Wšitkim swojim čitarjam přeju hnadypołne hody!

Pohlad z mojeje dźěłarnje doma – dźensa

Zaso so sněži. Nětk sym napjaty: Što budźe jutře w swjatej nocy, sněh abo dešć?

Spočatk a kónc

Lětsa bě po dołhim času prěnja serbska křćeńca w Slepjanskich kónčinach (foto deleka), jara jimacy podawk při najrjeńšim wjedrje na Njepilic dworje w Rohnom. Křćenc je – tohodla je to někak hodowna tema – nowy kulturny spočatk sćělesnił, kiž je zakótwjeny w lětstotki dołhej serbskej tradiciji w tutym regionje. Bohužel nima Njepilic dwór, njedźiwajcy tule dźakowano wulkemu čestnohamtskemu angažementej zwjeselaceho rozkćěwa serbskeje rěče a kultury, žanoho přichoda, dokelž ma so po planach brunicoweje politiki wotbagrować.

So wě, zo so zamołwitym Njepilic dwora nowonatwar na druhim městnje poskićuje, wšako ma pola koncerna Wodopada wšo swój porjad. Ale hač budźemy tamle samsne aktiwity dožiwjeć, je tuchwilu dwělomne. Na swěće tajke něšto kaž genius loci, duch městna, eksistuje. Stary Njepila je na tutym blečku zemje skutkował, wšo, štož tule steji, je dalewuwiće stareho statoka, ma w konkretnych stawiznach swoje korjenje. Tola milinarnja Hamor (foto horjeka) sej picu žada – serbsku zemju z cyle swojoraznym, jónkrótnym duchom slepjanšćiny.

Hody w sněze – prošu!

Na fóce je napohlad naju zahrody we Łuze widźeć, z woknom bydlenskeje won. Tak bychmoj to rady patoržicu a hody dožiwić chcyłoj: Sněh na jałorcu a na łuce. Bohužel su wjedrarjo hižo někotre dny dołho něšto hinaše připowědźili, w Němskej zwučene hodowne taće.

Tola njedźiwajcy wšeje prawdźepodobnosće pěstujemy swoju žedźbu: běłe hody! Čehodla poprawom, wšako přińdźe w Južnej Africe Jězus w najwjetšej horcoće? Ale naš najlubši kěrluš je „Ćicha nóc, swjata nóc“ (wězo w originalu, nic we wot Wosadnik-Talibanow skepsanej formje – woni móža dźakowni być, zo w Serbach žanoho połkownika Kleina nimamy), a tón spěw najrjeńšo skutkuje, hdyž sej při tym sněženki dokoławokoło božeho narodka předstajiš.

Tak sej nětk wobstaće sněha na našej serbskej zemi přeju. Žadyn strach, knježe profesoro ze Zhorjelca, to njeje „Blut und Boden“, ale wobkedźbowanje fakta, zo je na naju ležownosći sta lět njepřetorhnjeneje serbskeje tradicije, štož tak mjenowany genius loci (duch městna) postajuje.

Serbske slědy na Łužiskich horach

Na Pichowje, najwyšej horje (499 m) w sewjernym rjedźe Łužiskich horin namakaš (hlej foto) Michałej Rostokej wěnowany pomnik. Dźakowano pomnikej a biografiskemu słownikej mjeztym wěm, zo je wón wučer a přirodospytnik był, narodźeny w lěće 1821 w Bělšecach a zemrěty 1893 w Husce. Bjez domizniskeho towarstwa Tućicy (Tautewalde), kiž je za njeho tónle rjany pomnik stajiło, njebych so z Rostokom zeznajomił.

To pak by jara škoda było, přetož je wón 68 wědomostnych dźěłow w serbskej rěči rostlinam a překasancam wěnował, a „ze swojej prócu wo tworjenju serbskeje fachoweje terminologije zdoby sej R. wulke zasłužby za dalewuwiće serbskeje spisowneje rěče“ (biografiski słownik). Rostok je někotre lěta jako kruwar dźěłał, dalše stacije jeho žiwjenja: 1837-41 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje, 1841-44 pomocny wučer w Hodźiju, 1844-84 wučer w Drječinje, 1884 na wuměnk a přesydlenje do Huski.

Tule pak chcu wosebje chwalić, zo su Němcy w najnowšim času serbskemu wučerjej pomnik stajili, na kotrymž wón so ze swojim serbskim mjenom zjewi. To je wšěje česće hódne, wšako so ani wšitcy dźensniši serbscy wědomostnicy wo serbske mjena na narownym kamjenju najblišich přiwuznych njestaraja. Domizniske towarstwo Tućicy je sej wulku zasłužbu za dalewuwiće serbskosće Łužicy zdobyło.

Podwódny měr jako přikład za žiwjenje na zemi

Angela je najrjeńša naju štyrjoch diskusrybow, wona je lońši hodowny dar, kiž sym wot mojeje mandźelskeje dóstał. Tuchwilna wobsadka akwarija je bohudźak lěto přežiwiła, wšako je „kral Amaconasa“ jara čućiwy. Mjez nimi je so jedyn porik namakał, wonej njepřestajnje njerkujetej, ale něchtó přeco te jejka w běhu dweju dnjow žerje.

Na jednym boku je to zrudne, na druhim boku trjeba jedyn dorosćeny diskus połsta litrow wody, akwarij ma dwěsćě, štož woznamjenja, zo bychmoj za dorost nowy akwarij kupić dyrbjałoj. Tak je poprawom lěpje, njerkowanje je wuraz toho, zo so jim jara derje wjedźe, ale krasna podwódna krajina, kotraž diskusam k dispoziciji steji, njebudźe přepjelnjena.

Bohužel su po třoch lětach małe sumy, kotrež su škleńcy akwarija rjedźili, zahinyli. Tohodla dyrbjach tutu winowatosć sam přewzać.

Tónle měr, kiž maja diskusy kóždy dźeń, chcemy sej tola znajmjeńša w dnjach wokoło hód popřeć, zo bychmy potajnstwo bytostneho žiwjenja kusk bóle dodnić móhli. Wone su indiwidualisća, pak zdobom swěrne čłonojo małeho roja, hibićiwe, ale bjez hektiki.

Serbske zastojnikarstwo přećiwo serbskej młodźinje

Politikar CDU Heiner Geißler je w sydomdźesatych lětach zašłeho lětstotka před nowej chudobu wjele ludźi warnował. Jeho wopodstatnjenje: Mamy drje w (zapadnej) Němskej sylne lobby-organizacije, na přikład dźěłarnistwa, ale wone jenož zajimy dźěla ludnosće zastupuja, a druzy bjez pomocy lobbyistow dale a wjac přisadźeja. W samsnym času je najznaćiša slědźerka na polu demoskopije, Elisabeth Noelle-Neumann, tak mjenowanu spiralu mjelčenja wunamakała, kotraž k tomu wjedźe, zo sej ludźo z wot knježaceho měnjenja wotchilacym stejišćom njezwěrja, so zjawnje k swojej poziciji wuznać.

Hladajo na přiběrace socialne pačenje towaršnosće je so dawno wukopało, zo je Geißler prawje měł. W tuchwilnej diskusiji wo Vogtowych poručenjach nětk serbsku wariantu tuteje mizery dožiwjamy. Na jednym boku je nawodow por institucijow, kotřiž maja serbske medije stajnje jako platformu za darmotne rozšěrjenje swójskeho měnjenja, kotrež je wuraz zajima na zdźerženju priwilegowaneje pozicije w serbskej towaršnosći. 99 procentow wšěch serbsce rěčacych ludźi w serbskej instituciji njedźěła, poprawom bychu serbske medije systematisce rešeršować dyrbjeli, kajke posłužbne wukony institucijow sej woni za serbski lud přeja, ale medije widźa sebje same tež jako wot Vogta wohrožene institucije (hlej na diskusiju k temje online-dźenik a ćišćany tydźenik).

Wopor tuteje konstelacije je serbska młodźina, kotraž bjez přewjedźenja reformow po Vogtowych poručenjach žane wuhlady ani na wjac projektow ani na wjac dźěłowych městnow w serbskim zjawnym žiwjenju nima. Na tym njejsu Němcy wina, ale – prajmy tak – wěste serbske zastojnikarstwo, kotrež na přikład radšo stary status orchestra zakituje abo NDRske zarjadniske struktury, kotrež nowej dobje njewotpowěduja. Ale bohudźak takrjec móc faktow serbskej młodźinje poboku steji: Dotalne struktury so pobrachowaceje eficiency dla ke kolapsej přibližuja.

Sprawnosć w Serbach sej hinaše rozdźělenje serbskich pjenjez žada

Dźěłarnistwo ver.di Sakskeje je sej kulojte blido k financowanju serbskeje kultury žadało:
http://www.moz.de/index.php/Moz/Article/category/Kultur/id/308588. Mam wězo zrozumjenje za to, zo so dźěłarnicy wo swojich čłonow w serbskich institucijach, wosebje w SLA a NSLDź staraja. Ale namjetowane kulojte blido je w tuchwilnej situaciji wopačny instrument. Porno zaćišćej, kiž je ver.di sposrědkował, njeje nětk financowanje serbskeje kultury wohrožene, nawopak: Mamy płaćiwe financne zrěčenje zwjazka, Sakskeje a Braniborskeje, za kotrež su Serbja z wulkimaj demonstracijomaj w Budyšinje a Berlinje wojowali a z kotrymž su wšitcy poměrnje spokojom.

Wězo dyrbimy so dale wo wurunanje inflaciskeje raty prócować, ale tuchwilu – w fazy recesije – njeje inflacija z problemom. So wě, zo maja institucije stupace tarify sobudźěłaćerjow wobkedźbować, ale to njejsu nowe, ale dawno znate fakty. Je samozrozumliwa wěcka, zo chcemy my Serbja wjac statneho pjenježneho spěchowanja měć, hižo hladajo na wjele dawkow, kotrež płaćimy – prof. Vogt je, kaž sym hižo w blogu naspomnił, k tomu wšo na dypk přinjesł. Njedźiwajcy toho mamy k wědomju brać, zo chce stat Sakska hač do lěta 2019, doniž solidarny pakt njewuběži, kóžde pjate městno w zjawnej słužbje wottwarić, a zo zwjazk za klětuši etat sto miliardow eurow noweho dołha trjeba. Před tajkim pozadkom njeje runjewon prawdźepodobne, zo so na cyłkownym serbskim etaće wjele změni.

Haj wšak, „hladajo na miliardy eurow k pomocy bankam su porno tomu jeno małe sumy k zawěsćenju serbskeje rěče a kultury trěbne“, ale na tych miliardach njeje Załožba za serbski lud wina – a tež Marko Suchy wosobinsce nic … W aktualnym rozestajenju mjez Załožbu a NSLDź a SLA njeńdźe wo sćěhi pobrachoweho financowanja serbskeje kultury, ale wo sprawne rozdźělenje serbskich pjenjez mjez Serbami! Tomu pak chce ver.di wočiwidnje zadźěwać, přetož potrjechene institucije zapřijeć rěka faktisce: Njech wšo tak wostanje, kaž je. Institucije su žiwe, a projektow budźe hišće mjenje.

Tule dźe eksaktnje wo tutej prašeni: Móža komunalni nošerjo dale dźěl swojeje zamołwitosće za dźiwadło w stolicy Hornjeje Łužicy na serbsku załožbu wotsuwać, kotraž němske měšćanske dźiwadło sobufinancuje město toho zo by so do wjac modernych serbskich kruchow inwestowało? Štóž ma kritiku na tajkim znjewužiwanju serbskich pjenjez za nacionalizm, tomu njemóžeš pomhać. A hladajo na SLA je cyle jasne, zo njeje tuta institucija za serbsku rěč (!!!) a kulturu tajka wažna, zo smě wona dołhodobnje třećinu (!) etata Załožby za serbski lud přetrjebować. Intendant wojuje wo swój status, ale tule njeńdźe wo „pochłostanje“, ale sprawne rozdźělenje.

Piwarc so do dowola poda – na zasowidźenje w lěsach Łužicy!

Dohodowny postrow z mojeho běrowa w sakskim sejmje