Hudźba, dźiwadło a tworjace wuměłstwo – trojjenički kulturny wjeršk fascinuje

18. Oktober 2014

Šćěpan Hanuš (na foće nalěwo), z Worklec pochadźacy a w Berlinje bydlacy grafikar a ilustrator je ze swojim serbskim tworjacym wuměłstwom dawno kult. W rjedźe "musica nova sorabica" słuša wón k wobłukej "tradicija + eksperiment". Dźensa wječor móžeše so zahorjeny publikum mjez druhim wo radźenej syntezy Hanušowych wizuelnych instalacijow, tekstow Gabriele Schirmeroweje, spěwow Jana Cyža, wustupa sopranistki Anne Schaab a rěčnika Jurja Šimana přeswědčeć.

Zeserbšćenje spěwnych tekstow za tón koncert Załožby za serbski lud je Fabian Kaulfürst wobstarał. Tak mamy 24 dwójce prezentowane teksty spěwow kaž na přikład "Tintenkiller / drapak" oder "Abortbürste / šćětka": "Na pjatym róžku běše šćětka, njebě wjac rjana. Smjerdy, pjerdy, wšě te lětka: ,Och, ja sym do rće kmana.’ Nět hadrješćo być sebi přeje. Njech spjelni so ta žedźba jeje!" Tute šibałe hudźbne dźiwadźelenje wostanje njezapomnite, tež dźakowano wot Hanuša tworjenym "žiwym wóčkam" w pozadku.

Móranje a njeduch zarjada

18. Oktober 2014

Dobra wizitka města mjezynarodnym hosćom CIOFF tajkele antiserbske móranja njejsu. Nowa serija wotpowědnych njeskutkow kónc tydźenja po dnju němskeje jednoty – tamle je něchtó wočiwidnje něšto wopaki zrozumił – zaběraše hižo lokalnu zjawnosć.

W tym zwisku so hišće pobrachowace zwopradźenje wobzamknjenjow Budyšina za konsekwentnišu dwurěčnosć, kotruž sej serbski zakoń žada, diskutowaše. A zaso je rěčnik měšćanskeho zarjada na kóšty tajkich naprawow skedźbnił, samo pokazujo na konkretnu ličbu eurow na taflu.

Při němskich nadróžnych taflach to ženje tema njeje. Nichtó njeby prajił: Waša hasa je přemała, tych por domčkow dla njetrjebamy hnydom tafle z mjenom hasy stajić. Štóž zakonsku normalitu hladajo na serbskosć přećo z financielnym wobćeženjom wjaza, runa njeduchej antiserbskich mórakow puć.

Hdyž su hólcy a holcy z Hornjeje Łužicy w Choćebuzu do šule chodźili

16. Oktober 2014

Poprawom njejsym přiwisnik awtobiografiskich knihow, z kotrymiž starši ludźo dokładnje wo podawkach resp. wobstejnosćach swojeje młodosće rozprawjeja. A potom móža w najlěpšim padźe něhdyši towaršojo na čitanja přichwatać a mjez sobu na zakładźe teksta swoje dopomnjenki wothłosować: Haj, tak je to było. Abo tež nic, wšako móžemy so ze swojimi rowjenkami najlěpje na najrjeńše zhromadne legendy dojednać ;-) .

Ale Jurja Kochowa kniha "Wětrnik na třěše" mi so lubi. Dokelž legendarna powójnska hornjoserbska pomoc, dawno wot Ponaschemu-aktiwistow pod hesłom "połsta komunistow z Hornjeje Łužicy je našu rěč skomolilo" zatamana, w knize wobliča a atmosferu dóstanje. Tež z hornjołužiskimi wučerjemi, kotřiž w Choćebuzu z hornjoserbskimi šulerjemi delnjoserbsce rěčachu.

So wě, zo słušeja k legendarnej literaturje tež tajke wěcki kaž "prěni symjenjowy zliwk" na stronje 18 (sic!). Hač chcemy to tak dokładnje wědźeć, je wšojedne. Bóle łoskoćiwe je wopisanje wuprajenja sportoweho wučerja, zo su cholowy při płuwanju njetrjebawši balast, a praktiskich sćěhow. To drje trjechi, ale dźensa by wučer najskerje krótko po prěnjej hodźinje z nahimi šulerjemi přestać dyrbjał, z wučerjom byč.

Njejsym wobžarował, zo sym so jako druhu knihu prózdninskeje lektury za "Wětrnik na třěše" Kocha rozsudźił, z kotrejž budu nětk rady pokročować. Hižo tohodla, dokelž njeje druheho serbskeho spisowaćela, kiž stajnje tak nazornje a zabawnje piše.

Ze serbskimi słowami – před tysac lětami a za tysac lět

16. Oktober 2014

Zajimawe předstajenje: Wužiwamy płody samsneho štoma kaž Miliduch. Mjez kóncom politisce samostatneho Serbstwa a našim časom leži žiwjenski čas jednoho štoma, wjac nic. Snadź z klimatiskich přičin nic tutoho na wobrazu – tón by nas z potomnikami za tysac lět zwjazać móhł -, ale na přikład jednotliweho duba.

Hdyž so ekstremne zjawy wjedra ze statistiku přirunuja, je to stawizniski ramik lětstotka. Dźe-li wo wulke politisko-strategiske prašenja, hladamy hdys a hdys dwěsćě lět wróćo; je rěč wo rěči, snadź hač k reformaciji – poł lěttysaca. Přirunujo z cyłymi stawiznami čłowjestwa je to poměrnje mały wotrězk. Ale wo swojich ludźoch woneho časa (wokoło lěta 1000) lědma wjac wěmy hač nam literarne fantazije čěskeho haptikarja posrědkuja.

Što budu naši potomnicy za tysac lět wo nas wědźeć? Njeje žaneje generacije do toho z telko dokumentowanymi informacijemi, ale dźeń a wjac bjez papjery. Tež Sakski krajny sejm je nětko wužiwanje papjery za wšědne dźěło wotstronił. To je wulke wolóženje, wšako je hižo wšudźe nimale kóždy kućik z papjerami zatykany. A nětk so nadźijamy stajneje transformacije składowanskich medijow, zo bychu slědźerjo lěta 3014 zwěsćić móhli, što su zapósłancy čehodla w lěće 2014 wobzamkli.

Snadź pak najwjetši dźěl našich "informacijow" tajke wažne njejsu, kaž sej myslimy. Domjacnosć, dźěło, dźěći, přećelstwo, lubosć, towaršliwosć, wěra, swěra, nadźija – poprawom mamy we wšěch dobach samsne čłowječe prašenja, na kotrež w podobnej formje wotmołwy pytamy. Ze serbskimi słowami. Před tysac lětami a za tysac lět.

Hižo před 1.500 lětami bě Serbow we Łužicy. Wjac serbskorěčnych ludźi w tehdomnišej prózdnej krajinje hač dźensa najskerje njebě ;-) . Potajkim: Čim wjac lět wobkedźbuješ, ćim mudriši bywaš. Potom móžeš krótkodobny pesimizm přez antropologiski optimizm narunać. :-)

Puć je cil

15. Oktober 2014

W našej dobje je zasadnje kóždy dypk zemje kóždemu docpějomny – z awtom, łódźu, lětadłom. A na dale a wjac horow w Alpach přińdźeš w ćahu na rjećazu. Tež wša wěda swěta je so nam jara zbližiła, jedyn klik na internetnu adresu, a informacije su přistupne.

Tohodla je dźensniši dźeń puć ze zaměrom, to najwažniše njeje cil sam, ale puć pytanja a wašnje napinanja stejitej w srjedźišću. Typisce za to je najnowše socialne hibanje z jeničkim zaměrom, kóždy dźeń znajmjeńsa dźesać tysac kročelow běhać. Wo dodźerženju stražuje kročelak, kiž je porno dźěłowym dnjam w běrowje najbóle spokojom na kóncu dnja prózdnin, hdyž sy pěši pod hołym njebjom po puću był.

Tež w narodnym, towaršnostnym, politiskim, swójbnym, kulturnym, sportowym abo nabožnym žiwjenju je to bystostne, zhromadnje po puću być. To tyje skrućenju zhromadnosće. Hdyž je doskónčny cil docpěty, zhromadny cyłk prócowarjow rozpaduje. To tola nochcemy měć ;-) .

Dokumenty doby njeprawdy w Braniborskej

14. Oktober 2014

Druhdźe w Braniborskej namakaš na torhošću małoměstačka zjawne pokiwy na něhdyši serbski sydlenski rum. Němscy sydlerjo dóstawachu wot swojich knježkow wopisma pozdatneho wobsydstwa, a tamle bydlacy Serbja dyrbjachu přećahnyć.

Serbja njejsu do toho swojich susodow nadpadnyli – kaž Němcy na přikład 1939 – abo jich wobćežowali, ale běchu jim prosće na puću. Hladajo na tajkele stawizny by dźensa wjac wulkomyslnosće we wobchadźenju z awtochtonym słowjanstwom na městnje było.

Narodne wědomje – tu a tam

12. Oktober 2014

Je rěčnych wobrotow, kotrež lědma přełožować móžeš, na přikład narodne wědomje. W Serbach je to něšto bjez dwěla pozitiwne: Čłowjek, kiž ze swojimi dźěćimi wšědny dźeń stajnje serbuje a so wo wužadanjam načasneho wobswěta wotpowědowacy słowoskład prócuje atd., je narodnje wědomy Serb. A na swjatočnych zarjadowanjach, kotrež maja něšto z narodnym wědomjom činić, spěwamy serbsku hymnu. To je samozrozumliwe.

Hdyž je mjez Němcami rěč wo narodnym wědomju, so jedne słowo awtomatisce přidruža: Strowe. To słuša trěbnemu wotmjezowanju wot njestroweho němskeho narodneho wědomja, z kotrymž su Němcy dwě swětowej wójnje započeli a wjedli. Tohodla "spěw Němcow" tajka njewinowata hymna kaž "Rjana Łužica" njeje. Jeho korjenje drje w demokratiskim hibanju 19. lětstotka tča, ale jeho znjewužiwanje w přewodźe masoweho mordarstwa 20. lětstotka a "wudospołnjenje" ze štučku nacijow (Horst-Wessel-Lied) stej jeho nałožowanje po wójnje tež w zapadnej Němskej přetorhnyłoj.

Skónčnje bu přez wukaz protokolarisce postajene: Při oficielnych podawkach so jenož poslednja třećina spěwa. Štóž započatk oficielnje płaćiweje němskeje hymny zakantori, ma dobre wuhlady na městno na lisćinje njepřećelow demokratije w aktach statneho wustawoškita…

W katolskim šulstwje mojeje stareje Hamburgskeje domizny njeměješe nichtó za trěbne, nas němsku hymnu wučić. Naši narodni koparjo tehdom tak a tak sobu spěwali njejsu, štož bu hakle wjele lět pozdźišo problematizowane – w zwisku z tak mjenowanym normalizowanjom we wobchadźenju z němskimi narodnymi wěckami dwě generaciji po druhej swětowej wójnje.

Připódla prajene sym sej jako młodostny z pomocu tačelaka němsku hymnu po teksće a melodiji přiswojił – z wědomjom, něšto chětro spodźiwne činić. A hdyž dyrbjachu njedawno zastupjerjo němskeho stata mojeje generacije w afriskim kraju po přeću hosćićelow hymnu sami spěwać, dokelž wona w natočenej formje k dispoziciji njesteješe, klinčeše to tak grawoćiwje, zo maja fanojo YouTube swoje wjeselo.

Dźensa to pragmatisce widźu: Hdyž so po mojim měnjenju ramik hodźi, sobu spěwam, hewak nic. Ja njebych sedźo wostał, hdyž so němska hymna spěwa, ale hdyž to něchtó čini, njebjeru jemu to za zło. Porno Serbam njeje deficit narodneho wědomja w Němcach ženje do wušparanjow wjedł. Nawopak.

Sym so narodźił do doby "hospodarskeho dźiwa", ze stupacymi mzdami a rentami, nimale perfektnymi socialnymi zawěsćernjemi, měrliwej koeksistencu mjez domoródnymi a dale a wjac wukrajnikami, njesměrnje wulkej kulturnej swobodu a bohatosću. Tež my šulerjo jezuitow smy wšo čitali, knihi wo křesćanskich rjekach a w nocy na eksercicijach pornografiske pasaže "Blechtrommel" Grassa. Ale narodne wědomje njejsmy měli.

Hakle w Serbach sym najprjedy "němski pochad" připisany dóstał – doniž njeje mje młoda holca na swôjbnym swjedźenju z toho wuswobodźiła a mje "katolskeho Serba Hamburgskeho pochada" mjenowała. Sym čas wědomeho žiwjenja Hamburgski był resp. hanseat. A mějach zbožo, zo to samo we wukraju na prašenje za pochadom dosahaše. A wotmołwa njebě chutna "ach zow, z Němskeje", ale smějkotaca "oh, Reeperbahn".

Mytowanska manifestacija za wuznaće k Serbstwu w Błótach

11. Oktober 2014

Roža Šenkarjowa z Rownego, Měrćin Herrmann z Ćiska, Jadwiga Wejšina a Hilža Nukowa z Budyšina su nošerjo lětušeho Myta Domowiny, spožčeneho pjatk wječor na žurli Lubinskeho hrodu. Město drje na swojej internetnej stronje z dźěćimi w serbskej drasće wabi, ale nochce so dotal k serbskemu sydlenskemu rumej wuznawać. Tohodla steji na tafli při dróze na kromje města jenož němske pomjenowanje "Lübben".

A tohodla widźi předsyda Domowiny, Dawid Statnik, mytowanske zarjadowanje w Lubinje jako nastork za komunalnych zamołwitych, na zakładźe serbskeho zakonja w Braniborskej status města w Błótach realiće přiměrić. Apropos dźěći: Ansambl serbskeje zakładneje šule "Jurij Chěžka" Chrósćicy je Myto Domowiny za dorost dóstał – to bě wosebje Wórši Wićazowej, kotraž jim mjez druhim kruchi piše, a direktorej šule, Měrkej Šmitej, wulke wjeselo.

Čestne znamješko 2014 bu spožčene prof. dr. Luciji Hajnec, Joachimej Lipičej ze Žuric, Geratej Šołće à Janej Hrjehorjej z Konjec, Uwe Schusterej ze Židźinoho. Dalši lětuši nošerjo čestneho znamješka su Walter Rizo z Hochoze, Borbora Felberowa, Andrea Lanzyna z Konjec a Jurij Matka z Chrósćic. Rěčnicy laudacije běchu Trudla Kuringowa, Marhata Korjeńkowa, Harald Koncak a Marcus Koinzer.

W srjedźišću mytowanych wukonow steji na zwučene wašnje čestnohamtske a wusahowace powołanske prócowanje wo nałožowanje serbšćiny na kulturnym a kubłanskim polu. W swojich dźaknych słowach w mjenje wšěch wuznamjenjenych je Hilža Nukowa wjeselo nad serbowacymi dźěćimi a młodostnymi a zrudobu němcowacych serbskich swójbow dla zwurazniła.

Bóh dał, zo wo tym poslednim zjawje hižo bórze rěčeć njetrjebamy.

Brunica w Serbach: To njemóžne so bliži – kónc wotbagrowanja

10. Oktober 2014

"Tež to njemóžne je móžne" je facit mojeho přinoška "Nadźija do njemóžneho" w "Serbskej protyce" 2015. Dźe wo wotwobaranje wotbagrowanja Slepjanskich wsow politisce w Sakskej wobzamknjeneje jamy Wochozy II dla.

Mjenje abo bóle paralelnje k zjawnej prezentaciji noweje protyki, w kotrejž je tema Serbja a brunica jedne wobsahowe ćežišćo, njeje jenož nowe šwedske knježerstwo změnu dotalneje brunicoweje politiki Šwedskeje, towaršnika koncerna Vattenfall, připowědźiło, štož praktiske zwoprawdźenje prawnisce dowoleneje jamy do prašenja staja.

Nětko je so wukopało (hlej dźensnišu rozprawu Sakskich Nowin), zo pozdatnje njejapke dlijenje planowaneho pŕesydlenja tež ze spjećowanskim faktorom w Slepom zwisuje: Ludźo wotpokazuja Wochozy II a tohodla zwólniwi njejsu, swoje ležownosće Vattenfallej předać. Nimo toho leži wjele lubjaca skóržba Slepjanskeho komunalneho politikarja Inga Schustera při wyšim zarjadniskim sudnistwje.

Tak a tak je najwjetši čas za zahajenje strukturneje změny regionalneho hospodarstwa, kotruž sej akciski zwjazk "strukturnu změnu nětko" dawno žada. To njemóžne so wočiwidnje bliži – kónc doby wotbagrowanja serbskeho sydlenskeho ruma na dobro wuhlowych jamow.

Zwjazkowy zwjazk předewzaćelow wětrnikow:

http://www.greentech-germany.com/jetzt-gemeinsam-mit-vattenfall-ausstieg-aus-braunkohle-planen-a1031113

Dźensa před 25 lětami w Lipsku – kotry postup je měrliwa rewolucija tež Serbam přinjesła?

9. Oktober 2014

Před 25 lětami demonstrowaše w Lipsku 80.000 ludźi přećiwo – statej njeprawdy? Runja Timej Meškankej bych prajił: diktaturje, wšako bě wony stat po proklamaciji wodźaceje strony diktatura proletariata. Dźensa mamy demokratiju, štož hižo na tym widźiš, zo njeje zestawa parlamentow hižo do wólbow znata… A zo móžeš přećiwo rozsudam zarjadow před zarjadniskim sudnistwom skoržić – tajke něšto w NDR njemějachu.

Haj wšak, město sprawnosće su prawniski stat dóstali, je so swětosławna wuchodoněmska wojowarka za wobydlerske prawa jónu hóršiła. Ale zrali demokraća wězo wědźa, zo je prawniski stat na zemi (!) złoto porno sprawnosći: Islamisća hinašu sprawnosć hač křesćenjo znaja, a mjez prawicarjemi a lěwicarjemi je dosć rozdźělow w zrozumjenju tuho zapřijeća. Pozdatna ryzy sprawnosć bjez regulow běše w stawiznach hustodosć wrota k najhóršemu terorej. Prawniski stat pak woznamjenja: Samsne prawidła za kóždeho – na zakładźe zaručenych čłowjeskich prawow.

Hač je so duch měrliweje rewolucije po zdaću pozhubił, kaž sakski ministerski prezident Tilich dźensa hladajo na to měnješe, zo je so połojca ludnosće wobdźělenja na wólbach wzdała, abo nic. Dokelž rěka swoboda, tež wolić hić njedyrbjeć. Fakt je, tež za Serbow, zo maš dźensa za swoje zaměry stajnje a wšudźe wabić a druhich wo swojich naležnosćach přeswědčeć. Ničo dołhodobnje awtomatisce njeběži. To je bóle napinace, ale tež zajimawšo a bóle wužadowace hač NDRske poměry.


Folgen

Erhalte jeden neuen Beitrag in deinen Posteingang.

Schließe dich 26 Followern an