohanskim“ konjom było, z „křesćanskim“ skónčić – ze scenu křižerjow. To by tež bóle do přichoda žiweho Serbstwa pokazało. Tak wostanje kónc njespokojacy.

Najebać to je to sylny film z krasnymi wobrazami pralěsa (z doła Žłobje blisko Eisenhüttenstadta) a nazornymi scenami wo wšědnym žiwjenju tehdomnišich Serbow – bjez twjerdźiznow a hierarchijow, ale hižo z runoprawnym poměrom mjez žonami a mužemi. Kusk njefairnje su pokiwy wědomostnikow na to, zo njejsu žane pismiki měli. Přerězny Němc we wonym času runja Słowjanam analfabet běše, a wodźaca woršta pisaše łaćonsce. Film je jara putacy, A připódla zhoniće, hdźe a hdy so poslednja wuspěšna bitwa ze słowjanskeje strony wotměje. Napohlad zbytka słowjanskeje pohanskeje swjatnicy na Rujanach wabi do přichodnych prózdnin.

Po debaće w ZP: Kubłanski wuběrk Domowiny ma nadawk, 2plus praktisce přewinyć – na dobro maćernorěčnych dźěći a serbskich swójbow

11. November 2017

Facit diskusije wo 2plus na zjawnym posedźenju zwjazkoweho předsydstwa (ZP) pjatk, 10. nazymnika 2017, na załoženskej žurli Domowiny w dźensnišim wobydlerskim domje Wojerec: Nichtó njeje wčera na Piwarskej hasy 1 wuprajenju Piwarca znapřećiwił, zo njeje kubłanski system 2plus reparujomny.

Wopodstatnjenje: Hižo před dźesać lětami su ewaluacije dopokazali, zo je 2plus na škodu maćernorěčnych dźěći. Njeje so radźiło, bracham „modela“ wotpomhać – z dale a mjenje wučerjemi to docyła móžno njebudźe. Tohodla přewza kubłanski wuběrk třěšneho zwjazka nadawk, zhromadnje z fachowcami nowu strategiju serbskeho kubłanja tworić.

Tež na fachowym dnju 2plus njedawno w Chrósćicach su so njelěpšiny tutoho systema za serbskich šulerjow we wšelakich skupinach tematizowali. Na kontrowersne wašnje mjez wučerjemi. W tutej diskusiji dotal docyła njewobkedźbowani su serbscy starši, kotrychž maja serbske šule při serbskorěčnym kubłanju dźěći podpěrować. Tohodla je so Piwarc znowa za namjet Bosćija Handrika wuprajił, serbsku staršisku iniciatiwu załožić.

Debata wo 2plus njeje konflikt mjez Serbami a statom, ale nutřkownoserbske rozestajenje. 2plus njeje wunamakanka ani kultusoweho ministerstwa ani sakskeje kubłanskeje agentury, ale – hdyž wuprajenja Bjarnata Cyža sćěhuju – Ludmile Budarjoweje. Domowina njeje ženje wobzamknyła, zo je 2plus něšto dobre, ale wot spočatka sem rozsudźiła, jón kritisce přewodźeć. Cyž referowaše wčera wo wobmyslenjach, kotrež su so w běhu lět přeco zaso jewili – zo steja serbske dźěći pod ćišćom přeněmčenja přez němskorěčnu dominancu w 2plus-kubłanju.

We wobšěrnej pjatkownišej debaće je wučerka na dotal pobrachowacu wuměnu mjez serbskimi wučerjemi serbskich šulow wo wšědnych problemach skedźbniła. Je potajkim dosć a nadosć nadawkow a dźěła, kotrež nic jenož kubłanskemu wuběrkej do rukow hlada. Tajki wopačny kubłanski system je kaž tankowc na wopačnej čarje. Tón tak chětř wobroćić njemóžeš. Najebać to z toho wuchadźam, zo běše to posledni fachowy dźeń 2plus. W běhu tutoho šulskeho lěta dyrbi so nowy puć namakać.

Premjera staršiskeho wječorka w Chrósćicach do fachoweho dnja běše lětsa dobry signal za zapřijimanje zajimcow. Ja so dźakuju sakskej kubłanskej agenturje a Bosćijej Handrikej a Rěčnemu centrumej RCW a dr. Beaće Brězanowej za zmóžnjenje platformow rozjimanja zasadnych kubłanskich prašenjow. Na tym da so natwarjeć.

Piwarc je wčera na prašenje SN k rěčnej analyzy resp. strategiji prajił: Njeznajemy „nakromne kónčiny“, za nas steji kóždy region ze swojimi specifikami w srjedźišću. Móžu sej předstajić, zo změje 2plus zestawy šulerjow dla snadź z městnami w narańšich Serbach abo druhdźe přichod. Wo tym dyrbimy z regionalnymi akterami rěčeć. Wšudźe pak, hdźež je maćernorěčnych dźěći, njech budźe 2plus tak chětř kaž móžno nimo. Dokelž njeje nichtó we Wojerecach wuprajenju wučerki znapřećiwił, zo 2plus ženje na maćernorěčne dźěći wusměrjeny njeběše.

Přidawk Piwarca k diskusiji: Wězo wěmy, zo chcychu strategojo 2plus z tutym modelom dźěći druheho pochada wukmanjeć, maćernorěčny niwow docpěć. Wotpowědne naroki buchu lěto a dale znižene, doniž njejsu je faktisce spušćili. Wot tutoho časa njeje 2plus hižo imaginarny wuchowar serbskich šulow přez zwyšenje ličbow šulerjow, ale tótka Serbstwa přez asimilowanje serbskorěčnych rumow.

Domowina eksistuje 105 lět, 2plus 16 lět. Ja wočakuju pohrjeb 2plus do 106. róčnicy narodneje organzacije. Potom njebudźe spominanje kaž lětsa, ale swjedźeń.

Pomoc rjemjeslnikam za serbskorěčny personal

9. November 2017

Po europskej charće regionalnych a mjeńšinowych rěčow maja předewzaćeljo prawo na statnu podpěru při serbskorěčnym wukmanjenju swojich wučomnikow a nowych sobudźěłaćerjow. Njewěm, komu to znate je. Sym to připadnje na poslednim posedźenju prezidija Domowiny zhonił, hdyž dźěše na smjerćdołhim dnjowym porjedźe mjez druhim wo přidźěło třěšneho zwjazka k rozprawnistwu wo zwopradźenju w charće zapisanych prawow Serbow w Němskej.

Porno předsusdkej a demagogiji sejmikarjow, zo je Domowina jeničce „drastowe a kulturne towarstwo“ zaběramy so prawidłownje ze zakładnymi towaršnostnymi, politiskimi a prawniskimi zakładami byća a wuwića Serbstwa, z w nich tčacymi potencialemi a wězo tež z móžnosćemi, bracham wotpomhać a wšědne serbske žiwjenje polěpšeć.

Při tworjenju zjawnych rěčnych rumow maja rjemjeslnicy, wikowarjo, srjedźnostawscy předewzaćeljo wulki wuznam. Bohužel je komunikacija mjez serbskimi kupcami – nadawkidawarjemi a zastupjerjemi zawodow hustodosć haćena, dokelž maš lědma ryzy serbskorěčnu wobsadku. Potajkim je přeco zaso něchtó pódla, kiž dosć serbsce njemóže. To myli, a tule je statna pomoc při rěčnym kubłanju prašana. Snadź móže Załožba za serbski lud přichodnje bóle do tajkeje konkretneje pomocy inwestować a mjenje do abstraktnych slědźenjow.

Hysteriski wokrjes Budyšin: Přeco panika – wjelki, ćěkancy a cuzy na wšěm wina

8. November 2017

Zapósłanča ze Zhorjelskeho wokrjesa so mje njedawno prašeše: Kak móže to być, zo naši wowčerjo wokoło Niskeje z wjelkami žane problemy nimaja a w Ralbicach-Róžeńće z nimi wuńć njemóža? A wona domoródna praješe to samsne, štož nětkole cuzy škitarjo wjelka powědaja, kotřiž su hrožaceho třělenja jednoho eksemplara tuteje družiny dla přichwatali: „Naši“ wowčerjo su dołho z pobrachowacym škitom wowcow wjelki na to zwučili, tule na pastwje lochko picu namakać.

Zo je w Budyskim wokrjesu „wjelk“ tema čisło 1, kaž nětk tež na titulnej stronje Serbskich Nowin steješe, ma něšto z kolektiwnej hysteriju činić, kotruž smy jowle tež z temu „azylanća“ dožiwili, štož tohorunja w susodnym Zhorjelskim wokrjesu lědma rólu hraješe. To „cuze“ so w Budyskim wokrjesu rady jako wulki pucher wohroženja „našeho“ žiwjenskeho wašnja twori. Ludźo nochcychu so z ćěkancami aranžować a z wjelkami tež nic. Radworski wjesnjanosta Baberška, hdźež so prawidłownje z „napominanskim wohenjom“ přećiwo wjelkam demonstruje, prěduje runja wjele druhim: Wjelki njesłušeja do našeje kulturneje krajiny.

Tohodla pobrachuje w Budyskim porno Zhorjelskemu wokrjesej zwólniwosć, z wjelkami wuńć a so na nje nastajeć. Město toho so pěstuja absurdne zjawne fanatzije, zo budu wone bórze naše dźěći žrać. Zo njeje samo z perspektiwow stawiznow tajki strach woprawnjeny, je wšojedne – wokrjesna hysterija ma nowy předmjet za sebjespokojenje. A Budyski krajnoradny zarjad, hdźež měnja, zo je tajne jednanje z wodźacym nacijom přinošk k měrej w towaršnosći, agěruje na zwučene wašnje zwonka racionalneje reality a twjerdźi „wohroženje čłowjeka“.

Cuzy su přeco na wšěm wina, wězo tež spodźiwni přiwisnicy wjelkow, kotřiž tuchwilu přez łužiske lěsy teptaja. Kotre prawo maja woni, nam na čuwy hić? Samsny scenarij kaž z młodymi aktiwistami za škit klimy: Z kotrym prawom chcychu tomu zadźěwać, zo my Łužicu wotbagrujemy a so wubědźujemy wo swětoweho mištra wustorkowanja wuhlikoweho dioksida? Smy tola pupk swěta a směmy w našej domiznje činić, štož nam so chce. Myslenje w globalnej dimensiji 21. lětstotka? Za čo, chcemy radšo w 19. lětstotku žiwi być, něwěrno?

Štóž ze zjawnej kampanju přećiwo wjelkam po cyłej Němskej haru čini, njetrjeba so dźiwać, zo rezonancu žněje. Dokelž přirodoškit w Europje bohudźak ani knjez Baberška ani jednotliwy wowčer njepostaja. Tamle smědźa druzy sobu rěčeć – to je samsny princip kaž při wobchadźenju z prawami mjeńšiny: Hač je dwurěčnosće na wsy, njerozsudźi wjesnjanosta, ale sakska wustawa a europska charta regionalnych a mjeńšinowych rěčow. Dobry wjesnjanosta móže so wězo wo wjac serbskosće hač je předpisane starać. A tak je tež wjac přirodoškita móžno hač w paragrafach steji. Abo wjac přichilnosće ćěkancam hač sej Angela Merkel žada.

2plus: Zanjechana potrjeba maćernorěčnych dźěći pjatk tema zwjazkoweho předsydstwa

6. November 2017

NOWINSKA INFORMACIJA TŘĚŠNEHO ZWJAZKA

Přeprošenje na posedźenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny

Přichodne posedźenje Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny wotměje so pjatk, 10. nazymnika, wot 17.30 hodź. na žurli Wobydlerskeho centruma we Wojerecach, Piwarska hasa 1.

Na dnjowym porjedźe steja mjez druhim:

– podpisanje kooperaciskeho zrěčenja mjez třěšnym zwjazkom a župu Dolna Łužyca,

– plan dźěławosće zwjazkoweho předsydstwa w lěće 2018,

– informacija k aktiwitam k zběranju dalšich podpismow za Minority Safepack,

– wuhódnoćenje fachoweho dnja 2plus a

– informacija župy “Handrij Zejler” wo aktualnej dźěławosći.

Chcemoj so z dr. Beatu Brězanowej, nawodnicu Rěčneho centruma Witaj, hladajo na štwórty dypk z sćěhowacymi prašenjemi zaběrać (a ma prioritu) a wo tym ze zwjazkowym předsydstwom diskutować:

staršiska zhromadźizna a fachowy dźeń 2plus: Kak přichodnje wobchadźeć z

a) dotal zanjechanej potrjebu maćernorěčnych dźěći,

b) kubłanskimi modelemi kaž teamteaching hladajo na dale a wjac pobrachowacych wučerjiow,

c) dźěćimi bjez dosahacych znajomosćow serbšćiny za zastup do serbskeje šule?

Kubłanska tematika steji direktnje po kóncu přestawki w 20 hodź. na dnjowym porjedźe. Posedźenje je zjawne. Zajimcy zu wutrobnje přeprošeni!

Štó budźe serbski Puigdemont?

5. November 2017

Štóž tute napismo scomter nastawkom z pjera sejmikarjow w Mitteilungsblatće Budyskeho wokrjesa čita, sej mysli, zo je wšo jasne, byrnjež so ničo njezrjadowało. Serbske fake news 😎.

Dajće dźěćom sej hrajkać – a nam dorosćenym tež!

2. November 2017

Zjimanje rozprawnistwa SN wo zajimawym zarjadowanju SŠT k samokubłanju dźěći: Pěstowarnje maja dźěćom pomoc k sebjewotkrywanju wobswěta dawać.

W starych časach dźěłaštaj staršej na statoku a dźěći su sej připódla hrajkali a sej z tym swój swět wotkrywali. Dźensa tón přirodny system awtomatisce njefunguje, tohodla maja pěstowarnje tajki hrajkanski rum być. Jako něchtó, kiž njeje ani jenički dźeń do pěstowarnje chodźił, praju: To je jara sympatiska mysl za zmysł zažnodźěćaceho kubłanja.

Sławny wuchodoněmski spisowaćel Herman Kant běše na proze k smjerći awtobiografisku knihu z titulom „Ein strenges Spiel“ pisał. Hrajkanje je něšto bytostne za čłowjeka, w němčinje mamy za to rjane přikłady. Tak su „mandźelske winowatosće“ němsce tež „Liebesspiel“. A kak so tuta hra hraje, rozsudźi wo fundamenće mandźelstwa a naledźe w swójbje.

Małe dźěći dyrbja sej hrajkać, zo bychu sej tutu kompetencu za čas žiwjenja přiswojeć móhli. Čim lěpje, ćim wjetša je šansa, zo wone hru žiwjenja jako dorosćeni njewotwuknu. A hdyž rěčimy wo wuknjenju za čas žiwjenja, je z tym poprawom pokročowace sebjewotkrywanje swěta kaž dźěćo měnjene.

Najnazorniši načasny přikład je wobchadźenje z kompjuterom: Najkompetetniši zu ći, kotřiž sej z kompjuterom a internetom hrajkaja. Žane formalne dalekubłanje tón niwow njedocpěwa.

Serbowanje z krajnoradnym zarjadom w Budyšinje

28. Oktober 2017

Hdyž namołwu Budyskeho krajnoradneho zarjada sćěhuješ, z nimi serbsce komunikować, móžeš wjele dožiwjeć. Na moju prěnju serbsku mejlku (7. požnjenca) problema z wotpadkami dla přisłušny zarjadniski wobłuk njereagowaše. Potajkim sym so na wyšu runinu, knjeza S., wotrjadnika wotpowědneho hamta, wobroćił (16. požnjenca) a swoju naležnosć wospjetował. Potom čakach podarmo hač do kónca měsaca. 1. winowca pisach krajnemu radźe, tón raz dwurěčnje:

„Bitte um Einhaltung der Zweisprachigkeit und Beantwortung sorbischer Schreiben

„Sehr geehrter Herr Landrat Harig,

im Vertrauen auf Ihre Zusagen der Zweisprachigkeit des Landratsamtes Bautzen im Rahmen der Gesetzlichkeiten habe ich mich in einer praktischen Angelegenheit an Ihre Behörde gewandt.

Bohužel njejsym hač do dźensnišeho žanu wotmołwu dóstał, byrnjež so mjeztym tež na wyšu runinu w zarjedźe wobroćił. Tohodla Was prošu, mi wotpowědnu wotmołwu na mojej listaj – po móžnosći prošu w serbskej rěči – sposrědkować.“

Krótko po tym je knjez S. na mnje zazwonił a so tři króć zamołwił – z přidawkom „Das wird nie wieder vorkommen!“ Dokelž su mjeztym wuradźowali a pod wliwom tutoho konkretneho pada swoje wobchadźenje z tajkimi mejlkami změnili.

W krajnoradnym zarjedźe knježi – tak mi knjez S. praješe – postajenje, wšě słowjanske mejlki na wědomje njebrać, ale hnydom wotstronjeć – preč z nimi. Tajke listy dóstawaja husćišo z Pólskeje a Čěskeje. Wězo to njepłaći za serbske mejlki, ale – hydž ani w „betreff“ žane němske słowčko njeje, woni njewědźa, zo je to něšto serbske. Tohodla budźe wotnětka přeco serbskorěčny kolega na słowjanske mejlki hladać, zo njebychu woni hižo nimowólnje serbske próstwy wotstronili.

Hač je zmysłapołne, zo krajnoradny zarjad w namjeznym regionje listy ze susodnych krajow w jich rěčach awtomatisce ignoruje, je druhe prašenje.

Po wólbach přińdu wjelki – literarne žiwjenje Handrija z pjera Piwarca

28. Oktober 2017

Druhi „mini-roman“ Piwarca w nazymniku wuńdźe. Tajki žanr je přećiwk w sebi a wotpowěduje z tym našemu časej. A štó čita dobrowólnje dlěje hač hodźinku? Wjac za tajku lekturu trjeba njeje. A nic wjac hač 0,99 €.

W druhim kusk tołšim rjedźe porno prěnjemu póńdźe wo wjelki. Hač budźe do toho hižo w realiće prěni Róžeńčan wjelk zatřěleny? Budźemy widźeć. Prěnja knižka, kotraž da so dale tule skazać (po přepokazanju je knižka w běhu jednoho dnja na portalu pod „Meine Texte“ přistupna za download)

http://bestselleridee.de/text_pool_detail.php?id=299#.WeIfyztCRLM

wopisuje puć k swojoraznej wotmołwje – „Handrij a jeho rěčna rewolucija“– na wuslědki wólbow a dalše wobstejnosće we Łužicy.

To je takrjec pospyt live-literatury, literarneje fantazije na pulsu přitomnosće. W srjedźišću steji młody kadla Handrij – wězo scomter swojej přećelku Hanku. Wjele wjesela w serbskej časowej mašinje, kotraž běži najprjedy paralelnje k časej, ale přichodny wotběh je wotewrjeny.

Waše namjety za dalše kročele Handrija w žiwjenju su přeco jara witane, ale hač je přewozmje, njemóžu garantować.

Skónčnje mužacu narodnu drastu – k 25. róčnicy Serbskeho instituta

27. Oktober 2017

Pětř Šurman, wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho instituta (SI), demonstruje składnostnje 25. róčnicy swojeho dźěłodawarja wčera w Choćebuzu žiwy poćah SI k praksy: nowu mužacu narodnu drastu z Jakobickec krawcownje w Bórkowach.

Diskriminacija muskich Serbow zwonka Slepjanskich kónčin na polu narodnych drastow ma so skónčić. Dotal smy při swjedźenjach ponižowani – jako stejak za wostudły čorny woblek. To njewotpowěduje słowjanskej muskosći a čini z muža njetrjebawši připlack k žonje – bjez estetisko-organiskeho zwiska 😎.